2. Raadsinformatiebrief

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de commissie Mobiliteit, Openbare ruimte en Water 5 november 2024 Openbare ruimte, Groen en Water Melanie van der Horst Bestuurlijke.zaken.amsterdam@waternet.nl

Onderwerp

Rapportage beheer en telling damherten, seizoen 2023-2024

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het volgende. Amsterdam heeft natuurgebieden in eigendom als bron voor de productie van schoon en betrouwbaar drinkwater. Een van deze gebieden is de Amsterdamse Waterleidingduinen (AWD), een Natura 2000 gebied. In het nieuwe Beleidsplan Bron- en Natuurgebieden 2024-2034 Schoon water zit in onze natuur, dat eveneens geagendeerd staat, worden de uitgangspunten en ambities beschreven voor de drie pijlers bronbescherming, natuurbeheer en natuurbeleving. Damhertenbeheer is onderdeel van het natuurbeheer en de zorg voor de biodiversiteit. In deze brief informeer ik u zoals toegezegd (commissie Financiën, 7 juli 2016) over de ontwikkelingen met betrekking tot de aantallen damherten in de afgelopen periode. Verantwoordelijkheden en kaders De provincies zijn verantwoordelijk voor het faunabeleid. De beheerders van de duingebieden, waaronder Waternet, voeren dit beleid uit conform het Faunabeheerplan damherten 2020-2026, opgesteld door de faunabeheereenheden Noord- en Zuid-Holland en vastgesteld door Gedeputeerde Staten van Noord-Holland (met instemming van Gedeputeerde Staten van ZuidHolland). De faunabeheereenheden rapporteren jaarlijks over de voortgang. Rapportage beheer en telling damherten 2023-2024 Jaarlijks worden tellingen uitgevoerd van het aantal damherten in de regio tussen IJmuiden en Den Haag.

Deze tellingen worden altijd op dezelfde wijze uitgevoerd, zodat een goed beeld van de populatietrend ontstaat. Het is geen weergave van het werkelijke aantal dieren. De weersomstandigheden zijn van invloed: bij gunstig weer (geen wind en regen) wordt een groter percentage van het werkelijke aantal geteld dan bij slecht weer. Daarom wordt gekeken naar de langjarige trend en niet naar individuele jaren. De trends zijn van belang voor de monitoring van natuurwaarden, maar ook toetsend en richtinggevend voor het damhertenbeheer. In totaal zijn er in 2024 ruim 1.400 damherten geteld in de leefgebieden Nationaal Park ZuidKennemerland (NPZK), Amsterdamse Waterleidingduinen en Boswachterij Noordwijk (BN). In het hele leefgebied en vooral in de AWD en BN vertoont de populatieomvang een significant dalende tendens. Het beheer van de afgelopen jaren heeft de groeisnelheid van de populatie in de AWD en

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 november 2024 Pagina 2 van 3

BN sterk gereduceerd. Voor de hinden lijkt de streefstand bereikt, voor de mannelijke dieren nog niet. Voortzetting van het beheer is noodzakelijk om de groei blijvend te beperken en de streefstand te bereiken en uiteindelijk ook te behouden. Deze conclusie sluit aan bij de rapportage 2022-2023 die op 22 september 2023 ter kennisname in uw commissievergadering is geagendeerd. Herstel biodiversiteit De belangrijkste aanleiding voor het damhertenbeheer was de forse achteruitgang van de biodiversiteit door overbegrazing en vertrapping. In de vorige raadsinformatiebrief (VN2023019194) is al ingegaan op het grootschalige onderzoek met ‘exclosures’ (gebieden waar geen damherten kunnen komen) naar het herstel van de flora en fauna in het duingebied. Zie voor informatie de website van de AWD. De biodiversiteit is in veel exclosures in de AWD nog steeds groter dan daar buiten, wat vooral zichtbaar is in de bloemrijkdom en daarvan profiterende nectarzoekende insecten. Ook de aangetaste struwelen van duindoorn en liguster, evenals korstmosvegetaties herstellen zich. Wel zien we een geleidelijke toename van ruige grassen, wat duidelijk maakt dat begrazing nodig is voor duurzaam behoud van de biodiversiteit. Als gevolg van de afname van het aantal damherten buiten de exclosures begint ook daar het herstel van de begroeiing geleidelijk op gang te komen.

Voor het eerst sinds jaren komen verschillende plantensoorten weer tot bloei. Komend jaar worden de resultaten van het onderzoek geanalyseerd en gerapporteerd. Deze resultaten vormen belangrijke input en onderbouwing voor een nieuw faunabeheerplan. Hierin worden in opdracht van de provincies Noord- en Zuid-Holland – conform de Omgevingswet (voorheen Wet natuurbescherming) en de provinciale verordeningen – de noodzaak en alle mogelijke oplossingsrichtingen en beheermaatregelen1 beschouwd en wordt samen met de partners in de regio een optimaal beheerscenario afgestemd om de balans in het duingebied tussen damherten en andere natuurwaarden te behouden, de effecten buiten het leefgebied te minimaliseren en te voorkomen dat de grote ingrepen in de populatie van de afgelopen jaren nog nodig zijn. Integrale begrazing In de duingebieden is stikstofdepositie ook een bedreiging voor de biodiversiteit. Te hoge stikstofdepositie leidt weer tot vergrassing en verruiging. Begrazing is dan juist nodig om dit tegen te gaan. Iedere grazer heeft zijn eigen voorkeur. Damherten grazen bij voorkeur bloeiende kruiden en jonge planten en laten grassen liever staan. Van juli tot en met half november is een schaapskudde aanwezig in de Amsterdamse Waterleidingduinen om met gerichte en gestuurde begrazing de vergrassing en verruiging tegen te gaan.

Ook het herstellen van de konijnenpopulatie2 maakt deel uit van het integrale begrazingsplan, net als de mogelijke inzet van runderbegrazing in de nabije toekomst. 1

In het faunabeheerplan worden de mogelijkheden onderzocht voor preventieve maatregelen en andere maatregelen dan afschot. Dit sluit aan bij het gedachtegoed van de Agenda Dieren paragraaf 1.4.2. 2 Media aandacht voor grazers in de AWD. Voor sommige artikelen is een abonnement nodig. Op zoek naar de ideale hertenpopulatie in de Amsterdamse Waterleidingduinen: ’Het ecosysteem veert hier terug’ | Haarlems Dagblad

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 november 2024 Pagina 3 van 3

Natuurbrug Zandpoort Nu de streefstand van de damhertenpopulatie in zicht komt, is het de intentie om in overleg met de collega-beheerders in de regio het ecoduct tussen de natuurgebieden Amsterdamse Waterleidingduinen en het Nationaal Park Zuid-Kennemerland definitief in gebruik te nemen zoals beoogd in het provinciale beleid. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Openbare ruimte, Groen en Water

Bijlagen 1. Rapportage beheer en telling damherten 2023-2024

Hoe de verhuizing van 22 konijnen het kustduin én het rivierduin redt (trouw.nl) Het konijn maakt een comeback in de Waterleidingduinen: ’Ze beginnen hier echt from scratch’ | Haarlems Dagblad Geen konijn meer te vinden in Waterleidingduinen: dat moet veranderen - NH Nieuws Zuid-Hollandse konijnen moeten natuur in Noord-Hollandse duinen handje helpen | Dieren | NU.nl

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl