2. Raadsinformatiebrief.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de commissie Mobiliteit, Openbare ruimte en Water 24 september 2024 Openbare ruimte, Groen en Water Melanie van der Horst Waternet, Maaike Veer, maaike.veer@waternet.nl Beleidsplan Bron- en Natuurgebieden 2024 – 2034 Schoon water zit in onze natuur

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het volgende. Inleiding In opdracht van gemeente Amsterdam beheert Waternet twee bron- en productiegebieden voor drinkwater, die tegelijkertijd onderdeel zijn van internationaal belangrijke natuurgebieden (Natura 2000):  De Amsterdamse Waterleidingduinen (AWD) onderdeel van Natura 2000-gebied ‘Kennemerland-Zuid’  De Bethunepolder en Loenderveen ,onderdeel van Natura 2000-gebied ‘Oostelijke Vechtplassen’ Voor de gebieden maakt Waternet elke 10 jaar een beleidsplan. Het Beleidsplan Bron- en Natuurgebieden 2024-2034 is dan ook de voortzetting van het oude beleidsplan (de Beheervisie Waterleidingduinen 2011-2022). Het doel van het beleidsplan is om een (middellange termijn)visie, beleidsuitgangspunten en aanpak op hoofdlijnen vast te leggen, als kapstok voor het beheer en de bescherming van de bron en natuurgebieden. Het plan is de legitimering van de activiteiten van Waternet. Het beleidsplan vormt de leidraad voor concrete beheerprogramma’s en is een uitgangspunt bij communicatie met betrokkenen, belanghebbenden en overheden. Waternet beheert namens de gemeente Amsterdam de brongebieden voor de drinkwatervoorziening en levert betrouwbaar en voldoende drinkwater, nu en in de toekomst. Waternet draagt met het beheer bij aan natuurherstel, verbetering van de biodiversiteit en behoud van soorten.

Gestreefd wordt naar een goede balans tussen drinkwaterproductie, natuurbescherming en natuurbeleving. Kaders en verantwoordelijkheden Voor beide bron- en productiegebieden gelden Europese, landelijke en provinciale wettelijke- en beleidsmatige kaders. Deze vormen een belangrijk uitgangspunt voor de gestelde doelen in het plan en zijn ook de kaders die gelden voor bestuurlijke besluiten die gemeente Amsterdam als eigenaar kan nemen. Onderwerpen in het beleidsplan waarvoor bestuurlijke richtinggevende besluiten nodig zijn lopen parallel via de gangbare besluitvormingsprocessen van Waternet (bijvoorbeeld het beheer van damherten in de Amsterdamse Waterleidingduinen).

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 september 2024 Pagina 2 van 4

Om een concrete invulling te geven aan het beleidsplan zijn verschillende beleidsuitgangspunten geformuleerd:  Waternet is verantwoordelijk voor het leveren van voldoende en schoon drinkwater. Het beheer van de brongebieden is een belangrijke taak die hier invulling aangeeft, waterwinning en natuurbeheer versterken elkaar.  De draagkracht van natuur en de bescherming van de bronnen zijn leidend, recreatie is daaropvolgend. De vorm van recreatie in onze gebieden is natuurbeleving, waarbij we veel waarde hechten aan het wandelprimaat in de Amsterdamse Waterleidingduinen. Hierdoor kent de AWD een natuurlijke zonering van drukte aan de rand naar rust in de kern van het gebied. De AWD wordt hierom hoog gewaardeerd door bezoekers en natuurliefhebbers.  We betrekken de omgeving proactief bij de totstandkoming van beleid en de werkzaamheden die daaruit volgen.  Besluitvorming wordt zoveel mogelijk op beschikbare data gebaseerd. Technologische ontwikkelingen blijven we nauwlettend volgen en toepassen.  Waternet vervult ook een maatschappelijke rol; we zetten ons in op gebied van (natuur)educatie, werken nauw samen met verschillende wetenschappelijke partners, dragen zorg voor cultuurhistorische waarden in onze gebieden en faciliteren vrijwilligers en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Het beleidsplan is, net als het voorgaande plan, opgebouwd uit drie pijlers, omdat uit de evaluatie bleek dat de aanpak goede resultaten heeft opgeleverd. De drie pijlers betreffen bronbescherming, natuurbeheer en natuurbeleving, welke onderling samenhangen. Daarnaast vormen brede maatschappelijke opgaven een uitgangspunt voor dit plan, waaronder klimaatverandering, bevolkingsgroei en biodiversiteit. Pijlers Voor elk van de drie pijlers is uitgewerkt wat de focus is en welke ambities er zijn. Bronbescherming: Het doel van de bescherming van de drinkwaterbronnen is het kunnen garanderen van voldoende en kwalitatief goed drinkwater, nu en in de toekomst. Mogelijkheden tot uitbreiding van de productiecapaciteit en andere alternatieven worden onderzocht. Er wordt gestreefd om deze drinkwaterbelangen in diverse gremia te verankeren. De laatste jaren is er veel aandacht voor PFAS (o.a. uit seaspray). Waternet neemt actief voorzorgsmaatregelen en verwijdert PFAS om betrouwbaar en gezond drinkwaterwater te kunnen blijven leveren (zie VN2023 - 024796 raadsinformatiebrief “Wijze van vermindering PFAS in drinkwater door Waternet” d.d. 14 november 2023). Ten opzichte van het vorige beleidsplan is in het nieuwe beleidsplan de uitbreiding van de wincapaciteit opgenomen.

Voor de capaciteitsuitbreiding van 70 miljoen naar 75 miljoen kuub in de AWD adviseert Waternet over de impact op de natuur en omgeving en voert het omgevingsmanagement uit. Daarnaast wordt er ingezet op het borgen van drinkwaterveiligheid

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 september 2024 Pagina 3 van 4

door grondpositionering, het strategisch aankopen van gronden om de bronnen effectiever te kunnen beschermen, doordat er zeggenschap wordt gekregen over het gebruik van deze gronden. Besluitvorming over grondpositionering volgt een afzonderlijk spoor. Natuurbeheer: Het doel van natuurbeheer is het realiseren van gebiedseigen natuur van hoge kwaliteit en het vergroten van de biodiversiteit. Natuur is immers de beste bescherming van onze drinkwaterbronnen. Het beheer van de gebieden streeft instandhouding, verbetering of uitbreiding van specifieke soorten en habitats na. De gebieden en daarmee de Natura 2000doelstellingen verschillen sterk. Voor de AWD is dit gericht op duinnatuur, terwijl dit voor de Bethunepolder en Loenderveen gericht is op vogels van veenweide en moerasgebieden. De beheerplannen hebben daarom een verschillende invulling, maar gaan uit van dezelfde uitgangspunten (biodiversiteit en kwaliteit natuur). Ten opzichte van het vorige plan verschuift het accent in de AWD van grootschalig natuurbeheer naar kleinschalig beheer, met de focus op biodiversiteit. In de Bethunepolder is de herinrichting van het gebied voltooid, de focus in Loenderveen en de Bethunepolder komt nu te liggen op waterkwaliteitsverbeteringen en natuurherstelprojecten.

De door de raad geïnitieerde Beheer Adviesgroep (BAG) wordt voor de AWD ingezet om in een vroegtijdig stadium beheerkeuzes aan te scherpen en mee te denken over de uitvoering. In de BAG zijn belanghebbenden van het gebied met verschillende expertises bij elkaar gebracht en belangen en inzichten worden gedeeld en bespreekbaar gemaakt. Natuurbeleving: Het doel van natuurbeleving, de vorm van recreatie die beoogd is voor beide gebieden, is dat men kan genieten van de natuur op een manier die in evenwicht is met de draagkracht van het ecosysteem en de bescherming van de drinkwaterbronnen. Nieuw in de aanpak is het data gedreven werken, door informatie te verzamelen over bezoekersaantallen en spreiding van bezoekers in de AWD. Dit maakt het mogelijk gericht en effectief in te spelen op de verwachtte toename aan recreatiedruk. Waternet zet in op samenwerking met andere partijen in de regio om in te zetten op recreatiespreiding. De focus ligt niet op het krijgen van meer bezoekers maar op het verhogen van de kwaliteit van de bezoeken en ervaringen. Er wordt gestreefd om de waardering van bezoekers van een 8,5 minimaal vast te houden. Ook wordt er ingezet op bewustwording over water en natuur door middel van citizen science en educatieprogramma’s.

Hiervoor wordt ons netwerk met externe kennispartners gebruikt en wordt er actief deelgenomen aan overlegstructuren in de regio om in te zetten op bezoekersspreiding en de ontwikkeling van recreatieve mogelijkheden buiten de AWD. Er zijn ruim 250 vrijwilligers actief in het beheer, in de educatie en het natuuronderzoek. Het beleid wordt voortgezet om vrijwilligers hierin volop te ondersteunen en begeleiden.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 september 2024 Pagina 4 van 4

Financiën De financiering van bron- en natuurbeheer en natuurbeleving is verdisconteerd in het drinkwatertarief. Daarnaast zijn voor natuurherstelprojecten in het kader van Natura 2000 provinciale en (incidenteel) Europese subsidies beschikbaar. Participatie Bij de totstandkoming van het beleidsplan zijn verschillende belanghebbenden, waaronder provincies, terreinbeheerders en werkgroepen betrokken. Deze externe partijen zijn gevraagd het plan te beoordelen en feedback te leveren. Ook de Beheeradviesgroep (BAG) van de Amsterdamse Waterleidingduinen is betrokken bij de totstandkoming van dit plan. Hierin zijn naast onderzoekers en belangengroepen ook bewoners / omwonenden vertegenwoordigd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Openbare ruimte, Groen en Water

Bijlagen 1. Beleidsplan Bron- en Natuurgebieden 2024-2034, Schoon water zit in onze natuur

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl