2. Stikstof Bijlage achtergrondinfo .docx

BIJLAGE Achtergrondinformatie stikstof Op grond van de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn zijn in Europa gebieden aangewezen die speciale bescherming genieten. In Nederland zijn die richtlijnen omgezet in de Wet natuurbescherming. Voor Natura 2000-gebieden worden doelstellingen vastgesteld voor in het Natura 2000-gebied aanwezige bijzondere vogel- of habitattypen (zie: Natura 2000 gebieden | natura 2000). In de meeste gebieden wordt niet aan de doelstellingen voldaan. Lidstaten zijn in zijn algemeenheid verplicht om te zorgen voor een goed beheer van de Natura2000-gebieden en zo nodig beheermaatregelen te nemen. Als besloten wordt over een plan of project in de zin van de Wet natuurbescherming, moet daarnaast op dát moment zeker zijn dat dat plan of project geen belangrijke nadelige gevolgen heeft voor de natuurlijke kenmerken van de Natura2000-gebieden. De provincie is bevoegd gezag voor de eventueel benodigde natuurtoestemming (namens GS van prov. NH: ODNHN). Neerslag van stikstof heeft nadelige gevolgen voor habitattypen die daar gevoelig voor zijn, terwijl bijvoorbeeld bramen en brandnetels het juist heel goed doen met veel stikstof. Het gevolg is een zeer grote afname van biodiversiteit. Binnen een straal van 25 km bevinden zich ook rond Amsterdam Natura 2000-gebieden met doelstellingen voor stikstofgevoelige habitattypen.

Andere grote nadelige effecten op Natura 2000-gebieden worden veroorzaakt door verdroging/vernatting. Het kan ook gaan om verstoring (bv. licht, geluid, drukke wandelpaden) of afname van areaal. Het kan dan gaan om het Natura2000-gebied zelf, of om effecten van buiten het Natura2000-gebied (de zogenaamde externe werking), zoals bijvoorbeeld aantasting van een foerageergebied. Stikstofneerslag wordt veroorzaakt door stikstofoxides (NOx; m.n. wegverkeer, luchtvaart, scheepvaart, industrie, glastuinbouw, biomassa-installatie) en ammoniakemissies (NH3; stallen, beweiden/bemesten, mestvergisting, mestopslag). Stikstof kan op grote afstand van een gebied neerslaan. Voor woningbouw geldt dat nieuwbouw gasloos moet worden gebouwd en stikstofemissies alleen plaatsvinden in de bouw- en gebruiksfase door verkeersaantrekkende werking. Het is verplicht om voor de berekening van stikstofneerslag op Natura 2000-gebieden gebruik te maken van de AERIUS-calculator. Als gevolg van een tussenuitspraak van de Afdeling,1 is medio 2021 de AERIUS-calculator aangepast en worden stikstofeffecten van wegverkeer tot een afstand van 25 km berekend (daarvoor was dit voor wegverkeer tot 5 km; voor andere bronnen was dit altijd al 25 km; de ABRvS vond dit onderscheid onvoldoende onderbouwd).

Binnenkort wordt een uitspraak van de ABRvS verwacht of de afkapgrens van 25 km wel voldoende onderbouwd is.2 De AERIUS-calculator wordt in ieder geval jaarlijks ge-update. Het nieuwste model moet gebruikt worden bij de besluitvorming.3 Indien gedurende een beroepsprocedure een nieuwe versie van AERIUS beschikbaar komt, kan met een aanvullende berekening worden aangetoond dat eerdere conclusies over de natuurgevolgen niet wijzigen.4

1 ABRvS inzake ViA15, 20 januari 2021, ECLI:NL:RVS:2021:105.

2 Als de 25 km-afkapgrens vervalt, moeten ook dan voor lopende/niet-onherroepelijke aanvragen conclusies

opnieuw getoetst worden, als er binnen de 25 km van het plan/project geen stikstofgevoelige habittatypen zijn maar voorbij de 25 km wel, die mogelijk significant nadelig beïnvloed worden. 3 Art. 2.1 Regeling natuurbescherming. 4 ABRvS inzake inpassingsplan overnachtingshaven Lobith, 4 maart 2020, ECLI:NL:RVS:2020:682.