2. Rapport Marktwaarde Ombudsman Amsterdam.pdf

Op initiatief van de Centrale Vereniging voor Ambulante Handel doet DTNP in dit rapport verslag van een verkenning langs zeven goed functionerende markten, verspreid over het land, die in staat zijn gebleken te vernieuwen en in te spelen op de behoeften bij bezoekers. De zeven markten waarvan de succesfactoren zijn beschreven en als voorbeeld kunnen gelden staan in Groningen, Haarlem, Nieuwegein, Winterwijk, Valkenswaard, Rozenburg en Maastricht. De succesfactoren die DTNP heeft geregistreerd in deze zeven gemeenten zijn, dat:

42

Verzoek tot afwijking procedure inkoop, 21 februari 2019, pagina 3 42

-

de kern van de markt ligt in vakmanschap & persoonlijk advies en lokale ontmoeting; de kansen liggen in meer aandacht voor food, proeven & verblijven en sfeer + beleving;

-

en de basis ligt in ambacht en vers.

De ombudsman stelt vast dat de door DTNP gehanteerde onderzoeksmethode in 'Proeven en ontmoeten' en bovenstaande geinventariseerde succesfactoren niet (makkelijk) zijn te relateren aan de vereiste kennis die door Economische Zaken is gevraagd in de aanbestedingsprocedure voor de gebiedsgerichte uitwerkingen. In de gebiedsgerichte uitwerkingen gaat het immers om (o.a. toekomstgerichte) trends en ontwikkelingen, mede in relatie tot andere diensten en voorzieningen. Dit is een geheel andere aanpak dan het registreren van afzonderlijke succesfactoren op verschillende markten. De ervaringen en kennis die Economische Zaken vraagt in de aanbestedingsprocedure zien we niet terug in wat DTNP presenteert. Niet in het profiel van het bedrijf en niet in eerdere prestaties. DTNP,• projectvoorstel analyse non-food-themamarkten DTNP heeft voor de non-food-themamarkten een analyse opgesteld. Het citaat aan het begin van dit hoofdstuk 43 over het Waterlooplein komt uit deze analyse en is voor de ombudsman aanleiding geweest om het projectvoorstel Analyse non-food-themamarkten Amsterdam (d.d.11-2-2019) te bestuderen. Het gaat hierbij om een inhoudelijk projectvoorstel, inclusief tijdbegroting en kosten.

Het projectvoorstel vermeldt dat men voor een analyse van de themamarkten geen kwantitatieve uitspraken kan doen over draagvlak en het economisch functioneren van deze markten, omdat gegevens daarover ontbreken (hetgeen o.a. komt doordat de themamarkten geen onderdeel uitmaken van het koopstromenonderzoek van 015.) Dit gemis aan kwantitatieve uitspraken wordt als volgt opgelost: "De beschrijving en kwalitatieve beoordeling van de afzonderlijke markten, hun aanbod en doelgroepen zullen dan ook meer centraal staan. Daarbij zal veel met foto's worden gewerkt". Dus in plaats van een kwantitatieve onderbouwing een analyse op basis van plaatjes Men stelt in de offerte dat alle negen markten minimaal 1 maal worden bezocht, en meerdaagse markten (Waterloopleinmarkt, Bloemenmarkt Singel) minimaal 2 maal. Het projectvoorstel raamt voor het bezoeken van de negen themamarkten 5,5 uur (van de totale 24 uur) die voor deze analyse wordt uitgetrokken. 44 Het zegt veel over de kwaliteit en diepgang van deze analyse dat de onderzoekers de historische achtergrond van de markt op het Waterlooplein heeft gemist. Ook het feit dat opdrachtgever Economische Zaken deze kwalijke observatie in het rapport heeft gemist, zegt veel over de aandacht bij Economische Zaken voor dit onderzoek en het onderwerp.

Bovenstaande bevindingen zijn met EZC/Ondernemersklimaat besproken en men heeft de constateringen van de ombudsman bevestigd. Gezien het feit dat er binnen Nederland

De algemene uitstraling van de markt is slecht. De meeste ondernemers hebben weinig aandacht voor presentatie en op veel plekken vindt verkoop vanaf de grond plaats. Ook ligt er erg veel rommel op het plein. Hierdoor krijgt de markt een armoedige indruk. " Totaal gaat het in de offerte om 24 uur, waarvan: 5,5 uur observatie op de markten, 7 uur aan analyse en uitwerken werkdocument, 6 uur uitwerken conceptrapport, 3 uur overleg met opdrachtgever, 1 uur deskresearch en internetverkenning en 1,5 uur afronding en levering. Het projectvoorstel kost totaal € 23.950 (excl. btw). 43

heel weinig specifieke kennis over markten beschikbaar is, kwam men noodgedwongen en bij gebrek aan beter bij dit bedrijf uit.

Conclusie De ombudsman stelt vast dat Marktvisie 2018-2026 geen document is met een visie op de Amsterdamse markten. Wat betreft de inhoud is het eigenlijk ook geen document van de gemeente Amsterdam, want de rol van de gemeente als beheerder van circa 30 markten ontbreekt volledig. Gezien de beperkte kennis bij Economische Zaken is het niet verwonderlijk dat de rol van de gemeente als marktbeheerder in de Marktvisie ontbreekt. Het had voor de hand gelegen eerst feitelijke kennis op te doen over de Amsterdamse markten, hoe deze werken en welke factoren en mechanismes ertoe doen, in plaats van te beginnen met een pretentievol, bestuurlijk document te presenteren met de titel 'visie', plus daaraan meteen beleidsmaatregelen te koppelen ... Het resultaat is een Marktvisie 2018-2026 met een aantal ernstige en fundamentele tekortkomingen. Het document is, mede in vergelijking tot de nota Detailhandelsbeleid 2018-2022, kwalitatief onder de maat wat betreft presentatie, onderbouwing, analyse en duiding. Transparantie ontbreekt wat betreft het gebruik van externe bronnen en bestaande onderzoeksresultaten. Representativiteit en integriteit van aanpak en gegevens moet worden betwijfeld. Dit geldt voor alle uitspraken in de Marktvisie over de waardering van markten en het bezoek aan markten.

Ook gepresenteerde gegevens over leegstand en bezetting zijn van twijfelachtige kwaliteit aangezien de door het voormalige Marktbureau aangeleverde scores over leegstand en bezetting gebaseerd zijn op ongecontroleerde, soms door marktmeesters zelf ingevoerde scangegevens. Een document met een dergelijke zwakke en ondeugdelijke inhoudelijke basis is geen betrouwbare basis voor beleid. Achter deze gebrekkige kwaliteit van de Marktvisie gaan ambtelijke gedragingen schuil die niet onvermeld mogen blijven: het niet checken van de totstandkoming van brongegevens (bezettingsgraden), het niet transparant verantwoorden van bestaande onderzoeksresultaten en -metingen, het negeren van context, niet transparant zijn over het gebrek aan gegevens en kennis, suggestief taalgebruik. Zienswijzen worden namens het college niet eenduidig beantwoord. De beantwoording roept het beeld op dat onwelgevallige opmerkingen in zienswijzen of met een ontwijkend antwoord worden afgedaan of worden genegeerd. De Nota van beantwoording is daarnaast slordig van opzet. Zo ontbreekt een volledig overzicht met aanpassingen die op basis van de zienswijzen worden aangebracht en een overzicht met onderwerpen waarvan in de beantwoording is toegezegd dat deze bij een volgende herziening van de Marktverordening worden betrokken.

Dit is cruciale informatie voor burgers en gemeenteraadsleden om toezeggingen en verdere uitvoering te volgen. Vaststelling van de Marktvisie is gepaard gegaan met het gelijktijdig instemmen met een uitvoeringsprogramma. Het uitvoeringsprogramma bevat vijf uitwerkingen: voor elke windrichting een en een afzonderlijke analyse voor de themamarkten. Deze uitwerkingen worden in een opdracht aan een externe partij uitbesteed. Hoewel EZC aangeeft dat binnen Nederland kennis over markten niet/nauwelijks aanwezig is, wordt gekozen voor een onderhandse aanbesteding aan een partij. Het profiel en de prestaties van de 44

geselecteerde favoriete partij sluiten niet aan bij de specifieke kennis die in de aanbestedingsprocedure worden gevraagd. De Ombudsman constateert een herhaling van gedrag. Economische Zaken weet dat wat wordt gevraagd en nodig is aan kennis en ervaring voor de gebiedsgerichte uitwerkingen niet beschikbaar is. Toch zet men door zonder daar verder melding van te doen en/of verantwoording over of te leggen. Het resultaat is wederom, net als bij de Marktvisie dat analyses worden opgeleverd over de Amsterdamse markten van gebrekkige kwaliteit: te oppervlakkig, te abstract, niet gebaseerd op harde kwantitatieve gegevens en inmiddels achterhaald. Men kan er niets mee (volgens medewerkers van SW/Markten) en daar waar men de uitwerkingen vertaalt naar concrete maatregelen stuit men op verzet (o.a. van marktondernemers Plein '40-'45 en Waterlooplein) omdat de maatregelen gebaseerd zijn op onjuiste gegevens en ondeugdelijk aannames (zie ook noot 4).

45

8

Marktverordening; herziening 2022

Herziening marktverordening 2022 Het gaat hierbij om een tussentijdse wijziging van de Marktverordening 2016, die sinds 1 maart van dat jaar van kracht is. 'In de tussentijdse wijziging van de Marktverordening worden de grootste knelpunten aangepakt.... Daarnaast wordt tegemoetgekomen aan wensen en ideeen van marktondernemers die meer flexibiliteit in de regelgeving willen De wijzigingen hebben betrekking op 13 verschillende onderwerpen'.45 Een dergelijke wijziging wordt ook wel een technische of beleidsarme wijziging genoemd. In verschillende documenten kondigt de gemeente aan dat deze wijziging in 2023 of 2024 wordt opgevolgd door een integrale herziening van de Marktverordening. In deze integrale herziening zou dan de verordening o.a. in lijn worden gebracht met Europese wet- en regelgeving (de zogenoemde Dienstenrichtlijn) en de Omgevingswet (die recent wederom is uitgesteld). Het concept van de wijzigingsverordening Marktverordening heeft ter inzage gelegen van 20 september t/m 20 oktober 2021. In totaal zijn er 21 inspraakreacties in de vorm van zienswijzen ontvangen. Aangezien de Ombudsman in de achterliggende maanden veel klachten heeft gekregen over het dagelijks digitaal (via internet) indelen van markten, richten we onze analyse op dit onderwerp.

Ook in deze analyse wordt onderzocht op welke wijze namens het college in de Nota van beantwoording wordt gereageerd op de inbreng van marktondernemers en/of hun vertegenwoordigers. Analyse herziening marktverordening 2022; dagelijks digitaal indelen van markten Het systeem dat wordt gebruikt bij het digitaal indelen heet Kies je Kraam en wordt op dit moment gebruikt op de Albert Cuypmarkt, op het Lambertus Zijlplein en op Plein '40-'45 (met uitzondering van de zaterdagen). Vier ondernemers reageren op dit onderwerp met de volgende (samengevatte) opmerkingen: 1. Nu kan ik tijdens de loting zien welke kramen voor mij beschikbaar zijn en daaruit de beste kiezen. Hoe kan ik via digitaal indelen zien wat voor mij de beste keuze is? 2. Vaak bepaalt het weer of ik wel/niet die dag op de markt zal staan. Niets is zo veranderlijk als het weer. Zelf ervaar ik het als een inperking van mijn ondernemersvrijheid; een belangrijke reden waarom ik heb gekozen voor het marktvak. 3. a. Digitale Indeling is ontworpen voor statische markten waar veel ondernemers altijd op dezelfde plaats staan. Noordermarkt is heel klein en elke week anders bezet en ingedeeld. Een minderheid van de vaste plaatshouders staat altijd op de echte vaste plaats; er wordt veel "geschoven". b.

Belangrijke omstandigheden die niet zijn te voorzien de avond voor de marktdag: parkeergelegenheid, weeromstandigheden, wie zijn mijn buren? c. Het systeem biedt te weinig inzicht wat het beste is: twee losse kramen op twee verschillende markten of -als er ruimte is- twee kramen naast elkaar op een markt.

45

Nota van beantwoording, Economische Zaken en Cultuur, 5 juli 2022, pagina 4 46

d. Als vaste plaatshouder inschrijven en niet verschijnen en deze marktondernemer bestrijden met strafmaatregelen is een zwak punt. Het gaat te ver om mensen te straffen in een nieuw systeem. 4. a. Mijn zorg is in de ochtend regen en je hebt de avond ervoor een kraam aangekruist dat je dan moet betalen; b. het is verschrikkelijk belangrijk om te weten naast wie je staat; je kunt hier pas iets over zeggen als je op de markt staat en je het assortiment ziet wat je buren verkopen; c. kun je je auto kwijt? Belangrijk is op deze plaats op te merken dat marktondernemers in hun zienswijze ook aangeven voordelen te zien van digitaal indelen. De reactie van het college op bovenstaande zienswijzen is: Met de mogelijkheid om digitaal te delen wll de gemeente de markten aantrekkelijker maken voor sollicitanten. Zij weten dan de avona' voor de marktdag of er plekken vnj zijn en kunnen zich dan al aanmelden. Dat voorkomt dat zij tevergeefs naar de markt komen of wegblijven van wege het nsico op onvoldoende plek Tevens biedt het marktondernemers een grotere bedriffszekerheid. Dat weegt naar de mening van het college op tegen door enkele Insprekers genoemde nade/en, zoals datje niet precies weet naast wieje komt te staan. Met de huidige meteorologische websites en apps acht het college het risico op tegen vallende weersomstandigheden zeer genng.

Naar de mening van het college is er geen sprake van een inperking van keuzes. De indelingsregels zelf worden immers niet gewijzigcr. 46 Herziening marktverordening 2022; bevino'ingen Ombudsman Nota van Beantwoordina Bovenstaande reactie van het college gaat niet in op de inhoudelijke opmerkingen van de marktondernemers dat het van cruciaal belang is om te weten wat 'de buren' de volgende dag verkopen. Het is onjuist en slordig dat het college spreekt van "naast wieje komt te staan", terwijl de ondernemers bedoelen "naast watik kom te staan". Namens het college wordt in de beantwoording gesteld dat bij het systeem Kies je Kraam "geen sprake van een inperking van keuzes" zou zijn. Dit is een onjuiste voorstelling van zaken. Marktondernemers mogen slechts zes voorkeuren aangeven, terwijl bij de bestaande systematiek sprake is van een keuze uit alle beschikbare, vrije plekken. Kies je Kraam gaat dus wel degelijk gepaard met een wijziging van de indelingsregels. Het college en de gemeenteraad zijn op dit punt onjuist geInformeerd. De reactie van het college gaat voorbij aan de opmerking dat het systeem Kies je kraam niet voor alle typen markten geschikt zou zijn.

Het kiezen van een plek op een kleine, dynamische markt als de Noordermarkt, verspreid over twee gebieden, is heel anders dan de Albert Cuypmarkt, met een dominante looprichting en waarbij relatief veel kramen een economische binding met de achterliggende winkel hebben. In de reactie van het college wordt niet ingegaan op deze inhoudelijke opmerking. Deze wordt genegeerd, hetgeen niet respectvol is. Aan digitaal indelen zitten veel voordelen; ook marktondernemers onderkennen dat, omdat sollicitanten tijdig zicht hebben op welke markt er plek is.

46

Nota van beantwoording, Economische Zaken en Cultuur, 5 juli 2022, pagina 22. 47

Marktondernemers geven aan dat doordat nu de focus op digitaal indelen in de ochtend ligt, de functie van de marktmeester als gastheer en toezichthouder op de markt gedurende de dag nog verder in de verdrukking komt. We zien dat deze functies van de marktmeester in 2017 in de notitie Doorontwikkeling 'voile en aantrekkelijke markten' van Stadsdeel Centrum/Marktbureau niet voorkomt. Dit, mogelijk als gevolg van te weinig aandacht voor de markten en gebrek aan kennis bij de stadsdeelbesturen en stadsdeelorganisaties gedurende de periode 1994-2016. De marktmeester als 'indeler in de ochtend' mag niet leiden tot formalisatie van een onjuiste en ongewenste inperking van de functie van marktmeester als enerzijds gastheer voor bezoekers en ondernemers aan de markt, en anderzijds toezichthouder op de markt.

Kies je Kraam; de ontwikkelinq De ombudsman heeft met de voormalige manager en met de huidige medewerker van SW/Markten die belast is met de ontwikkeling van Kiesje Kraam over de applicatie gesproken en recent ook een presentatie van het systeem gekregen. De basis voor Kiesje Kraam ligt in de notitie Doorontwikkeling 'volle aantrekkelijke markten' Startmoment is juni 2019 en de opzet is, dat het systeem met behulp van externe inhuur wordt gerealiseerd. Volgens het toenmalige management verliep de ontwikkeling tot 2020 voorspoedig; een gemeentebrede stop op externe inhuur maakt dat de gemeente de applicatie zelf verder gaat ontwikkelen. Dit gaat met horten en stoten. November 2021 besluit men de implementatie tijdelijk stop te zetten daar de applicatie niet robuust genoeg is en op verschillende onderdelen faalt. I.v.m. de landelijke coronamaatregelen wordt besloten niet eerder dan 1 maart 2022 weer te gaan starten (en krijgt OI&S de opdracht in de periode tot aan 1 maart de applicatie robuust te maken). Uiteindelijk vindt herstart plaats begin juni 2022 op de Albert Cuypmarkt en volgen in augustus 2022 Lambertus Zijlplein en Plein '40-'45. De Ombudsman heeft om de klachten van de marktondernemers te begrijpen bij SW/Markten alle beschikbare informatie over Kiesje Kraam opgevraagd.

Uit wat we hebben ontvangen blijkt dat: een programma van eisen ontbreekt; randvoorwaarden ontbreken waaraan een markt moet voldoen om de applicatie toe te passen (zoals inrichtingsbesluiten); een testomgeving ontbreekt; een opgave van de gebruikersgroep met deelnemers ontbreekt. een communicatieplan ontbreekt. De wijze waarop de ontwikkeling vorm krijgt getuigt van goede wil, maar maakt een amateuristische indruk. Marktondernemers zijn bij de ontwikkeling niet betrokken. Wel krijgen marktondernemers, waarbij de applicatie op korte termijn wordt toegepast, uitvoerige toelichting over hoe het systeem te gebruiken. De presentatie van Kiesje Kraam toont dat het (inmiddels) een gebruikersvriendelijke applicatie is. Hoewel de marktondernemers zes voorkeurplaatsen mogen aangeven, blijkt in de praktijk dat tussen de 90-95% van de opgegeven voorkeuren wordt gehonoreerd. Dit Iijkt in dit stadium helemaal geen slechte score. Tevens biedt de applicatie mogelijkheden om datagedreven te werk te gaan, bijvoorbeeld waar het gaat om de bezettingsgraad. Deze

47

Nota van beantwoording, Economische Zaken en Cultuur, 5 juli 2022, pagina 14. 48

functionaliteit zou, in lijn met oorspronkelijke legitimering en aankondiging in de notitie Doorontwikkeling 'voile en aantrekkelijke markten', worden ingebouwd. In werkelijkheid blijkt deze functionaliteit niet in de ontwikkeling van de applicatie te zijn opgenomen. Dit laat zien hoe SW/Markten een van de oorspronkelijke bedoelingen van de applicatie uit het oog is verloren. Op dit moment worden de bezettingsgraden van de markten niet gemonitord, volgens EZC/Ondernemersklimaat, volgens SW/Markten wel. Naar aanleiding van de zienswijzen heeft de Ombudsman de vraag gesteld waarom niet in het systeem de naam van de ondernemer en/of de branche wordt vermeld, zodra een ondernemer een kraam heeft gekozen. (Door aan het unieke ancienniteitsnummer van de marktondernemer een branche te koppelen, zou dat toch eenvoudig te regelen zijn). Dan zou immers bekend zijn "wat de buren" verkopen. Vanuit SW/Markten kwam hierop het antwoord dat dit volgens de Algemene Verordening Gegevensbescherming niet zou mogen. Kies je Kraam; de praktijk Naar aanleiding van de vele klachten op Plein '40-'45 over het systeem waardoor marktondernemers uren omzet mislopen heeft de ombudsman najaar 2022 de directeur Stadswerken verzocht op zaterdagen de applicatie niet te gebruiken.

Het systeem schiet volgens de ondernemers op dat moment te kort op de volgende punten: Er zit te veel tijd (18 uur) tussen digitaal indelen en het fysiek indelen door de marktmeesters. In 18 uur kan veel gebeuren waardoor aisnog plaatsen vrijkomen die de volgende dag via ancienniteit dienen te worden ingedeeld. Dit leidt regelmatig tot chaos op de markt. Dagindelingen door marktmeesters blijven nodig, maar zijn door reeds digitaal ingedeelde plaats toewijzingen een slag ingewikkeider en tijdrovender. Dit komt ook doordat via handmatig indelen moet worden voorkomen dat concurrenten (bijvoorbeeld bloemenverkopers) naast elkaar komen te staan; Plein '40-'45 kent 24 plaatsen voor aardappelen, groente en fruit (AGF). Het digitaal indelen kent deze maximalisering niet, waardoor er te veel AGF-plaatsen digitaal worden ingedeeld, hetgeen de volgende dag door de marktmeester wordt gecorrigeerd. Marktondernemers lopen hierdoor inkoopschade op. Kies je Kraam kan niet tijdelijke vaste plaatshouders met een eigen verkoopinrichting indelen naar plaatsvoorkeur. Dit heeft tot gevoig dat de marktmeester dagelijks voor 15.00 uur handmatig deze tijdelijke vaste plaatshouders moet indelen. Voor een project als Kies je Kraam wordt normaal gesproken een programma van eisen opgesteld, waardoor een projectteam een aantal heldere doelen heeft om naartoe te werken.

Dit biedt tevens de mogelijkheid aan het management om tussentijds de voortgang te monitoren. Doorgaans wordt volgens de eigen gemeentelijke richtlijnen een dergelijke projectplanning als volgt ingevuld: Allereerst wordt samen met de gebruiker/business een zogenaamd 'MVP' opgesteld. Een minimal viable product. Dit is een basis van de applicatie die operationeel is, en aan basiseisen voldoet, maar nog niet ver doorontwikkeld is; Vervolgens worden stapsgewijs product Increments (Pi's) toegevoegd. Door middel van incrementele verbeteringsstappen wordt het product doorontwikkeld. Hierbij is de gebruiker altijd betrokken;

49

Eventueel kan met behulp van beschikbare expertise bij de Gemeente Amsterdam een user experience (UX) onderzoek worden gedaan, om samen met de burger de gebruiksvriendelijkheid te optimaliseren; Tenslotte kunnen nice to haves worden toegevoegd, wanneer deze waarde toevoegen voor de gebruiker. De Ombudsman ziet bij het project Kiesje Kraam deze gemeentelijke richtlijnen niet terug.

Conclusie Ook in deze Nota van beantwoording schiet de namens het college opgestelde reactie te kort. Op essentiele inhoudelijke opmerkingen wordt niet ingegaan. Ook worden er onjuiste antwoorden gegeven, bijvoorbeeld over het aangeven van maximaal zes voorkeurplaatsen. Ook dit voorbeeld toont dat de samenwerking tussen EZC/Ondernemersklimaat en SW/Markten niet goed verloopt. De informatievoorziening aan college, gemeenteraad en bewoners/ondernemers is hierdoor niet zoals deze zou moeten zijn. In 2016 is het beeld dat de dagelijks toedeling van vrije plaatsen door marktmeesters in 2020 uitsluitend nog digitaal plaatsvindt. Een dergelijk ICT-systeem zou het Marktbureau in 2020: - real-time inzicht in de bezetting van de markten bieden; - een aanzienlijke besparing opleveren (van circa 10 formatieplaatsen) op de inzet van marktmeesters, aangezien een dergelijk systeem het 4-ogenprincipe van 2 marktmeesters borgt; een marktmeester zou op veel markten toereikend zijn. De ombudsman stelt vast dat de huidige ontwikkeling van Kiesje Kraam (nog) niet voorziet in een module waardoor er "real-time" inzicht in de bezetting van markten. Opvallend is dat de toepassing van Kiesje Kraam op de Albert Cuyp-markt met nauwelijks klachten gepaard gaat, terwijl bij Plein '40-'45 door vele tekortkomingen indelingen zijn vastgelopen (met schade voor de marktondernemers).

Zoals het ontwikkelingstraject Kiesje Kraam nu vorm krijgt is niet professioneel. H ierdoor verliest het support en steun. Kwalitatieve versterking is nodig op gebieden als inhoud, planning, analyse en betrokkenheid gebruikers. Voordat verdere uitrol plaatsvindt dient o.a. analyse plaats te vinden naar de factoren die maken dat Kies je Kraam op de ene markt relatief soepel kan worden toegepast en op een andere niet.

50

9

Specifiek: communicatie en administratie

In november 2022 hebben op kantoor van de Ombudsman twee gesprekken met marktondernemers plaatsgehad. In deze gesprekken zijn uiteenlopende onderwerpen aan de orde gekomen. Twee onderwerpen die SW/Markten betroffen, sprongen eruit: -

bereikbaarheid en communicatie; kwaliteit van de administratie organisatie. In het onderstaande gaan we hier nader op in. Bereikbaarheid en communicatie Een veel voorkomende klacht is dat er niet wordt gereageerd op e-mails en brieven. De ombudsman heeft geen onderzoek gedaan naar de wijze waarop binnen SW/Markten de verschillende vormen van communicatie zijn georganiseerd, maar de hoeveelheid klachten geeft aan dat hier duidelijk een verbeterslag nodig is. Marktondernemers hebben andere werktijden dan ambtenaren. Daarnaast neemt niet iedereen op dezelfde wijze informatie op en verschillen mensen van stijI en temperament. Ambtenaar zijn betekent 'dienen'; de publieke zaak dienen. En in Amsterdam met haar enorme diversiteit, o.a. van sjiek tot sjofel, is dat boeiend en soms ook ingewikkeld. Reguliere (inspraak)procedures en de bekende communicatiemiddelen werken niet altijd optimaal; doelgroepgericht maatwerk is nodig. Feit is namelijk, dat iedereen recht heeft op een respectvolle en inhoudelijk, deugdelijke bejegening door de overheid. In de brief van de wethouder Economische Zaken d.d.17 februari jl. staan enkele interessante initiatieven om de communicatie met marktondernemers uit to bouwen. Echter, met deze initiatieven is de gemeente er nog niet.

Een neerbuigende houding, suggestief negatief taalgebruik en gebrek aan deskundige en professionele betrokkenheid bij ambtenaren blokkeren op dit moment het contact tussen de gemeente en de marktondernemers. En door deze gedragingen is het belang van marktondernemers bij de gemeente Amsterdam niet in goede handen. Gemeente Amsterdam is ondermijnend aan de waarde van de markt. Zolang de gemeente zich niet verdiept in het eigene van markten, in de bijzondere werking van het vrije ondernemerschap van individuele marktondernemers die tezamen in onderlinge concurrentie een markt vormen, zal het blijven schuren tussen de gemeente en marktondernemers. Van een professionele gemeente wordt iets anders verwacht dan dat de ombudsman in zijn onderzoek heeft geconstateerd. Er is wantrouwen jegens de gemeente en de marktondernemers zijn gekwetst door de gemeente. En aangezien de uitvoerende organisatie het dichtst bij hen functioneert, richt de onvrede zich vooral op SW/Markten. Dit rapport toont dat neerbuigendheid, desinteresse, onzorgvuldigheid en genoegen nemen met minder kwaliteit als het om markten en marktondernemers gaat, breed voorkomt bij alle betrokken gemeentelijke onderdelen en bij beide bestuurslagen. Bereikbaarheid en communicatie begint met luisteren.

51

Administratieve organisatie Onjuiste brieven Van meerdere ondernemers hebben we brieven (in kopie) gekregen met onjuistheden over het feit dat zij wel/niet aan hun sta-verplichting zouden voldoen. Bijzonder aan deze brieven is, dat niet wordt gekwantificeerd en niet wordt toegelicht hoe men rekenkundig tot deze constatering komt. De marktondernemer wordt geconfronteerd met "een zoekplaatje" en tegelijkertijd met een mogelijke schorsing.48 Daarnaast is de toonzetting van dergelijke waarschuwingsbrieven 'stevig'. Het is mogelijk dat een bron voor onjuiste brieven aan ondernemers over hun staverplichting is, de wijze waarop wordt gescand: op afstand, of helemaal niet, zonder enige controle. Onduidelijkheden in de verordening zijn ook aanleiding voor brieven die tot discussie leiden. De 58-plus regeling is hier een voorbeeld van en ook de artikelen in de verordening over afwezigheid in verband met ziekte. De Marktverordening moet voor marktondernemers een helder document zijn (zie ook bijlage 2).

Onjuiste facturering De Ombudsman ontvangt (nog steeds) meldingen over onjuistheden in de facturering. De melding van marktondernemers dat men soms meer dan circa 10 maanden geen facturen ontvangt en vervolgens binnen enkele weken vele aanmaningen tegelijk, komt regelmatig voor. Hoe dit kan is onderwerp van gesprek geweest met SW/Markten. Normaal gesproken zou een financieel systeem, als een marktondernemer circa 3 maanden niet aan zijn betaalverplichting voldoet, een signaal moeten afgeven aan SW/Markten. Immers, de geraamde inkomsten worden door de gemeente niet gerealiseerd en de ondernemer dient de betaalachterstand te voldoen, voordat hij weer een financiele verplichting aangaat met de gemeente. Aangezien de exploitatie van markten (ook) een bedrijfsmatige activiteit is, is een dergelijke zakelijke opstelling en bewaking van opbrengsten op zijn plaats. Uit gesprekken met SW/Markten is gebleken dat het Amsterdams Financieel Systeem (AFS) via de bestaande rapportages niet actief informatie verstrekt over eventuele betaalachterstanden op debiteurenniveau. SW/Markten kan wel in AFS zien hoeveel opbrengsten op totaalniveau zijn gerealiseerd op basis van vergunde marktplekken, maar nog te betalen bedragen per marktondernemer !evert het systeem niet.

Eerder, in 2021 zou SW/Markten samen met de directie Vastgoed dit probleem aangekaart hebben bij de directie Financien (en ook een notitie hierover hebben opgesteld).49 Vastgoed heeft immers met de verhuur van panden etc. met dezelfde systematiek te maken. Tot een oplossing heeft dit niet geleid. Consequentie van dit alles is, dat de directie Financien & Inkoop op een daartoe geeigend moment i.v.m. opgelopen betalingsachterstanden bij een debiteur e.e.a. automatisch overdraagt aan de gemeentelijke dienst Belastingen, afdeling Incasso, voor verdere afhandeling. 48 In gesprek met SW/Markten over dit onderwerp is de toezegging gedaan dat voortaan in dergelijke brieven wordt toegelicht hoe men rekenkundig tot die constatering is gekomen. 49 Op de vraag van de Ombudsman naar documenten over dit onderwerp is geen reactie gekomen.

52

SW/Markten wordt regelmatig door Belastingen/Incasso aan de hand van overzichten over de voortgang van betalingsachterstanden geinformeerd. Deze overzichten van Belastingen/Incasso op debiteurenniveau over marktondernemers met betaalachterstanden zijn volgens SW/Markten zo ontoegankelijk, dat men deze slechts eenmaal per jaar analyseert, en dan ook alleen met betrekking tot ongeveer tien marktondernemers met de hoogste betaalachterstanden. Van betaalachterstanc/ naar schuldenproblematiek Najaar 2022 is de Ombudsman benaderd met de namen van zes marktondernemers van een markt die op deze wijze met schulden zitten aan de gemeente van meer dan €10.000. Sommige ondernemers zeggen gebukt te gaan onder knellende betalingsregelingen. Als de gemeente het als haar taak ziet een bedrijfsmatige activiteit, zoals de exploitatie van markten, op zich te nemen, dan hoort daar ook een bedrijfsmatige, financiele administratie bij. Dat blijkt met het huidige AFS niet het geval te zijn. Hierdoor komt het voor dat marktondernemers zonder hun maandelijkse betaling te voldoen, langer dan een jaar van marktplekken gebruik kunnen maken. Dit is geen verantwoorde, bedrijfsmatige organisatie. Daarnaast leidt deze organisatie ertoe dat de schulden bij marktondernemers makkelijk kunnen oplopen.

Het is mooi dat de gemeenten beschikt over flankerend beleid, gericht op marktondernemers, maar een bedrijfsmatige en alerte houding 'aan de voorkant' vanuit de gemeente is effectiever en zou daarmee getuigen van meer behoorlijkheid. SW/Markten dient maandelijks te beschikken over toegankelijke informatie over de stand van de betalingen van haar afzonderlijke debiteuren. Tevens dient Belastingen/Incasso toegankelijke overzichten aan te leveren.

53

Bijlage 1: Tijdlijn marktbeheer en marktbeleid Onderstaand overzicht toont op hoofdlijnen de belangrijkste ontwikkelingen in het marktbeheer en het marktbeleid door de gemeente. 1916:

Oprichting Dienst van het Marktwezen: de koers voor alle markten wordt vanuit deze dienst uitgezet.

1922-1954:

Marktondernemers staan op markten op basis van marktkaarten. 50

1990:

Bestuurlijk besluit tot het overhevelen van een deel van de taken (staanplaatsen buiten de markt en het toezicht op venten) van de Dienst van het Marktwezen naar de stadsdelen.

1994:

Opheffing van de Dienst van het Marktwezen en overdracht van de taken voor het marktbeheer aan de 16 stadsdelen.

"De Dienst Marktwezen beheerde het centrale register ambulante handel voor de inschrijvingen en verzorgde daarnaast het beheer van de straathandel in de binnenstad. De stadsdelen waren bij de overdracht niet ingericht op het beheren van de markt- en overige straathandel Het aantal, de complexiteit en de kijk op markten in de stadsdelen verschilden onderling sterk. Overdracht en uitwisseling van kennis bleef uit, een samenhangende beleidsafstemming tussen stadsdelen ontbrak en er werd niet meer gerouleerd door marktmeesters. Stadsdelen organiseerden leder naar eigen inzicht de inbedding van hun markttaken. Dat gold voor het beleid, het beheer en de administratieve inrichting. Dit alles ging gepaard met het verlies van (centrale) aansturing en verantwoordelijkheid, overzicht op de ontwikkeling van markten in de stad, maar ook het verlies van betrokkenheid bij de markten, kennis en documenten." 51 2000:

Verordening op de straathandel 2000.

2008:

Verordening op de straathandel 2008.

2010-2012:

Integriteitsschendingen op drie markten doen zich voor.

2012:

Januari: presentatie rapport "Risicoanalyse Warenmarkten Amsterdam" van Bureau Integriteit. De hoofdconclusie van de risicoanalyse warenmarkten in 2012 was dat de functie van markttoezichthouder vanuit integriteitsoogpunt zeer kwetsbaar was. Om deze reden formuleerde Bureau Integriteit als aanbeveling om het markttoezicht stad breed uit te voeren, om zo voldoende schaalgrootte te krijgen om de volgende verbetermaatregelen uit te voeren: 1. Breng knip aan in takenpakket markttoezichthouder;

50 Bron: https://archief.amsterdam/uitleg/indexen/48-marktkaarten-1922-1954 Marktkaarten zijn kaarten (in totaal ca.16.450) in het archief van de Dienst Marktwezen met gegevens van kooplieden met een vaste standplaats op een markt. De kaarten vormen een schaduwbestand op de legitimatiekaarten die aan de kooplieden werden uitgegeven. De oudste marktkaarten dateren van voor 1922, beginnend met een aantal kaarten in 1912. Het betreffen staanplaatsen voor handkarren en manden langs de openbare weg. Toen in 1922 alle markten onder supervisie van de Dienst Marktwezen werden geplaatst moesten de kooplieden op alle markten marktgeld betalen en is het systeem van legitimatiekaarten sterk uitgebreid. Voor 1922 was de politie verantwoordelijk voor het toezicht op de kosteloze markten. 5' Doorontwikkeling 'voile en aantrekkelijke markten', Stadsdeel Centrum/Marktbureau, d.d. 6 februari 2017, pagina 6. 54

2. Werken in roulerende tweetallen; 3. Opstellen roulatieregels; 4. Verbeteren vastleggingen uit toezicht en handhaving; 5. Verbeteren interne controle. 2014:

2015: 2016:

2017:

Vanafjuli: Marktbureau start met de uitvoerende beheertaken op de markten namens en voor de stadsdelen. Stadsdeelsecretarissen fungeren als opdrachtgevers. Een evaluatie toont dat de dienstverlening aan de kooplieden nog te zeer versnipperd is. Mei: De stadsdeelsecretarissen concluderen dat meer taken voor de straathandel dienen te worden geclusterd en een aanspreekpunt voor marktkooplieden dient te worden ingesteld voor heel Amsterdam en die dient in het Marktbureau te worden ondergebracht. Juni: aanstelling van een interimmanager voor het in beeld brengen van de operationele status en het in gang zetten van de uitvoering van de taken van het Marktbureau. 6 februari: Notitie Doorontwikkeling 'voile en aantrekkelijke markten', Stadsdeel Centrum/Marktbureau 15 februari: Gemeentelijke Management Team besluit tot het indienen bij de voorjaarsnota van een incidenteel bedrag van € 3,286.000 voor het uitvoeren van herstelwerkzaamheden en het doorontwikkelen van het Marktbureau teneinde te komen tot voile en aantrekkelijke markten in Amsterdam (inhaal- en ontwikkelslag). Deze financiele aanvraag is als volgt opgebouwd:

Schatting incidentele kosten "basis op orde > een inhaalslag" periode 2017, 2018, 2019 Rol

Onderwerp

2017

2018

2019

Management MB

Projectadvies

160.000

120.000 •

250.000

50.000

120.000

Bedrijfsvoering Aanpassen informatievoorziening

MB

•

AO/IC

MB

48.000

20.800

Exploitatieonderzoek (kostendekking markt)

MB

96.000

32.000 €

24.000

6o.000

50.000

Beleidsrealisatie MB

Consumentenonderzoeken

•

Portfolioanalyse

EZ

64.000 €

48.000 E

Aanbesteding kramenzetters

MB

•

40.000

24.000 E

Aanmaken marktreglementen

MB

•

56.160 •

37.440

Beleidsontwikkeling bij EZ

EZ

83.200

Projecten en relatiebeheer Overdracht SD naar MB, incl. herstelwerk

MB

86.400 •

Opzet kleinschalige voedselmarkten

MB

•

Herindelingen

MB

Communicatie/ marketing

MB

Ondersteuning bestuur markten MOC

MB

432.000

•

95.200

•

1.378.960

64.800 57.600 •

57.600

432.000 €

432.000

28.800 €

28.800

81.600

54.400

1.140.240 •

766.800

Beheer en Toezicht MB

Pilot handhaving

51.200

TOTAAL per jaar

55

•

2017: Juni: Centrale boodschap van de interimmanager in de notitie Doorontwikkeling 'voile en aantrekkelijke markten' luidt: "V oor voile en aantrekkelijke markten is een goed functionerend Marktbureau nodig. Dat vergt een inhaal- en ontwikkelslag van zeker 3 jaar en een kwalitatief betere bezetting van het Marktbureau. Dat kan overigens tegelijkertijd met bezuiniging op de exploitatiekosten indien de IV op orde wordt gebracht!" 52 'De afgelopen jaren is eronvolo'oende aandacht geweest voor het overgrote deel van de markten. Daarnaast zijn er weinig tot geen in vesteringen gedaan om de uitvoering en organisatie van markten te moderniseren. Dit, gecombineerd met de landelijke tendens van de terugloop van markten resulteert in een matige bezettingsgraad van een groot deel van de Amsterdamse markten. Uit de bezettingsgraad van een markt is onder meer of te leiden hoe goed een markt loopt Om de bezettingspercentages goed te kunnen duiden worden deze gerelateerd aan de 80% bezetting die in de detailhandel als succesvolle ondergrens wordt gehanteerd. Een hoge bezettingsgraac geeft aan dat marktondernemers een hoge betrokkenheid hebben bij die markt en duidt op voldoenote verdiencapaciteit op die markt.

Een voile markt heeft een positieve uitwerking op het marktbezoek, maarook op de relatie met verzorgingsgebied: een voile markt versterkt de lokale economic lokale werkgelegenheid, veiligheid, duurzaamheid en sociale cohesie. Het bezettingspercentage geeft een indicatie of de bezetting in verhouding staat tot de omvang en frequentie van de markt. Het cijfer moet worden gelezen in een meerjarentendens. Is het percentage beneden de 80% en is de tendens neergaand of stabiel, dan staan de omvang en frequentie niet in de juiste verhouding met de plaats bezetting. Het kan dan nodig zijn om in te grijpen door bijvoorbeeld de omvang en/of de frequentie van de markt te verlagen of te trachten om meer marktondernemers naar de markt te trekkers. In welke mate en op welke wijze dat moet plaatsvinden zal per markt verschillen. Daarvoor is een stedelijk marktenportfolio het aangewezen instrument om de juiste keuzes per markt te kunnen makes. "53 Een heldere rolverdeling en sterke keten 'Gedurende de inhaal- en ontwikkelslag komt er gestaag steeds meerzicht op het totale dossier markten, inclusief alle benodigde herstelwerkzaamheden. Dat is in 2020 gerealiseero'. Dan staat er een toekomstbestendig Marktbureau. Samen met rye Economie en de stao'sdelen is gewerkt aan een samenhangende belela'safstemming tussen stao'sdelen.

(Centrale) aansturing en verantwoordelijkheid voor de uitvoering en het beheer van markten ligt dan integraal bij het Marktbureau. Rve Economic, beheert de portfolio 54 van markten. Initieert de ontwikkeling en samenstelling en ontwikkeling van markten in de stad, maar ook het beleid op kramenzetters, markten op afstand, staanplaatsen buiten de markt een evaluatie van de Marktverordening en de markttarieven. 52 Doorontwikkeling 'voile en aantrekkelijke markten', Stadsdeel Centrum/Marktbureau, d.d. 6 februari 2017, pagina 6 53 Doorontwikkeling 'voile en aantrekkelijke markten', Stadsdeel Centrum/Marktbureau, d.d. 6 februari 2017, pagina 7. 54 Een marktenportfolio bevat (per markt) informatie over: geografische spreiding van markten, samenspel van de markt versus de winkelgebieden, ambities met betrekking tot gebruik van de openbare ruimte, zoals spreiding van toeristische stromen.

56

Stadsdelen stellen markten in. Daarnaast hebben zij een belangrijke inbreng vanuit de lokale gebiedsontwikkelingen bij de doorontwikkeling van markten. Wij stellen voor dat vanuit een centrale organisatie te doen: Een sterk Marktbureau, volledig verantwoordelijk voor het beheer en de uitvoering van markten en ambulante handel buiten de markt. Digitate uitgifte van marktplaatsen Bron van de tegriteit-pro b le m a tie k (dag uitgifte markten) is weggenomen door uitsluitend digitate uitgifte van dagplaatsen via de website van het Marktbureau (met webwinkel functie, betalingen via iDeal en dagelijks inzicht in de beschikbare plaatsen). Dit biedt het Marktbureau een real-time inzicht in de bezetting van de markten en leidt tot een aanzienlijke besparing ta.v de inzet van toezichthouders. Organisatie Marktbureau vanaf 2020: kwantitatief en kwalitatief toegerust Om er voorzorg te dragen dat de inhaal- en ontwikkelslag ook in een passende organisatie wordt geconsolideerd voorzien we dat het Marktbureau zich ontwikkelt tot een professioneel werkende organisatie waar ten opzichte van 2016 de samenstelling verschuift van laaggeschoolde medewerkers naar hogergeschoolde medewerkers." 55 2017: Voorjaarsnota pagina 59: "Een deel van de Amsterdamse markten, voornamelijk buiten het centrum, is niet aantrekkelijk genoeg voor het publiek en heeft een matige bezettingsgraad.

Voor het doorontwikkelen van deze markten tot voile en aantrekkelijke markten, wordt € 1,4 miljoen in 2017, €1,1 miljoen in 2018 en € 0,9 miljoen in 2019 beschikbaar gesteld." 56 12 juni: Bestuurscommissieoverleg Economie, Kunst & Cultuur, Monumenten & Archeologie over Startnotitie marktbeleid. 2019: Vanaf juni: applicatie Kies je Kraam in ontwikkeling. 2020: Januari: Marktbureau organisatorisch ondergebracht bij Stadswerken. Met de nieuwe naam: afdeling Markten.

55 Doorontwikkeling 'voile en aantrekkelijke markten', Stadsdeel Centrum/Marktbureau, d.d. 6 februari 2017, pagina 18. 56 Het beschikbaar gestelde bedrag van € 3,3 miljoen komt overeen met het financiele overzicht in de notitie Doorontwikkeling 'voile en aantrekkelijke markten' van februari 2-17. De Ombudsman heeft gevraagd naar de collegestukken en -besluiten die geleid hebben tot dit voorstel aan de raad in de Voorjaarsnota. Dit besluit en de achterliggende documenten zijn echter onvindbaar. Dit, terwijl het Gemeentelijke Management Team (GMT) op 15 februari vaststelt dat het DB van stadsdeel Centrum deze prioriteitsaanvraag ook bespreekt en meeneemt in haar brief aan het College van B&W. Daarnaast is door het GMT afgesproken dat de wethouder Economie deze prioriteitsaanvraag indient voor een incidenteel bedrag bij de voorjaarsnota namens de gezamenlijke stadsdelen.

57

Bijlage 2: Marktverordening; belangrijk en beter Belangrijk Een verordening is een wetgevende regeling. Een Marktverordening bevat alle wetgevende regelingen die gelden voor de Amsterdamse markten. Het is dus van belang dat alle mensen die op en voor markten werken de voor hun relevante regels kennen. De verordening dient dus toegankelijk en eenduidig te Een verordening is ook een soort van kapstok of kader voor andere documenten. Zo vormt de Marktverordening het kader voor bijvoorbeeld een marktreglement die voor een afzonderlijke markt is opgesteld. Dergelijke reglementen dienen aan te sluiten bij of te vallen binnen het kader zoals dat geschetst staat in de verordening. Tijdens ons onderzoek is gebleken dat marktreglementen en bepaalde marktregels niet altijd aansluiten bij de verordening; bijvoorbeeld de sluitingstijden van het afvaldepot voor de markt op plein '40 -'45. Ook vormt de Marktverordening het kader voor mandaatbesluiten en ondermandaten. De Verordening vermeldt dat het college bepaalde bevoegdheden heeft om de gang van zaken op markten goed te regelen. Het college draagt via mandaatbesluiten deze bevoegdheid over aan dagelijks besturen van stadsdelen en ambtenaren. Verordening, mandaat en ondermandaten dienen een logisch, sluitend en actueel geheel te zijn.

Tijdens ons onderzoek is meerdere keren getoond dat de ondermandatering naar medewerkers binnen SW/Markten niet volledig en niet actueel is. Daarnaast hebben we vastgesteld dat marktmakelaars menen regels aan marktondernemers op te kunnen leggen, zonder dat daarvoor een bestuurlijke basis is (besluit van een stadsdeelbestuur) en zonder dat zij daartoe bevoegd zijn/mandaat hebben. Marktondernemers hebben aangegeven dat bepaalde artikelen in de Marktverordening te beperkend zijn en/of onjuistheden bevatten; dit verdient aandacht. Een ander knelpunt waar we op zijn gestuit is dat het huidige bestuurlijke stelsel door EZC/Ondernemersklimaat en SW/Markten heel verschillend wordt geInterpreteerd. Het verheldert als in de (toelichting bij de) Verordening wordt opgenomen hoe het huidige bestuurlijke stelsel werkt in relatie tot de Amsterdamse markten. Hier valt dan ook onder hoe het college toeziet dat stadsdeelbesturen daadwerkelijk "verlengd besturen". Beter Marktondernemers hebben in gesprek met de ombudsman aangegeven dat de volgende artikelen in de huidige verordening aanpassing behoeven: Artikel 3.7 / 2: Toewijzen vaste marktplaatsen bij herindelen Dit artikel dient te worden aangepast. Voor de marktondernemers zijn er twee werkbare opties: - Of het college organiseert eenmaal per drie jaar een herindeling;

57 De wethouder Economische Zaken heeft in zijn brief d.d. i7 februari 2023 aangekondigd om (relevante delen van) de Verordening om te zetten naar werkinstructies. Dat kan in de praktijk behulpzaam zijn voor met name marktmeesters en marktbeheerders. Een dergelijke vertaling vereist wel dat er een gedeeld beeld is over de desbetreffende artikelen in de Marktverordening.

58

- Of het college formuleert voor alle markten eenduidige harde criteria wanneer er heringedeeld moet worden. Het criterium dat een herindeling plaatsvindt bij een bezettingsgraad < 80% is er een van. Voorwaarde hierbij is dat gegevens inzake de bezettingsgraad/leegstand betrouwbaar en hard zijn. Artikel 3.10: Toewijzen losse marktplaatsen bij dagelijkse indeling De dagelijkse indeling vindt om 9.00 uur plaats. Dit tijdstip staat overigens niet in de verordening maar geldt in de praktijk nu als regel voor alle markten. Dit tijdstip wordt door marktondernemers als te laat ervaren, vooral voor de ochtendmarkten. De oplossing lijkt te liggen in het per afzonderlijke markt afspreken wanneer de indeling plaatsvindt en dit vast te leggen in de afzonderlijke marktreglementen. Wellicht is het wenselijk om in de Marktverordening als kader de generieke regel op te nemen, dat de loting in ieder geval voor 9.00 uur begint. Artikel 3.19: Frequentie innemen marktplaatsen ("sta-verplichting") De sta-frequentie is per kwartaal bepaald. Gezien o.a. de winterperiode is voor veel marktondernemers het niet rendabel om in de wintermaanden (januari-februari) te staan. Vaste plaatshouders dringen aan om de sta-verplichting voor hun op jaarbasis vast te leggen (1 oktober - 30 september).

Artikel 3.19 / 2c: de 58 plus-regeling Marktondernemers, marktbeheerders en marktmeesters die de Ombudsman heeft gesproken hebben grote moeite met het feit dat de 58plus-regeling alleen geldt voor ondernemers op weekmarkten. Men betwijfelt ook of deze regeling wel houdbaar is: 58 plus is 58 plus en dient in hun ogen voor iedere marktondernemer te gelden, ongeacht de soort markt waarop de ondernemer staat. Dit artikel wordt nu naar eigen inzichten toegepast, zo is gebleken in gesprekken met marktmeesters, marktbeheerders en marktondernemers. Dit is niet de bedoeling van een verordening. Artikel 3.20: Vervangen In dit artikel worden twee zaken tegelijkertijd behandeld waardoor makkelijk verwarring en fouten ontstaan. Duidelijk onderscheid moet worden gemaakt tussen het gebruik van een vervanger, bijvoorbeeld doordat een marktondernemer tegelijkertijd ook op een andere markt staat en het gebruik van een vervanger i.v.m. ziekte. Aanbevolen wordt een apart artikel over ziekte op te nemen, zodat in dat artikel afzonderlijk zichtbaar is welke relevante artikelen bij (langdurig) ziek zijn gelden. In bijlage 3 staat als omschrijving voor vervanger opgenomen: een persoon die de oorspronkelijke handel van de vergunninghouder tijdelijk voortzet. Deze omschrijving behelst dat de marktmeester hierop toe kan zien en ook toeziet.

59

Bijlage 3: Begripsomschrijvingen In de Marktverordening en in de daarop berustende regels, bijvoorbeeld in marktreglementen en beleidsnota's die over markten gaan, worden bepaalde begrippen gebruikt. In deze bijlage staan de meest voorkomende begrippen als het over markten gaat opgesomd en toegelicht. 1. Algemene warenmarkt: markt waarop in beginsel alle waren worden verhandeld; 2. Ancienniteitsnummer: het nummer dat aan de marktondernemer wordt toegewezen bij inschrijving op de marktlijst op een bepaalde markt; 3. Branchepatroon: de indeling in groepen van waren en het aantal vastgestelde marktplaatsen per warengroep per markt; 4. Dagmarkt: markt die ten minste vier dagen per week wordt gehouden; 5. Experimentele zone: een door de gemeente aangewezen aantal standplaatsen waarop een bij de gemeente ingeschreven ondernemer een product of productgroep mag verkopen welke niet op de betreffende markt wordt verhandeld. Deze ondernemer hoeft dan niet op de ancienniteitslijst (wachtlijst) van die markt to staan ingeschreven. 6. Inrichtingsbesluit: een bestuurlijk besluit waarin het aantal plaatsen op een markt wordt bepaald en waarin nadere regels kunnen staan opgenomen over wat (waar) verkocht mag worden. 7. Instellingsbesluit: een bestuurlijk besluit over de instelling van een markt op een bepaalde locatie, voor hoeveel dagen en wanneer deze open is. 8.

Losse plaats: marktplaats die per marktdag beschikbaar wordt gesteld; 9. Loteling: iemand die niet op de marktlijst is ingeschreven en bij de dagelijkse indeling na de sollicitanten een dag-vergunning kan verkrijgen indien er nog marktplaatsen beschikbaar zijn; 10.Markt: een door het college aangewezen gedeelte van de openbare weg bestemd voor het uitoefenen van de markthandel door ten minste zeven vergunninghouders; 11. Markthandel: het verhandelen van waren op een marktplaats; 12. Marktlijst: lijst die per markt wordt bijgehouden ten behoeve van de toewijzing van marktplaatsen; 13. Marktondernemer: natuurlijk persoon die voor eigen rekening en risico de markthandel uitoefent; 14. Markt op afstand: een markt die wordt georganiseerd en beheerd door een natuurlijk persoon of een andere rechtspersoon dan de gemeente (in spreektaal: geprivatiseerde markt);

60

15. Marktplaats: plaats op de markt, bestemd voor het uitoefenen van de markthandel; 16. Periodieke markt: markt die gedurende maximaal 26 weken per kalenderjaar wordt gehouden; 17. Register: register voor de ambulante handel. Het is verboden de markthandel uit te oefenen zonder te zijn ingeschreven in het daarvoor door het college bijgehouden register;

18. Sollicitant: de ingeschrevene in het register die geplaatst is op de marktlijst, niet zijnde de houder van een vergunning voor een vaste marktplaats of een tijdelijke vaste marktplaats, op die markt. 19. Standwerker: marktondernemer die publiek om zich heen verzamelt, een aansprekende demonstratie of uiteenzetting houdt over de door hem/haar te verhandelen waren en ten slotte tracht een aantal personen gelijktijdig tot aankoop daarvan te bewegen; 20.

Standwerkersplaats: losse marktplaats, bestemd voor standwerkers;

21. Tijdelijke vaste marktplaats (voorheen voorkeurskaart): vaste marktplaats waarbij de locatie tot de eerstvolgende herindeling van de markt aan de vergunninghouder beschikbaar wordt gesteld; 22.

Themamarkt: markt waarop slechts een specifieke soort waren wordt verhandeld (minimaal 70% specifiek product op de totale markt);

23.

Vaste marktplaats: marktplaats die in beginsel voor onbepaalde tijd aan de vergunninghouder beschikbaar wordt gesteld;

24.

Verpachten: het afstaan van de marktplaats aan een ander door een vergunninghouder waardoor de vergunninghouder niet meer voor eigen rekening en risico handelt op zijn marktplaats;

25.

Vervanger: een persoon die de oorspronkelijk handel van de vergunninghouder tijdelijk voortzet.

26.

Weekmarkt: markt die ten hoogste drie dagen per week wordt gehouden (meestal een ochtend, middag of dag per week).

61

Ombudsman Metropool Amsterdam Jacob Bontiusplaats 9 1018 LL Amsterdam Telefoon 020 625 9999 ombudsmanmetropool.n1