2. Raadsinformatiebrief _afd motie 656 _def.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 30 oktober 2025 Openbare Ruimte en Groen Melanie van der Horst Verkeer en Openbare Ruimte; Ruimte & Duurzaamheid, Stadswerken

Onderwerp

Afdoening motie 656.23 van de leden van Pijpen, Bakker, Norbruis, Noordzij en Bobeldijk inzake ‘Versterk ecologische inrichting, beheer en onderhoud van openbaar groen’

Bijlage

Rapportage ‘Voorstudie ecologische omvorming’

Geachte leden van de gemeenteraad, Tijdens de vergadering van de gemeenteraad op 9 november 2023 heeft uw raad, bij de behandeling van het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2023-2026, de motie ‘Versterk ecologische inrichting, beheer en onderhoud van openbaar groen’ van de leden Van Pijpen, Bakker, Norbruis, Noordzij en Bobeldijk aangenomen. Met deze brief informeer ik u over de uitvoering van deze motie. In de motie verzoekt de gemeenteraad het college om: 1. te onderzoeken en in kaart te brengen wat overgang naar ecologisch beheer van zoveel mogelijk groen in Amsterdam betekent in kosten en aansturing. Dat te doen in langjarig perspectief waar de ontwikkeling van meer zelfonderhoudende ecosystemen in wordt meegenomen. 2. hierbij ook mogelijkheden voor diverse vormen van ecologisch beheerniveau mee te nemen, en 3. bij het bestaande reguliere beheer meer aan te sturen op alle mogelijkheden die de ecologie versterken en hierover, ook bij de uitvoering, de kennis te vergroten. 1. Scenario’s voor omvorming naar ecologisch beheer Het verschil tussen regulier beheer en ecologisch beheer ligt in het doel van het beheer. Regulier beheer richt zich op het realiseren van een afgesproken kwaliteitsniveau, terwijl ecologisch beheer tot doel heeft goede leefomstandigheden te creëren voor fauna, zoals vogels, insecten, vlinders en amfibieën.

Momenteel wordt 57% van het bestaande groenareaal van de gemeente ecologisch beheerd, inclusief het Amsterdamse Bos (7%). Het ecologisch beheerde areaal bestaat voornamelijk uit bosplantsoen, bos en ruigte. Delen van het groen zoals gazon (29%) en ruw gras (9%) worden nog nauwelijks ecologisch beheerd. Hier liggen kansen om aanzienlijke winst te behalen op het gebied van omvang en ecologie. Daarom hebben we besloten te laten onderzoeken wat de mogelijkheden

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 2 van 4

zijn om het beheer van gazons en ruw gras om te vormen van regulier naar ecologisch beheer en wat dit betekent voor de kosten en aansturing. Dit is uitgewerkt in verschillende scenario’s. Door uit te gaan van mogelijke beheertypes kan eenvoudig een vertaalslag worden gemaakt naar een concrete uitwerking per stadsdeel of kleiner gebied. Adviesbureau DG Groep heeft dit onderzoek voor ons uitgevoerd. Het onderzoeksrapport is als bijlage bij deze brief gevoegd. Er zijn drie mogelijke beheerscenario’s uitgewerkt, waarbij de ecologische waarde steeds groter wordt, te weten: Bloemrijke Wijken Levendige Zomen Urban Jungle Scenario 1: Bloemrijke Wijken Dit scenario gaat uit van het omvormen van 50% van de kort gemaaide gazons naar bloemrijke gazons. Daarnaast wordt 80% van het ruwe gras, dat vaak in bermen wordt gebruikt, omgezet naar bloemrijk gras. Dit scenario richt zich op het aanplanten van kruidenrijke vegetaties die voedsel bieden aan insecten zoals wilde bijen en vlinders. Het beeld van de buitenruimte blijft grotendeels hetzelfde, maar wordt kleurrijker en iets minder strak. Scenario 2: Levendige Zomen In dit scenario worden de arealen niet alleen omgevormd naar bloemrijke gazons of gras, maar ook deels naar bloemrijk grasland (bloemenweides) en zoomvegetaties langs bosplantsoenen en watergangen.

Daarnaast wordt het aantal faunavoorzieningen (zoals schuil- en nestgelegenheden) met 50% vergroot ten opzichte van het huidige aantal. Dit scenario stimuleert de biodiversiteit en biedt ruimte aan een breed scala aan plantensoorten, insecten, vogels en kleine zoogdieren. Het beeld van de buitenruimte verandert op sommige plekken aanzienlijk. Scenario 3: Urban Jungle In dit scenario worden de arealen omgevormd naar bloemrijke vegetaties, zoomvegetaties én houtige vegetaties zoals struwelen en bos(plantsoen). Het aantal faunavoorzieningen wordt verdubbeld ten opzichte van het huidige aantal. Naast kruidenvegetaties worden ook houtige begroeiingen aangelegd. Dit scenario biedt de grootste ecologische winst. Door de uitgebreide variatie aan ecologische groenelementen en het samenspel daartussen kan een optimaal aantal dier- en plantensoorten een geschikt leefgebied vinden. Dit scenario geeft de stad een natuurlijk karakter en het beeld zal aanzienlijk veranderen. Zelfonderhoudende ecosystemen In de drie scenario’s is rekening gehouden met het minimaliseren van intensieve beheermaatregelen. In grote ecosystemen ontstaat variatie en diversiteit door natuurlijke dynamiek, zoals bosbranden en overstromingen. In stedelijke gebieden wordt deze natuurlijke dynamiek vervangen door mechanische ingrepen (zoals zagen en maaien) om variatie in biotopen te ontwikkelen.

Alle ecosystemen in Amsterdam hebben echter een vorm van onderhoud nodig, enerzijds om de veiligheid van bezoekers te waarborgen en anderzijds om de gewenste biotoopverschillen te realiseren en te behouden.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 3 van 4

2. Bijdrage aan biodiversiteit per scenario Elk groentype trekt specifieke planten en dieren aan. Om te beoordelen of de groentypen bijdragen aan een hogere biodiversiteit, hebben we deze beoordeeld op leefruimte voor (doel)soorten, bijdrage aan ecologisch evenwicht, sterfte van insecten door beheer en het temperen van extreme hitte en neerslag. De resultaten zijn samengevat in onderstaande tabel: Totale weging per scenario voor de bijdrage aan de natuurinclusieve stad Bloemrijke Wijken Levendige Zomen Leefruimte voor (doel) 0/+(geen tot ++ soorten geringe bijdrage) Ecologisch evenwicht 0/+ ++ Insectensterfte Hoogst Midden Temperen van extreme hitte 0/+ + en neerslag Totale bijdrage scenario’s Laag Gemiddeld aan natuurinclusieve stad

Urban Jungle +++ +++ Laagst ++ Hoog

3. Wat betekent ecologisch beheer voor de inrichtings- en beheerkosten Eenmalige omvormingskosten Om ecologisch groen te realiseren, zijn eenmalige omvormingshandelingen nodig om locaties geschikt te maken voor ecologisch beheer. De eerste twee scenario’s vereisen vooral een verandering in maaiwijze. Scenario Urban Jungle is aanzienlijk duurder, omdat hierbij ook kleine bomen worden aangeplant. De omvorming moet gefaseerd plaatsvinden om verstoring van dieren te minimaliseren en de benodigde organisatorische capaciteit te waarborgen. De eenmalige investeringskosten 1 per scenario zijn als volgt: • • •

Scenario Bloemrijke Wijken; eenmalig € 2,5 mln. Scenario Levendige Zomen; eenmalig € 9,2 mln. Scenario Urban Jungle; eenmalig € 37,9 mln.

Bij alle scenario’s geldt dat er in de eerste drie jaar na de omvorming sprake is van meerwerk in het dagelijks onderhoud. Zodra het juiste natuurlijke type groen zich ontwikkelt, zal er in ecologisch beheerde gebieden relatief minder renovatie nodig zijn dan in gebieden die regulier worden beheerd. Hierbij is dan wel de voorwaarde dat het ecologisch beheer continu, met voldoende capaciteit, wordt uitgevoerd. Gebeurt dit niet, dan bestaat de kans dat vegetaties zich verkeerd ontwikkelen (vergrassen, verruigten, iepenopschot, toename invasieve exoten) en dat gewenste doelsoorten verdwijnen. Beheerkosten op de lange termijn Het huidige beheer van de openbare ruimte wordt uitgevoerd op niveau Sober. De gemiddelde jaarlijkse kosten voor het instandhouden van groen op dit niveau bedragen € 80,1 miljoen, waarvan € 41,4 miljoen voor dagelijks onderhoud. Uit het onderzoek blijkt dat de beheerkosten op 1 In deze berekening voor de eenmalige investeringen is gerekend met kosten voor uitvoering buiten werkvoorbereiding

en projectbegeleiding en andere bijkomende apparaatskosten.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 4 van 4

de lange termijn voor de scenario’s niet of nauwelijks hoger zullen zijn dan het huidige normkostenniveau Sober. De totale kosten voor dagelijks beheer blijven rond de € 41 miljoen per jaar. Wel is extra vakkennis nodig voor de uitbreiding van het ecologisch beheerareaal, wat niet in deze berekening is meegenomen. Ecologisch beheer is een vak Bij grootschalige vervangingen, zoals renovaties van plantvakken en gazons, wordt per geval beoordeeld of een natuurlijker inrichting mogelijk is, met een vervolg naar ecologisch beheer. Ook bij de vergroeningsopgave wordt rekening gehouden met de wens naar meer natuurlijk groen. Ecologisch beheer vereist echter veel kennis en vakmanschap. Om een groter areaal ecologisch te beheren, zullen huidige werknemers moeten worden omgeschoold en zullen extra specialisten moeten worden aangenomen. Voor het dagelijks onderhoud van ecologisch beheer zal de benodigde capaciteit met minimaal 5 tot 10% moeten toenemen. Bij uitbesteding is het belangrijk om voldoende directievoering en toezicht binnen de eigen organisatie te waarborgen. Samenvattend Dit onderzoek geeft uitvoering aan de motie waarin het college wordt verzocht te verkennen hoe de ecologische inrichting, het beheer en het onderhoud van het openbaar groen kunnen worden versterkt.

Omdat delen van het groen zoals gazon en ruw gras nog nauwelijks ecologisch worden beheerd, is onderzocht wat de mogelijkheden zijn om deze groepen ecologisch te beheren. Dit is uitgewerkt in drie beheerscenario’s, waarbij de ecologische waarde per scenario toeneemt. De scenario’s vormen de basis voor een concrete uitwerking, waarbij per gebied maatwerk kan worden toegepast, afhankelijk van de mogelijkheden en (bestuurlijke) wensen om de biodiversiteit te vergroten. Het Plan Biodiversiteit, dat in de raadsvergadering van oktober is besproken, vormt de basis voor de uitvoering. Binnen de kaders van het Plan Biodiversiteit wordt, als daar budget voor is en afhankelijke van de hoogte van dat budget, een variant die in dit onderzoek is geïdentificeerd uitgevoerd.

Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie Van der Horst Wethouder Openbare Ruimte en Groen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl