2 Sportraad Amsterdam - Advies sport bewegen op het VO (002).pdf
Tekst van het document
Advies Sport & Bewegen op het VO
Advies Sport & Bewegen op het VO
Advies Sportraad Amsterdam November 2023
1 ------- 7
Advies Sport & Bewegen op het VO
Advies Sport & Bewegen op het VO
Aanbevelingen De Sportraad adviseert:
Inactiviteit is een sluimerende pandemie die een steeds grotere wissel trekt op onze samenleving. Niet alleen
1.
vormt het gebrek aan beweging een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid ook heeft het tal van andere
overkoepelende VO-samenwerkingsverbanden; 2.
consequenties op bijvoorbeeld sociaal en economisch gebied. Dit wordt echter nog altijd onvoldoende onderkend.
nemen.
Beweegscans uit te voeren op alle Amsterdamse VO-scholen;
3.
De Sportraad Amsterdam richt zich daarom tot zowel de politiek als het onderwijs om gezamenlijk het voortouw te
Sport en bewegen structureel te agenderen bij de
Schoolsportcoaches gericht in te zetten op VO- scholen;
4.
Gedifferentieerd schools sport-en beweegaanbod te ontwikkelen.
Er ligt een gemeenschappelijke opgave om het in beweging krijgen van de jeugd tot een kerntaak van het onderwijs te promoveren. Leren bewegen is – net als leren lezen en leren rekenen – een essentiële voorwaarde voor een betekenisvolle toekomst van jonge generaties. Het aanleren van goede motorische vaardigheden is belangrijk voor een duurzame (levenslange) actieve leefstijl en een gezond leven. Naast fysieke voordelen bevordert sporten en bewegen ook het mentale welzijn van jongeren. Onderzoek heeft aangetoond dat actieve jongeren betere sociale vaardigheden ontwikkelen, meer zelfvertrouwen en een beter concentratievermogen hebben en betere schoolresultaten
behalen.
Beweegvaardig
opgroeien
gaat dus over fysiek en mentaal welbevinden, kunnen participeren in en bijdragen aan de maatschappij. Het gaat over preventie en over een betaalbaar zorgstelsel. En uiteindelijk gaat het over de vitaliteit van onze stad en zijn inwoners. We kunnen het ons eenvoudigweg niet permitteren onze kinderen te laten opgroeien zonder dat ze regelmatig en goed (leren) bewegen. In een eerder stadium adviseerde de Sportraad het college al om het aantal uren bewegingsonderwijs in het primair onderwijs uit te breiden. Met onderstaande aanbevelingen richten wij ons op het voortgezet onderwijs.
IN BEWEGING IN BEWEGING IN BEWEGING 2 ------- 7
Achtergrond
Advies Sport & Bewegen op het VO
Nederlandse jongeren zijn Europees kampioen stilzitten
jongeren in deze leeftijdscategorie aan de beweegnorm.
met gemiddeld 10 uur per dag. Het grootste gedeelte
Dat zijn zorgwekkend lage cijfers die het beeld dat jongeren
hiervan vindt plaats op school. Het is dan ook niet
steeds minder zijn gaan bewegen bevestigen. In Amsterdam
verwonderlijk dat de beweegvaardigheid van scholieren
hebben we het dan concreet over tienduizenden jongeren
steeds verder afneemt.
die de beweegnorm niet halen. Dat het probleem nog urgenter is in onze stad blijkt bovendien uit het feit dat het
Recent onderzoek laat zien dat jongeren die zich competent
landelijk gemiddelde in dezelfde leeftijdsgroep in 2022
voelen ten aanzien van bewegen vaker in beweging komen
5% hoger lag.4 Het bevestigt dat deze groep jongeren - in
en hier ook meer plezier aan beleven. Jongeren die minder
tegenstelling tot kinderen in de basisschoolleeftijd - het
vaardig zijn ervaren het tegenovergestelde, zij sporten en
sporten en bewegen na corona minder snel weer oppakt.
bewegen aanzienlijk minder.1 2 Dat zien we ook terug in
Dat geldt in het bijzonder voor jongeren uit gezinnen met
het aantal Amsterdamse jongeren dat de beweegnorm
een laag inkomen.
haalt. Deze richtlijn – zoals in 2017 geadviseerd door de nationale Gezondheidsraad – schrijft voor dat kinderen
Deze cijfers zijn ronduit alarmerend en vragen om
van 5 tot 18 jaar oud wekelijks 420 minuten of meer en
aandacht en actie van het Amsterdamse stadsbestuur. Dit
minimaal 7 momenten matig intensief dienen te bewegen.
kan niet zonder het onderwijs. Dit is immers de enige plaats
Daar verstaan we recreatieve beweegactiviteiten onder,
waar we alle jongeren bereiken en dagelijks laagdrempelig
zoals buitenspelen, zwemmen, wandelen of fietsen. De
en plezierig beweegtijd kunnen aanbieden. Het is aan de
beweegnorm geldt niet alleen als richtlijn voor iedereen die
stad om het onderwijs daarbij te helpen. Wij roepen het
een gezonde leefstijl nastreeft, maar ook als uitgangspunt
college op om heldere doelstellingen te formuleren als
voor het sport- en beweegbeleid van (overheids)instellingen.
het gaat om de beweegvaardigheid van Amsterdamse jongeren, deze vast te stellen met lokale schoolbesturen
De afgelopen jaren is de groep 13 tot 18-jarige
en –directies en een intensieve samenwerking op te tuigen
Amsterdammers die deze norm weet te halen fors gedaald.
om daadwerkelijke resultaten te boeken. De Sportraad
Van 40% in 2018 naar 28% in november 2022, met als
Amsterdam ziet een gezamenlijke verantwoordelijkheid en
voorlopig laatste dieptepunt de meest recente meting in
richt zich daarom met onderstaande vier aanbevelingen
april 2023.3 Toen voldeed slechts 17% van de Amsterdamse
tot zowel de politiek als het onderwijs.
1
Adank, A. M., Van Kann, D. H., Remmers, T., Kremers, S. P., & Vos, S. B. (2021). Longitudinal
Perspectives on Children’s Physical Activity Patterns: “Do Physical Education–Related Factors Matter?”. Journal of Physical Activity and Health, 18(10), 1199-1206. 2
[7] Sallis, J.F., Prochaska, J.J., & Taylor, W.C. (2000). A review of correlates of physical activity of
children and adolescents. Med Sci Sports Exerc., 32(5),963-75. 3
https://nocnsf.nl/media/ocxjudjf/noc-nsf-sportdeelname-amsterdam-sdi-maandrapportage-
april-2023_def.pdf. 4
https://www.sportenbewegenincijfers.nl/beleid/sportakkoord/inclusief-sporten
#Beweegrichtlijnen.
3 ------- 7
Aanbevelingen
Advies Sport & Bewegen op het VO
1) De Sportraad Amsterdam adviseert het college
Denk hierbij aan het in kaart brengen van de aandacht
zich in te spannen om beweegvaardigheid structureel
voor sport en bewegen binnen en buiten het curriculum,
te agenderen op bijeenkomsten van overkoepelende
in de naschoolse activiteiten, etc. De uitkomsten van
samenwerkingsverbanden in het voortgezet onderwijs;
deze scan kunnen onder andere gebruikt worden om tot de eerdergenoemde doelstellingen en maatwerk
De Staat van het Amsterdamse voortgezet onderwijs (2022)
per school te komen. Tevens kunnen op basis hiervan
besteedt kort aandacht aan de beweegachterstanden van
schoolsportcoaches worden aangeboden (zie 3). De
de Amsterdamse jeugd. Het blijft echter bij een summiere
uitkomsten van de scan vormen bovendien een vertrekpunt
constatering, waar niet wordt stil gestaan bij bijvoorbeeld
op basis waarvan in een later stadium getoetst kan worden
de verschillen op wijk- en opleidingsniveau of de gevolgen
of interventies wel de gewenste effecten hebben gehad. Tot
hiervan. Helaas worden geen afspraken gemaakt of
slot kunnen met deze scan succesvolle beweeginterventies
maatregelen getroffen om deze achterstanden aan te
geïdentificeerd worden en mogelijk weer op andere scholen
pakken. Dit onderstreept naar mening van de Sportraad
worden gekopieerd.
dat de urgentie nog altijd onvoldoende erkend wordt. De belangrijkste basisvoorwaarde om beweegvaardigheid blijvend en stevig te verankeren in het curriculum is het vergroten van bewustwording onder schoolbesturen en– directies. Het opleiden van beweegvaardige jongeren zou een essentieel onderdeel moeten zijn van hun bredere opleidingstaak. De Sportraad adviseert het college het belang hiervan te benadrukken in de uiteenlopende
BEWEGEN IN KAART
bijeenkomsten met de overkoepelende VO-gremia en samen met hen te komen tot brede beweegdoelstellingen. 2) De Sportraad Amsterdam adviseert het college om op alle Amsterdamse VO-scholen een scan uit te voeren die de aandacht voor sport en bewegen in kaart brengt. De aandacht die Amsterdamse VO-scholen momenteel aan sport en bewegen besteden loopt sterk uiteen. De ene school profileert zich op dit terrein, terwijl de andere dat ene blokuurtje gym slechts als sluitstuk van de weekplanning beschouwt. Om inzicht te krijgen in de huidige inspanningen en activiteiten die per school worden verricht ter bevordering van het sport- en beweeggedrag adviseert de Sportraad op iedere VO-school een beweegscan uit te voeren.
4 ------- 7
Aanbevelingen
Advies Sport & Bewegen op het VO
3) De Sportraad Amsterdam adviseert het college
voor een langere periode (minimaal drie jaar) gekoppeld
om binnen de Brede Regeling Combifuncties het
aan één school. De financiering van de Schoolsportcoach
profiel Schoolsportcoach door te ontwikkelen en deze
komt voor rekening van de gemeente en kan opgevangen
gratis ter beschikking te stellen aan scholen die de
worden door binnen de bestaande budgetten duidelijke
beweegdoelstellingen omarmen.
keuzes te maken voor de inzet van de verschillende soorten combifuncties.
Om scholen te helpen met het bereiken van de speciale
4) De Sportraad Amsterdam adviseert een divers pakket
Schoolsportcoaches ter beschikking moeten stellen.
aan sport- en beweeglessen/momenten te ontwikkelen
Dit nieuwe profiel borduurt voort op de vroegere
zodat per school en doelgroep maatwerk kan worden
combinatiefunctionaris die de taak had om het onderwijs
geboden.
beweegdoelstellingen
zou
de
gemeente
met sport te verbinden. De Sportraad adviseert de gemeente om de herziening van de Brede Regeling
Als we inactiviteit willen terugdringen dienen we ons
Combinatiefuncties aan te grijpen om dit profiel door te
bewust te zijn van het feit dat de wensen en competenties
ontwikkelen tot de Schoolsportcoach, waarbij de nadruk
van jongeren wat betreft sport en bewegen niet hetzelfde
veel meer komt te liggen op bewegen op en rond school.
zijn. Net als bij de meeste andere vakken kan ook de beweegvaardigheid van kinderen nogal verschillen als ze
De Schoolsportcoach is een professional die meedenkt
aan het voortgezet onderwijs beginnen. Het is belangrijk
over, overtuigt om en helpt bij het organiseren van zo veel
dat scholen dit erkennen en het belang van leren bewegen
mogelijk beweegmomenten voor scholieren binnen alle
serieus nemen. De standaard gymles voorziet hier
facetten van het onderwijs. Niet alleen tijdens de paar
onvoldoende in. Zo wordt de ene leerling hierin motorisch
uurtjes gym in de week en het naschoolse sportaanbod,
onvoldoende uitgedaagd, terwijl de ander juist afhaakt
maar de hele dag door. Oftewel van en naar school, op de
omdat de nadruk te veel op competitie en prestatie ligt. In
schoolpleinen, tussen de lessen door en in de klas. Speciale
samenspraak met de Schoolsportcoach dienen daarom
aandacht dient hierbij uit te gaan naar de uiteenlopende
aanvullende maatwerkuren te worden ontwikkeld en
beweegbehoeften van verschillende groepen jongeren
aangeboden, waarbij enerzijds rekening wordt gehouden
(gedifferentieerd beweegaanbod, zie 4). Ook legt de
met het sport- en beweegniveau van de leerlingen maar
Schoolsportcoach verbinding met sportaanbieders uit de
stigmatiserende etiketten anderzijds worden voorkomen.
buurt, betrekt hen bij activiteiten op school en stimuleert de
Voorop staat dat er meer aandacht moet komen voor de
doorstroom van leerlingen naar structureel buitenschools
jongeren die geen of weinig affiniteit hebben met bewegen
aanbod. Om een dergelijke, diverse functie van een
of het sporten minder hebben meegekregen vanuit hun
Schoolsportcoach te laten slagen adviseert de Sportraad
gezinssituatie.
de profielen gezamenlijk met het onderwijs op te stellen. Alle VO-scholen kunnen de hulp en inzet van een Schoolsportcoach aanvragen. In ruil daarvoor dienen ze
zowel
extra
beweegmomenten
gedurende
de
schooldag als maatwerklessen in te roosteren. De Schoolsportcoaches worden vervolgens op basis van de specifieke beweegopgave en doelstellingen gericht en
5 ------- 7
Hoe nu verder
Advies Sport & Bewegen op het VO
Twee derde van de Amsterdamse jongeren op het VO haalt de beweegnorm niet. De gevolgen worden steeds zichtbaarder en het gevoerde beleid van de afgelopen jaren om hier verandering in te brengen is ineffectief gebleken. 6 Het ontbreekt aan een duidelijk plan om beweegvaardigheid te stimuleren en de stijgende beweegarmoede onder jongeren tegen te gaan. Dat begint met het vaststellen van richtinggevende doelstellingen. De Sportraad hoort daarom graag van het college hoeveel van de Amsterdamse jongeren de beweegnorm zou moeten halen, binnen welke periode we dat hopen te bewerkstelligen en hoe we de verschillen tussen de stadsdelen gaan gelijktrekken. De urgentie is echter groot. De Sportraad Amsterdam verwacht dat niet alleen de politiek, niet alleen het primair onderwijs, maar ook het voortgezet onderwijs actie zal ondernemen. Wij zijn ervan overtuigd dat met bovenstaande aanbevelingen het voortgezet onderwijs in de stad geholpen zal zijn om die gezamenlijke handschoen op te pakken.
5
https://www.nrc.nl/nieuws/2023/10/20/over-deze-pandemie-hoor-je-niemand-er-gaan-in-ne-
derland-5800-mensen-per-jaar-aan-dood-a4177975
6 ------- 7
Advies Sport & Bewegen op het VO
WIE ZIJN WIJ De
Sportraad
Amsterdam
is
een
onafhankelijk
adviesorgaan dat door de gemeenteraad in 1952 in het leven is geroepen om gevraagd en ongevraagd te adviseren over de hoofdlijnen van het sportbeleid in Amsterdam. DOEL Het doel van de Sportraad is er op gericht om zoveel mogelijk Amsterdammers in beweging te krijgen. Door de positieve effecten van sport optimaal te benutten kunnen we bovendien een bijdrage leveren aan de vitaliteit en economische en sociale leefbaarheid van de stad. CONTACT info@sportraadamsterdam.nl www.sportraadamsterdam.nl
7 ------- 7