2 Plan van Aanpak Proeftuin Intelligente Toegang Oudezijde.pdf

Integrale aanpak proeftuin intelligente Toegang autoluw Oudezijde 2021-2022 Versie definitief d.d. 26 nov 2020 D. Drijver – team Circulatiemaatregelen Programma autoluw

1

Inhoud 1 Inleiding ................................................................................................................. 3 1.1 Aanleiding................................................................................................................................. 3 1.2 Probleemstelling....................................................................................................................... 4 1.3 Doelstelling ............................................................................................................................... 5 1.4 Scope........................................................................................................................................ 5 1.5 Leeswijzer ................................................................................................................................. 5 2 Omschrijving proeftuin intelligente toegang autoluw Oudezijde ................................. 7 2.1 Functionele omschrijving ...........................................................................................................7 2.2 Randvoorwaarden .................................................................................................................... 8 2.2.1 Beleidsmatige randvoorwaarden ...........................................................................................

8 2.2.2 technische randvoorwaarden ................................................................................................ 9 2.3 Doorlooptijd ............................................................................................................................. 9 2.4 Venstertijden intelligente toegang Oudezijde .......................................................................... 9 2.5 Toegangsregimes ....................................................................................................................10 2.5.1 Zone 1: omgeving Nieuwmarkt, route Geldersekade en route Kloveniersburgwal– Nieuwe Doelenstraat .........................................................................................................................10 2.5.2 Zone 2: Zuidelijke burgwallen ...............................................................................................10 2.5.3 Zone 3: Lastage.....................................................................................................................10 3 Transformatie taximarkt ........................................................................................ 11 3.1 Toelichting bij Agenda Taxi 2020-2025 ....................................................................................

11 3.2 Routekaart Agenda Taxi 2020-2025 ......................................................................................... 11 3.3 Verbinding Intelligente Toegang Taxi en Oudezijde .................................................................12 4 Raming en dekking ................................................................................................ 13 5 Planning en fasering .............................................................................................. 13 5.1 Communicatie en participatie .................................................................................................. 13 5.2 Besluitvorming en beleid ........................................................................................................ 15 5.3 Techniek ..................................................................................................................................

15 5.4 Doorlooptijd pilot ....................................................................................................................16 5.5 Evaluatie ..................................................................................................................................16 5.6 Doorontwikkeling ....................................................................................................................16 6 Bijlage 1: Juridisch kader instellen inrijverbod .......................................................... 17 6.1 Juridisch kader voor instellen inrijverbod Oudezijde ................................................................ 17 6.2 Wegenverkeerswet 1994 ......................................................................................................... 17 6.3 Wet Personenvervoer 2000...................................................................................................... 17 6.4 Taxiverordening Amsterdam 2012...........................................................................................18 6.5 Wijzigingen taxi’s proeftuin 2021 .............................................................................................18

2

1 Inleiding In 2018 is in het gebied Oudezijde een pilot gehouden om met behulp van selectieve afsluitingen de verkeersoverlast in het gebied terug te dringen. De verkeersoverlast werd vooral veroorzaakt door taxi’s die zonder passagiers rondjes reden binnen het gebied. Daarom zijn de maatregelen zo gekozen dat vooral het nutteloze rondjes rijden tegen werd gegaan. De pilot is afgelopen en geëvalueerd. Uit de evaluatie is een aantal verbeterpunten naar voren gekomen. Een van de adviezen aan het college was: “In te stemmen met het voorstel zo slim en intelligent mogelijk verbeteringen door te voeren, daar waar mogelijk met camerahandhaving”. Het college heeft hiermee ingestemd. De ontwikkeling van intelligente toegang met behulp van camerahandhaving ten behoeve van het waarborgen van de leefbaarheid in de stad is vervolgens in diverse beleidsstukken als ambitie opgenomen, waaronder de Agenda Amsterdam Autoluw en de Agenda Taxi 2020-2025. Dit plan van aanpak geeft aan op welke wijze we invulling willen aan deze ambitie om de leefbaarheid te verbeteren met het gebruik van intelligente toegang, waarbij we het gebied Oudezijde als proeftuin nemen om intelligente toegang verder te ontwikkelen en te testen, zodanig dat het system permanent kan worden gebruikt.

1.1 Aanleiding Zoals hiervoor genoemd zijn voor dit plan van aanpak meerdere aanleidingen, waar in dit stuk aandacht voor is:

1. Evaluatie pilot aanpak verkeersoverlast Oudezijde a. Beperkte toegang effectief maar paaltjes en vezips ook hinderlijk / obstakel Uit de pilot evaluatie kwam naar voren dat het principe van toegangsbeperking (alleen toegang voor bestemmingsverkeer) zeer effectief is om de verkeersoverlast tegen te gaan. Keerzijde was dat de fysieke palen die daartoe gebruikt werden ook een obstakel vormden in het geval er sprake was van een storing 0f in geval van een defect. Met name voor hulpdiensten was dit een onwenselijke situatie. Een systeem van selectieve toegang maar dan zonder gebruik van (of zo min mogelijk) fysieke obstakels neemt deze nadelen weg. 2. Ambitie Agenda Amsterdam Autoluw In de Agenda Amsterdam Autoluw is de ambitie opgenomen om op termijn in centrumgebieden alleen toegang aan verkeer te geven dat er iets te zoeken heeft: bestemmingsverkeer. Dit geldt straks dus niet alleen voor taxi’s, maar ook voor bezorgdiensten, leveranciers, bezoekers1. Alle verkeer buiten ondernemers en bewoners moet een bestemming in het gebied hebben, om er nog te mogen rijden.

3. Ambitie Agenda Taxi 2020-2025 Hierin wordt de ambitie gepresenteerd om te komen tot één Amsterdamse taximarkt met een gebiedsgerichte aanpak en gelijke regels voor alle chauffeurs en alle taxibemiddelaars. De belangrijkste veranderingen die uit de Agenda Taxi voortkomen zijn: a. Realiseren van gelijke regels voor alle chauffeurs en bemiddelaars. We maken geen onderscheid meer tussen opstap- en bestelmarkt.

1

Bewoners en ondernemers uit het gebied zijn uiteraard standaard bestemmingsverkeer.

3

b. Realiseren van gebiedsgerichte aanpak. Niet overal in Amsterdam spelen dezelfde uitdagingen. De nieuwe aanpak voor taxi wordt daarom gebiedsgericht, waarbij per gebied wordt bepaald welk soort taxivervoer is toegestaan, en onder welke voorwaarden. c. Ontwikkelen van intelligente toegang voor taxi’s. Hiermee kan onder gestelde voorwaarden toegang worden verleend aan taxi’s in specifieke gebieden. Waar leefbaarheid onder druk staat, zal het doel zijn om efficiënt en uitstootvrij gebruik van de openbare ruimte door taxi’s te waarborgen (en leeg rondjes rijden te voorkomen). d. Nieuwe vormen van standplaatsen en bufferplekken ontwikkelen om de nieuwe uniforme taximarkt voldoende ruimte te geven om klanten op te halen / af te zetten en tussentijds te bufferen. Het gebruiken van het gebied Oudezijde als proeftuin voor intelligente toegang past dus uitermate goed bij de Agenda Taxi 2020-2025. De voornaamste aanleiding van de vorige pilot in de Oudezijde was namelijk de overlast veroorzaakt door taxi’s. De doelstelling van die pilot was dan ook het verminderen van de taxioverlast ten gunste van de leefbaarheid in het gebied. Zowel het gebied als de taxibranche is dus al bekend met het feit dat de Oudezijde een proefgebied is voor taxi gerelateerde maatregelen.

Het inzetten van het gebied Oudezijde als proeftuin dient dan ook 2 doelen tegelijk: 1) om de algemene autoluw ambities te realiseren om met intelligente toegang een autoluwe binnenstad te realiseren; 2) het realiseren van de ambities uit de Agenda Taxi 2020-2025, waaronder de ontwikkeling van 1 taximarkt, het toepassen van intelligente toegang voor het efficiënt toelaten van taxi’s, en het ontwikkelen van nieuwe vormen van taxistandplaatsen en bufferplekken.

1.2 Probleemstelling Ten behoeve van de proeftuin Oudezijde is de volgende probleemstelling geformuleerd: Op welke punten in het gebied Oudezijde kan camerahandhaving zorgen voor een slimme, intelligente verbetering, en maatwerk worden geleverd voor taxi’s, ontheffinghouders en hun bestemmingsverkeer onder de randvoorwaarde dat de leefbaarheid in het gebied gewaarborgd blijft?

4

1.3 Doelstelling Doel van de invoering van camerahandhaving in de Oudezijde is het bieden van een systeem om op intelligente en flexibele wijze selectieve toegang voor taxi’s, ontheffinghouders en bestemmingsverkeer te verlenen, waarbij de nadelen van fysieke obstakels niet aanwezig zijn, terwijl de leefbaarheid voor bewoners, ondernemers en bezoekers gewaarborgd blijft. De eerder geconstateerde nadelen van fysieke obstakels zijn:  belemmerend voor bewoners en ondernemers die er wonen en werken  belemmerend voor hulpdiensten  bereikbaarheidsrisico bij een defect / aanrijding  bereikbaarheidsrisico door menselijk falen (wanneer ’s ochtends niet tijdig de handmatig bediende palen niet zijn weggehaald)  weinig flexibel om snel en/of tijdelijk wijzigingen in ontheffinghouders door te voeren (bijv. bij eenmalig benodigde toegang)

1.4 Scope Het gebied dat alleen voor ontheffinghouders toegankelijk wordt gemaakt (al dan niet tijdens venstertijden) omvat het gebied dat ligt binnen: Prins Hendrikkade, Oudeschans (water), Zwanenburgwal (water), Amstel (water), Rokin, Damrak.

1.5 Leeswijzer Het plan van aanpak is als volgt opgebouwd: 1. In hoofdstuk 2 staat: a. Het juridisch kader beschreven omtrent de algemene regels die gesteld kunnen worden aan het (bestemmings)verkeer om daarmee de leefbaarheid van het gebied te waarborgen. b. Het juridische kader beschreven omtrent de regels voor taxivervoer en de daarop gebaseerde juridische motivatie voor de in dit plan van aanpak genoemde maatregelen. c. Omschrijving proeftuin intelligente toegang autoluw Oudezijde Op basis van de vorige pilot wordt op een aantal punten een aanpassing aan de maatregelen voorgesteld. De basis blijft gelijk, namelijk het weren van gemotoriseerd verkeer (op meer dan 2 wielen, motoren mogen wel) op de weekendnachten tussen 22.00u en 06.00u uitgezonderd bestemmingsverkeer. In Hoofdstuk 3 worden de details uitgeschreven. d. Transformatie taximarkt In hoofdstuk 4 wordt inhoudelijk ingegaan op de beleidsvoornemens met betrekking tot de taximarkt en hoe in deze pilot hier invulling aan wordt gegeven. De taximarkt wordt apart uitgelicht, omdat de overlast problematiek in de Oudezijde ook primair door rondjes rijdende taxi’s werd en wordt veroorzaakt. e. Organisatie pilot Hoe de proef georganiseerd wordt, en welke partijen en belanghebbenden een rol spelen, wordt in hoofdstuk 5 beschreven. f.

Raming en dekking 5

In hoofdstuk 6 worden de kosten van de maatregelen en de dekking van die kosten beschreven. g. Planning Tenslotte wordt de planning van de proef beschreven in het laatste hoofdstuk.

6

2 Omschrijving proeftuin intelligente toegang autoluw Oudezijde 2.1 Functionele omschrijving Proeftuingebied Het gebied Oudezijde – Oudezijds Achterburgwallen wordt voorzien van inrijverboden die geldig zijn van donderdagavond tot en met zondagmorgen tussen 22.00u en 06.00u. Doel van deze inrijverboden is het voorkomen van verkeersoverlast door (lege) rondjes rijdende taxi’s en andere overlast veroorzakende voertuigen, zoals buitenlandse toeristen die in deze buurten parkeren en illegaal overnachten in hun auto. Op de volgende locaties wordt een inrijverbod ingesteld, in en rond het gebied Oudezijde: 1. Jodenbreestraat 2. Kloveniersburgwal oostzijde voorbij de Aluminiumburg 3. Geldersekade 4. Rusland 5. Langebrugsteeg 6. Nes 7. Damstraat 8. Kromme Waal 9. Kalkmarkt 10. Keizersbrug 11. Snoekjessteeg 12. Koningsstraat 13. Recht Boomssloot Ter hoogte van deze inrijverboden wordt middels kentekencamera’s het inrijverbod gehandhaafd. Belanghebbenden komen in aanmerking voor een ontheffing op deze inrijverboden. Het verschilt per gebied wie de belanghebbenden zijn die in aanmerking komen voor een ontheffing. Dit wordt toegelicht onder paragraaf 3.4. Er zijn in de basis 3 groepen direct belanghebbenden: Bewoners, ondernemers en TTO taxichauffeurs met een emissievrije taxi. Deze 3 groepen krijgen een ontheffing waarmee ze middels een portaal hun passagerechten flexibel kunnen beheren.

Voor personen uit deze drie groepen die geen beschikking hebben over of geen gebruik kunnen maken van een computer of telefoon met internetverbinding wordt de mogelijkheid geboden de registratie bij het serviceloket te regelen en/of telefonisch middels een voice response systeem2. Taxiportaal TTO taxichauffeurs met een emissievrije taxi kunnen middels het taxiportaal hun ontheffingsregistratie voltooien en hun voertuiggegevens beheren. Zij kunnen alleen voor zichzelf een ontheffing beheren. Ze kunnen een passagerecht instellen voor één inrijding het gebied in richting de taxistandplaats op de Nieuwmarkt. Zodra ze het gebied zijn ingereden verdwijnt hun kenteken uit de lijst. Wanneer ze opnieuw het gebied willen inrijden richting de taxistandplaats, moet de chauffeur zijn of haar kenteken opnieuw invullen / registreren.

2

We gaan onderzoeken of het voice response systeem zoals dat bestaat bij belparkeren ook toepasbaar is voor het telefonisch doorgeven van kentekens met betrekking tot de proeftuin Oudezijde.

7

Bewonersportaal Bewoners kunnen via het bewonersportaal hun ontheffingsregistratie voltooien en kentekens beheren die zij eenmalig een ontheffing/passagerecht willen geven. Denk hierbij aan een bestelde taxi (naar keuze), een loodgieter, familie, bezoek, mantelzorger, kraamzorg etc. In totaal kunnen bewoners 2 kentekens tegelijkertijd beheren en een ontheffing verstrekken. Wanneer een kenteken door één van de kentekencamera’s aan de rand van het gebied wordt geregistreerd, wordt het kenteken uit het portaal gewist, en kan de bewoner een nieuw kenteken invoeren. Bewoners in het bezit van een parkeervergunning krijgen bovendien automatisch een ontheffing voor het kenteken waarvoor de parkeervergunning is afgegeven. Ondernemersportaal Ondernemers kunnen via het ondernemersportaal hun ontheffingsregistratie voltooien en kentekens beheren die zij eenmalig een ontheffing/passagerecht willen geven. Denk hierbij aan gasten die mogen parkeren op eigen terrein van een hotel, personeelsleden die al dan niet op eigen terrein kunnen parkeren, een bestelde taxi, etc. In totaal kunnen ondernemers 2 kentekens tegelijkertijd beheren en een ontheffing verstrekken.

Het aantal voertuigen dat beheerd kan worden, is in praktijk groter, want zodra een geregistreerd voertuig het gebied is binnengereden, wordt het kenteken gewist uit het portaal en kan de ondernemer een nieuw kenteken in voeren voor een eenmalig passagerecht. Ondernemers in het bezit van een parkeervergunning krijgen bovendien automatisch een ontheffing voor het kenteken waarvoor de parkeervergunning is afgegeven. Nood- en hulpdiensten, gemeentelijke voertuigen, en AOV-voertuigen, deelauto’s die in het gebied een vaste parkeerplaats hebben, beschikken automatisch over een permanent passagerecht op de inrijverboden.

2.2 Randvoorwaarden De mate van technisch en maatschappelijk succes van de tools die samen het systeem van intelligente toegang autoluw Oudezijde vormen, wordt bepaald aan de hand van een aantal randvoorwaarden. Deze zijn te onderscheiden in beleidsmatige en technische randvoorwaarden.

2.2.1 Beleidsmatige randvoorwaarden De techniek achter de intelligente toegang middels camerahandhaving in het Oudezijde gebied wordt gedurende de proefperiode getest op: a. betrouwbaarheid b. effectiviteit c. privacy / AVG proof d. koppelbaar (met andere systemen) en schaalbaar e. uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid f. gebruiksgemak en begrijpelijkheid g. voldoende draagvlak bij gebruikers en betrokkenen h. waarborgen van een gelijk speelveld voor taxi’s

8

2.2.2 technische randvoorwaarden Vanuit technisch oogpunt zal tijdens de pilot op de volgende zaken worden gelet: a) de kwaliteit en betrouwbaarheid van algemene technische onderdelen van het systeem met betrekking tot kentekenherkenning en ontheffingregistratie en –beheer b) de betrouwbaarheid van het aanmelden en herkennen van aangemeld verkeer c) de betrouwbaarheid van de geautomatiseerde handhaving op overtredingen d) de haalbaarheid en betrouwbaarheid van taxispecifieke onderdelen met betrekking tot registratie van chauffeurs, en de ontwikkeling van een virtual queue voor de taxistandplaatsen.

2.3 Doorlooptijd De proefperiode zal 9 maanden duren, en over deze 9 maanden zal een evaluatierapport worden opgesteld ten aanzien van de hierboven genoemde onderzoekscriteria. Bij de evaluatie zal onderscheid worden gemaakt tussen de verschillende doelgroepen: a. Bewoners b. Ondernemers c. TTO taxichauffeurs d. Overige (niet-TTO taxi’s, hulpdiensten) De voorgenomen aanvangsdatum van de pilot is 1 maart 2021. De tijd tussen nu en 1 maart 2021 zal worden benut voor de voorbereiding van de pilot, ontwikkelen en testen van de systemen, besluitvorming met betrekking tot de benodigde verkeersbesluiten en de leges- en ontheffingsregelingen.

2.4 Venstertijden intelligente toegang Oudezijde Ten opzichte van de pilot aanpak verkeersoverlast Oudezijde blijven de zelfde venstertijden gehanteerd. Uit de evaluatie kwam naar voren dat met het gekozen tijdvenster de piek van de verkeersoverlast werd bestreden, zonder dat bestemmingsverkeer en hulpdiensten er onevenredig veel hinder van ondervinden. Omdat deze pilot is bedoeld om ervaringen met de techniek op te doen en vervolgens te finetunen, worden in beginsel de huidig venstertijden gehandhaafd, om de situatie niet onnodig complex te maken. De pilot moet uitwijzen wat de mogelijkheden zijn om de venstertijden uit te breiden. Wel is het gebied iets uitgebreid. Zo is het gebied Kalkmarkt-Binnenkant begrensd door de Prins Hendrikkade, nu ook onderdeel van het afgesloten gebied, als ook de Jodenbreestraat vanaf Nieuwe Uilenburgerstraat. In de volgende paragraaf worden het gebied en de verschillende deelregimes toegelicht.

9

2.5 Toegangsregimes 2.5.1 Zone 1: omgeving Nieuwmarkt, route Geldersekade en route Kloveniersburgwal– Nieuwe Doelenstraat Tussen 22.00u en 06.00u van donderdagavond tot zondagmorgen is deze zone alleen toegankelijk voor: 1. bewoners en ondernemers uit zone 1 2. emissievrije TTO taxi’s 3. bestemmingsverkeer van bewoners en ondernemers uit de omgeving Nieuwmarkt wiens kenteken in het bewoners- of ondernemersportaal is ingevoerd. 2.5.2 Zone 2: Zuidelijke burgwallen Tussen 22.00u en 06.00u van donderdagavond tot zondagmorgen is deze zone alleen toegankelijk voor: 1. Bewoners en ondernemers uit zone 2 2. bestemmingsverkeer van bewoners en ondernemers uit de zuidelijke burgwallen wiens kenteken in het bewoners- of ondernemersportaal is ingevoerd. 2.5.3 Zone 3: Lastage Tussen 22.00u en 06.00u van donderdagavond tot zondagmorgen is deze zone alleen toegankelijk voor: 1. bewoners en ondernemers uit zone 3 2. bestemmingsverkeer van bewoners en ondernemers uit de Lastage wiens kenteken in het bewoners- of ondernemersportaal is ingevoerd.

Figuur 1 Verschillende regimes Intelligente Toegang Oudezijde

10

3 Transformatie taximarkt Binnen de pilot intelligente toegang Oudezijde is er speciale aandacht voor de taximarkt. Vanwege de ambities in de Taxi Agenda 2020-20253 is er voor gekozen om de ambities uit de Agenda Amsterdam Autoluw te combineren met de ambities uit de Taxi Agenda om te komen tot één Amsterdamse taximarkt met een gebiedsgerichte aanpak en gelijke regels voor alle chauffeurs en bemiddelaars. Onderdeel van de Taxi Agenda 2020-2025 is het realiseren van intelligente toegang voor taxi’s en nieuwe vormen van standplaatsen en bufferplekken om efficiënter om te gaan met de aanwezigheid van taxi’s op drukke locaties.

3.1 Toelichting bij Agenda Taxi 2020-2025 Eén Amsterdamse taximarkt met gelijke regels voor alle taxichauffeurs en -bemiddelaars De straattaximarkt is in de afgelopen 10 jaar sterk veranderd. Er is een aantal nieuwe vraagstukken ontstaan op het gebied van taxiplatforms, overlast en ondermijning. Het onderscheid tussen de opstap- en bestelmarkt is vervaagd. Dit vormt de aanleiding voor een fundamentele wijziging van de gemeentelijke aanpak voor taxi. Het beleid dat 10 jaar geleden paste bij de situatie van toen, past niet meer bij de uitdagingen van nu. Naast de landelijke basisregels gelden er momenteel aanvullende Amsterdamse regels voor taxi’s die op de standplaats en op straat kunnen worden aangehouden (de opstapmarkt). Voor de taxiritten via apps, website of telefonisch (de bestelmarkt) zijn nu geen specifieke Amsterdamse regels. In de nieuwe aanpak maken we straks geen onderscheid meer tussen opstap- en bestelmarkt. Dit betekent dat alle chauffeurs hetzelfde worden behandeld en gesanctioneerd. Dit is ook duidelijker voor klanten en bewoners: een gelijk speelveld voor de hele straattaximarkt. Verschillende taxigebieden Niet overal in Amsterdam spelen dezelfde uitdagingen. De nieuwe aanpak voor taxi wordt daarom gebiedsgericht, waarbij per gebied wordt bepaald welk soort taxivervoer is toegestaan, en onder welke voorwaarden.

De leefbaarheid voor de bewoners is in drukke gebieden een belangrijk criterium, maar ook het belang van gebruikers en taxi’s. In bepaalde gebieden en op bepaalde tijdstippen is er nu eenmaal een grote vraag naar taxi’s. Intelligente toegang voor taxi Voor de handhaving worden steeds meer camera’s en digitale technologie ingezet. In gebieden waar leefbaarheid onder druk staat, kan zo worden gestuurd op het aantal taxi’s dat het gebied in mag. Bijvoorbeeld door alleen taxi’s in een gebied toe te laten die er iets te zoeken hebben (waarvan het kenteken is aangemeld door een klant in dat gebied). Dit wordt ‘intelligente toegang’ genoemd, en is onderdeel van het nieuwe stedelijke beleid. In rustigere gebieden kunnen de camera’s ook worden gebruikt, bijvoorbeeld om verkeerstromen te monitoren en zo nodig bij te sturen.

3.2 Routekaart Agenda Taxi 2020-2025 In de periode 2020-2025 werkt de gemeente toe naar één taximarkt met de volgende vier doelen: 1. Betrouwbaar taxivervoer voor de klant 3

Concept dd. Pm en naar verwachting vastgesteld zomer 2020.

11

2. Veilig taxivervoer 3. Bonafide taxivervoer 4. Een leefbare stad Hiertoe zijn 4 werkpakketten geformuleerd die tussen nu en 2025 worden uitgewerkt: 1. Realiseren van één Amsterdamse taximarkt met een gebiedsgerichte aanpak en één set regels voor alle chauffeurs en taxibemiddelaars 2. Integrale en slimmere handhaving 3. Intelligente toegang voor efficiënt en uitstootvrij gebruik van de openbare ruimte door taxi’s 4. Nieuwe vormen van standplaatsen Voor dit plan van aanpak is de verbinding met de Agenda Taxi gelegen in de ontwikkeling van intelligente toegang op de korte termijn en nieuwe vormen van standplaatsen en integrale en slimmere handhaving op de wat langere termijn. Om de taximarkt te transformeren naar de gewenste eindsituatie, dienen noodzakelijke technieken ontwikkeld en gebouwd te worden. Hierbij gaat het om: 1. Ontwikkelen van technische systemen die nodig zijn voor het registreren van chauffeurs en voertuiggegevens, 2. het detecteren van taxi’s en het vaststellen van de kenmerken van de auto, chauffeur en rit 3. het matchen van die gegevens met de toegangseisen van een specifiek gebied. 4. Het ontwikkelen van technische systemen om ‘virtual queueing’ mogelijk te maken, het toepassen van virtuele wachtrijen voor taxi’s die opgeroepen worden als er plaats is op daartoe aan te wijzen standplaats/ pick up points.

Deze technieken zijn complex en zal fasegewijs worden (door)ontwikkeld en getest, mede met behulp van lessen en ervaringen uit pilots en experimenten. De verwachting is dat de hele periode 2020-2025 nodig zal zijn om alle benodigde techniek te ontwikkelen.

3.3 Verbinding Intelligente Toegang Taxi en Oudezijde De Pilot Intelligente Toegang Oudezijde, dat een doorontwikkeling is van het huidige systeem van selectieve toegang met Vezips en handmatig bediende paaltjes, zal worden gebruikt als ‘proeftuin’ om de techniek voor de te transformeren taximarkt te ontwikkelen en te testen.

12

4 Raming en dekking Voor de proeftuin, periode 2020 – 1e helft 2022 , inclusief voorbereiding en evaluatie naderhand (1e helft 2022) zijn de volgende kosten geraamd: 2020 2021 2022 Plantontwikkeling en € 317.000 € 210.000 €30.000 voorbereidingskosten, communicatiekosten, projectmanagement Hard- en software € 168.000 € 40.000 € 40.000 Eindevaluatie € 50.000 Totaal € 485.000 € 250.000 € 120.000 Bovenstaande kosten zijn gedekt vanuit het budget van het Programma Autoluw.

5 Planning en fasering Zoals in hoofdstuk 3 al aangegeven, is de planning om per 1 mei 2021 officieel met de pilot Intelligente Toegang Oudezijde te beginnen. In onderstaand schema staat globaal de planning vanaf 1 september 2020 (rechterzijde figuur) tot het moment van 1 mei 2021 (linkerzijde figuur). De verschillende onderdelen worden in dit hoofdstuk kort toegelicht.

5.1 Communicatie en participatie Er wordt een communicatieplan opgesteld en uitgevoerd. Communicatie is een belangrijk aspect van deze pilot, omdat alle verkeersdeelnemers die mogelijk te maken krijgen met de maatregelen goed geïnformeerd moeten worden over de beperkingen. Dit is noodzakelijk om het aantal klachten en bezwaren te minimaliseren, een voorwaarde gesteld door het OM. Daarom richt het communicatieplan zich op de volgende doelgroepen: 13

Bezoekers aan Amsterdamse binnenstad Dit is iedereen buiten de directe bewoners, ondernemers en tto taxi’s van de binnenstad. Hiervoor wordt middels persberichten en artikelen uitleg gegeven over de maatregelen gedurende de pilot. Klankbordgroep Oudezijde Voor de eerdere pilot Aanpak Verkeersoverlast Oudezijde is een klankbordgroep ingesteld, bestaande uit ondernemers en bewoners uit het Oudezijdegebied. Op basis van vrijwilligheid kon worden geparticipeerd in deze klankbordgroep. Deze participatie is door zowel de deelnemers als de gemeente als succesvol en positief ervaren en zal daarom ook bij deze pilot worden betrokken. Alle ondernemers en bewoners uit gebied worden opnieuw in de gelegenheid gesteld zich om zich bij deze klankbordgroep te voegen. Taxibranche Omdat primair de maatregelen uit deze pilot gericht zijn op het tegengaan van leeg rondjes rijdende taxi’s, is er qua communicatie speciale aandacht voor de taxibranche. De taxibranche heeft erg te lijden onder de coronacrisis, en daarom worden juist TTO taxichauffeurs die recentelijk hebben geïnvesteerd in een emissievrij voertuig, ontzien. Verder is het van belang om de beleidsvoornemens uit de Agenda Taxi 2020-2025 goed toe te lichten, en hoe daardoor de taximarkt zal veranderen, maar wel met behoud van een gelijk speelveld.

In samenwerking met team Taxi zal gedurende de pilot regelmatig contact worden gehouden met de taxibranche. Hulpdiensten en logistiek De hulpdiensten zijn bij de pilot in de 2018 ook actief betrokken geweest. Hun feedback is dan ook waardevol geweest bij het uitwerken van verbeteringen. Voor de hulpdiensten, en ook de logistieke sector, is een gegarandeerde bereikbaarheid van alle locaties belangrijk. Verzinkbare palen hadden het nadeel, dat ze een risico waren voor de doorstroming en/of bereikbaarheid. De doorstroming kwam bij drukte in het gebied onder druk te staan, omdat een vezip slechts 1 tot 3 voertuigen kon doorlaten per minuut. Het controleren van de pas, het laten dalen van de paal, het passeren van het voertuig, en vervolgens weer veilig het laten stijgen van de paal, kostte relatief veel tijd. Wanneer een paal was aangereden, werd regelmatig de doorgang van die route belemmerd. Verkeer moest wachten tot de aangereden paal was verwijderd door de storingsdienst van de leverancier. Het toepassen van een handhavingssysteem zonder fysieke obstakels was dan ook een verzoek vanuit de hulpdiensten en de logistiek. Om te kijken of de technische verbeteringen nu beter aansluiten bij de dienstverlening van de hulpdiensten en de logistiek, zullen deze partijen ook nu weer bij de proeftuin worden betrokken, om hun ervaringen te horen.

14

5.2 Besluitvorming en beleid Op het gebied van besluitvorming en beleid moeten de volgende zaken worden uitgewerkt:  Beleidskader intelligente toegang Er wordt gewerkt aan een beleidskader intelligente toegang. De pilot intelligente toegang Oudezijde is bedoeld om nieuwe inzichten en ervaringen op te doen aan de hand waarvan het beleidskader intelligente toegang kan worden uitgebreid c.q. aangepast.  Verkeersbesluiten inrijverboden Oudezijde De bestaande verkeersbesluiten voor de inrijverboden Oudezijde moeten worden aangepast, omdat de locaties van de inrijverboden worden verplaatst en er locaties bijkomen. Vanuit praktisch en strategisch oogpunt wordt voor elk inrijverbod een apart verkeersbesluit genomen, zodat bij een eventueel bezwaar de overige inrijverboden hier niet door worden gefrustreerd.  Ontheffingsregeling intelligente toegang autoluw Oudezijde In de vorige pilot hadden bewoners en ondernemers van het gebied Oudezijde de beschikking over een ontheffing op het inrijverbod. Het inrijverbod werd afgedwongen met een verzinkbare paal. In deze pilot krijgt de techniek een upgrade om meer flexibiliteit te bieden aan belanghebbenden / ontheffinghouders. Uitgangspunt is dat ontheffingen worden gehandhaafd/gecontroleerd middels digitale kentekenherkenning, waarmee de ontheffingen ook alleen nog digitaal (en grotendeels geautomatiseerd) worden verstrekt.

Dit maakt het noodzakelijk een nieuwe ontheffingsregeling op te stellen voor intelligente toegang autoluw Oudezijde.  Aanpassing legesverordening Amsterdam Omdat de ontheffingverlening grotendeels digitaal gaat plaatsvinden en het beheer van de ontheffingen door de ontheffinghouders zelf zal worden uitgevoerd, vraagt dit ook om een nieuwe legesvergoeding passend bij dit nieuwe type ontheffing. Samen met Dienstverlening moet worden uitgezocht wat een reële prijs is voor het verkrijgen van dit nieuwe type digitale ontheffing.

5.3 Techniek Centraal in de pilot staat de ontwikkeling en het testen van nieuwe techniek om digitaal en geautomatiseerd inrijverboden te handhaven en belanghebbenden op een flexibele wijze toch toegang te verlenen zonder fysieke hindernissen. Hiertoe dienen verschillende technische zaken te worden gerealiseerd en ontwikkeld om kentekencamera’s te kunnen gebruiken voor de handhaving van de inrijverboden in deze specifieke stedelijke omgeving: 1. Software om digitaal te kunnen handhaven 2. Tools om het gebruik te kunnen monitoren / evalueren 3. Een registratiesysteem waar TTO taxichauffeurs zich kunnen registreren om gebruik te kunnen maken van de standplaats Nieuwmarkt. 4. Platforms waar belanghebbenden hun ontheffingen en passagerechten kunnen beheren 5. Een virtueel wachtrijsysteem voor taxi’s (latere fase) 6. In het kader van de doelstelling ‘een inclusieve stad’ een systeem waarmee voor bewoners en ondernemers die geen gebruik kunnen maken van internet alsnog ontheffingen kunnen worden geregeld en beheerd (via het Stadsloket en of / een voice response systeem). Nadat bovenstaande zaken zijn ontwikkeld, dienen ze geïnstalleerd te worden en getest.

15

Na realisatie zullen eerst interne testen plaatsvinden, daarna wordt met een kleine externe groep proefpersonen getest. Als alles naar behoren functioneert, kan de pilot formeel starten waarmee het systeem volledig operationeel zal worden. Nadat de pilot is gestart, zal er eerst een gewenningsperiode worden gehanteerd, waarbij overtreders een waarschuwingsbrief ontvangen. Na deze gewenningsperiode zal er daadwerkelijk worden beboet op overtredingen, waarbij geautomatiseerd de overtredingen doorgestuurd worden naar het Openbaar Ministerie. Hierover zijn schriftelijke afspraken gemaakt met het Openbaar Ministerie.

5.4 Doorlooptijd pilot Er wordt uitgegaan van een doorlooptijd van 8 maanden: 1 mei 2021 t/m 31 december 2021. Als de intelligente toegang naar behoren functioneert, zal deze gehandhaafd blijven, terwijl in de tussentijd over de voorgaande maanden een evaluatie zal worden opgesteld.

5.5 Evaluatie Na de pilotfase, zal er een evaluatie worden gemaakt. Er wordt onderzocht in hoeverre de pilot heeft beantwoord aan de randvoorwaarden zoals omschreven in paragraaf 3.2. Onderdeel van de evaluatie zal ook een enquête en/of interviews zijn om van gebruikers te horen hoe zij de intelligente toegang hebben ervaren. Zie ook de paragraaf over communicatie en participatie.

5.6 Doorontwikkeling De pilot is bedoeld om het Oudezijdegebied te gebruiken als proeftuin voor de ontwikkeling en het testen van intelligente toegang, waarbij speciale aandacht is voor de doelgroep taxi. De ambitie is om na beoogde pilotperiode de techniek (en het beleid) door te ontwikkelen mede met behulp van de opgedane ervaringen. Zo is de verwachting dat de beoogde ‘virtual queueing’ voor taxi’s pas in een later stadium kan worden ontwikkeld omdat de pilot inzichten moet geven hoe deze doorontwikkeling het beste vorm kan worden vormgegeven. In de Agenda Taxi wordt uitgegaan van een transformatie- en ontwikkelperiode tot 2025 totdat de nieuwe beoogde taximarkt gereed is.

16

6 Bijlage 1: Juridisch kader instellen inrijverbod 6.1 Juridisch kader voor instellen inrijverbod Oudezijde Door het toepassen van maatregelen zoals bebording, klappaaltjes en verzinkbare paaltjes, is het mogelijk gebleken om het verkeer in de nachtelijke uren te beperken tot de hoofdwegen langs het uitgaansgebied: aan de westzijde Rokin-Damrak en aan de oostzijde St. AntoniebreestraatGeldersekade. Alhoewel dit in de woongebieden Lastage en Achterburgwallen positieve effecten liet zien, bleek rondom de Nieuwmarkt, de St. Antoniebreestraat en Geldersekade dat zonder aanvullende maatregelen, de overlast niet of nauwelijks afneemt. Aanvullende eisen/maatregelen om de hoeveelheid verkeer in het gehele gebied te beperken (in het bijzonder het aantal lege taxi’s) zijn dan ook noodzakelijk. De vraag is welke ruimte de wet geeft om aanvullende eisen te stellen aan de verkeer dat in de nachten nog toegang wil tot het gehele gebied Lastage, Nieuwmarkt en de Achterburgwallen. Hiervoor gaan we in op: de Wegenverkeerswet 1994 (voor verkeer in algemene zin), de Wet Personenvervoer 2000 (in relatie tot taxiverkeer), en de Taxiverordening Amsterdam 2012 (in relatie tot TTO taxiverkeer).

6.2 Wegenverkeerswet 1994 Lid 2 van artikel 2 van de Wegenverkeerswet biedt ruimte om regels te stellen tot “het voorkomen of beperken van door het verkeer veroorzaakte overlast, hinder of schade alsmede de gevolgen voor het milieu (..)” en ook “het voorkomen of beperken van door het verkeer veroorzaakte aantasting van het karakter of van de functie van objecten of gebieden”. Aangezien de maatregelen bedoeld zijn om de verkeersoverlast tegen te gaan en de daaruit voortvloeiende milieuvervuiling, geluidsoverlast en aantasting van het karakter van het burgwallengebied, biedt bovenstaand lid grond om extra regels op te stellen om deze overlast tegen te gaan. Artikel 2a van de Wegenverkeerswet 1994 geeft aan dat “provincies, gemeenten en waterschappen hun bevoegdheid behouden om bij verordening regels vast te stellen ten aanzien van het onderwerp waarin deze wet voorziet (..), voor zover deze regels niet in strijd zijn met de bij of krachtens deze wet vastgestelde regels en voor zover verkeerstekens krachtens deze wet zich daar niet toe lenen.”

6.3 Wet Personenvervoer 2000 Paragraaf 5 van de Wet Personenvervoer 2000 (hierna WP2000) gaat over de bevoegdheden die de gemeente heeft voor het opstellen van regels ten aanzien van taxivervoer. Het gaat hier om de artikelen 82, 82a en 82b. Het motief van deze wet is om de kwaliteit van taxivervoer te verbeteren. Artikel 82 stelt dat “krachtens een gemeentelijke verordening regels kunnen worden gesteld die in het belang zijn van op de gemeentelijke openbare weg aangeboden taxivervoer.” Deze regels mogen alleen betrekking hebben op onderwerpen die zijn genoemd in artikelen 82a en 82b. De onderwerpen in artikel 82a zien op herkenbaarheid van de auto, eisen aan de bestuurder en klachtbehandeling. Deze eisen kunnen verschillen per gebied, maar kunnen niet verdergaan dan genoemde eisen aan kwaliteit van chauffeur, auto of rit. Deze bepaling biedt dus geen bevoegdheid taxi’s toegang te ontzeggen tot bepaalde gebieden.

17

Artikel 82b verschilt in die zin van artikel 82a dat het de gemeente de mogelijkheid biedt tot verplichte groepsvorming tussen chauffeurs, bestuurders en vervoerders (de zogeheten TTO) en hiertoe een vergunningplicht in het leven te roepen. Ook geeft dit artikel de mogelijkheid om de opstapmarkt te beperken tot bij die verordening te bepalen gemeentelijke openbare weg of delen daarvan. Deze beperking biedt de gemeente de mogelijkheid om standplaatsen voor taxi’s aan te wijzen en te bepalen dat in de omgeving van standplaatsen geen taxi door handopsteken of aanhouden mag worden aangeboden. De onderwerpen van eisen die gesteld kunnen worden aan de chauffeurs en de TTO’s zijn gelimiteerd in artikel 82b opgenomen en voornamelijk gericht op kwalitatieve eisen. Kortom: de WP2000 biedt de gemeente dus niet de mogelijkheid taxi’s te weren uit delen van de binnenstad omdat ze overlast veroorzaken. Wel biedt het de mogelijkheid verschillende kwaliteitsregels te stellen voor verschillende gebieden of standplaatsen aan te wijzen om de kwaliteit van de opstapmarkt te kunnen verbeteren. Overigens is in de gemeente Amsterdam met de huidige Taxiverordening de keuze gemaakt om gebruik te maken van artikel 82b. Dit betekent dat er naast de verplichte groepsvorming standplaatsen zijn bepaald en gebieden zijn aangewezen waarin de opstapmarkt alleen via de standplaats mag worden aangeboden.

6.4 Taxiverordening Amsterdam 2012 In de taxiverordening Amsterdam 2012 is voortvloeiend op de bovengenoemde artikelen al een bepaling opgenomen om aanvullende regels op te leggen aan het verlenen van toegang voor taxi’s, te weten art 2.1: “het college kan gebieden aanwijzen waar nadere regels kunnen worden gesteld als dit vanuit het belang van verkeersveiligheid, bruikbaarheid van de weg of openbare orde noodzakelijk is.”4

6.5 Wijzigingen taxi’s proeftuin 2021 In deze proeftuin is met betrekking tot de taxi’s een aantal aspecten veranderd ten opzichte van de eerste pilot. De wijzigingen zijn: 1. Alleen emissievrije TTO taxi’s worden nog toegelaten tot de taxistandplaats op de Nieuwmarkt, na aanmelding en registratie via het taxiportaal. 2. Alle (overige) taxi’s kunnen toegang tot de drie deelgebieden krijgen, indien zij door een ontheffinghouder zijn geboekt en aangemeld als bestemmingsverkeer. In tegenstelling tot de eerdere pilot betekent dit dat nu ook niet TTO-taxi’s onder voorgenoemde voorwaarde toegang kunnen krijgen. Op deze manier wordt een gelijk speelveld voor alle taxi’s gewaarborgd.

4

Medio december 2017 heeft het college aanpassingen goedgekeurd aan de Taxiverordening. Artikel 2.1 is inhoudelijk vervangen door artikel 2.8 en bijlage III. In bijlage III staat de Nieuwmarkt als concreet gebied waar nadere regels kunnen gelden voor TTO taxi’s.

18