2. Raadsinformatiebrief_NSL_Monitoring 2023 (003).pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 16 februari 2024 Verkeer, vervoer en Luchtkwaliteit Melanie van der Horst Ruimte en Duurzaamheid, bestuurszaken.rd@amsterdam.nl

Onderwerp

NSL Monitoring Luchtkwaliteit 2023, zichtjaar 2022

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Graag informeer ik u over de resultaten van de monitoring 2023 van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL), zichtjaar 2022, zoals deze in opdracht van het Rijk jaarlijks wordt uitgevoerd door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Een zichtjaar betreft het jaar waarop de monitoringsresultaten betrekking hebben. Monitoringsresultaten kunnen pas worden geïnventariseerd als eerst het desbetreffende zichtjaar is gepasseerd. Eind 2023 is de RIVM-monitoringsrapportage over zichtjaar 2022 naar de Tweede Kamer gestuurd. Vandaar dat ik u nu pas over de desbetreffende monitoringsresultaten kan informeren. Uit de monitor blijkt dat in 2022 in Amsterdam opnieuw overal wordt voldaan aan de wettelijke normen voor luchtkwaliteit. Dit is het geval sinds zichtjaar 2020. Wel is de luchtkwaliteit in zichtjaar 2022 licht verslechterd ten opzichte van 2021. Dit is te verklaren door een post-corona toename van de verkeersintensiteit in Amsterdam in 2022. Gemiddeld is er toename van circa 20% van verkeersbewegingen ten opzichte van 2021. De verwachting van het RIVM is desondanks dat de luchtkwaliteit de komende jaren verder verbeterd, mede als gevolg van maatregelen met betrekking tot milieuzones en uitstootvrije zones.

Monitoring luchtkwaliteit RIVM (zichtjaar 2022) Het NSL is het landelijke programma waarin de rijksoverheid met decentrale overheden samenwerkt om overschrijdingen van de wettelijk vastgelegde Europese grenswaarden voor luchtkwaliteit terug te dringen. Het gaat daarbij om stikstofdioxide (NO2) en fijnstof (PM10 & PM2.5). Het RIVM stelt jaarlijks de NSL-monitoringsrapportage op, waarbij een berekening wordt gemaakt van de luchtkwaliteit op elke 100 meter wegvak van drukke straten in Nederland. De nu voorliggende monitoringsrapportage 2023 gaat over het zichtjaar 2022 en geeft tevens prognoses voor 2030. Deze rapportage is op 21 december 2023 aangeboden aan de Tweede Kamer door de Minister van Infrastructuur en Waterstaat 1.

1

Monitoringsrapportage NSL 2023 | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 februari 2024 Pagina 2 van 4

Resultaten luchtkwaliteit Amsterdam (zichtjaar 2022) De actualisatie van de Amsterdamse gegevens voor 2022 en de resultaten voor Amsterdam zijn toegelicht en opgemaakt in de rapportage Monitoringsronde Luchtkwaliteit 2023 door Lichtverkeer (zie Rapportage lichtverkeer NSL monitoring 2023 - openresearch.amsterdam). Voor Amsterdam laat de monitoringsrapportage van het RIVM zien dat de berekende jaargemiddelde concentraties stikstofdioxide overal beneden de Europese grenswaarde van (40,5 μg/m3) liggen. Wel is er voor stikstofdioxide in 2022 een bijna-knelpunt ontstaan (concentraties van meer dan 38,5 μg/m3): de noordelijke monding van de IJ-tunnel met een jaargemiddelde concentratie stikstofdioxide van 39,9 μg/m3. De verwachting is echter dat de komende jaren ook op deze specifieke locatie de concentraties luchtverontreiniging zullen dalen. Voor fijnstof werd de wettelijke norm (evenals de afgelopen jaren) nergens overschreden en zijn er ook geen bijna-knelpuntlocaties. In absolute zin zijn er geen grote verschillen tussen de resultaten uit de monitoringsronde 2023 en de resultaten uit de monitoringsronde 2022. In beide monitoringsrondes (zichtjaar 2022 en zichtjaar 2021) zijn er geen wettelijke overschrijdingslocaties. Lokaal zijn beperkte toe- en afnames in de locaties te zien. De toenames zijn met name toe te schrijven aan hogere verkeersaantallen.

Voor fijnstof zijn er al vele jaren geen overschrijdingslocaties in Amsterdam. Onderstaande tabel geeft een historisch overzicht van het aantal overschrijdingslocaties stikstofdioxide per kalenderjaar (voor de periode 2013 t/m 2022). Een overschrijdingslocatie vertegenwoordigt 100 meter rijrichting met een overschrijding van de wettelijke norm van 40,5 μg/m3.

Zichtjaar Aantal straten met knelpunten Aantal knelpunten

Resultaten NSL-monitoring NO2 concentraties 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 11 9 4 6 9 3 1

2020 0

2021 0

2022 0

46

0

0

0

32

12

23

33

18

3

Tabel 2 Ontwikkeling van overschrijdingslocaties NO2 in Amsterdam.

Prognose RIVM: verdere verbetering luchtkwaliteit de komende jaren Het RIVM ziet een jarenlange daling van de gemiddelde concentraties stikstofdioxide in heel Nederland. In 2022 is echter in heel Nederland wel sprake van lichte toenames in stikstofdioxide en fijnstof als gevolg van toenames in wegverkeer en economische activiteit, ten opzichte van 2020 en 2021. Wel zijn de concentraties in 2022 nog altijd lager dan die van voor de coronajaren en de laatste (landelijke) overschrijdingen zijn grotendeels hetzelfde. De verwachting van het RIVM is dat de luchtkwaliteit de komende jaren verder verbeterd. In de modellen houdt het RIVM rekening met de toekomstige aanscherping van toelatingsregimes van de milieuzone en invoering van uitstootvrijezones in Amsterdam.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 februari 2024 Pagina 3 van 4

De dalende maar afvlakkende trend komt overeen met de analyses van de GGD Amsterdam. U bent hier eerder dit jaar over geïnformeerd middels het rapport ‘Meetresultaten luchtkwaliteit 2022 Amsterdam’2. Amsterdam ligt op koers om doelstelling uit het Actieplan Schone Lucht te halen De NSL-monitoring bevat ook berekeningen voor de toekomstige zichtjaren 2025 en 2030. Op basis hiervan kan de haalbaarheid van de doelstellingen van het Amsterdamse Actieplan Schone Lucht (ASL, 2019) worden getoetst. Met het ASL heeft Amsterdam de ambitie vastgesteld om in 2030 te voldoen aan de advieswaarden die de World Health Organization (WHO) voor luchtkwaliteit hanteert sinds 2005. Dezelfde ambitie is in 2020 ook landelijk omarmd middels de ondertekening van het Schone Lucht Akkoord (SLA), waaraan het Rijk, alle provincies en een groot aantal gemeenten - inclusief Amsterdam - zich hebben gecommitteerd. De rekenresultaten van het RIVM van de monitoringsronde 2023 suggereren dat Amsterdam deze ambitie eerder dan 2030 gaat halen. Aanscherping van de WHO-advieswaarden en voorstel Europese Commissie om de EUgrenswaarden aan te passen In september 2021 heeft de WHO de 2005-WHO-advieswaarden voor stikstofdioxide en fijnstof (stevig) aangescherpt. De NSL-monitoring richt zich op de vastgestelde EU-grenswaarden, die de juridische basis vormen om na te gaan of wettelijke normen worden overschreden.

Amsterdam voldoet aan alle wettelijke normen, maar het luchtmeetnet in Amsterdam, in beheer bij de GGD, wijst uit dat aan de nieuwe WHO-advieswaarden op dit moment op geen enkel meetpunt in de stad wordt voldaan. Dit geldt overigens voor vrijwel alle meetpunten in Nederland. De Europese Commissie heeft naar aanleiding van de aangescherpte (2021) WHO-advieswaarden op 26 oktober 2022 een voorstel gepubliceerd om ook de Europese grenswaarden voor luchtkwaliteit vanaf 2030 aan te scherpen en meer in lijn te brengen met de nieuwe WHOadvieswaarden. Over dit voorstel wordt naar verwachting in 2024 (op EU-niveau) een besluit genomen. Het verschil tussen meten en berekenen Er bestaan verschillen tussen de door het RIVM berekende stikstofdioxide-concentraties en de door de GGD Amsterdam gemeten concentraties. Het afgelopen decennium waren de door de GGD Amsterdam gemeten concentraties over het algemeen hoger. Modellen vormen per definitie een versimpelde weergave van de werkelijkheid, waardoor er altijd afwijkingen zullen bestaan tussen metingen en berekeningen. Het verschil is de afgelopen jaren echter steeds kleiner geworden. De meetresultaten van de GGD waren in 2020 en 2021 nog slechts circa 5% hoger. Amsterdam baseert haar luchtkwaliteitsbeleid en de bijbehorende maatregelen altijd op zowel de berekende resultaten van het RIVM als op de resultaten van de metingen van de GGD.

Inwerkingtreding Omgevingswet en de praktijk van NSL-monitoring De landelijke monitoring van de luchtkwaliteit wordt geregeld in de Omgevingswet, die op 1 januari 2024 is ingegaan. In aanloop naar de Omgevingswet is een nieuw instrument ontwikkeld voor 2

Jaarrapport Luchtkwaliteit Amsterdam 2022 (openresearch.amsterdam)

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 februari 2024 Pagina 4 van 4

landelijke monitoring van luchtkwaliteit, te weten het Centraal Instrument Monitoring Luchtkwaliteit, of CIMLK (www.cimlk.nl). Voor de monitoringsronde 2023 heeft het RIVM al van dit instrument gebruik gemaakt. Binnen de Omgevingswet zal de monitoring van de luchtkwaliteit in Nederland – en ook in Amsterdam – in praktische zin niet of nauwelijks veranderen. Schone Lucht Akkoord en Actieplan Schone Lucht De luchtkwaliteit in Amsterdam is nog lang niet overal goed genoeg. De lichte verslechtering van de luchtkwaliteit in 2022 en de gemiddelde stijging van de verkeerintensiteit met 20,9% wijst op het belang van het uitvoeren van maatregelen om de luchtkwaliteit verder te verbeteren. Ook de aanscherping van de WHO-advieswaarden voor luchtkwaliteit en het bovengenoemde voorstel van de Europese Commissie onderstreept dat belang. Met het ASL en de Uitvoeringsagenda Uitstootvrije Mobiliteit 2023-2026 werken wij in Amsterdam voortdurend aan gezonde lucht in de stad. De voortgang hiervan, en een jaarlijkse inventarisatie van de samenstelling/verschoning van het rondrijdend wagenpark in Amsterdam, wordt opgemaakt in de Monitor Actieplan Schone Lucht 2023. Deze wordt u apart aangeboden in de Raadscommissie MOW. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Verkeer, vervoer en luchtkwaliteit

Bijlage 1. RIVM Monitoringsrapportage NSL 2023

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl