2. Raadsinformatiebrief van wethouder Grondzaken d.d. 1 september 2023

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 1 september 2023 Grond en Ontwikkeling Reinier van Dantzig Grond & Ontwikkeling / k.hallers@amsterdam.nl Raadsinformatiebrief erfpachtontwikkelingen en afdoening toezeggingen n.a.v. vragen van het raadslid Boomsma d.d. 19 mei 2021 over verstrekken inventarislijst (TA2021-000686) en d.d. 20 juli 2023 over SOC-bouwtypes (TA2023-000971).

Geachte leden van de gemeenteraad, Uw commissie wordt ieder halfjaar geïnformeerd over de (verdere) ontwikkelingen van het erfpachtstelsel. Dit, mede ter uitvoering van onderdeel 14 uit het aangenomen amendement van het raadslid De Jager (D66) van 16 februari 2022 en zoals besproken in de raadscommissie RO van 1 februari jl. Deze brief is de tweede raadsinformatiebrief erfpachtontwikkelingen en betreft de stand van zaken per 1 juli 2023. Afdoening toezegging aan de commissie RO inzake het verstrekken van een volledige inventarislijst Bij besluit van 30 maart 2021 (ZD2021-004515) heeft het college besloten tot het actief openbaar maken van documenten inzake de totstandkoming van de vernieuwing van het erfpachtstelsel in de periode 2014– 2018 (VES). In de vergadering van de commissie RO van 19 mei 2021 heeft voormalig wethouder Van Doorninck naar aanleiding van een vraag van raadslid Boomsma (CDA) toegezegd om een volledige inventarislijst te verstrekken. De toezegging wordt in deze raadsinformatiebrief afgedaan onder punt 7. Afdoening toezegging aan de commissie RO inzake een vraag over de SOC-bouwtypes (soortobject-code) In de vergadering van de commissie RO van 20 juli 2023 heb ik op een vraag van raadslid Boomsma (CDA) toegezegd de vraag over de SOC-bouwtypes (soort-object-code) schriftelijk te beantwoorden.

Deze toezegging wordt in deze raadsinformatiebrief afgedaan onder punt 9. 1.

Uitvoering overstap naar eeuwigdurende erfpacht Particuliere erfpachters De onderstaande figuur geeft het totaal van circa 132.000 overstapaanvragen van vóór 8 januari 2020 van particuliere erfpachters weer. De genoemde aantallen worden steeds geteld per erfpachtrecht. Er is weergegeven in welk stadium de aanvragen zich bevinden: of de aanvraagdatum geregistreerd is (‘geregistreerde aanvragen), of de aanvraag is ingediend (‘ingediende

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 september 2023 Pagina 2 van 11

aanvragen’), of deze aanvraag al heeft geleid tot een aanbieding (‘aanbieding beschikbaar’), of de geaccepteerde aanbieding bij de notaris ter ondertekening ligt (‘bij de notaris’), of dat de overstapakte al getekend is (‘overgestapt’). ‘Niet overgestapte aanvragen’ geven aan dat er wel een overstapaanvraag is gedaan, maar dat de erfpachter op een later moment heeft aangegeven niet over te willen stappen door de aanvraag of aanbieding te annuleren of te laten verlopen.

Totaal aantal binnengekomen particuliere overstapverzoeken op 1 juli 2023 met een aanvraagdatum vóór 8 januari 2020 Niet overgestapte aanvragen 24,6%

Ingediende Geregistreerde aanvragen aanvragen 6,3% 1,7%

Beschikbare aanbiedingen 1,2% Bij de Notaris 3,9%

Overgestapt 62,3%

Voor particuliere overstapaanvragen met een aanvraagdatum van vóór 8 januari 2020 zijn in de eerste helft van 2023 circa 700 aanbiedingen per maand verstuurd. Op 1 juli 2023 zijn voor deze aanvragen in totaal circa 120.000 aanbiedingen verstuurd. Op 1 juli 2023 staan nog circa 10.500 particuliere aanvragen van vóór 8 januari 2020 open om een aanbieding voor te versturen. Het aantal verstuurde aanbiedingen ligt lager dan het totaal aantal afgehandelde aanvragen, aangezien het voorkomt dat erfpachters hun aanvraag annuleren vóórdat zij een aanbieding hebben ontvangen. Aan de andere kant kan het voorkomen dat een nieuwe (tweede, of zelfs derde) aanbieding wordt verstuurd voor één erfpachtrecht. Een erfpachter kan bijvoorbeeld van betaalwijze wisselen of een nieuwe erfpachter kan de woning kopen. Op 1 juli 2023 staan er circa 12.700 particuliere aanvragen onder de Spijtoptantenregeling open om een aanbieding voor te versturen. Voor aanvragen onder de Spijtoptantenregeling van particulieren zijn inmiddels circa 20 aanbiedingen verstuurd. Deze aanbiedingen zijn, op verzoek van de erfpachter, eerder dan gebruikelijk verstuurd, in verband met een spoedkarakter van de aanvraag.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 september 2023 Pagina 3 van 11

Er staan op 1 juli 2023 circa 6.900 particuliere aanvragen met een aanvraagdatum na 8 januari 2020, (nog1) niet vallend onder de Spijtoptantenregeling, open om een aanbieding voor te versturen. Voor particuliere aanvragen met een aanvraagdatum na 8 januari 2020, (niet vallend onder de Spijtoptantenregeling) zijn circa 200 aanbiedingen verstuurd. Grote beleggers Onder ‘grote beleggers’ worden erfpachters met 100 of meer erfpachtrechten verstaan. Circa 24.500 erfpachtrechten van grote beleggers hebben een aanvraagdatum van vóór 8 januari 2020. Hiervan stond op 1 januari 2023 voor circa 17.700 erfpachtrechten de aanvraag nog open om een aanbieding te ontvangen. Op 1 juli 2023 staat van deze aanvraaggroep nog voor circa 15.700 erfpachtrechten de aanvraag open voor het ontvangen van een aanbieding. Voor circa 500 erfpachtrechten van grote beleggers is op 1 juli 2023 een aanvraag ingediend onder de Spijtoptantenregeling. Voor circa 700 erfpachtrechten van grote beleggers is een reguliere aanvraag ingediend, (nog 1) niet vallend onder de Spijtoptantenregeling. 2. Uitvoering van de Spijtoptantenregeling en de 10% extra overstapkorting Zoals aangegeven in de raadsinformatiebrief erfpachtontwikkelingen van 13 februari 2023, hebben alle spijtoptanten een persoonlijke brief ontvangen waarin zij zijn geïnformeerd over de Spijtoptantenregeling.

Om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk erfpachters werden geïnformeerd over de Spijtoptantenregeling is hierover ook gepubliceerd via een advertentie in een lokaal huis-aan-huisblad en het Parool. Eind juni 2023 hebben alle spijtoptanten een herinneringsbrief ontvangen om hen nogmaals te wijzen op de mogelijkheid om een aanvraag in te dienen vóór 1 augustus 2023. Tot 1 augustus 2023 was het mogelijk om een aanvraag in te dienen voor de Spijtoptantenregeling. In totaal is er voor circa 19.000 erfpachtrechten een aanvraag ingediend (NB: dit betreft dus het aantal erfpachtrechten en niet het aantal spijtoptanten, omdat 1 erfpachter 1 of meer erfpachtrechten kan hebben). Zoals eerder aangegeven in de raadsinformatiebrief d.d. 22 november 2022 inzake onder meer de inspraakperiode met betrekking tot de Spijtoptantenregeling, zal met de verwerking van de spijtoptantenaanvragen op een later moment, en in ieder geval ná 1 augustus 2023, worden gestart. Reden hiervoor is kort gezegd dat er voorrang zal worden gegeven aan de verwerking van de achterstanden bij regulier beheer die zijn ontstaan doordat sinds 2018 voorrang is gegeven aan de verwerking van de overstapaanvragen. In geval van spoed geldt dat een spijtoptantenaanvraag met voorrang en binnen een kortere termijn zal worden afgehandeld.

1 Tot 1 augustus 2023 was het mogelijk om een aanvraag in te dienen voor de Spijtoptantenregeling. In deze brief

wordt de stand van zaken per 1 juli 2023 weergegeven. Voor deze groep erfpachters – die na 8 januari 2020 een aanvraag indienden – was het in de tussentijd dus nog mogelijk om een aanvraag voor de Spijtoptantenregeling in te dienen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 september 2023 Pagina 4 van 11

Via de raadsinformatiebrief van 22 november 2022 bent u geïnformeerd over het collegebesluit om naar aanleiding van het coalitieakkoord 2022-2026 de overstapkorting structureel vast te stellen op 35% in plaats van 25%. Het Overstapportaal en het erfpachtadministratiesysteem zijn in april 2023 gereed gemaakt voor de uitvoering van dit besluit. De betreffende erfpachters die na 8 januari 2020 een overstapaanvraag indienden en de overstap reeds notarieel hadden laten vastleggen, zullen worden geïnformeerd door de gemeente. De overstapaktes zullen aangepast worden aan de 10% extra korting, de extra notariskosten komen voor rekening van de gemeente. In het geval van een teveel betaalde afkoopsom zal dit worden terugbetaald. 3. Afhandeling klantvragen en klachten In de eerste helft van 2023 zijn circa 15.800 klantvragen en 80 klachten met betrekking tot overstap naar eeuwigdurende erfpacht binnengekomen. In de eerste helft van 2023 zijn circa 17.000 klantvragen afgehandeld en 83 klachten afgehandeld. Op 1 januari 2023 waren 6 klachten uit 2022 nog niet afgehandeld, welke in de eerste helft van 2023 zijn afgehandeld. Op 1 juli 2023 stonden circa 1.200 klantvragen open om af te handelen en zijn 3 klachten nog in behandeling. Het eerste contact met de indiener van een vraag of klacht is altijd binnen vijf werkdagen. De inhoudelijke beantwoording kan langer duren.

De richtlijn van de gemeente voor het beantwoorden van klantvragen is vijf werkdagen. 59% van de klantvragen werd in het eerste halfjaar van 2023 binnen vijf werkdagen afgehandeld. Voor klachten is de richtlijn voor de beantwoording zes weken. 94% van de klachten werd tijdens het eerste halfjaar van 2023 binnen zes weken afgehandeld. 4. Het verbeteren van de dienstverlening aan de erfpachters door vernieuwing van de digitale erfpachtsystemen en het verder verbeteren van de communicatie HERA De bouw van het nieuwe informatiesysteem Erfpacht is in volle gang. Het systeem heeft inmiddels de naam HERA gekregen, wat staat voor Het Erfpacht Registratiesysteem Amsterdam. HERA staat ten dienste van iedereen die met Erfpacht te maken heeft - zoals particulieren, ondernemers, notarissen, makelaars en bestuurders. Medewerkers via het Medewerkersportaal, partners als notarissen en makelaars via het Partnerportaal, en erfpachters via Mijn Amsterdam. Het technisch fundament van de nieuwe applicatie HERA wordt nu gerealiseerd en is gebaseerd op de ontwerpprincipes voor software-architectuur van de gemeente Amsterdam. Eén van deze principes is de ‘common ground’ gedachte waardoor op een moderne en flexibele manier wordt ingespeeld op de huidige en toekomstige maatschappelijke – en bestuurlijke opgaven.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 september 2023 Pagina 5 van 11

Naar verwachting wordt in de tweede helft van 2023 het eerste onderdeel van het nieuwe systeem in gebruik genomen door een gedeelte van de medewerkers. Ook wordt er op termijn een aansluiting gemaakt op het portaal ‘Mijn Amsterdam’, zodat iedere erfpachter toegang krijgt tot de eigen erfpachtgegevens via deze al bekende digitale omgeving. Met de ontwikkeling van HERA bouwt Amsterdam aan een robuust, betrouwbaar en duurzaam systeem voor de registratie en het beheer van het erfpachtstelsel. Klantwaarde-onderzoek uitkomsten De zogenoemde ”quick wins” vanuit het klantwaardeonderzoek uit 2022 zijn aangepakt en uitgevoerd. De automatisch verstuurde e-mails naar erfpachters zijn geoptimaliseerd. Het platform Mijn erfpacht zal onder de aandacht worden gebracht, zodat erfpachters hun erfpachtgegevens te allen tijde zelf online kunnen inzien. Ook is gestart met aanpassingen op langere termijn. Hiervoor wordt de website van erfpacht opnieuw ingedeeld in overzichtelijke klantreizen, die zijn opgesteld op basis van uitgebreid gebruikersonderzoek. Op dit moment wordt alle bestaande content van de huidige website opnieuw bekeken en ontdubbeld. De nieuwe indeling van alle doorgelopen informatie wordt verwerkt op een nieuwe concept website.

De grootste verandering van de vernieuwde website is niet dat de content zelf veel verandert, maar is dat nu op de huidige website veel dezelfde informatie op meerdere plekken staat aangegeven en wordt toegewerkt naar een indeling, waarbij informatie zoveel mogelijk op één plek staat. Vanuit verschillende plaatsen op de website wordt gelinkt naar deze gecentreerde informatie. Op deze manier staat alle content maar één keer op de website en wordt de website een stuk overzichtelijker voor de erfpachter. Spijtoptantenregeling en onderzoek onder erfpachters Zoals hiervoor ook vermeld onder punt 2 hebben alle Spijtoptanten half juni jl. een herinneringsbrief ontvangen om hen te attenderen op de naderende deadline van 31 juli 2023. Ook zijn in juni jl. advertenties geplaatst in huis aan huisbladen en in het Parool met duidelijke communicatie over de uiterlijke deadline datum van 31 juli 2023. Om te onderzoeken hoe overstap en specifiek hoe de Spijtoptantenregeling wordt beleefd onder erfpachters heeft een onafhankelijk onderzoeksbureau onderzoek onder erfpachters uitgevoerd. Hier is een goede respons op gekomen. De uitkomsten worden op dit moment uitgewerkt in een rapport en de resultaten worden in de volgende raadsinformatiebrief gedeeld. 5.

Voortgang uitwerking verbeterpunten onder meer voortvloeiend uit de erfpachtonderzoeken van de raad en het college, het amendement De Jager en het coalitieakkoord 2022 – 2026 5.1 Er is tevens een start gemaakt met de voorbereiding van het derde onderwerp uit het coalitieakkoord “Amsterdams Akkoord 2022-2026”: “We voeren een vaste, onafhankelijke, externe adviescommissie in die op basis van een vast beoordelingskader voorgenomen erfpacht beleids- en rekenwijzigingen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 september 2023 Pagina 6 van 11

beoordeelt. Ook onderzoeken we de invoering van een onafhankelijke geschillencommissie waarbij onder meer de reikwijdte en afbakeningen van deze commissie nog nader wordt onderzocht.” Om deze doelstellingen te kunnen bereiken zullen een aantal uitgangspunten moeten worden bepaald: a. De bepaling van het beoordelingskader waarbinnen een advies- en een geschillencommissie kan adviseren; Voor de leden van beide commissies moet duidelijk zijn binnen welke kaders advies kan worden gegeven. Wettelijke bepalingen en eerder bestuurlijk vastgesteld beleid zullen in ieder geval onderdeel van zijn. Verder moet worden bepaald hoe de adviescommissie zich verhoudt tot de bestaande externe onafhankelijke advisering in verband met de voorbereiding van het jaarlijks vast te stellen beleid grondwaardebepaling. b.

De bepaling van randvoorwaarden waaraan een advies- en een geschillencommissie moeten voldoen; Buiten de randvoorwaarden die al in het coalitieakkoord zijn benoemd (zoals onafhankelijk en extern) zullen een aantal voorwaarden gelden waaraan de commissies moeten voldoen, zoals het aantal leden en de expertise (notarissen, makelaars, rekenkundigen et cetera). In samenhang hiermee zal moeten worden bepaald welke (ambtelijke) ondersteuning aan de commissie moet worden toegevoegd.

Na vaststelling van deze en andere uitgangspunten zullen deze worden verwerkt in een regeling om deze te borgen. Na vaststelling van een regeling door het college van B&W zal de personele inrichting van de adviescommissie zo snel mogelijk volgen en zullen de individuele leden van de commissie vervolgens door of namens het college worden benoemd. Omdat een advies- en een geschillencommissie een uitwerking is van een door de Raad aangenomen amendement en het coalitieakkoord zullen de uitgangspunten in hoofdlijnen vóór vaststelling van een regeling aan u worden voorgelegd. 5.2 Ook is in het coalitieakkoord de ambitie opgenomen om de processen voor de grondwaardebepaling te versimpelen, een vaste grondprijs voor middenhuur te onderzoeken en te experimenteren met mogelijkheden om tot een eenvoudigere grondwaardeberekening te komen. Inmiddels is een extern onderzoeksbureau gestart met een onderzoek op welke wijze het proces voor de grondwaardebepaling voor erfpachtrechten kan worden versimpeld, zodat dit bijdraagt aan versnelling en meer transparantie en tegelijkertijd ervoor zorgt dat de optimale grondprijs gegarandeerd blijft. Hierbij ligt de focus met name op de uitvoeringsaspecten en processen en niet op een eventuele nieuwe methodiek voor de wijze van grondwaardebepaling. De verwachting is dat de conclusies en aanbevelingen begin volgend jaar gereed zijn. 6. Financiën overstap

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

In miljoenen € Afkoopsommen Kosten uitvoering De-activatie Meerwaarde

2018 4,7 -1,9 -1,0 1,8

Datum 1 september 2023 Pagina 7 van 11

2019 53,5 -5,6 -9,9 38,0

2020 127,7 -10,4 -21,3 96,0

2021 178,0 -12,2 -25,7 140,1

2022 166,0 -8,4 -46,2 111,4

2023 Begroting 2023 53,2 97,7 -1,7 -6,7 -24,8 -59,9 26,7 31,1

Tabel 3 Financiën overstapaanvragen In de eerste 4 maanden van 2023 is een totaal van € 53 miljoen aan afkoopsommen ontvangen als gevolg van de overstap. Deze afkoopsommen zijn de huidige waarde van de toekomstige canonbetalingen, die na afkoop niet meer worden ontvangen. Vanaf 2018 tot 1 juli 2023 is door de overstap een bedrag van € 583 miljoen euro aan afkoopsommen ontvangen. In de eerste 4 maanden van 2023 bedragen de kosten voor het Programma Overstap € 2 miljoen. Deze kosten bestaan grotendeels uit loonkosten, inhuur en I(C)T-ontwikkeling. Het volledige bedrag wordt gedekt door de reserve financiering erfpachtgrond. Vanaf 2018 tot en met 2023 is een bedrag van € 40 miljoen uitgegeven voor de uitvoering van de overstapregeling. In 2023 bedraagt de de-activatie € 25 miljoen. De grondwaarde van in het voortdurend stelsel canon betalende rechten, wordt gedeactiveerd wanneer deze eeuwigdurend worden afgekocht (de “boekwaarde” op de balans wordt afgeboekt naar € 1,-, omdat er geen toekomstige inkomsten meer verwacht worden). Vanaf 2018 tot en met 2023 is er een bedrag van € 129 miljoen gedeactiveerd. Inde eerste vier maanden van 2023 bedraagt de meerwaarde, bestaande uit de afkoopsommen minus de de-activatie en kosten, € 27 miljoen. Vanaf 2018 tot en met 2023 is de meerwaarde € 414 miljoen.

Er wordt uiteindelijk na afronding van de Spijtoptantenregeling een bedrag van ongeveer € 500 miljoen aan meerwaarde verwacht. Van die € 414 miljoen is in 2021 € 150 miljoen afgedragen aan de algemene reserve. Het restant staat tot nu toe op de reserve financiering erfpachtgrond. 7. Pilot actief openbaar maken en afdoening toezegging Bij besluit van 30 maart 2021 (ZD2021-004515) heeft het college besloten tot het actief openbaar maken van documenten inzake de totstandkoming van de vernieuwing van het erfpachtstelsel in de periode 2014– 2018 (VES). De commissie RO is hierover geïnformeerd in de vergadering van 19 mei 2021. In deze vergadering heeft voormalig wethouder Van Doorninck naar aanleiding van een vraag van raadslid Boomsma toegezegd om een volledige inventarislijst te verstrekken. De status van deze pilot is dat alle centraal opgeslagen documenten rondom de VES zijn beoordeeld. Deze beoordeling is gedaan volgens de beoordelingslijn zoals vastgesteld in het besluit van het college van 26 oktober 2021 (VN2021-027042). De commissie RO is over deze beoordelingslijn geïnformeerd in de vergadering van 24 november 2021. Bij de start van de pilot zijn circa 40.000 documenten aangetroffen. Hiervan zijn circa 13.000 overgebleven die relevant zijn voor publicatie. Circa 7.000 inspraakreacties zijn eerder gepubliceerd.

Documenten die buiten de reikwijdte van de VES vallen, duplicaten,

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Totaal 583,1 -40,2 -128,8 414,0

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 september 2023 Pagina 8 van 11

concepten, afbeeldingen, logo’s, onleesbare bestanden en eerder geopenbaarde stukken zijn niet relevant voor publicatie. De relevante documenten zijn online te vinden bij het Stadsarchief, https://open.amsterdam/interessante-onderwerpen/10-erfpacht. De documenten zijn in 10 verschillende categoriemappen online te vinden. Per map is een volledige inventarislijst opgesteld. Deze inventarislijsten vormen samen de gehele inventarislijst van de relevante en gepubliceerde documenten. Het actief openbaar maken vergt een grote inzet van de beschikbare ambtelijke capaciteit. Met de pilot zijn structureel vijf ambtenaren in deeltijd bezig geweest. Daarnaast is in meerdere georganiseerde WOO-weken met meerdere ambtenaren vanuit verschillende disciplines gewerkt aan het beoordelen van de documenten die betrekking hebben op het actief openbaar maken. Deze ambtenaren maakten zich in deze weken hiervoor vrij, waardoor zij hun reguliere werkzaamheden niet konden doen. 8. De overstapregeling en de verlegging van de focus van G&O op de achterstanden die bij regulier erfpachtbeheer zijn ontstaan In de raadsinformatiebrief erfpachtontwikkelingen van 13 februari jl. werd aangegeven dat – nu het overgrote deel van de erfpachters een overstapaanbieding heeft ontvangen – de focus in de uitvoering zou worden verlegd naar het reguliere erfpachtbeheer.

Inmiddels is met hulp van een externe adviseur (Deloitte) begonnen met een analyse van de werkprocessen om te komen tot procesoptimalisatie en verdere verbetering van de dienstverlening aan de erfpachters. De eerste uitkomsten hiervan worden in het najaar verwacht. 9. Verbeterpunten grondwaardebepaling en afdoening toezegging Op 31 januari 2023 heeft het college het beleid Grondwaardebepaling voor bestaande erfpachtrechten 2023 vastgesteld ten behoeve van de bepaling van de erfpachtgrondwaarde bij wijzigingen van bestaande erfpachtrechten. Hierin staan de rekenregels voor het bepalen van de buurtstraatquotes. Ook heeft het college kennisgenomen van de lijst met buurtstraatquotes 2023, die voortvloeit uit deze rekenregels.2 De uitvoering van het beleid Grondwaardebepaling en de berekening van de buurtstraatquotes is beoordeeld door adviesbureau SEO en hoogleraar De Groot. Ten behoeve van de bepaling van de buurtstraatquotes 2023 en daarmee de grondwaarden heeft een herijking van de genormeerde herbouwkosten plaatsgevonden. De genormeerde herbouwkosten zijn in 2017 door een extern bouwkostenbureau opgesteld en werden sindsdien jaarlijks geïndexeerd ten behoeve van een prijspeilcorrectie. Op verzoek van de gemeenteraad is in 2021 een herijking van de herbouwkosten in gang gezet.

Daartoe zijn twee onafhankelijke externe bouwkostenbureaus geselecteerd (anders dan het bureau dat in 2017 heeft geadviseerd). Eén partij voor het herijken van de bouwkosten en één partij voor het toepassen van een second opinion daarop. De uitkomsten van deze herijking zijn gedeeld met het college en de gemeenteraad. Tevens is de bijlage Toelichting bepaling opstalwaarde voor wonen, die onderdeel uitmaakt van het beleid grondwaardebepaling, geactualiseerd op basis van de herijkte herbouwkosten. De toelichting is aangepast en sluit aan op de methode en 2 Deze raadsinformatiebrief is ter kennisname aangeleverd voor de commissie RO van 22 februari 2023.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 september 2023 Pagina 9 van 11

uitgangspunten die de externe bouwkostendeskundigen de gemeente hebben geadviseerd. De toelichting is ook aangevuld op basis van de constateringen en aanbevelingen vanuit de toetsing door SEO ten behoeve van het verbeteren van de volledigheid en begrijpelijkheid. Daarnaast is er een verschillenanalyse gemaakt tussen de herbouwkosten en buurtstraatquotes op basis van de oude of nieuwe ramingen. Deze zijn beschreven in rapportage “verschillenanalyse buurtstraatquotes en herbouwkosten”, die eveneens met het college en de raad is gedeeld. In de vergadering RO van 20 juli 2023 heb ik toegezegd de volgende vraag van raadslid Boomsma (CDA) schriftelijk te beantwoorden: “Ik heb begrepen dat de SOC bouwtypes (soort-object-code) die worden bepaald voor de opstalwaarde, dat daar fouten in zitten en dat dat heeft geleid tot verschillen en tot fouten in de BSQ’s. Kunt u aangeven of dit klopt?” Antwoord: Het bepalen van de grondwaardebepaling voor bestaande erfpachtrechten gebeurt op basis van het beschikbare WOZ-bestand van Dienst Belastingen. Dit WOZbestand gaat uit van verschillende woningtypologieën en coderingen (ook wel de SOC). De WOZ-waardes en SOC-codes die hieruit volgen, worden vervolgens gebruikt voor het bepalen van de Buurt Straat Quote (BSQ) en individuele grondwaardes.

In de SOC-data van het WOZ-bestand dat jaarlijks wordt opgeleverd door Dienst Belastingen zijn geen fouten of wijzigingen geconstateerd. Dienst Belastingen houdt zich continue bezig met het verbeteren van de kwaliteit van het WOZ-bestand. Bepaalde kenmerken worden bijvoorbeeld nog beter geregistreerd. Door deze kwaliteitsslagen kunnen (kleine) verschillen ontstaan bij vergelijking van de WOZbestanden met een ander peiljaar. Dit betekent niet in dat het ‘oudere’ WOZ-bestand niet meer klopt, maar dat er voor de daaropvolgende peiljaren juist een kwaliteitsverbetering heeft plaatsgevonden. Voor uw volledige informatie is in 2014/2015 gebleken dat voor circa 150.000 van de in totaal 420.000 woonobjecten een andere SOC door Dienst Belastingen werd gehanteerd. Dit in het kader van het verbeterprogramma ‘De WOZ-basis op Orde’ van Dienst Belastingen. Het effect op de WOZ-waarde van deze actie was beperkt. Er was sprake van een gemiddelde waardedaling van ongeveer 0,4%, voor de woningen waar sprake is van een woningtype wijziging. Daar staat tegenover een waardestijging van de totale voorraad van gemiddeld bijna 9% tussen peildatum 2014 en 2015. Wijzigingen in de SOC konden destijds leiden tot hogere of lagere BSQ’s, afhankelijk van de woontypologie (eengezins-of meergezinswoning etc.) en hiermee ook tot een hogere of lagere grondwaarde. 10.

Overige actualiteiten Handreiking erfpacht van de minister van Binnenlandse Zaken Mede naar aanleiding van het door uw raad in 2021 uitgevoerde raadsonderzoek naar consumentenbescherming (het Berenschot onderzoek) is in de Tweede Kamer aandacht gevraagd voor gemeentelijke erfpacht. De minister van Binnenlandse Zaken heeft in 2022

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 september 2023 Pagina 10 van 11

door Deloitte een onderzoek3 laten uitvoeren naar erfpacht in 24 gemeenten in Nederland. In het kader van dit onderzoek heeft de gemeente Amsterdam de ervaringen gedeeld die zijn opgedaan bij de vernieuwing van het Amsterdamse erfpachtstelsel, en de invoering van eeuwigdurende erfpacht, in de periode vanaf 2014 tot heden. De uitkomsten van dit onderzoek moeten leiden tot een ministeriele handreiking aan gemeenten4. De handreiking moet gemeenten een afwegingskader bieden hoe gemeenten rekening kunnen houden met een goede belangenafweging tussen de erfpachter en de gemeente bij het opstellen van (nieuwe) algemene erfpachtbepalingen. Samen met onder meer de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), de Vereniging van Grondbedrijven (VVG) en enkele andere gemeenten is de gemeente Amsterdam betrokken bij de totstandkoming van de handreiking. Bij de totstandkoming zijn onder meer ook diverse banken, de Nationale Hypotheekgarantie (NHG), notarissen, makelaars en erfpachtersbelangenorganisaties betrokken. De handreiking is naar verwachting rond de zomer van 2023 gereed. De uitkomsten van de handreiking kunnen vervolgens weer worden meegenomen bij toekomstige wijzigingen in het Amsterdamse erfpachtstelsel.

Diverse handhavingsverzoeken bij toezichthouders zijn afgewezen In het afgelopen jaar zijn er door diverse erfpachters en erfpachtersbelangenorganisaties handhavingsverzoeken ingediend bij de Autoriteit Consument en Markt (ACM), de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en De Nederlandse Bank (DNB). De verzoekers zijn – kort gezegd – onder meer van mening dat de gemeente bij de vernieuwing van het erfpachtstelsel en de uitvoering van het erfpachtstelsel en de overstapregeling zou handelen in strijd met diverse regels op het gebied van het consumentenrecht, het mededingingsrecht en financiële regelgeving.

3 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/11/18/rapportage-onderzoek-algemene-

erfpachtbepalingen 4 https://open.overheid.nl/documenten/ronl-f39b2738d1cd723adb8616e090644a8253c9017b/pdf zie voor erfpacht pagina 4 en verder van de kamerbrief.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 september 2023 Pagina 11 van 11

Alle handhavingsverzoeken zijn door de betreffende toezichthouders afgewezen5. In sommige gevallen loopt er nog een bezwaar- of beroepsprocedure tegen de afwijzing van deze verzoeken. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Reinier van Dantzig Wethouder Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling

5 Zie voor ACM https://www.acm.nl/nl/publicaties/afwijzing-handhavingsverzoeken-erfpachtberekening-

gemeente-amsterdam en zie voor DNB/AFM https://erfpachtinamsterdam.nl/archief/2023-0612%20UIT%20Afwijzing%20verzoek%20tot%20handhaving.pdf en https://erfpachtinamsterdam.nl/archief/202306-12%20UIT%20Besluit%20afwijzing%20handhavingsverzoek.pdf

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl