2. Samenvatting LTB klimaatadaptatie.pdf

De stad en het veranderende klimaat. Wat is er nodig? Samenvatting van de langetermijnbenodigdheden klimaatadaptatie oktober 2025

Introductie

De stad en het veranderende klimaat. Wat is er nodig? – Nu, straks en later. Klimaatverandering bedreigt de veiligheid en leefbaarheid van Amsterdam. We moeten ons voorbereiden op extreem weer en overstromingsrisico’s. Nu en in de toekomst. We hebben de eerste stappen gezet. We hebben risico’s inzichtelijk gemaakt en met de middelen die we hebben nemen we klimaatadaptatie zoveel mogelijk mee in alles wat we doen. Wat is er (nog meer) nodig om onze hoofdstad klimaatbestendig te maken? En om ons ook op de lange termijn aan te kunnen blijven passen aan het veranderende klimaat? Welke maatregelen zijn nodig en wat vraagt dat van onze organisatie en samenwerking met partners in en rond de stad?

Leeswijzer

Voor u ligt een beknopte samenvatting van wat de benodigdheden voor de lange termijn zijn. Het is belangrijk om deze inzichten mee te nemen naar de volgende bestuursperiode en keuzes te maken. We kunnen niet alles, dus moeten we prioriteren. We moeten besluiten welke risico’s we wel of niet accepteren én ons realiseren dat we niet alles kunnen voorkomen. Keuzes hebben consequenties. Wat we niet doen, niet goed doen of te laat doen, brengt risico’s met zich mee. Wat we wel doen, levert baten op. Tegelijkertijd moeten we accepteren dat niet alles te voorkomen is, maar we kunnen wél het verschil maken door nu gericht in actie te komen.

In dit document vindt u de volgende inhoud: 1 Risico’s van klimaatverandering 2 Doelen voor klimaatadaptatie* 3 Benodigde maatregelen 4 Kosten en baten * De doelen voor klimaatadaptatie zijn geformuleerd ten

behoeve van het identificeren van de benodigde maatregelen, maar zijn niet bestuurlijk vastgesteld.

Samenvatting van de langetermijnbenodigdheden klimaatadaptatie

2

1 Risico’s van klimaatverandering Klimaatverandering bedreigt de veiligheid, leefbaarheid en gezondheid van Amsterdammers. We krijgen vaker te maken met extreme hitte, droogte en neerslag en overstromingsrisico’s nemen toe.

Onbegaanbare wegen

Waterveiligheid

id

rhe

Ve ilig

aa fb

Verminderde arbeidsproductiviteit

Gezondheid

Hitte

Droogte

e Le

Hittestress bij kwetsbare groepen

he id

Impact van droogte op scheepvaart

Neerslag

Economische schade Overstroming

Crisissituaties

Schade aan groen

Kelders blank

Funderingsschade Samenvatting van de langetermijnbenodigdheden klimaatadaptatie

3

2 Doelen voor klimaatadaptatie In 2050 is Amsterdam zo goed mogelijk voorbereid op het veranderende klimaat. Algemeen

Hitte

Droogte

Neerslag

Overstroming

Amsterdam heeft een gedeelde visie op de risico’s van klimaatverandering en op de doelen en aanpak van klimaatadaptatie.

Amsterdam is weerbaar en beweegt mee met de veranderende scenario’s in de toekomst.

Klimaatadaptatie is geïntegreerd in alle relevante processen en financiële structuren binnen de gemeente.

Gebied

Gebouw

Gezond & veilig

De buitenruimte is een aangename verblijfplaats en draagt bij aan het afkoelen van de omgeving.

Binnenruimtes zijn zo gebouwd of aangepast dat ze niet te ver opwarmen tijdens een periode van hitte.

Bewoners en organisaties in de stad zijn goed voorbereid op hitte en zorgen goed voor zichzelf en voor anderen. Vitale en kwetsbare infrastructuur blijft functioneren.

Een maatgevende periode van droogte leidt niet tot schade aan wegen, groen en ondergrondse infrastructuur. Ecosysteem­ diensten en de hoofdfuncties van de stad blijven functioneren.

In de bebouwde omgeving en in ons gedrag houden we rekening met de beschikbaarheid van water in tijden van droogte en de gevolgen daarvan op onze gebouwde omgeving.

De stad en organisaties zijn goed voorbereid op langdurige droogte. In het geval van langdurige extreme droogte blijft vitale en kwetsbare infrastructuur functioneren en houden we rekening met de grootste veiligheidsrisico’s.

De openbare ruimte is door duurzaam waterbeheer regenbestendig ingericht; bij kortdurende extreme neerslag wordt schade aan panden voorkomen en blijft de stad bereikbaar.

Panden en private terreinen zijn regenbestendig ingericht; hemelwater wordt zoveel mogelijk lokaal verwerkt.

De stad en organisaties zijn goed voorbereid op extreme neerslag. In het geval van een extreme bui blijven vitale en kwetsbare infrastructuur functioneren.

Preventie Amsterdam en partners nemen maatregelen om de kans op een overstroming te minimaliseren.

Gevolgbeperking In de ruimtelijke inrichting zet de gemeente doelmatig in op het voorkomen van schade en slachtoffers als gevolg van een overstroming.

Crisismanagement In ons crisismanagement werken we samen, zowel in de stad als op regionaal en nationaal niveau, om goed voorbereid te zijn wanneer een overstroming zich voordoet.

Herstelfase Na een overstroming is de hersteltijd zo kort mogelijk.

Samenvatting van de langetermijnbenodigdheden klimaatadaptatie

4

3 Benodigde maatregelen Algemeen

• Proactief communiceren over risico’s en kansen • Kennis en informatie delen • Bewoners stimuleren om actie te ondernemen • Samenwerken met partners, kennis-instellingen en partneroverheden

• Onderzoek (blijven) doen • Werkzaamheden en beleid aanpassen op klimaatscenario’s • Samenwerken in veiligheid en crisisbeheersing • Expliciet sturen en monitoren op doelen en maatregelen

Gebied

Gebouw

Gezond & veilig

Hitte

• 30% schaduw creëren en behouden • Bomen, planten en groen toevoegen in buitenruimte • Koele plekken creëren op 300m afstand

• Verkoelend ontwerpen van nieuwe gebouwen • Verkoeling voor te warme bestaande gebouwen • Koele binnenlocaties creëren tijdens hittegolf

• Extra hulp aan kwetsbaren (o.a. ouderen/daklozen) • Voorkomen dat vitale infrastructuur uitvalt • Klimaatrobuust herstel in geval van schade

Droogte

• Grondwaterbeheer met 90cm ontwateringsdiepte • Groen toevoegen om water te infiltreren en vast te houden • Bewaken van kwaliteit en kwantiteit van grond- en oppervlaktewater • Aanleggen strategische zoetwaterbufferlocaties

• Grondwaterbeheer tegen droogval funderingen • Drinkwaterverbruik verminderen • Voldoende drinkwater beschikbaar bij nieuwbouw

• Activiteiten beperken om natuurbranden te voorkomen • Voorkomen van schade aan vitale infrastructuur • Klimaatrobuust herstel in het geval van schade

Neerslag

• Waterbergende maatregelen op straat en privaat terrein (groen/wadi’s/bestrating) • Toepassen hoogtestrategie • 90cm ontwateringsdiepte • Schade door grondwater-overlast wordt voorkomen

• Nieuwe gebouwen verwerken bui van 70mm per uur • Gebouweigenaren stimuleren om hemelwater op te vangen en te hergebruiken.

• Hoofdwegen zo inrichten dat ze begaanbaar blijven bij bui van 90mm per uur • Klimaatrobuust herstel na wateroverlast

Overstroming

Preventie • Behoud van huidige primaire keringen • Geen ontwikkeling in reserveringszones • Gemaalcapaciteit voldoet aan norm

Gevolgbeperking • Risico’s van overstromingen sturend maken bij locatiekeuze • Bij gebiedsontwikkeling hoogtestrategie toepassen

• Knelpunten oplossen en urgente acties uitvoeren • Met regionale partners ruimtelijke keuzes maken waar nodig

Crisismanagement • Ruimtelijke inrichting met oog op crisisbeheersing • Creëren van veilige plekken en evacuatieroutes

Herstelfase • Herstel en respons plan • Een financiële buffer voor herstelperiode

Samenvatting van de langetermijnbenodigdheden klimaatadaptatie

5

4 Kosten en baten De kosten van schade door klimaatverandering

De kosten van klimaatadaptatie maatregelen

De baten van klimaatadaptatie

(Risico’s op) weersextremen en overstromingen leiden tot verschillende soorten kosten. Denk aan schade aan gebouwen en groen, afname van (zwem)waterkwaliteit en toename van gezondheidsrisico’s en –kosten.

Het treffen van klimaatadaptatie maatregelen heeft verschillende soorten kosten. Denk aan aanleg van bijvoorbeeld wadi’s of groen, beheer en onderhoud, onderzoek en crisismanagement.

Kosten en baten van klimaatadaptieve maatregelen landen niet altijd bij dezelfde partij. De investering die de gemeente doet, zal naast vermeden schade voor de gemeente zelf, vooral terugvloeien in baten voor de maatschappij. Het gaat niet alleen om monetaire baten. Investeringen resulteren in een leefbare en veilige stad.

Inzichten in kosten voor Amsterdam, o.a.: • €1,07 miljard financiële schade in geval van extreme neerslag, hitte en droogte

Inzichten in kosten voor Amsterdam, o.a.: • €1,04 miljard voor maatregelen in de fysieke stad (€41,5 miljoen per jaar) om in 2050 klimaatbestendig te zijn. Extra beheer- en onderhoudskosten: €20 miljoen per jaar. (Bron: Arcadis 2025) • Meerkosten klimaatbestendige nieuwbouw: ca. €90.000,- tot €319.000,per hectare (op basis van de basis­ veiligheidsniveaus klimaatbestendige nieuwbouw) (Rapport &Flux en Arcadis 2021)

Baten van klimaatadaptatie zijn onder andere:

(Arcadis 2025)

• €646 miljoen schade bij een bui van 70 mm/uur (€483 miljoen directe schade en €162 miljoen indirecte schade) (Raadsbrief november 2023, onderzoek TAUW)

• €936 miljoen schade bij een bui van 90 mm/uur (€704 miljoen directe schade en €232 miljoen indirecte schade) (Raadsbrief november 2023, onderzoek TAUW)

• €75 miljoen schade na de wolkbreuk uit 2014 in Amsterdam (Verbond van verzekeraars 2017)

• €2,5 miljoen extra beheerkosten voor het groen door de droogte en hitte in 2018 (Strategie Klimaatadaptatie Amsterdam 2020)

• €800.000,- per jaar voor het koelen van bruggen (Strategie Klimaatadaptatie Amsterdam 2020)

• €2 miljoen extra kosten voor de stadsdelen in de zomer van 2018 (Strategie Klimaatadaptatie Amsterdam 2020)

• Ophoging Hemelwaterverordening van 60 naar 70 mm: Het gemiddelde negatieve effect op grondexploitaties is ca. €1,8 miljoen per jaar. Voor Maatschappelijke Voorzieningen betekent ophoging €1,5 miljoen per jaar. (Raadsbrief 2022)

• De totale kosten voor de Metropoolregio Amsterdam (MRA) worden geschat op €12,6 miljard (Rebel en The Positive Lab, 2023)

Gezondheid • Vermindering hittestress en hitte-gerelateerde sterfgevallen; • Betere luchtkwaliteit; • Meer mogelijkheden voor recreatie; • Verbeterde mentale gezondheid en nachtrust. Economisch • Stijging woning- en vastgoedprijzen; • Energie en CO2 besparing door betere isolatie; • Verhoging lokale economie; • Aantrekking investeerders; • Verhoging belastinginkomsten door hogere WOZ waardes. • Bron: Arcadis 2025

Groen en sociaal • Verbetering biodiversiteit en bodemkwaliteit; • Aantrekkelijke openbare ruimtes bevorderen ontmoetingen en sociale interactie; • Betrokkenheid van bewoners bij inrichting en onderhoud van leefomgeving; • Verbeterde sociale cohesie; • Vermindering van overlast. • Bron: RIVM 2019 Uit onderzoek blijkt dat de kosten gedekt kunnen worden door de totale directe en indirecte financiële baten. (Bron: Arcadis 2025) De financiële baten voor de MRA worden geschat op €11 miljard, tegenover kosten van €12 miljard voor het klimaatbestendig maken van de MRA. (Rebel en The Positive Lab, 2023)

Samenvatting van de langetermijnbenodigdheden klimaatadaptatie

6

ONT2025381

De stad en het veranderende klimaat. Wat is er nodig? Samenvatting van de langetermijnbenodigdheden klimaatadaptatie