2. Raadsvoordracht krediet corporatiesubsidie Buiksloterham en Strandeiland.pdf

Gemeenteraad

VN2021-030235 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 22 december 2021

Portefeuille

Duurzaamheid en Circulaire Economie Grondzaken (31)

Agendapunt

0

Datum besluit

College van B&W 23 november 2021 Onderwerp

Beschikbaar stellen van een krediet voor de corporatiesubsidie duurzame nieuwbouwwoningen Buiksloterham en Strandeiland De gemeenteraad van Amsterdam besluit

1. 2.

3.

Een krediet beschikbaar te stellen van € 6,1 mln. uit de reserve Vereveningsfonds, ten behoeve van de corporatiesubsidie voor duurzame nieuwbouwwoningen in Buiksloterham. Een bedrag van € 5,2 miljoen te gebruiken uit de begrotingspost ‘overige kosten (voor duurzaamheid)’, die is opgenomen in de grondexploitatie inrichting 1e fase Strandeiland, ten behoeve van de corporatiesubsidie voor duurzame nieuwbouwwoningen op Strandeiland. Kennis te nemen van het Wijzigingsbesluit corporatiesubsidie duurzame nieuwbouw woningen Buiksloterham en Strandeiland dat als bijlage 1 is toegevoegd, onder voorbehoud van dekking door de gemeenteraad.

Wettelijke grondslag

Artikel 169 Gemeentewet: 1. Het college en elk van zijn leden afzonderlijk zijn aan de raad verantwoording schuldig over het door het college gevoerde bestuur. 2. Zij geven de raad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft. Artikel 189, eerste lid jo artikel 212, eerste lid van de gemeentewet en artikel 6, eerste lid van de financiële verordening gemeente Amsterdam. Voor alle taken en activiteiten brengt de raad jaarlijks op de begroting de bedragen die hij daarvoor beschikbaar stelt, alsmede de financiële middelen, die hij naar verwachting kan aanwenden. De raad stelt bij verordening de uitgangspunten voor het financiële beleid vast, alsmede voor het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie. De raad autoriseert dat met het vaststellen van de begroting of een begrotingswijziging Artikel 3, tweede lid, ASA 2013: Het college kan, binnen de door de raad vastgestelde beleidskaders, nadere regels vaststellen met betrekking tot: a. de inhoud van de activiteiten waarvoor subsidie kan worden verstrekt; b. degenen die voor subsidie in aanmerking komen; c. de gegevens en stukken die bij de aanvraag moeten worden overgelegd alsmede de termijn waarbinnen de aanvraag moet worden ingediend; […] f. de criteria voor subsidieverlening en de voorwaarden en verplichtingen die aan de subsidie kunnen worden verbonden; g.

de weigeringsgronden; […]

Gegenereerd: v1.28

1

Gemeenteraad

VN2021-030235 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 22 december 2021

i. de vaststelling van de subsidie alsmede de gegevens en stukken die bij de aanvraag tot vaststelling van de subsidie moeten worden overgelegd. Bestuurlijke achtergrond

Beleidskaders Energietransitie en Circulaire economie In navolging van het coalitieakkoord zijn er voor verschillende (duurzaamheids) onderwerpen nadere beleidskaders uitgewerkt. Voor de Energietransitie en Circulaire economie zijn dat respectievelijk de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050 ( B&W,3 maart 2020) en het Innovatie en Uitvoeringsprogramma Amsterdam Circulair 2020-2021 (B&W, 6 april 2020). Met deze beleidskaders zijn richtinggevende ambities voor investeringsbesluitent.b.v. gebiedsontwikkeling vastgesteld, zoals energie neutrale of energieleverende nieuwbouw (pijler 7Routekaart) enacties omsamen met de corporaties ambities voor nieuwbouw van circulaire woningen op te stellen. Investeringsnota Buiksloterham 2020, vaststelling raad 10 november 2020, gepubliceerd in net Gemeenteblad, afdeling 3A, onder nummer 189 / 1195 Buiksloterham wordt aanzienlijk verdicht met ca. 5000 extra woningen en 120.000 m2. voorzieningen. Doelstelling is om van deze woningen min 40% sociale huur te realiseren (40-40-20). Buiksloterham wordt een voorbeeld voor een circulaire en duurzame wijk van de toekomst. Er wordt minimaal energieneutraal gebouwd , circulair ontworpen, gebouwd met materialen met minimale milieubelasting, ingezet op klimaatadaptatie, groen en uitstootvrije mobiliteit.

In het investeringsbesluit is ook benoemd dat ook de sociale woningbouw aan de circulaire en duurzame opgave moet voldoen. Bijzonder voor Buiksloterham zijn samenwerkingen met en initiatieven van derden zoals experimenteren met lokale duurzame opwekking van elektriciteit en het slim delen van vervoermiddelen op centrale locaties (hubs). In de openbare ruimte worden circulaire materialen gebruikt. Investeringsnota Inrichting 1e fase Strandeiland, vaststelling raad 7 november 2019, gepubliceerd in het Gemeenteblad, afdeling 3a, onder nummer 280 / 1835. Strandeiland biedt ruimte aan ca. 8000 woningen en 120.000 m2 voorzieningen. Doelstelling is om van deze woningen min 40% sociale huur te realiseren (40-25-35). Strandeiland is nieuw land en biedt daarom alle mogelijkheden om een optimaal duurzaam eiland te worden. Gaandeweg het ontwikkelproces worden de voorgestelde duurzaamheidsmaatregelen verder geconcretiseerd en steeds getoetst om zo geen kans onbenut te laten. Strandeiland heeft een zeer hoge duurzaamheidsambitie. De focus ligt op minimaal een energieneutraal dan wel energieleverend eiland te worden, een lokale, collectieve warmte- en koudevoorziening, circulariteit, groen, klimaatbestendigheid en het sturen op emissievrije mobiliteit. Samenwerkingsafspraken 2020-2023- Amsterdamse prestatieafspraken tussen de woningcorporaties, de huurderskoepels en de gemeente.

Ondertekend in naam van het college, 13 december 2019. In de deze samenwerkingsafspraken zijn ook afspraken gemaakt over de grondprijs en duurzaamheid: • De belangrijkste afspraken tav de grondprijs zijn: • (Afspraak 3-s) De gemeente bestendigt de vaste lage grondprijs van € 221 per m2 (prijspeil 2019) gebruiksoppervlakte voor een sociale woning ≥ 30 m² gbo en < 70 m² gbo. • De belangrijkste afspraken tav duurzaamheid zijn: • (Afspraak 3-m) Corporaties worden uitgedaagd om de ideeën uit het “Handboek natuurinclusief bouwen en ontwerpen” toe te passen bij de nieuwbouw van sociale woningen. In 2021 maken we hier concrete afspraken over. Onderbouwing besluit

Gegenereerd: v1.28

2

Gemeenteraad

VN2021-030235 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 22 december 2021

De duurzaamheidsdoelen voor Buiksloterham en Strandeiland zijn zeer ambitieus en daarmee ‘koploper’ in de gebiedsontwikkeling van Amsterdam. Deze ambities zijn uitgangspunt voor alle ontwikkelingen in deze gebieden, zo ook voor de sociale nieuwbouw. Echter, waar bij de andere woonsegmenten (vrije sector koop/huur en middeldure huur) extra bouwkosten via de stichtingskosten in residuele grondprijs verdisconteerd kunnen worden, geldt voor de sociale nieuwbouw een vaste lage grondprijs (Afspraak 3-s uit de Samenwerkingsafspraken). Aanpassen van deze grondprijs is niet mogelijk, ook niet lokaal in de twee gebieden. De in de twee gebieden actief zijnde corporaties hebben aangegeven dat deze vaste lage grondprijs niet toereikend is om de duurzaamheidsambities te realiseren. Om de sociale nieuwbouw, welke in deze gebieden ca 40% van de woningbouwopgave is, even duurzaam te ontwikkelen als de andere woonsegmenten, heeft het college besloten deels tegemoet te komen in de kosten door een eenmalige subsidieregeling te treffen. En daarmee mogelijk te maken dat ook de sociale nieuwbouw bijdraagt aan de CO2 reductie (ca. 3.700.000 kg/jaar), en bijdraagt aan de impuls voor circulair bouwen. Bovendien draagt de subsidie bij aan het realiseren van energieneutrale of nul op de meter woningen, wat van groot belang is voor het zoveel mogelijk tegengaan van energiearmoede in de sociale huur.

De meerkosten voor de gestelde ambities, uitgaande van het vigerende wettelijke kader, bedragen ca. € 7.600-9.500 euro per woning, aankelijk van de woninggrootte, de energieprestatie en de gekozen technische maatregelen. De subsidieregeling dekt gemiddeld ca.70 % van deze meerkosten. Door de actuele druk op de gemeentelijke middelen en op het Vereveningsfonds is er alleen ruimte om nu deze éénmalige regeling te treffen voor alleen deze projecten. Alle andere nieuwe afspraken worden in principe opgenomen in de toekomstige Samenwerkingsafspraken. Mocht het wenselijk zijn om toch binnen de huidige Samenwerkingsafspraken meer afspraken met corporaties te maken, zal dat via een apart beleidsvoorstel worden voorgelegd, waarvan de financiering niet via het Vereveningsfonds kan lopen. Ad 1 Het beschikbaar stellen van een krediet van € 6,1 mln. uit de reserve Vereveningsfonds, ten behoeve van de corporatiesubsidie voor duurzame nieuwbouwwoningen in Buiksloterham. Voor de ontwikkeling van Buiksloterham (grexnummer 526.70) zijn er geen extra middelen geraamd voor duurzaamheid bij sociale nieuwbouw. Via een krediet uit de reserve van het Vereveningsfonds worden deze middelen wel beschikbaar. De daadwerkelijke onttrekkingen uit het Vereveningsfonds vinden plaats op het moment dat de verwachte winstnemingen uit de grondexploitatie plaatsvinden.

De verwachtte winstnemingen vinden eerder plaats dan de uitbetaling van de subsidiebedragen. Door deze volgorde heeft de subsidieregeling voor Buiksloterham geen effect op het bestedingsperspectief van het Vereveningsfonds. In het bedrag zijn naast de tegemoetkoming in de bouwkosten ook de kosten opgenomen voor de uitvoering van de subsidie, inclusief inspectie, van € 25.000,Ad 2 Het gebruiken van € 5,2 miljoen uit de begrotingspost ‘overige kosten (voor duurzaamheid)’, die is opgenomen in de grondexploitatie inrichting 1e fase Strandeiland, ten behoeve van de corporatiesubsidie voor duurzame nieuwbouwwoningen op Strandeiland. Compensatie van vastgoedkosten horen volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) niet thuis in de grondexploitatie. Daarom kan de begrotingspost ‘overige kosten (voor duurzaamheid)’ niet direct worden gebruikt als dekkingsbron voor de subsidie. Wegens financiële techniek kan deze (kosten)post op termijn deels uit de grondexploitatie worden gehaald en wordt de daadwerkelijke dekking nu ondergebracht onder reserve van het Vereveningsfonds. De reservering in de reserve van het Vereveningsfonds heeft een negatief effect op de vereveningsruimte tot het moment dat er eventuele meeropbrengsten ontstaan in de grondexploitatie Strandeiland (grexnummer 260.36) en een winstneming kan plaatsvinden.

In het bedrag zijn naast de tegemoetkoming in de bouwkosten ook de kosten opgenomen voor de uitvoering van de subsidie, inclusief inspectie, van € 25.000,-.

Gegenereerd: v1.28

3

Gemeenteraad

VN2021-030235 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 22 december 2021

Ad 3 Kennis te nemen van het Wijzigingsbesluit corporatiesubsidie duurzame nieuwbouw woningen Buiksloterham en Strandeiland dat als bijlage 1 is toegevoegd, onder voorbehoud van dekking door de gemeenteraad. Het college heeft ingestemd met: A. Een corporatiesubsidie voor duurzame voor nieuwbouwwoningen in Buiksloterham, en Strandeiland, waarvan de belangrijkste punten zijn: a. Het doel van de subsidie is het in Buiksloterham en Strandeiland stimuleren van de realisatie van duurzame sociale nieuwbouw die bijzonder gunstige energiehuishouding en een bijzonder lage milieubelasting heeft; b. De doelgroep van de subsidie zijn woningbouwcorporaties; c. Binnen het gebied Buiksloterham geldt een subsidieplafond van € 6.000.000,-; d. Binnen het gebied Strandeiland geldt een subsidieplafond van € 5.100.000,-; e. De subsidiabele activiteiten en subsidiehoogten in Buiksloterham zijn: 1. energieneutrale sociale huurwoning met een milieuprestatiegebouwwaarde ≤ 0,5 - €50 per m2 gebruiksoppervlak tot € 5000,-; of 2. nul op de meter sociale huurwoning met een milieuprestatiegebouwwaarde ≤ 0,5 - €75 per m2 gebruiksoppervlak tot € 7500,-; en 3. voedselvermalersysteem, in combinatie met i of ii - €750,f. De subsidiabele activiteit en subsidiehoogte op het Strandeiland zijn 1.

nul op de meter sociale huurwoning met een milieuprestatiegebouwwaarde ≤ 0,5 - €75 per m2 gebruiksoppervlak tot € 7500,-; g. Bedragen en bijhorende subsidieplafonds zijn inschattingen van de gemeente, waarmee voor een deel (ca 70 %) tegemoet wordt gekomen aan de extra bouwkosten. Het overige deel is ter risico van de corporaties h. De subsidie is bedoeld voor ca. 1400 woningen in Buiksloterham en ca. 1000 woningen op Strandeiland; i. Aanvragen is mogelijk tot 31 december 2027. Om de balans te vinden tussen bestuurlijke ambities op het vlak van duurzaamheid, een betaalbare energierekening, de productie van sociale nieuwbouwwoningen (40% van de productie) en de reservepositie van het Vereveningsfonds wordt heeft het college besloten om bij hoge uitzondering een eenmalige corporatiessubsidie voor nieuwbouwwoningen vast te stellen, als uitzondering op de vigerende Samenweringsafspraken. Beide projecten zijn toonaangevend als het gaat om duurzaamheid en hebben een urgente opgave t.a.v. sociale woningbouw. Juist bij sociale woningbouw is het van belang in te zetten op energieneutraal en nul op de meter woningen zodat een hoge energierekening en daarmee energiearmoede tegengegaan wordt. In beide projecten krijgen momenteel de afspraken met corporaties vorm.

De uitvoering in Buiksloterham kan al snel plaatsvinden, op Strandeiland wordt een gefaseerd ontwikkeltempo voorzien voor twee grote buurten. Daarom is een periode tot en met 2027 gekozen om aanspraak te kunnen doen op de subsidie. De duurzaamheidsambities voor Buiksloterham en Strandeiland zijn zeer ambitieus en daarmee ‘koploper’ in de gebiedsontwikkeling van Amsterdam. Beide projecten streven naar energieneutrale dan wel energieleverende gebouwen (nul op de meter woningen), circulaire bouw, groen, klimaatadaptatie en emissievrij mobiliteit. Deze ambities komen onder meer voort uit de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050 en het Uitvoerings- en innovatieprogramma Amsterdam Circulair 2020-2021 en zijn opgenomen in de investeringsnota’s Buiklsoterham (12 november 2020) en

Gegenereerd: v1.28

4

Gemeenteraad

VN2021-030235 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 22 december 2021

Inichting 1e fase Strandeiland (25 november 2019) in het Gemeenteblad, afdeling 3a, onder nummer 280 / 1835 gepubliceerde raadsbesluit. De duurzaamheidsambities zijn uitgangspunt voor alle gebouwen in Buiksloterham en Strandeiland, dus ook voor de sociale nieuwbouwwoningen. Echter, waar bij de andere woonsegmenten (koop en middeldure huur) extra bouwkosten via de stichtingskosten in residuele grondprijs verdisconteerd kunnen worden, geldt voor de sociale nieuwbouw een vaste lage grondprijs (Afspraak 3-s uit de Samenwerkingsafspraken). Aanpassen van deze grondprijs is niet mogelijk, ook niet lokaal in deze twee gebieden. De meerkosten voor de gestelde ambities, uitgaande van het vigerende wettelijke kader, bedragen ca. € 7.600-9.500 euro per woning, aankelijk van de woninggrootte, de energieprestatie en de gekozen technische maatregelen. De subsidieregeling dekt gemiddeld ca. 70 % van deze meerkosten. Staatssteun Er is geen sprake van ontoelaatbare staatssteun aangezien door de woningcorporaties uit te voeren hoofdtaak (bouw en beheer van sociale woningbouw) onder de Dienst van Algemeen Economisch Belang (DAEB) valt die aan de woningcorporaties is opgedragen. De te subsidiëren activiteit maakt hier onderdeel van uit en is derhalve vrijgesteld van een aanmelding.

Tevens geldt dat de corporaties de daadwerkelijk gemaakte kosten voor de realisatie van de subsidiabele activiteiten administreren en als die lager zijn dan de subsidie, dan wordt de subsidie verlaagd. Precedentwerking Buiksloterham en Strandeiland zijn op een bijzondere wijze van belang voor de realisatie van de hoge stadsbrede gemeentelijke duurzaamheidsambities. Buiksloterham wordt een voorbeeld voor een circulaire en duurzame wijk van de toekomst. Dit krijgt onder meer gestalte door een gestructureerde samenwerking met private partijen in het gebied. Strandeiland biedt als nieuw aangelegd eiland unieke mogelijkheden om een optimaal duurzaam eiland te worden. De gemeente heeft derhalve groot belang bij integrale uitvoering van haar zeer hoge duurzaamheidsambities in deze gebieden en is daarom bereid om voor specifiek deze twee gebieden een gedetailleerde subsidieregeling te treffen die de subsidie aakent naar partijen die binnen deze gebieden aanspraak op subsidie kunnen maken (alleen woningcorporaties) binnen een afgebakende looptijd. Het opnemen van subsidieplafonds waarborgt dat de gemeente nimmer gehouden is om nog subsidie te verstrekken indien het plafond bereikt is. Voorwaardelijke vaststelling Het collegebesluit is een voorwaardelijke vaststelling van de subsidieregeling. De voorwaarde is dat de raad instemt met de benodigde dekking.

Dekking wordt gezocht uit de reserve Vereveningsfonds, waarover de raad dient te besluiten. De raad wordt met besluiten uit besluitpunten 1 en 2 gevraagd om die instemming. Als de raad geen instemming geeft met de dekking krijgt dit besluit en de wijzigingsregeling geen rechtskracht. Daarnaast is het voorliggende wijzigingsbesluit een toevoeging aan de bredere Subsidieregeling duurzame Amsterdamse gebouwen. De subsidieregeling duurzame Amsterdamse gebouwen ontstaat na een naamswijziging van de subsidieregeling gebiedsgericht aardgasvrij. Het college heeft op 15 oktober 2021 het wijzigingsbesluit subsidie duurzame Amsterdamse gebouwen vastgesteld waarin die naamswijziging wordt geregeld, maar wel onder de voorwaarde van instemming van de raad met de financiering. Het besluit over de financiering van het wijzigingsbesluit subsidie duurzame Amsterdam gebouwen wordt op 1 december 2021 aangeboden aan de raad met een raadsbesluit dat de volgende titel draagt: Instemmen met het verlenen van financiële dekking uit het Klimaatfonds voor subsidies voor het aardgasvrij maken van bedrijven en maatschappelijke organisaties en de Banne Noord. Het wijzigingsbesluit subsidie duurzame Amsterdamse gebouwen wordt zo kort mogelijk na instemming van de raad met de financiering gepubliceerd.

De wijzigingsregeling in bijlage 1 bij dit besluit wijzigt bij uitblijven van de publicatie van het wijzigingsbesluit subsidie duurzame Amsterdamse gebouwen een niet bestaande regeling. Door het voorwaardelijk stellen van de publicatie van het wijzigingsbesluit subsidie duurzame

Gegenereerd: v1.28

5

Gemeenteraad

VN2021-030235 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 22 december 2021

Amsterdamse gebouwen wordt dat voorkomen. Het collegebesluit met betrekking tot de vaststelling van de wijzigingsregeling in bijlage 1 krijgt geen rechtskracht als de publicatie van het wijzigingsbesluit subsidie duurzame Amsterdamse gebouwen niet plaats heeft gevonden. B. In te stemmen met het éénmalig afwijken van de Samenwerkingsafspraken door het vaststellen van de corporatiesubsidie duurzame nieuwbouwwoningen Buiksloterham en Strandeiland. Alle andere nieuwe afspraken worden in principe opgenomen in de toekomstige Samenwerkingsafspraken. Besloten is om in alleen in deze twee ambitieuze projecten gebiedsontwikkeling (ca. 2.400 woningen) ruimte te creëren om met effectieve maatregelen tot een de balans te komen tussen bestuurlijke ambities op het vlak van duurzaamheid en productie van sociale nieuwbouwwoningen. Door de actuele druk op de gemeentelijke middelen en op het Vereveningsfonds is er alleen ruimte om de voorliggende eenmalige subsidie te dekken. Het college maakt elke bestuursperiode afspraken met de corporaties over tal van prestaties, waaronder de vaste lage grondprijs en duurzaamheidsprestaties. Deze Samenwerkingsafspraken zijn de basis en kader stellend voor de nadere afspraken voor realisatie van nieuwbouw.

De voorliggende subsidieregeling is een eenmalige aanvulling op de huidige Samenwerkingsafspraken omdat deze Samenwerkingsafspraken niet voorzien in toereikende randvoorwaarden voor de gewenste prestaties. Het is niet de bedoeling van het besluit over de subsidieregeling om de werkwijze tussen het college en de corporaties te veranderen en afspraken via projecten gebiedsontwikkeling te laten verlopen. Mocht het wenselijk zijn om toch binnen de huidige Samenwerkingsafspraken meer afspraken met corporaties te maken, zal dat via een apart beleidsvoorstel worden voorgelegd aan het bestuur, waarvan de financiering niet via het Vereveningsfonds kan lopen. Financiële onderbouwing Consequenties gedekt?

Ja

Overige toelichting

De financiële consequenties worden gedekt uit het Vereveningsfonds. In totaal gaat het om € 11,2 mln. waardoor de vereveningsruimte van het fonds tijdelijk afneemt. Voorzien wordt dat door tussentijdse winstnemingen en het uiteindelijk opheffen van een kostenpost voor duurzaamheid on de grondexploitatie Strandeiland de vereveningsruimte weer toeneemt. Door het instellen van het subsidieplafond en een einddatum (aanvragen tot 31-12-2027), zijn er geen substantiële financiële risico’s. De subsidie heeft financiële consequenties, maar deze zijn gedekt uit het vereveningsfonds. Dit heeft tijdelijk een negatief effect op de vereveningsruimte van het Verveningsfonds Conclusie

De genoemde beslispunten in de voordracht hebben wel financiële consequenties en deze zijn reeds geraamd in de begroting (100% dekking). Geheimhouding

n.v.t.

Welke stukken treft u aan

Gegenereerd: v1.28

6

Gemeenteraad

VN2021-030235 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 22 december 2021

Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2021-126119

1. Wijzigingsbesluit corporatiesubsidie duurzame nieuwbouwwoningen Buiksloterham en Strandeiland.docx (msw12)

AD2021-116045

Gemeenteraad Voordracht (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Grond en Ontwikkeling, Bob Mantel, 0683646273, b.mantel@amsterdam.nl

Gegenereerd: v1.28

7