2. Raadsinformatiebrief.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de commissie Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water 12 mei 2026 Openbare ruimte, Groen en Water Melanie van der Horst Bestuurlijke.zaken.amsterdam@waternet.nl

Onderwerp

Rapportage beheer en telling damherten, seizoen 2024-2025

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, In de commissie Financiën van 7 juli 2016 is toegezegd u te informeren over de ontwikkelingen met betrekking tot de aantallen damherten in de Amsterdamse Waterleidingduinen (AWD) in de afgelopen periode en over het herstel van de biodiversiteit. Met deze brief informeert het college u over het volgende. Amsterdam heeft natuurgebieden in eigendom als bron voor de productie van schoon en betrouwbaar drinkwater. Een van deze gebieden is de Amsterdamse Waterleidingduinen, een Natura 2000 gebied. In het Beleidsplan Bron- en Natuurgebieden 20242034 Schoon water zit in onze natuur, zijn de uitgangspunten en ambities beschreven voor de drie pijlers bronbescherming, natuurbeheer en natuurbeleving. Damhertenbeheer is onderdeel van het natuurbeheer en de zorg voor de biodiversiteit. Verantwoordelijkheden en kaders De provincies zijn verantwoordelijk voor het faunabeleid. De beheerders van de duingebieden, waaronder Waternet, voeren dit beleid uit conform het Faunabeheerplan damherten 2020-2026, opgesteld door de faunabeheereenheden Noord- en Zuid-Holland en vastgesteld door Gedeputeerde Staten van Noord-Holland (met instemming van Gedeputeerde Staten van ZuidHolland). De faunabeheereenheden rapporteren jaarlijks over de voortgang.

Rapportage beheer en telling damherten 2024-2025 Jaarlijks worden tellingen uitgevoerd van het aantal damherten in de duingebieden tussen IJmuiden en Den Haag. Deze tellingen worden altijd op dezelfde wijze uitgevoerd, zodat een goed beeld van de populatietrend ontstaat. Het is geen exacte weergave van het werkelijke aantal dieren. Bijvoorbeeld de weersomstandigheden zijn van invloed: bij gunstig weer (geen wind en regen) wordt een groter percentage van het werkelijke aantal geteld dan bij slecht weer. Daarom wordt gekeken naar de langjarige trend en niet naar individuele jaren. De trends zijn van belang voor de monitoring van de natuurwaarden, maar ook toetsend en richtinggevend voor het damhertenbeheer. In totaal zijn er in 2025 987 damherten geteld in de leefgebieden Nationaal Park ZuidKennemerland (NPZK), Amsterdamse Waterleidingduinen en Boswachterij Noordwijk (BN). In het hele leefgebied en vooral in de AWD en BN vertoont de populatieomvang een significant dalende tendens. Het beheer van de afgelopen jaren heeft de groeisnelheid van de populatie in de AWD en

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 12 mei 2026 Pagina 2 van 3

BN sterk gereduceerd. Het aantal damherten bevindt zich inmiddels binnen de range die als streefstand is aangegeven. Lees daarover meer op pagina 15 van het Rapportage in bijlage 1. Voortzetting van het beheer is noodzakelijk om de groei blijvend te beperken, de streefstand te behouden en de geslachtsverhouding meer in evenwicht te brengen. Als gevolg van de kleinere populatie is de verwachting dat de, voor behoud van de streefstand, benodigde hoeveelheid beheer nu bestendig zo klein als mogelijk is. Daarmee is er geen aanleiding meer om jaarlijks te rapporteren, maar uitsluitend wanneer er noemenswaardige afwijkingen van de streefstand ontstaan of als het 6-jaarlijkse faunabeheerplan door de faunabeheereenheid wordt vastgesteld. Herstel biodiversiteit De belangrijkste aanleiding voor het damhertenbeheer was de forse achteruitgang van de biodiversiteit door overbegrazing en vertrapping. In een eerdere raadsinformatiebrief (VN2023019194) is ingegaan op het grootschalige onderzoek met ‘exclosures’ (gebieden waar geen damherten kunnen komen) naar het herstel van de flora en fauna in het duingebied. Zie voor informatie de website van de AWD. Dit najaar worden de resultaten van het onderzoek gepresenteerd.

Herstel van de biodiversiteit binnen de exclosures is vooral zichtbaar in de bloemrijkdom en herstel van aangetaste struwelen van liguster, kruipwilg en duindoorn, evenals korstmosvegetaties. Buiten de exclosures zien we een herstel van de lage kruiden in de duingraslanden. Herstel van hoge kruiden en bosverjonging blijft echter nog uit. Mogelijk dat herstel van deze vegetaties een lagere begrazingsdruk vereist dan bij de start van de achteruitgang. Ook zien we een geleidelijke toename van ruige grassen, wat duidelijk maakt dat begrazing nodig is voor duurzaam behoud van de biodiversiteit. Integrale begrazing In de duingebieden is stikstofdepositie een bedreiging voor de biodiversiteit. Te hoge stikstofdepositie leidt tot vergrassing en verruiging. Begrazing is dan juist nodig om dit tegen te gaan. Iedere grazer heeft zijn eigen voorkeur. Damherten grazen bij voorkeur bloeiende kruiden en jonge planten en laten grassen liever staan. Van juli tot en met half november dit jaar is een schaapskudde aanwezig in de Amsterdamse Waterleidingduinen om met gerichte en gestuurde begrazing de vergrassing en verruiging tegen te gaan. Dit jaar zijn ook koeien teruggekeerd als grazers. De koeien worden gericht op gebieden gehouden waar ze mogen grazen. Het gaat om gebieden die vergrast of verruigd zijn. Dat zijn voornamelijk open duingraslanden de zgn. “grijze duinen”.

Daarmee dragen ze bij aan het herstel van de biodiversiteit. Dit gebeurt vooralsnog op kleine schaal. Daarnaast maakt het herstellen van de konijnenpopulatie deel uit van het integrale begrazingsplan. Faunabeheerplan damherten De resultaten van het exclosure onderzoek en langjarige monitoring vormen belangrijke input en onderbouwing voor een nieuw faunabeheerplan. Hierin worden in opdracht van de provincies Noord- en Zuid-Holland – conform de Omgevingswet en de provinciale verordeningen – de noodzaak en alle mogelijke oplossingsrichtingen en beheermaatregelen beschouwd en wordt samen met de partners in de regio een optimaal beheerscenario afgestemd om de balans in het duingebied tussen damherten en andere natuurwaarden te behouden, de effecten buiten het leefgebied te minimaliseren en te voorkomen dat de grote ingrepen in de populatie van de afgelopen jaren nog nodig zijn. Hierin zullen door het drinkwaterbedrijf dierenwelzijnsaspecten,

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 12 mei 2026 Pagina 3 van 3

zoals die volgen uit de uitgangspunten van de Agenda Dieren 2024-2026 actief worden ingebracht. Net als de inzichten uit het gebiedsgerichte onderzoek naar extra preventiekansen in relatie tot schadebestrijding en populatiebeheer. Het huidige faunabeheerplan damherten dateert uit maart 2021 en is geldig tot en met 11 maart 2026 en de bijbehorende vergunningen tot en met 17 november 2026. De faunabeheereenheid is voornemens de geldigheid van het plan en de vergunningen met een jaar te verlengen. Naar verwachting wordt een nieuw faunabeheerplan damherten begin 2027 door Gedeputeerde Staten vastgesteld. Natuurbrug Zandpoort Nu de streefstand is bereikt in de Amsterdamse Waterleidingduinen en in het Nationaal Park ZuidKennemerland bijna in zicht is, hebben de beheerders gezamenlijk besloten om 1 december 2025 het hek van de natuurbrug af te halen om het ecoduct definitief in gebruik te nemen, zoals beoogd in het provinciale beleid. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Openbare ruimte, Groen en Water

Bijlagen 1. Rapportage beheer en telling damherten 2024-2025

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl