2. Stedenbouwkundig plan K-midden.pdf

ontsluitingsweg in een parklandschappelijk gebied. Er wordt gekeken naar de nieuwe verkeersroutes en doorstroming van huidig verkeer, en daarnaast met de toename van verkeer door de ontwikkelingen in dit stedenbouwkundig plan. Er zijn een aantal belangrijke fietsroutes die vooral in oost-west- richting verbinden. Binnen dit project worden beoogd om missende schakels tussen noord en zuid te leggen en zo een volwaardig fietsnetwerk te realiseren. Aan beide zijdes van de Karspeldreef komt een fietspad, zodat alle voorzieningen met de fiets goed bereikbaar zijn. Er wordt speciaal aandacht gegeven aan de scootmobiel en de ontsluiting tussen de twee seniorencomplexen bij Koornhorst en Henriette Ronald Holst. De wandelaar wordt in de nieuwe openbare ruimte veel beter bediend. Er komen meer en ruimere trottoirs, waardoor alle voorzieningen ook te voet goed bereikbaar zijn. Er worden verbeterde routes van en naar het metrostation gerealiseerd en er komen veiligere oversteekpunten in het verloop van de Karspeldreef. De openbare ruimte wordt voor iedereen toegankelijk. Daar wordt in verdere uitwerking aandacht aan besteed. Met name de routes tussen Kantershof/Koornhorst en metrostation Kraaiennest krijgt bijzondere aandacht. Hier komt een ‘rollator route’ (voor mensen die slechter ter been zijn en/of sneller toe zijn aan een wandelpauze).

Waarbij de routing makkelijk af te leggen is, met voldoende en goed ontworpen zitgelegenheid, die geschikt is voor oudere mensen. Voor het bevorderen van een soepele overstap worden de posities en routingen van de huidige bushalte geanalyseerd. Daaruit is gebleken dat de bushalte op de Krombeekdreef een nieuwe prominente positie kan krijgen tegenover het metrostation. De huidige busverbindingen laten dit toe. Met deze ingreep worden de bushaltes rondom het metrostation geclusterd, en is elke halte goed zichtbaar vanuit de metro in- uitgang. Daarnaast ligt de huidige bushalte op een onbeduidend stuk straat die geen prettige wachtomgeving biedt.

SP K-midden

5.4

87

Voetganger en fietsareaal

Verbinden

Verrijken zonder verdringen

• • • •

• • • • •

Verbeteren verbinding noord-zuid van Karspeldreef Betere en ruimere oversteken Karspeldreef Meer ruimte voor voetganger en fietsers Scootmobielroute aan de noordzijde van de Karspeldreef tussen Henriette Roland Holsthuis en Koornhorst • Verbeterde doorstroming autoverkeer

Minder verkeerruimte meer verblijfsruimte Waar het kan dubbele bomenrij voor een sterkere boomstructuu; Versterken beeld van een stadslaan Uitbreiding voetgangersgebied rondom metro; Ingericht vanuit het “groen tenzij” principe

Verdichten

• Profiel Karspeldreef wordt aan de westkant smaller door nieuwe bebouwing

88

Ingang

Ingang toekomst Ingang garage

Ingang

Nieuwe lokatie bushalte

Huidige lokatie bushalte

SP K-midden

Lijnenkaart GVB

Voorstel verplaatsen bushalte

Nachtnet GVB

89

Verkeer

Aanpassingen wegenstructuur

90

De wegenstructuur van K-midden blijft grotendeels zoals die nu is. Toch zijn er grote wijzigingen. De ventwegen gaan er, waar mogelijk, uit om de Karspeldreef minder breed te maken waardoor het een vriendelijkere straat wordt. Daardoor zijn de K-torens vanaf de dreef niet direct te bereiken maar moet hiervoor een klein stukje worden omgereden. Dat heeft als voordeel dat de Karspeldreef zelf beter door kan stromen. De Krombekstraat naast toren Kralenbeek wordt verlegd ter hoogte van de Kikkensteinstraat. De toren Kempering is te bereiken via de Kemangiestraat en de toren Klieverink is te bereiken via de Kleefkruidstraat. De Kouwenoordweg blijft. Aan de noordzijde van de Karspeldreef maken we voor de auto’s een knip tussen de Oliepalmstraat en Kleiburg om hier het parklandschap door te zetten naar het Bijlmermuseum. De weg tussen de Kameleon en de metro verdwijnt zodat de het plein straks doorloopt tot de Kameleon en er één aaneengesloten voetgangersgebied ontstaat. Voorwaardelijk hiervoor is dat de Kruitberghof, de straat aan de noordkant van de Kameleon, een nieuwe inrichting krijgt om het verkeer en het laden en lossen beter af te handelen. Deze herinrichting is geen onderdeel van het stedenbouwkundig plan en wordt al onderzocht.

Parkeren

SP K-midden

De openbare ruimte van K-midden wordt voor het grootste deel opnieuw ingericht. Dit is nodig om de buurt vriendelijker te maken voor voetgangers en fietsers. Daarmee wordt ook het parkeren in de openbare ruimte aangepakt. Op sommige plekken verdwijnen er parkeerplaatsen en op andere worden ze juist toegevoegd. Nu zijn de meeste parkeerplaatsen langs de Karspeldreef waardoor de auto in het straatbeeld overheerst. In de nieuwe situatie wordt het parkeren geplaatst waar de bestemming is. Bij de K-torens worden parkeerveldjes aangelegd zodat deze gebruikt kunnen worden door de bewoners van de torens. Langs de Karspeldreef komt langsparkeren langs de rijbaan.

Parkeren in de openbare ruimte

91

92

SP K-midden

Deel III De gebouwen

93

Overzicht van de Bijlmervernieuwing Bron: Projectbureau Bijlmervernieuwing, maart 2014

94

Bijlmermeer tot 1992

Gesloopt tot en met 2013 (rood)

Nieuwbouw 1992 - 2013 (rood)

Bijlmermeer 2013: nieuwbouw (rood) renovatie (bruin) nog te bouwen (paars)

Wat wordt gebouwd? De gebouwen in hun omgeving

Al dertig jaar na de start van de bouw van de Bijlmermeer ontstaan de eerste plannen voor vernieuwing om verloedering tegen te gaan, een minder eenzijdige bevolkingssamenstelling en een prettigere woonomgeving te creëren. De grootschalige vernieuwingsopgave resulteerde in sloop van flats en parkeergarages en nieuwbouw van voornamelijk laagbouwwoningen. Er kwamen zowel koop- als huurwoningen om zo een minder éénzijdige bevolkingssamenstelling en kwalitatievere woonomgeving te maken. Herkenbaarheid en de individuele woning waren belangrijke uitgangspunten bij deze vernieuwing.

In K-midden zijn de markante K-torens langs de dreef behouden. Zij staan als wachters van de buurt langs de Karspeldreef. Ook is er een aantal flats behouden waar de oorspronkelijke Bijlmergedachte het beste is uitgevoerd. De zes hoogbouwflats Gooioord, Groeneveen, Grubbehoeve, Kikkenstein, Kleiburg en Kruitberg vormen samen met het landschap en de verhoogde metrobaan het originele stedenbouwkundige ensemble. Dit deel is officieel aangewezen als beschermd stadsgezicht en staat bekend als het Bijlmermuseum. Dit gebied valt deels in het projectgebied K-midden.

SP K-midden

6.1

6

Op plekken waar is gesloopt, is een lappendeken van verschillende kleinschalige buurtjes ontstaan met ieder hun eigen architectuur en structuur. De grootschalige samenhang van landschap en stedenbouw is hier grotendeels verdwenen. Met de nieuwe bebouwing voor K-midden wordt de leegte opgevuld, die is achtergebleven na de sloop van de garages en het voormalige winkelcentrum Kraaiennest. De gebouwen zullen schakels zijn in zowel de ontstane lappendeken als de toekomstige situatie.

95

Kavel A

legenda

Voorzieningen Sociale huur Marktwoningen Collectief Particulier Opdrachtgeverschap

Church of Pentecost Mobiliteitshub

5

96

Ontwikkelkavels K-midden

Laagbouw: 1 bouwlaag

6.2

2 bouwlagen

Inpassen van de nieuwe gebouwen

3 bouwlagen middelhoogbouw: 4 bouwlagen

De ontwikkelkavels van K-midden vormen de laatste fase van de Bijlmervernieuwing. Op deze locatie stonden eerder parkeergarages die toegang gaven tot de woonflats en -torens, evenals winkelcentrum Kraaiennest. De bebouwing langs de Karspeldreef heeft van oudsher een stedelijke schaal, maar de huidige K-torens staan nu grotendeels los van hun omgeving, grenzend aan lege velden en laagbouwbuurten. De nieuwe bebouwing op de ontwikkelkavels moet deze samenhang herstellen en bijdragen aan het verbinden van de verschillende delen van het gebied. De hedendaagse stedelijke ambitie om binnen de bestaande stad te verdichten vraagt om appartementengebouwen en -blokken met voorzieningen in de plint, in plaats van eengezinswoningen.

5 bouwlagen 6 bouwlagen 7 bouwlagen 8 bouwlagen hoogbouw: 11 bouwlagen 17 bouwlagen 20 bouwlagen alle bouwlagen zijn exclusief eventuele kappen of dakopbouwen kleiner dan het hoofdvolume

Bouwhoogte in lagen

1969 tot 1981 1981 tot 1993 1993 tot 2005 2005 tot heden

Op advies van de (sub)Commissie Integrale Omgevingskwaliteit (CIOK) is een onderzoek gedaan naar de inpassing van OBA Next, Buurtgebouw en kavel 1. De CIOK adviseert in een vroeger stadium van de planontwikkeling. Zij kijkt zowel naar de stedenbouwkundige, architectonische als cultuurhistorische aspecten van een plan. Dit gaat niet alleen over gebouwen, maar ook over stedenbouwkundige plannen, landschap, duurzaamheid en woonkwaliteit.

SP K-midden

De nieuwe bebouwing voor K-midden wordt niet gedefinieerd door één ruimtelijk systeem, maar sluit aan bij de driedeling van het stedenbouwkundig plan (Stedelijk, Hart van de buurt, Parklandschap). Alle ontwikkelkavels grenzen weliswaar aan de Karspeldreef, dat als ruimtelijke element door de drie verschillende delen van het gebied ligt; de typologie van de gebouwen is verschillend. Bouwperiode

Rochdale De Key Eigen Haard Ymere Woonzorg Nederland

Het resultaat van dit onderzoek is om de inpassing van deze programma’s altijd in relatie tot de openbare ruimte te zien waarin deze gebouwen een plek moeten krijgen. De conclusie is om een integrale ontwerpuitvraag op te zetten waarin evenredig aandacht is voor landschap, stedenbouw, architectuur en sociologie om zo te komen tot een gebalanceerd totaal ontwerp. In dit stedenbouwkundig plan is dit resultaat niet verwerkt.

Bezit woningcorporaties

97

voorbeeld inpassing kavels 4 en 5

98

De Karspeldreef wordt nu gedomineerd door de K-torens. Deze wachters zijn van ver te herkennen en zijn een ijkpunt in de Bijlmermeer. Ze vormen het ritme langs de dreef. Een bloktypologie die aansluit bij de bestaande bouw van Blok AB en De Kameleon en tegelijkertijd een ensemble vormt met de toren voegen een nieuw ritme langs de Karspeldreef toe. Door aan de zuidzijde het volume lager te houden sluit het aan bij de laagbouwbuurten Laag Kralenbeek en Nieuw Kempering. Langs de Karspeldreef is de basishoogte circa 25 meter, gelijk aan de hoogte van de bebouwing aan de overzijde van de dreef. Gezamenlijk vormen deze gebouwen het nieuwe profiel van de Karspeldreef. Op de noordoostelijke hoek hebben deze blokken een accent, dat nooit hoger is dan 40 meter, om

The Cube student housing, Utrecht Team V Architecture. Foto: IC

daarmee ruim onder de hoogte van de K-torens te blijven, waardoor het kenmerkende beeld van K-midden blijft bestaan. De zuidelijke gevels zijn lager en staan in relatie met de laagbouw van de Bijlmervernieuwingswijken als Laag-Kralenbeek en Nieuw Kempering. De blokken zijn alzijdig en als eenheid ontworpen en zijn steeds een samenspel met naastgelegen toren. Elke zijde speelt in op de omgeving. Zo vormen de blokken schakels tussen de laagbouwbuurten en de Karspeldreef. Aan de zijde van de laagbouwbuurten wordt aan het maaiveld gewoond. De individuele woning is hier herkenbaar. Daar waar woningen aan het maaiveld liggen vormt een margestrook een buffer tussen de publieke en privéruimte. Deze margestrook wordt

meeontworpen met het gebouw. Kavel 4 is momenteel in ontwikkeling. Rochdale ontwikkelt circa 220 sociale huurwoningen. Een klein deel van deze woningen zijn voor het middensegment. In de plint aan de dreef komt ruimte voor het gezondheidscentrum dat nu aan het plein zit. Daarnaast komt er nog een ouderkindteam en een kantoorruimte voor het Oranjehuis met plaats voor opvang. Kavel 5 wordt een tender voor woningen in het midden- en dure segment. Voor de plint wordt gedacht aan kleinschalige kantoorruimte en mogelijk detailhandel, tegenover winkelcentrum De Kameleon. In totaal kunnen hier ongeveer 150 woningen in. SP K-midden

De Stadsstraat

Robin Wood, Amsterdam - Marc Koehler Architects en ANA Architecten Beeld: Beauty and the Bit

99

Het Stedelijke Hart Kavel A Kavel A is een unieke special binnen K-Midden en verwijst naar de plek waar momenteel het Gezondheidscentrum en buurthuis de Bonte Kraai staan. Kavel A is geen aangewezen plek maar een aanduiding voor het volgende programma: het nieuwe Buurtgebouw, oefenruimte voor brassband, een jeugdcentrum en de OBA Next. Samen met het programma van Kavel 1.1 en 1.2 wordt een inpassingstudie uitgevoerd met als doel spelregels te formuleren voor een optimale wisselwerking tussen gebouwen en publieke ruimte, zowel qua ruimte als qua programma. Deze spelregels zijn onderdeel van een brede uitvraag, waarbij ontwerptalent wordt uitgedaagd om de beste voorstellen te leveren, inclusief de integratie van gebouwen en openbare ruimte. OBA Next is de bibliotheek van de toekomst, gericht op ontmoeten en leren, met een buurtoverstijgende uitstraling. Het Buurtgebouw fungeert als huiskamer voor de buurt. Binnen dit programma is ruimte voor uitbreiding met aanvullend programma dat past bij de publieke en culturele waarden. Het is de wens van de buurt om hier twee gebouwen voor te maken zodat het Buurtgebouw herkenbaar blijft. In Zuidoost is de publieke ruimte van groot belang voor alle culturen en religies. Het leven op straat is essentieel voor het sociale leven.

Het ontwerp stopt niet bij de gevels, maar omvat ook de ruimte rondom het gebouw en de interactie met andere functies, het plein, de metro en de groene omgeving, wat zorgt voor een dynamische sfeer en versterking van de gemeenschappen.

Voorbeeldinpassing van kavel A met het Buurtgebouw en de OBA Next

100