2. RIB afdoen Motie Boomsma 1736.19.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 28 juni 2022 Ruimtelijke Ontwikkeling Reinier van Dantzig Ruimte en Duurzaamheid (bestuurszaken.rd@amsterdam.nl)

Onderwerp

Afdoening motie 1736.19 van het lid Boomsma van de (CDA)

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van 7 november 2019 heeft uw raad bij de behandeling van de begroting 2020 motie 1736 van raadslid Boomsma van het CDA aangenomen. Daarin wordt het college gevraagd om in samenwerking met de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit te onderzoeken: 1. Of en in hoeverre het noodzakelijk is om de waarderingskaart van de 19de-eeuwse Ring te herwaarderen; 2. Om te evalueren of de voorheen toegekende waarderingen voldoende zijn om het stadsbeeld te behouden; 3. Wat de kosten van een dergelijke operatie zouden bedragen.

Allereerst biedt het college haar verontschuldiging aan dat de beantwoording van deze motie zo lang op zich heeft laten wachten. Het college onderschrijft dat de cultuurhistorische waarde van de 19de-eeuwse wijken voor Amsterdam van belang zijn en dat door de grote hoeveelheid bouwaanvragen in dit gebied deze waarden in toenemende mate onder druk komen te staan. Het college heeft uitvoering gegeven aan de motie en heeft onderzocht of de waarderingskaart van de 19de-eeuwse Ring toe is aan een actualisering. Dit onderzoek is gerealiseerd door Monumenten en Archeologie (MenA) en de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (CRK), in samenwerking met de Vrije Universiteit van Amsterdam. Gedurende vier maanden zijn door masterstudenten van de VU verschillende soorten straatwanden onderzocht in De Pijp en het Museumkwartier. Middels analyse, veldwerk, archiefonderzoek, documentatie en registratie zijn de panden op basis van de volgende criteria geïnventariseerd en gedocumenteerd: o Gaafheid en esthetiek (goed voorbeeld van vroeg, midden of late fase van 19de-eeuwse architectuur, onderdeel van een architectuureenheid, architectuur nog gaaf en staat van onderhoud); o Bijdrage aan het straatbeeld; o Cultuurhistorische betekenis. Uit het onderzoek kan geconcludeerd worden dat de huidige waarderingskaart toe is aan een herziening.

In antwoord op de bovenstaande vragen uit de motie komt het volgende naar voren:

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 juni 2022 Pagina 2 van 3

1. In beide buurten is sprake van een relatief lage waardering. De waarderingen die zo’n 20 jaar geleden zijn toegekend, sluiten niet meer aan bij de huidige wetenschappelijke én maatschappelijke waardering voor de 19de-eeuwse architectuur en zijn onvoldoende om het specifieke karakter van deze wijken in stand te houden; 2. Het behoud van de 19de-eeuwse wijken staat al geruime tijd onder druk. In delen van Oost (Dapperbuurt, Oosterparkbuurt), West (Kinkerbuurt) en in mindere mate in Zuid (De Pijp) is een groot deel van de 19de-eeuwse bebouwing verdwenen tijdens de stadsvernieuwing in de jaren ’70-’80 van de twintigste eeuw. Eind 20ste eeuw groeide de waardering voor de 19de-eeuwse bebouwing. Met het opstellen en vaststellen van de waarderingskaart en de invoering van de welstandsnota’s in 2004 werd het mogelijk om meer sturing te geven aan het behoud van deze architectuur. Het overgrote deel van de bebouwing in de onderzochte buurten heeft nu een orde 3 waardering. Het beleid voor deze panden zet in op behoud en herstel van de oorspronkelijke karakteristiek, en kan afwijkende architectonische veranderingen tegen gaan. Echter, de mogelijkheden die het vergunningvrij bouwen en het bestemmingsplan bieden, zoals volume uitbreidingen aan de achterzijde of in hoogte of het tegenhouden van geheel of gedeeltelijke sloop, zijn hiermee niet tegen te houden.

Dit kan alleen geborgd worden door de cultuurhistorische waarden beter te verankeren in het bestemmingsplan (in toekomst omgevingsplan) en het opnemen van een aanlegstelsel waarmee sloop kan worden voorkomen. In dit kader wordt gewerkt aan het maken van een paraplu-bestemmingsplan voor panden gewaardeerd met orde 2. Ook heeft het college de procedure gestart om het negentiende-eeuwse deel van Amsterdam Zuid, inclusief de Vondelbuurt en de beide oevers van de Amstel, aan te wijzen als gemeentelijk beschermd gezicht. Een middel waarmee de, nog nagenoeg oorspronkelijke, staalkaart aan 19de-eeuwse bebouwing en stedenbouwkundige opzet beter geborgd kan worden. Gevolg van de lage waarderingen is dat er in de tussentijd veel, geheel of gedeeltelijk, veranderd en/of gesloopt is. In grote lijnen zal dit beeld ook voor de overige bebouwing in de 19de-eeuwse Ring gelden. Het 19de-eeuwse karakter van een grootdeel van de straatwanden staat hiermee onder druk; 3. De uitvoering van dit eerste onderzoek met behulp van studenten erfgoedstudies onder begeleiding van erfgoedprofessionals en validatie in een klankboordgroep, is zorgvuldig en efficiënt gebleken. Voor een mogelijk vervolg met dezelfde aanpak is een overdrachtsdocument opgesteld met uitgebreide toelichting op de criteria, bevindingen en aandachtspunten.

Uit het proefonderzoek is gebleken dat een herwaardering van de hele 19de-eeuwse Ring, vanwege de gewenste zorgvuldigheid en verifieerbaarheid, een arbeidsintensief proces vergt, dat niet te bekostigen is uit de huidige budgetten van Monumenten en Archeologie en/of de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit. Hiervoor zal in de begroting budget moeten worden gereserveerd. De kosten van een uitgebreid onderzoek naar de waardering in àlle 19de-eeuwse wijken komt globaal neer op €250.000,-.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 juni 2022 Pagina 3 van 3

Conclusie De vastgestelde orden op de waarderingskaarten 19de-eeuwse Ring sluiten niet meer goed aan op de huidige waardering voor de 19de-eeuwse wijken en bieden onvoldoende houvast om de cultuurhistorische waarden te beschermen. Om de regie op het behoud van het karakter van de 19de-eeuwse panden en buurten te behouden is een aantal maatregelen in gang gezet. Zo is de procedure gestart voor het aanwijzen van drie beschermde gezichten waaronder de 19de-eeuwse gebieden van “Oud Zuid”, bestaande uit de deelgebieden Overtoom/Vondelbuurt, Vondelpark/Concertgebouw-/Museumpleinbuurt, De Pijp en de Amsteloevers. En is begonnen met het opstellen van een paraplubestemmingsplan waarin een sloopregeling voor orde-2 panden is opgenomen.

Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Reinier van Dantzig Wethouder Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl