2. Nulmeting-rapportage.pdf
Tekst van het document
Amsterdam is een stad met veel voorzieningen op het gebied van muziek, hier getypeerd als geluidskunst in brede zin. De stad heeft 235.326 m2 aan muziekvoorzieningen in totaal. Zuidoost heeft de meeste vierkante meters tot haar beschikking, namelijk 60.948 m2 (25,9 procent). Dit komt omdat er twee hele grote muziekvoorzieningen zijn in ArenAPoort, namelijk AFAS Live en de Ziggo Dome. Hierna volgen Centrum met 44.590 m2 (18,9 procent) en West met 42.140 m2 (17,9 procent). Noord, Nieuw-West en Weesp hebben de minste muziekvoorzieningen met respectievelijk 15.786 m2 (6,7 procent), 7.836 m2 (3,3 procent) en 2.643 m2 (1,1 procent). Theater is gedefinieerd als scenische podiumkunst en omvat de volgende subdisciplines: toneel, kleinkunst, cabaret en performancekunst. Er is in totaal 112.104 m2 aan theater voorzieningen in Amsterdam. Het merendeel bevindt zich in Centrum: 42.506 m2 (37,9 procent). Hier bevinden zich een aantal grote theaters met een (inter)nationaal publiek. West en Zuidoost scoren ook relatief hoog met respectievelijk 23.958 m2 (21,4 procent) en 15.048 m2 (13,4 procent). In Zuidoost is het decoratelier van de Nationale Opera & Ballet gevestigd, wat een zeer groot vloeroppervlak bestrijkt. Zuid, Noord en Weesp scoren het laagst met respectievelijk 5.263 m2 (4,7 procent), 2.536 m2 (2,3 procent) en 2.221 m2 (2,0 procent).
9
Boekhandels met weinig of geen culturele programmering vallen buiten de scope van dit onderzoek.
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
K. discipline / Stadsdeel
37
Bld. kunst en fotogr.
%
Dans
%
Erfgoed
%
Film
%
Centrum
20.121
19,6
8.437
41,0
123.845
49,0
24.357
39,7
Zuid
55.139
53,7
2.205
10,7
80.244
31,7
1.859
3,0
Oost
4.348
4,2
2.206
10,7
37.260
14,7
1.433
2,3
West
3.773
3,7
4.318
21,0
2.872
1,1
8.218
13,4
Weesp
2.526
2,5
158
0,8
2.494
1,0
0
0,0
Noord
11.144
10,9
1.581
7,7
5.085
2,0
14.650
23,9
681
0,7
1.200
5,8
616
0,2
507
0,8
Zuidoost
2.871
2,8
488
2,4
500
0,2
10.344
16,9
Totaal
102.619
Nieuw-West
K. discipline / Stadsdeel
20.593
252.916
61.368
Multi disciplinair
%
Muziek
%
Theater
%
Centrum
109.095
22,6
44.590
18,9
42.506
37,9
Zuid
24.205
5,0
23.782
10,1
5.263
4,7
Oost
53.053
11,0
33.191
14,1
8.128
7,3
West
89.587
18,6
42.140
17,9
23.958
21,4
Weesp
17.405
3,6
2.643
1,1
2.211
2,0
Noord
62.808
13,0
15.786
6,7
2.536
2,3
Nieuw-West
82.500
17,1
7.836
3,3
6.113
5,5
Zuidoost
31.997
6,6
60.948
25,9
15.048
13,4
Totaal
481.976
235.326
112.104
Tabel 5: spreiding cultuurvoorzieningen per stadsdeel per kunstdiscipline
6.3.5 Discussie – van oppervlakte naar inwoners Al het bovenstaande houdt geen rekening met verschillen tussen stadsdelen en stadsgebied; er wordt slechts gekeken naar totale oppervlakte per functie of discipline. Er zijn echter grote verschillen. Elk stadsdeel of stadsgebied heeft een ander inwonersaantal. Weesp – de kleinste – heeft veel minder inwoners (25.409) dan het grootste stadsdeel: Nieuw-West (164.789). Daarnaast zijn er grote demografische verschillen. Als we kijken naar de verdeling van vier leeftijdsgroepen in Amsterdam: kinderen (0-17 jaar), jongvolwassenen (18‑26 jaar), volwassenen (27-65 jaar) en ouderen (66+ jaar) zien we ook grote verschillen. In Zuidoost en Nieuw-West wonen meer kinderen en jongeren dan in andere delen van de stad. In Weesp en Centrum wonen de meeste ouderen, maar in Centrum wonen weer veel meer jongeren (17,5 procent) dan in Weesp (7,9 procent). Zie tabel 6 voor een overzicht van de demografie van de verschillende stadsdelen.
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
Stadsdeelnaam
38
Inwoners (%): 0-17
Inwoners (%): 18-26
Inwoners (%): 27-65
Inwoners (%): 66+
Centrum
8,5%
17,5%
58,8%
15,4%
Nieuw-West
19,4%
16,2%
52,5%
11,9%
Noord
19,7%
12,4%
54,3%
13,6%
Oost
16,2%
15,2%
58,1%
10,5%
Weesp
22,6%
7,9%
52,2%
16,9%
West
13,0%
14,3%
62,2%
10,1%
Westpoort
2,4%
60,0%
37,2%
0,4%
Zuid
13,6%
14,5%
57,3%
14,5%
Zuidoost
17,5%
17,3%
52,0%
13,2%
Tabel 6: Demografische samenstelling per stadsdeel
Dit is slechts het topje van de ijsberg wat betreft verschillen tussen stadsdelen. Het dient echter als illustratie en bevestiging dat ze wezenlijk van elkaar verschillen en daarmee een andere behoefte qua ruimte, functie en cultuuraanbod hebben. Daar komt bij dat waar meer mensen wonen, meer voorzieningen nodig zijn. Dit gegeven onderzoeken we in de volgende paragraaf.
6.4 Spreiding per inwoner In deze paragraaf beantwoorden we de derde onderzoeksvraag: “hoe verhoudt de samenstelling van de culturele infrastructuur in verschillende delen van de stad zich tot de inwonersverdeling en de gehele culturele infrastructuur?” Qua structuur herhaalt deze paragraaf de opbouw van paragraaf 6.3: eerst algemene functies en formaat, dan specifieke functies en kunstdisciplines. Het verschil ligt erin dat bij elke stap gecorrigeerd wordt voor de inwonersaantallen van de verschillende stadsdelen.
6.4.1 Oppervlakte per inwoner – algemeen Om de derde onderzoeksvraag te kunnen beantwoorden introduceren we een instrument genaamd de oppervlakte-inwoner (OI) ratio. Dit getal geeft aan hoeveel vierkante meters van een bepaalde soort cultuurvoorziening er aanwezig is voor een inwoner van een bepaald gebied. Dit kan berekend worden voor de Amsterdammer in het algemeen, maar ook voor de inwoner van een stadsdeel, gebied, wijk of buurt. Het wordt berekend door de totale oppervlakte van cultuurvoorzieningen met een bepaalde functie in een afgebakende geografische zone in Amsterdam te delen door het inwonersaantal van dezelfde zone.
Totaal per stadsdeel
0,94
West
Noord
Zuid
0,93
0,88
0,61 Nieuw-West
0,96
Oost
1,08
Weesp
1,13
Zuidoost
Centrum
39
3,71
Westpoort
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
11,37
Figuur 10: Oppervlakte per Inwoner (OI-ratio) voor elk stadsdeel/stadsgebied
De bovenstaande figuur laat een hele andere verdeling zien dan figuur 5: qua voorzieningenniveau lijken veel stadsdelen/stadsgebied op elkaar: met uitzondering van Centrum en Nieuw-West bevindt het gemiddelde voorzieningenniveau zich grofweg rond de 1 m2 per inwoner. De OI-ratio voor heel Amsterdam is 1,21 m2 cultuurvoorziening per inwoner. Het bovenstaande resultaat zegt wederom alleen iets over de bruto spreiding van de culturele infrastructuur over Amsterdam, niets over de samenstelling hiervan. Om te weten te komen wat voor voorziening waar in welke mate is het noodzakelijk om de OI‑ratio te berekenen per functie en kunstdiscipline.
6.4.2 Oppervlakte per inwoner – algemene functies Stadsbreed ziet de gemiddelde OI-ratio per algemene functie er als volgt uit: Algemene functie
Oppervlakte (m2) per inwoner (OI)
Productiefunctie
0,21
Presentatiefunctie
0,71
Hybride
0,28
Tabel 7: gemiddelde oppervlakte per inwoner per algemene functie – stadsbreed
In figuur 11 zijn de ratio’s per stadsdeel/stadsgebied te zien. In tabel 8 is ook aangeduid of de OI-ratio van een specifiek stadsdeel en kunstdiscipline gemiddeld (=), boven het gemiddelde (+), ruim boven het gemiddelde (++), onder het gemiddelde (-) of ruim onder gemiddelde (--) is. De aanduiding ‘ruim’ betekent dat het meer dan 2x zoveel (++) of minder dan de helft (--) van het gemiddelde is.
Oppervlakte per inwoner (m2) per stadsdeel en algemene functie
1,08
0,96
0,94
0,93
0,88 0,61
Nieuw-West
Oost
Weesp
Zuid
Presentatie
Noord
Hybride
West
Zuidoost
40
1,13
Centrum
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
3,71
Productie
Figuur 11: Spreiding cultuurvoorzieningen per inwoner per stadsdeel per algemene functie
Algemene functie / Stadsdeel
Productie
+/-
Presentatie
+/-
Hybride
+/-
Centrum
0,23
+
2,58
++
0,89
++
Zuidoost
0,18
-
0,85
+
0,10
--
West
0,30
+
0,48
-
0,31
+
Noord
0,11
-
0,40
-
0,45
+
Zuid
0,12
-
0,76
+
0,06
--
Weesp
0,12
-
0,29
--
0,51
+
Oost
0,33
+
0,44
-
0,12
--
Nieuw-West
0,19
-
0,25
--
0,18
-
Stedelijk gemiddelde
0,21
0,71
0,28
Tabel 8: Overzicht spreiding cultuurvoorzieningen per inwoner per stadsdeel per algemene functie
Uit het bovenstaande wordt het volgende duidelijk: • Zuid, Weesp en Noord kampen met de grootste tekorten op het gebied van productievoorzieningen, namelijk respectievelijk 0,12, 0,12 en 0,11 m2 per inwoner tegenover een gemiddelde van 0,21 m2 per inwoner. • Noord, Weesp en Nieuw-West kampen met de grootste tekorten op het gebied van presentatievoorzieningen, namelijk respectievelijk 0,40, 0,29 en 0,25 m2 per inwoner tegenover een gemiddelde van 0,71 m2 per inwoner. • Oost, Zuidoost en Zuid kampen met de grootste tekorten op het gebied van hybride voorzieningen, namelijk respectievelijk 0,12, 0,10 en 0,06 m2 per inwoner tegenover een gemiddelde van 0,28 m2 per inwoner.
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
Oppervlakte per inwoner – formaat presentatievoorzieningen
Stadsbreed ziet de gemiddelde OI-ratio van voorzieningen met een presentatiefunctie per formaat er als volgt uit: Formaat presentatievoorziening
Oppervlakte (m2) per inwoner (OI)
Groot (>4.000 m2)
0,6
Middelgroot (2.000-4.000 m )
0,13
Middel (500-2.000 m2)
0,21
Klein (<500 m )
0,06
2
2
Tabel 9: gemiddelde oppervlakte per inwoner presentatievoorzieningen per formaat – stadsbreed
In figuur 12 zijn de ratio’s per stadsdeel/stadsgebied te zien. In tabel 10 is ook aangeduid of de OI-ratio van een specifiek stadsdeel en kunstdiscipline gemiddeld (=), boven het gemiddelde (+), ruim boven het gemiddelde (++), onder het gemiddelde (-) of ruim onder gemiddelde (--) is. De aanduiding ‘ruim’ betekent dat het meer dan 2x zoveel (++) of minder dan de helft (--) van het gemiddelde is. Presentatie- en hybride ruimte (m2) per stadsdeel en formaat 3,47
41
0,95
0,79
0,56
0,43
Nieuw-West
Oost
West
Middelgroot
0,81
Weesp
Zuid
Zuidoost Middel
0,82
Noord
Centrum Klein
0,85
Groot
Figuur 12: Spreiding presentatievoorzieningen per inwoner per stadsdeel per formaat
Formaat / Stadsdeel Groot
+/-
Middel
+/-
Middel groot
+/-
Klein
+/-
Centrum
2,05
++
0,45
++
0,79
++
0,18
++
Zuidoost
0,77
+
0,05
--
0,10
--
0,02
--
Noord
0,42
-
0,13
=
0,24
+
0,07
+
Zuid
0,64
+
0,02
--
0,13
-
0,04
-
Weesp
0,39
-
0,10
-
0,26
+
0,06
=
West
0,38
-
0,17
+
0,19
-
0,05
-
Oost
0,38
-
0,01
--
0,13
-
0,04
-
Nieuw-West
0,20
--
0,14
+
0,05
--
0,03
--
Stedelijk gemiddelde
0,6
0,21
0,13
0,06
Tabel 10: Overzicht spreiding cultuurvoorzieningen per inwoner per stadsdeel per specifieke functie
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
42
De volgende conclusies kunnen getrokken worden op basis van de bovenstaande tabel: • In Oost, West (0,38) en Nieuw-West (0,20) vinden we de minste grote voorzieningen per inwoner. • De minste middelgrote voorzieningen per inwoner bevinden zich in Zuidoost (0,05), Zuid (0,02) en Oost (0,01). • De laagste concentratie voorzieningen van het formaat middel vinden we in Zuidoost (0,10) en Nieuw-West (0,05). • Kleine voorzieningen bevinden zich het minst in Nieuw-West (0,03) en Zuidoost (0,02).
6.4.3 Oppervlakte per inwoner – specifieke functies Stadsbreed ziet de gemiddelde OI-ratio per specifieke functie er als volgt uit: Specifieke functie
Oppervlakte (m2) per inwoner (OI)
Bibliotheek (Bib)
0,04
Broedplaats (Brp)
0,30
Cultuureducatie (Ced)
0,08
Museum (Mus)
0,24
Nachtcultuur (Ncu)
0,11
Vrije Ruimte (Vru)
0,22
Tabel 11: gemiddelde oppervlakte per inwoner per specifieke functie – stadsbreed
In tabel 12 is aangeduid of de OI-ratio van een specifiek stadsdeel en kunstdiscipline gemiddeld (=), boven het gemiddelde (+), ruim boven het gemiddelde (++), onder het gemiddelde (-) of ruim onder gemiddelde (--) is. De aanduiding ‘ruim’ betekent dat het meer dan 2x zoveel (++) of minder dan de helft (--) van het gemiddelde is. Sp. functie / Stadsdeel
Bib
+/-
Brp
+/-
Ced
+/-
Mus
+/-
Ncu
+/-
Vru
+/-
Centrum
0,21
++
0,25
-
0,23
++
0,94
++
0,34
++
0,21
-
West
0,02
-
0,52
+
0,03
--
0,02
--
0,21
+
0,49
++
Zuid
0,01
--
0,12
--
0,04
-
0,53
++
0,01
--
0,11
-
Oost
0,01
--
0,36
+
0,09
+
0,26
+
0,11
=
0,21
-
Weesp
0,03
-
0,46
+
0,09
+
0,10
--
0
--
0,39
+
Noord
0,02
-
0,28
-
0,03
--
0,13
-
0,10
-
0,11
-
Nieuw-West
0,05
+
0,32
+
0,08
=
0,01
--
0,03
--
0,23
+
Zuidoost
0,02
-
0,12
-
0,09
+
0,01
--
0
--
0
--
Stedelijk gemiddelde
0,04
0,30
0,08
0,24
0,11
0,22
Tabel 12: Overzicht spreiding cultuurvoorzieningen per inwoner per stadsdeel per specifieke functie
Uit de bovenstaande tabellen kan het volgende worden geconcludeerd over de spreiding van specifieke functies over stadsdelen. Waar bevinden zich te grootste tekorten?
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
43
De minste voorzieningen zijn te vinden op het gebied van: • Bibliotheken: in Zuid en Oost (0,01), in vergelijking met het stedelijke gemiddelde van 0,04 m2 per inwoner. • Broedplaatsen: in Zuid en Zuidoost (0,12) tegenover een stedelijk gemiddelde van 0,30 m2 per inwoner. • Cultuureducatie: in Zuid (0,04), West en Noord (0,03), in vergelijking met het stedelijke gemiddelde van 0,08 m2 per inwoner. • Musea: in West (0,02), Zuidoost en Nieuw-West (0,01), in vergelijking met het stedelijke gemiddelde van 0,24 m2 per inwoner. • Nachtcultuur: in Zuid (0,01), Weesp en Zuidoost (0), in vergelijking met het stedelijke gemiddelde van 0,11 m2 per inwoner. • Vrije ruimte: in Noord, Zuid (0,11) en Zuidoost (0), in vergelijking met het stedelijke gemiddelde van 0,22 m2 per inwoner.
6.4.4 Oppervlakte per inwoner – kunstdisciplines Stadsbreed ziet de gemiddelde OI-ratio per kunstdiscipline er als volgt uit: Kunstdiscipline
Oppervlakte (m2) per inwoner (OI)
Beeldende Kunst & Fotografie (Bkf)
0,11
Dans (Dan)
0,02
Erfgoed (Erf)
0,27
Film (Fil)
0,07
Multidisciplinair (Mld)
0,52
Muziek (Muz)
0,25
Theater (The)
0,11
Tabel 13: gemiddelde oppervlakte per inwoner per kunstdiscipline – stadsbreed
In tabel 14 is aangeduid of de OI-ratio van een specifiek stadsdeel en kunstdiscipline gemiddeld (=), boven het gemiddelde (+), ruim boven het gemiddelde (++), onder het gemiddelde (-) of ruim onder gemiddelde (--) is. De aanduiding ‘ruim’ betekent dat het meer dan 2x zoveel (++) of minder dan de helft (--) van het gemiddelde is.
Discipline / Stadsdeel
Bkf
+/-
Dan
+/-
Erf
+/-
Fil
+/-
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
Centrum
0,22
+
0,09
++
1,35
++
0,27
++
Zuidoost
0,03
--
0,01
-
0,01
--
0,11
+
West
0,03
--
0,03
+
0,02
--
0,05
-
Zuid
0,37
++
0,01
-
0,54
+
0,01
--
Weesp
0,10
-
0,01
-
0,10
--
0
--
Oost
0,03
--
0,01
-
0,25
-
0,01
--
Noord
0,10
-
0,01
-
0,05
--
0,13
+
Nieuw-West
0,01
--
0,01
-
0,01
--
0,01
-
Stedelijk gemiddelde
0,11
Discipline / Stadsdeel
Mld
+/-
Muz
+/-
The
+/-
Centrum
1,19
++
0,49
+
0,46
++
Zuidoost
0,35
-
0,66
++
0,16
+
West
0,60
+
0,28
+
0,16
+
44
Zuid
0,16
--
0,16
-
0,04
--
Weesp
0,68
+
0,10
--
0,09
-
Oost
0,36
-
0,22
-
0,06
-
Noord
0,58
+
0,15
-
0,02
--
Nieuw-West
0,50
-
0,05
--
0,04
--
Stedelijk gemiddelde
0,52
0,02
0,25
0,27
0,07
0,11
Tabel 14: gemiddelde oppervlakte per inwoner per stadsdeel per kunstdiscipline
Uit de bovenstaande tabellen kan het volgende worden geconcludeerd over de spreiding per inwoner van kunstdisciplines over stadsdelen. Waar bevinden zich de grootste tekorten? De minste voorzieningen zijn te vinden op het gebied van: • Beeldende Kunst en Fotografie: in Oost, West, Zuidoost (0,03) en Nieuw-West (0,01), in vergelijking met het stedelijke gemiddelde van 0,11 m2 per inwoner. • Dans: alle stadsdelen behalve Centrum (0,09) en West (0,03) hebben een voorzieningenniveau van 0,01 m2 tegenover een stedelijk gemiddelde van 0,02 m2 per inwoner. • Erfgoed: in West (0,02), Nieuw-West en Zuidoost (0,01) in vergelijking met het stedelijke gemiddelde van 0,27 m2 per inwoner. • Film: in Zuid, Oost, Nieuw-West (0,01) en Weesp (0) in vergelijking met het stedelijke gemiddelde van 0,07 m2 per inwoner. • Multidisciplinair: in Oost (0,36), Zuidoost (0,35) en Zuid (0,16) in vergelijking met het stedelijke gemiddelde van 0,52 m2 per inwoner. • Muziek: in Noord (0,15), Weesp (0,10) en Nieuw-West (0,05) in vergelijking met het stedelijke gemiddelde van 0,25 m2 per inwoner. • Theater: in Zuid, Nieuw-West (0,04) en Noord (0,02) in vergelijking met het stedelijke gemiddelde van 0,11 m2 per inwoner.
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
6.5 Spreiding per stadsdeel
45
Elk stadsdeel van Amsterdam is verschillend. Niet alleen qua leefomgeving, historie en demografie, maar ook qua culturele infrastructuur. In wat volgt wordt elk stadsdeel afzonderlijk uitgelicht en getypeerd aan de hand van verschillende analyses. Zo ontstaat een profiel van elk stadsdeel: wat maakt ze uniek, op welke gebieden bevinden zich tekorten en hoe verhouden ze zich tot andere stadsdelen.
6.5.1 Centrum Profiel: Stadsdeel Centrum heeft een grote aantrekkingskracht op bezoekers, talent en bedrijven. De bezoekerseconomie zorgt voor banen en inkomsten, draagt bij aan vernieuwing, houdt voorzieningen in stand waar ook Amsterdammers gebruik van maken en ondersteunt het internationale en open karakter van de stad. De binnenstad huisvest een deel van de belangrijkste culturele instellingen van het land. Het stadsdeel bevat een hoge concentratie van kunst- en cultuurvoorzieningen van alle soorten. CENTRUM
Inwoners:
Gem. Vastgoed:
91.733
73.035 m2
(9,8%)
Power BI Desktop
(26,1%)
Oppervlakte:
OI-ratio:
339.872 m2
3,71 m2
(29,7%)
p/ inwoner
Tekorten: geen
© © 2025 2025 Microsoft Microsoft Corporation Corporation
OI per algemene functie 0,71 0,89
0,25 0,30
0,28
0,49 0,25 0,79
0,46
0,60
0,12
0,49
0,22 0,11
0,23
0,09 0,02
Stadsdeel
Stad
Groot
0,07
0,13 Middelgroot
0,27
0,21 0,06 Middel
Dans
2,05
• <500 = klein • 500-2.000 = middel • 2.000-4.000 = middelgroot • 4.000+ = groot
Klein
Film
0,08
0,21 0,04 Bibliotheek
Beeldende Kunst_ Fotografie
0,23
Cultruureducatie
1,35 0,27
Muziek Theater
0,11 Nachtcultuur
0,52
Erfgoed
0,34
OI per Formaat presentatievoorzieningen 1,19
Multidisciplinair
Vrije_ Ruimte
OI per kunstdiscipline
0,24 0,21 0,22 Museum
0,23 0,21
Broedplaats
Productie
0,94
2,58
Presentatie Hybride
OI per specifieke functie
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
6.5.2 Zuid
46
Profiel: Delen van Zuid worden steeds meer onderdeel van het stadscentrum. De Noordpijp en het Museumkwartier trekken bezoekers uit de hele stad en de regio en zijn ook voor internationale toeristen een belangrijke bestemming. Zuid is een sterk stadsdeel, maar kent ook sociaaleconomisch kwetsbare buurten. In die buurten (bv. Diamantbuurt en Buitenveldert) zien we ook een lager cultureel voorzieningenniveau. ZUID
Inwoners:
Gem. Vastgoed:
149.000
36.096 m2
(16,0%)
Power BI Desktop
(12,9%)
Oppervlakte:
OI-ratio:
139.866 m2
0,94 m2
(12,4%)
p/ inwoner
Tekorten: Voorzieningen met een productie- (broedplaatsen) of hybride functie (productie en presentatie). Er is weinig nachtcultuur, bibliotheken, multidisciplinaire ruimte, theater, en film.
© © 2025 2025 Microsoft Microsoft Corporation Corporation
OI per algemene functie
OI per specifieke functie
Hybride
0,30
0,06
0,24
0,12
0,28
0,22 0,11
0,01
0,12
0,08
0,54 0,27
0,64
0,60
0,16
Muziek
0,25 0,04 0,12
Beeldende Kunst_ Fotografie
0,21 0,13
0,37 0,04 0,06
0,11
Stadsdeel
Stad
Groot
0,01 0,02
Middelgroot
Dans
0,13 0,02
Middel
0,01 0,07
Klein
Film
0,01 0,04 Bibliotheek
Cultruureducatie
• <500 = klein • 500-2.000 = middel • 2.000-4.000 = middelgroot • 4.000+ = groot
0,52
Erfgoed
0,04
OI per Formaat presentatievoorzieningen
0,16
Multidisciplinair
0,11
Nachtcultuur
OI per kunstdiscipline
Vrije_ Ruimte
Broedplaats
0,21
Museum
Productie
Theater
0,53
0,76 0,71
Presentatie
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
6.5.3 Oost
47
Profiel: Stadsdeel Oost is een mozaïek van zeer verschillende buurten met een eigen karakter en kwaliteiten. Het profileert zich als ‘stadsdeel van de makers’, wat te zien is aan de hoge concentratie broedplaatsen en makersplekken. Er is ook veel vrije ruimte, nachtcultuur en musea aanwezig. De grootste concentratie van cultuurvoorzieningen bevindt zich in de oude buurten tegen het Centrum en rondom Java-Eiland. De buurten die verder van het centrum liggen (IJburg en Watergraafsmeer) hebben daarentegen weinig voorzieningen. OOST Inwoners:
Gem. Vastgoed:
147.712
61.718 m2
(15,9%)
Power BI Desktop
(22,1%)
Oppervlakte:
OI-ratio:
130.701 m2
0,88 m2
(11,6%)
p/ inwoner
Tekorten: Middelgrote of grote voorzieningen voor presentatie of met een hybride functie (productie en presentatie), multdisciplinaire ruimte, film, theater en beeldende kunst. Er is weinig bibliotheekruimte.
© © 2025 2025 Microsoft Microsoft Corporation Corporation
OI per algemene functie
OI per specifieke functie 0,44
Presentatie
0,71
Hybride
0,21 0,22 0,11 0,11 0,09 0,08
0,33
• <500 = klein • 500-2.000 = middel • 2.000-4.000 = middelgroot • 4.000+ = groot
0,52
Erfgoed
0,25 0,27
Muziek
0,22 0,25
0,60
0,38
0,06 0,12
0,21 0,13
0,03 0,04 0,06
0,11
Groot
Stad
Middelgroot
Stadsdeel
0,13 0,02
Middel
0,01 0,02
Klein
Dans
Bibliotheek
0,36
0,01 0,07
0,01 0,04
OI per Formaat presentatievoorzieningen
Multidisciplinair
Film
Cultruureducatie
Nachtcultuur
Vrije_ Ruimte
Museum
Broedplaats
0,21
OI per kunstdiscipline
Beeldende Kunst_ Fotografie
0,30 0,26 0,24
0,28
Productie
Theater
0,36
0,12
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
6.5.4 West
48
Profiel: Stadsdeel West heeft zich ontwikkeld tot een geliefde plek voor wonen, winkelen en uitgaan. In de meeste buurten is er een balans tussen rust en drukte en dure en betaalbare woningen. West heeft veel broedplaatsen, vrije ruimte en nachtcultuur. Daarnaast is er veel ruimte voor muziek en theater. WEST
Inwoners:
Gem. Vastgoed:
150.374
30.933 m2
(16,1%)
Power BI Desktop
(11,1%)
Oppervlakte:
OI-ratio:
163.155 m2
1,08 m2
(14,5%)
p/ inwoner
Tekorten: Grote voorzieningen met een presentatie functie, musea (beeldende kunst / erfgoed) en bibliotheken zijn aandachtspunten.
© © 2025 2025 Microsoft Microsoft Corporation Corporation
OI per algemene functie
OI per specifieke functie 0,52
0,48
Presentatie
0,71
0,02 0,04 Bibliotheek
• <500 = klein • 500-2.000 = middel • 2.000-4.000 = middelgroot • 4.000+ = groot
0,02 0,27
0,60
0,28 0,25
0,38
0,16 0,12
0,19 0,21 0,17
0,03
0,13
0,05 0,06
0,11
Groot
Stad
Middelgroot
Stadsdeel
Middel
Klein
0,05 0,07 0,03 0,02
0,08
Cultruureducatie
Nachtcultuur
Vrije_ Ruimte
0,60
Theater
0,03
OI per Formaat presentatievoorzieningen 0,52
Muziek
Dans
Museum
Broedplaats
0,21
Multidisciplinair
Film
0,22 0,21 0,11
OI per kunstdiscipline
Beeldende Kunst_ Fotografie
0,24 0,02
0,30
Productie
Erfgoed
0,30
0,31 0,28
Hybride
0,49
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
6.5.5 Weesp
49
Profiel: Weesp is een vestingstad aan de Vecht met een historisch centrum dat goed bewaard is gebleven. Weesp is onderdeel van de Oude- en Nieuwe Hollandse Waterlinie en van de Stelling van Amsterdam. In 2022 is Weesp gefuseerd met Amsterdam. De culturele infrastructuur bevat veel multidisciplinaire, lokaal gewortelde instellingen. WEESP Inwoners:
Power BI Desktop
Gem. Vastgoed: 2
25.409
5.330 m
(2,7%)
(1,9%)
Oppervlakte:
OI-ratio:
23.633 m2
0,93 m2
(2,1%)
p/ inwoner
Tekorten: Grote presentatievoorzieningen, voorzieningen met een productiefunctie, musea (erfgoed), nachtcultuur, film, muziek.
© © 2025 2025 Microsoft Microsoft Corporation Corporation
OI per algemene functie
OI per specifieke functie
0,29
Presentatie
0,46 0,71 0,51
Hybride
0,28
0,22 0,11
0,10 0,00
0,09 0,08
0,10 0,27
• <500 = klein • 500-2.000 = middel • 2.000-4.000 = middelgroot • 4.000+ = groot
0,60
0,10 0,25
Theater
0,09 0,12
Beeldende Kunst_ Fotografie
0,10 0,11
0,39 0,26
0,21 0,10
0,06 0,06
Stad
Groot
Stadsdeel
0,13
Middelgroot
0,07
Middel
Klein
0,00 0,01 0,02
Bibliotheek
Cultruureducatie
Nachtcultuur
Vrije_ Ruimte
0,68 0,52
Muziek
0,03 0,04
OI per Formaat presentatievoorzieningen
Multidisciplinair Erfgoed
Museum
Broedplaats
0,21
OI per kunstdiscipline
Dans
0,24
0,12
Productie
Film
0,39
0,30
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
6.5.6 Noord
50
Profiel: Noord is een overwegend luw en groen stadsdeel, bestaande uit buurten en tuindorpen met een eigen karakter. Er zijn veel kleine tot middelgrote cultuur voorzieningen voor multidisciplinaire kunst en veel vooruitstrevende nachtcultuur. Ook zijn er meerdere filmvoorzieningen waaronder 1 grote Pathé-bioscoop. Broedplaatsen hebben veelal een hybride functie (bv. NDSM Loods). Noord is een inhaalslag-stadsdeel, waar het cultuuraanbod achterloopt op de rest van de stad. Daarnaast gaat het aanzienlijk groeien door gebiedsontwikkelingen ter plaatse. NOORD
Inwoners:
Gem. Vastgoed:
108.792
30.745 m2
(11,7%)
Power BI Desktop
(11,0%)
Oppervlakte:
OI-ratio:
104.515 m2
0,96 m2
(9,3%)
p/ inwoner
Tekorten: Grote presentatievoorzieningen, voorzieningen met exclusieve productiefunctie, musea (erfgoed), theater, bibliotheken, vrije ruimte
© © 2025 2025 Microsoft Microsoft Corporation Corporation
OI per algemene functie
OI per specifieke functie 0,40
Presentatie
0,71 0,45
Hybride
0,10 0,11
0,27
0,60
0,15
0,42
0,25 0,02
0,24
0,12
Stadsdeel
Stad
Groot
0,01 0,02
Middelgroot
0,13 0,07
0,13 0,13
Middel
Film
0,21
0,07 0,06 Klein
0,1 0,11
0,02 0,04 Bibliotheek
• <500 = klein • 500-2.000 = middel • 2.000-4.000 = middelgroot • 4.000+ = groot
0,05
Beeldende Kunst_ Fotografie
0,08
OI per Formaat presentatievoorzieningen 0,58 0,52
Muziek
0,03
Cultruureducatie
Nachtcultuur
Vrije_ Ruimte
Museum
Broedplaats
0,21
Multidisciplinair
Dans
0,22 0,11
0,11
OI per kunstdiscipline
Theater
0,24 0,13
0,28
Productie
Erfgoed
0,28 0,30
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
6.5.7 Nieuw-West
51
Profiel: Nieuw-West kent een prettige afwisseling tussen stedelijke en rustige plekken. Het stadsdeel groeit dankzij de gebiedstransformatie van het Schinkelkwartier, Sloterdijk en Haven-Stad en herontwikkeling van bestaande woongebieden. Er zijn veel makers plekken en vrije ruimte, maar ook grote tekorten. Het stadsdeel is een stad op zich waar veel wordt uitgebreid (bijvoorbeeld Haven-Stad) maar ook wordt verdicht. Het is een inhaalslag-stadsdeel waar het huidige cultuuraanbod achterloopt en vanwege stadsuitbreiding meer culturele ruimte moet komen. NIEUW-WEST Inwoners:
Gem. Vastgoed:
164.789
34.750 m2
(17,7%)
Power BI Desktop
(12,4%)
Oppervlakte:
OI-ratio:
101.244 m2
0,61 m2
(9,0%)
p/ inwoner
Tekorten: Zeer weinig presentatiesruimte van middel en groot formaat; musea en expositieruimte (erfgoed / beeldende kunst of fotografie). Verder zijn er weinig voorzieningen voor film, muziek, theater en nachtcultuur.
© © 2025 2025 Microsoft Microsoft Corporation Corporation
OI per algemene functie
OI per specifieke functie
0,25
Presentatie
0,71 0,18
Hybride
0,11 0,08 0,08 0,05 0,04
0,50 0,52
• <500 = klein • 500-2.000 = middel • 2.000-4.000 = middelgroot • 4.000+ = groot
0,01 0,27
0,60
0,05 0,25 0,04 0,12
0,21
0,20 0,14 0,13
0,00 0,04 0,06 0,05
0,11
Stad
Groot
Stadsdeel
Middelgroot
0,01 0,02
Middel
Dans
Klein
Film
0,00 0,07
Bibliotheek
Cultruureducatie
Nachtcultuur
Vrije_ Ruimte
Museum
Broedplaats
Beeldende Kunst_ Fotografie
0,03
OI per Formaat presentatievoorzieningen
Multidisciplinair
Theater
0,23 0,22
0,00
0,19 0,21
OI per kunstdiscipline
Muziek
0,24
0,28
Productie
Erfgoed
0,32 0,30
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
6.5.8 Zuidoost
52
Profiel: Zuidoost is binnen Amsterdam bijzonder vanwege de diversiteit, ruimtelijke opzet, en de relatief grote afstand tot de rest van de stad. Er komen veel woningen bij, waardoor Zuidoost de komende jaren zal uitgroeien tot een sterke stedelijke kern met een duidelijk eigen karakter. Zuidoost is één van de inhaalslag-stadsdelen waar het cultuuraanbod achterloopt op de rest van de stad. Er zijn een aantal zeer grote muziekvoorzieningen met een nationaal bereik (Ziggo Dome, AFAS Live) die de meerderheid van de oppervlakte van het stadsdeel beslaan. ZUIDOOST
Inwoners:
Power BI Desktop
Gem. Vastgoed: 2
92.378
5.245 m
(9,9%)
(1,9%)
Oppervlakte:
OI-ratio:
104.576 m2
1,13 m2
(9,3%)
p/ inwoner
Tekorten: Hybride, multidisciplinaire voorzieningen (gecombineerde productie en presentatiefunctie), broed plaatsen, musea (erfgoed / beeldende kunst en fotografie), vrije ruimte & nachtcultuur. Er zijn weinig presentatie voorzieningen met een klein tot middelgroot formaat. © © 2025 2025 Microsoft Microsoft Corporation Corporation
OI per algemene functie
OI per specifieke functie 0,85
Presentatie
0,71
0,09 0,08
• <500 = klein • 500-2.000 = middel • 2.000-4.000 = middelgroot • 4.000+ = groot
0,52 0,01 0,27
0,77 0,60
0,66 0,25 0,16 0,12
Theater
0,21
0,03 0,11
0,02
0,06
Groot
Stad
0,05 Middelgroot
Stadsdeel
0,13
0,11
Middel
Klein
0,11 0,07 0,01 0,02
0,02 0,04 Bibliotheek
Cultruureducatie
Nachtcultuur
Vrije_ Ruimte
Museum
Broedplaats
0,35
Muziek
Dans
0,11 0,00
OI per Formaat presentatievoorzieningen
Multidisciplinair
Film
0,22 0,01
0,01
0,18 0,21
OI per kunstdiscipline
Beeldende Kunst_ Fotografie
0,24
0,12
0,28
Productie
Erfgoed
0,30
0,10
Hybride
FOTOGRAAF Edwin van Eis
H7
Advies
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
H7 Advies
54 In dit advies-hoofdstuk wordt antwoord gegeven op de volgende vragen: 1. Wat is de scope van het onderzoek en welke uitdagingen zijn ervaren bij het verzamelen en categoriseren van de data? 2. Hoe kunnen de resultaten van de nulmeting geïntegreerd worden in gemeentelijke processen rondom de realisatie van nieuwe kunst- en cultuurvoorzieningen? 3. Hoe kunnen we een werkproces ontwikkelen om de data over de culturele infrastructuur actueel te houden en wat zijn verschillende manieren om de resultaten te presenteren aan een breed publiek?
7.1 Scope en begrenzing Wat is een kunst- en cultuurvoorziening? Dit onderzoek bevat in- en uitsluitingscriteria om te bepalen wat er wel en niet onder de noemer ‘kunst- en cultuurvoorziening’ valt. Deze criteria zijn door de afdeling K&C zelf opgesteld omdat er geen consensus bestaat over wat ‘kunst en cultuur’ precies betekent. Desalniettemin zijn we tot een operationele definitie gekomen. De volgende criteria worden gehanteerd om cultuurvoorzieningen te onderscheiden van andere soorten voorzieningen: Een gebouw is een culturele voorziening als… • De gevestigde organisatie een bezoekadres én een postadres heeft; • De gevestigde organisatie zich primair richt op de productie en/of presentatie van kunst & cultuur: • Productie: meer dan 50 procent van de ruimte is op permanente basis ingericht voor culturele makers en/of de productie van kunst & cultuur; • Presentatie: >52 publieke culturele bijeenkomsten per jaar.
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
55
Het eerste criterium is eenduidig toe te passen, het tweede wordt al lastiger. Data over de hoeveelheid productie en/of presentatie-activiteiten per instelling is niet beschikbaar. Op basis van desk research is een inschatting gemaakt of er wel of niet voldaan werd aan het tweede criterium.
Uitgesloten functies Er zijn een aantal functies uit de typologie die nog onvolledig opgenomen zijn in de database. Deze zijn onderstreept in de onderstaande tabel: Kunstdiscipline
Type functie
Type ruimte
Beeldende Kunst en Fotografie
Productie
Activiteitenruimte
Creatieve Industrie en Ontwerp
Presentatie
Atelier / werkplaats
Dans
Hybride
Atelierwoning
Debat en Letteren
Bibliotheekzaal
Erfgoed
Bibliotheek
Buitenruimte
Film
Broedplaats
Clubruimte
Multidisciplinair
Buurthuis
Depot
Muziek
Cultuureducatie
Expositieruimte
Theater
Evenementenlocatie
Filmzaal
TV en Radio
Galerie
Foyer
Museum
Horeca
Nachtcultuur
(flex-)Kantoorruimte
Talentontwikkeling
Leslokaal
Vrije ruimte
Museumzaal Opnamestudio Podiumzaal Repetitieruimte
Tabel 15: Typologie cultuurvoorzieningen met arcering
Zoals eerder aangegeven in een voetnoot is de grens tussen creatieve industrie en ontwerp en andere kunstdisciplines poreus. We zouden kunnen zeggen dat organisaties in de eerste categorie overwegend een commerciëlere insteek hebben, meer toepassingsgericht zijn en vaker in opdracht werken van bedrijven dan kunst- en cultuurinstellingen, die juist minder commercieel opereren. Waar ligt echter de grens? Veel culturele instellingen verhuren hun ruimtes aan private partijen om hun culturele activiteiten te financieren, en veel kunstenaars doen ook werk in opdracht van private partijen. Wanneer bevindt een organisatie zich in de ene of de andere categorie? Deze grens is niet helder te trekken. Daarnaast zijn we niet in bezit van een volledig overzicht van alle partijen die actief zijn in de creatieve industrie. Hetzelfde geldt voor TV en radio. Deze categorieën zijn daarom niet meegenomen in de analyses. Buurthuizen worden regelmatig gebruikt voor culturele doeleinden omdat ze goede faciliteiten hebben voor kleine, vaak buurtgerichte culturele activiteiten. Is een buurthuis daarmee een culturele instelling? Dat hangt ervan af hoeveel culturele partijen er gebruik van maken. Dit kunnen we echter lastig kwantificeren, waardoor ‘buurthuis’ als categorie niet opgenomen is in de analyses.
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
56
Pop-up culturele evenementen kunnen op allerlei locaties worden georganiseerd, niet alleen in gebouwen met een culturele functie. Er zijn evenementenlocaties die regelmatig gebruikt worden voor cultuur, zoals de Beurs van Berlage, de Nieuwe Kerk en de Johan Cruyff ArenA. Moeten we deze locaties daarom rekenen tot de culturele infrastructuur? In dit onderzoek is gekozen om locaties die exclusief voor evenementenverhuur bedoeld zijn, buiten beschouwing te laten. Cultuureducatie en talentontwikkeling worden vaak met elkaar verward. Beide hebben een educatieve insteek, maar een andere doelgroep. Cultuureducatie-activiteiten hebben betrekking op kinderen en jongeren en worden ontplooid in samenwerking met scholen. Talentontwikkelingsactiviteiten hebben betrekking op een ontwikkeltraject voor een toekomstig creatief beroep. Dit kan zowel op jongeren als volwassenen betrekking hebben. Het is een apart traject om potentiële talenten tot bloei te laten komen. Cultuurinstellingen maken echter op hun website niet altijd een duidelijk onderscheid tussen deze twee soorten activiteiten, waardoor ‘talentontwikkeling’ in de analyse buiten beschouwing is gelaten. Culturele clusters – verzamelingen van culturele organisaties met dezelfde specialisatie die in de buurt van elkaar vestigen – kunnen met de database inzichtelijk gemaakt worden.
Een factor die deze analyse moeilijker maakt, is het gebrek aan inzicht in de organisaties die zich gevestigd hebben in broedplaatsen. Hierdoor zijn een deel van de bestaande clusters niet in beeld. Dit hangt samen met de eerder genoemde uitdaging om hybride en/of multidisciplinaire cultuurvoorzieningen te duiden. De categorie is niet precies genoeg om aan de hand van de database een cultuurvoorziening te kunnen duiden. Aanvullend kwalitatief onder-zoek kan aanvullende duiding bieden van dit type voorzieningen.
Moeilijk te verkrijgen data Tijdens de eerste fase van het onderzoek is ontdekt dat sommige gewenste data door middel van desk research moeilijk te achterhalen is. Zo is er momenteel nog onvoldoende zicht op de volgende informatie die wel relevant is voor de ruimtelijke opgave voor kunst en cultuur: • huursituatie van culturele instellingen: • tijdelijk of permanent; • betaalbaarheid. • eigenaars/verhuurders van niet-gemeentelijke panden; • netto vloeroppervlak; • aanbod aan inpandige ruimtes in culturele voorzieningen (bv. opnamestudio’s) en het oppervlak van deze ruimtes. Tijdens de derde fase is gepoogd informatie over inpandige ruimtes te achterhalen door middel van een vragenlijst. Het is echter nodig dat deze door de overgrote meerderheid van de Amsterdamse culturele instellingen ingevuld wordt om een representatief beeld van de stad te krijgen. Dit is nog niet het geval.
7.2 Inzet nulmeting voor ruimtelijke opgave Sturing van de realisatie van kunst- en cultuurvoorzieningen gebeurt met het strategisch kader Investeringen uit het SHP, waarbij de nulmeting één van de instrumenten is die hiervoor wordt ingezet (zie bijlage 4). De nulmeting maakt het mogelijk om het huidige aanbod aan voorzieningen in de verschillende stadsdelen, gebieden, wijken en buurten te gebruiken om de ruimtelijke opgave te bepalen. Het voorzieningenniveau van de verschillende stadsdelen kan met elkaar worden vergeleken om verschillen en tekorten te identificeren.
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
57
In het SHP en Kunstenplan staat dat de nulmeting op vier manieren ingezet wordt ter ondersteuning van de ruimtelijke opgave voor kunst en cultuur: 1. Prioritering van inzet en middelen; 2. Monitoring van veranderingen in de culturele infrastructuur; 3. Concretiseren en aanjagen van de inhaalslag in Noord, Nieuw-West en Zuidoost; 4. Sturing van de realisatie van nieuwe voorzieningen in relatie tot de groei van de stad. In wat volgt wordt een advies geformuleerd over de toepassing van de resultaten van de nulmeting om de ruimtelijke opgave te bepalen en de gemeentelijke inzet hierop te sturen.
7.2.1 Bepalen ruimtelijke opgave: twee varianten Door tekorten in het huidige aanbod te identificeren, kunnen we hier ook op sturen. Dit kan op twee manieren: • Variant 1 – kwantiteit: aantal vierkante meter kunst- en cultuurvoorzieningen (eventueel per inwoner) per gebied. • Variant 2 – kwaliteit: aantal vierkante meter kunst- en cultuurvoorzieningen, onderverdeeld in functies (eventueel per inwoner), per gebied. Bij variant 1 wordt er niet gekeken naar de inpandige functie van een cultuur voorziening, maar alleen naar de totale oppervlakte (m2) BVO of oppervlakte (m2) per inwoner in een bepaald gebied. Voordelen van variant 1: • Makkelijk verkrijgbare data: exclusief gebaseerd op direct raadpleegbare data van het Kadaster (BAG) en afdeling Onderzoek & Statistiek (O&S). • Concretiseert inhaalslag: demonstreert dat er in Noord, Nieuw-West en Zuidoost minder voorzieningen zijn en waar deze tekorten zich bevinden. • Eenvoudig: interpretatie vereist geen technische kennis over verschillen tussen soorten cultuurvoorzieningen. Hierdoor makkelijker om samen met stakeholders de analyse om te zetten in gebiedsgerichte behoeften en ambities. • Direct toepasbaar: sluit aan op gemeentelijke werkwijze met betrekking tot de referentienormen, waar ook geen onderscheid wordt gemaakt op het gebied van inpandige functies.
De nadelen van variant 1: • Ongenuanceerd: houdt geen rekening met vertegenwoordiging van functies in culturele infrastructuur (bijvoorbeeld 2 grote muziekpodia in Zuidoost met een zeer groot vloeroppervlak of veel podia en musea met internationaal bereik in Centrum). Dit kan leiden tot ongewenste conclusies: er is geen inhaalslag nodig in Zuidoost of er is spreiding nodig van grote podia en musea (vooral in Centrum) naar andere stadsdelen. Bij variant 2 wordt er wel gekeken naar de inpandige functie van een cultuurvoorziening. Dit levert specifieke totale oppervlaktes (m2) BVO per functie op of specifieke oppervlakte (m2) per inwoner in een bepaald gebied. Voordelen van variant 2: • Innovatief: geheel nieuwe werkwijze die precieze sturing van de realisatie van nieuwe cultuurvoorzieningen mogelijk maakt. • Analytische kracht: maakt talloze analyses over de samenstelling van de culturele infrastructuur in een specifiek gebied mogelijk (bijvoorbeeld inzoomen op Zuidoost), maar ook analyses die inzoomen op broedplaatsen, nachtcultuur of specifieke kunstdisciplines. • Genuanceerd: laat zien dat de culturele infrastructuur van elk gebied unieke tekorten en oververtegenwoordiging bevat. Dit biedt meer ruimte voor maatwerk bij het bepalen van de gemeentelijke inzet.
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
58
Nadelen van variant 2: • Complex: interpretatie vereist technische kennis over verschillen tussen soorten cultuurvoorzieningen. Daarnaast zijn gemeentelijke processen nog niet ingericht op deze werkwijze. • Tijdrovend: data op functieniveau is niet direct beschikbaar en moet handmatig gegenereerd worden, wat zeer arbeidsintensief is. Ons advies is om per direct te beginnen met sturing volgens variant 1 en op de lange termijn toe te werken naar sturing op basis van variant 2. Variant 1 sluit qua werkwijze aan op de huidige referentienorm en is daarmee meteen toe te passen. Wel is er tijd nodig om kennis en draagvlak voor de nulmeting binnen de gemeentelijke organisatie te bewerkstelligen, met name binnen de directies Grond en Ontwikkeling, Gemeentelijk Vastgoed en Maatschappelijke Voorzieningen. Met variant 1 is het al mogelijk om de opgave op stadsdeelniveau gedetailleerder uit te werken dan nu gedaan wordt.
7.2.2 Ruimtelijke ambitiekaarten Aan de hand van woningbouwprognoses per stadsdeel kunnen we met de referentie normen berekenen hoeveel m2 BVO aan culturele voorzieningen er per stadsdeel nodig zijn. Dit geeft echter geen antwoord op de vraag welke typen culturele voorzieningen er dan gerealiseerd moet worden. De nulmeting geeft alleen inzicht in de huidige stand van zaken met betrekking tot cultuurvoorzieningen in Amsterdam. Analyses geven aan dat sommige stadsdelen of stadsgebied qua oppervlakte voor- of achterlopen op anderen met betrekking tot specifieke kunstdisciplines, type locaties of type functies. Dit zegt echter niks over de oorzaak van dit tekort of de lokale behoeftes. In andere woorden, wat er momenteel is in de stad zegt niet wat er zou moeten zijn. De gemeentelijke ambities voor nieuwe cultuurvoorzieningen liggen niet vast. Het Kunstenplan, SHP en coalitieakkoord bieden hiervoor houvast, maar een gedragen strategie vereist aanvullende inbreng van externe stakeholders. De vertaalslag van de huidige situatie naar ambities voor de toekomst moet opgesteld worden met makers, instellingen en vertegenwoordigers uit de verschillende stadsdelen. Deze ambities kunnen samengevat worden in een ambitiekaart voor elk stadsdeel die specifieke gebieden en locaties aanwijst en hier concrete doelen qua oppervlakte in invulling aan verbindt.
Ons advies is om hier een werkproces voor te ontwikkelen.
7.2.3 Standaard-typologieën In het planvormingsproces voor gebiedsontwikkelingen moet in een vroeg stadium duidelijk zijn wat de haalbaarheid en implicaties zijn van de ambities om bepaalde soorten culturele voorzieningen te realiseren. De functie van het gebouw en het karakter van de omgeving bepalen mede het Programma van Eisen (PvE) en dit heeft procesmatige en financiële gevolgen. Een podiumzaal heeft hele andere ruimtelijke vereisten dan een danszaal of een expositieruimte, wat daardoor hele andere kosten en exploitatiemogelijkheden met zich meebrengt. Er is behoefte aan blauwdrukken van standaardtypen culturele voorzieningen die de gemeente realiseert. Denk hierbij aan theaters, musea, poppodia en broedplaatsen. Voor elk type voorziening zijn er terugkomende vragen over de type ruimtes die zo’n voorziening moet bevatten en de realisatiekosten, exploitatiemogelijkheden en algehele haalbaarheid op een specifieke locatie. De nulmeting geeft informatie over de oppervlakte en indeling van bestaande culturele voorzieningen. Ons advies luidt om standaardtypologieën te gaan ontwikkelen met behulp van deze informatie.
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
7.3 Doorontwikkeling onderzoek
59
7.3.1 Werkproces cultuurmonitor Er zijn nog geen definitieve werkafspraken over hoe de database actueel gehouden gaat worden. Het aanvullen en controleren van de data is een zeer arbeidsintensieve klus waar veel handmatig opzoek- en invulwerk bij komt kijken. Daar komt bij dat de Amsterdamse kunst- en cultuursector snel verandert, waardoor het moeilijk is om op de hoogte te blijven van alle nieuwe en verdwijnende instellingen. Daarom moet er nagedacht worden over hoe de data ingevuld, aangevuld en gecontroleerd kan worden en met welke partners er samengewerkt kan worden om de kwaliteit van de dataset te waarborgen. Hiervoor moet een slim werkproces opgestart worden. De mogelijkheden voor automatisering (bijvoorbeeld door gebruik van scrapers) kunnen ook onderzocht worden. Daar komt bij dat de huidige database wellicht omvangrijk, maar niet volledig is. Het is vrijwel zeker dat er nog instellingen in Amsterdam zijn die we nog niet in het vizier hebben. Daarom is het van belang dat we actief op zoek blijven naar instellingen die nog niet in de database staan en in de gaten houden of er voorzieningen ontstaan of verdwijnen. Dit wordt op dit moment bereikt door samenwerking met de gebiedsteams kunst en cultuur in de stadsdelen en de stad in te gaan om te schouwen.
Daarnaast is bepaalde informatie moeilijk te achterhalen zonder de instellingen zelf hiervoor te raadplegen (zie paragraaf 7.1 ‘Scope en Begrenzing’ voor een gedetailleerdere uitwerking van dit onderwerp. Deze informatie kan verzameld worden door middel van een vragenlijst en gesprekken met instellingen.
7.3.2 Communicatiestrategie De publiek toegankelijke interactieve kaart is momenteel te vinden op maps.amsterdam.nl. Hoewel er via de nieuwsbrief en verschillende gemeentelijke stakeholders extern gecommuniceerd is over de kaart, geniet deze momenteel slechts bekendheid bij een deel van de Amsterdamse culturele instellingen. Een bredere communicatiestrategie met als doel om bewustwording van de cultuurkaart onder culturele instellingen (maar ook bewoners en bezoekers) te vergroten, biedt ook kansen om de data aan te vullen en te controleren. Gebruikers kunnen enerzijds de kaart raadplegen om een goed inzicht te krijgen in het cultuuraanbod. De database is het meest volledige overzicht dat er op dit moment bestaat van Amsterdamse culturele voorzieningen. Anderzijds levert een groter bereik van de kaart ook betere data op. Alle gebruikers kunnen namelijk onjuiste of ontbrekende informatie signaleren en doorgeven via de vragenlijst. Daarnaast heeft maps.amsterdam.nl slechts beperkte functionaliteiten op het gebied van vormgeving. Samenwerking met marketing- en vormgevingspartners kunnen een aantrekkelijkere kaart voor een communicatiecampagne opleveren die de aandacht trekt van geïnteresseerden. Via dezelfde weg kunnen ook verschillende interactieve kaarten en functionaliteiten ontwikkeld die niet mogelijk zijn via maps.amsterdam.nl.
Een groter bewustzijn van de kaart binnen de sector kan er ook voor zorgen dat de reeds aanwezige culturele ruimte in Amsterdam efficiënter gebruikt wordt. Op de kaart is te zien wat voor type ruimtes elk pand tot zijn beschikking heeft. Een danser die een dansstudio zoekt, kan de kaart gebruiken om te zien welke gebouwen deze ruimte inpandig hebben. Kortom, de interactieve kaart – mits breed gecommuniceerd – biedt kansen op zowel het gebied van bewustwording van het huidige cultuuraanbod als het verbeteren van de kwaliteit van de data.
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
Bijlagen Bijlage 1: Typologie / checklist cultuurvoorzieningen
60 Om te passen binnen één van de onderstaande categorieen moet een gebouw en de erin gevestigde organisatie voldoen aan alle voorwaarden die bij de betreffende categorie horen Culturele voorziening: • De gevestigde organisatie heeft een bezoekadres én een postadres; • De gevestigde organisatie richt zich primair op de productie en/of presentatie van kunst en cultuur; • Productie: >50% van de ruimte is op permanente basis ingericht voor culturele makers en/of de productie van kunst en cultuur • Presentatie: >52 publieke culturele bijeenkomsten per jaar Algemene functies: • Makersfunctie: “werkruimtes waar culturele organisaties en makers hun werk kunnen doen.” (SHP 2023-2027) • Doelgroep: makers en culturele organisaties (niet bezoekers); • Er wordt ter plekke kunst gemaakt of (materiaal voor) culturele programma’s geproduceerd of voorbereid, maar niet gepresenteerd. • Publieksfunctie: “ruimtes voor presentatie aan bezoekers en deelnemers, met bijbehorende programmering en activiteiten.” (SHP 2023-2027) • Doelgroep: bezoekers of participanten van culturele activiteiten (niet makers); • Er vindt een publiek toegankelijk kunst & cultuurprogramma plaats of heeft recent plaatsgevonden (laatste 6 maanden).
• Hybride functie: ruimtes die voldoen aan alle bovenstaande voorwaarden Type disciplines: • Beeldende Kunst en Fotografie: • Er wordt (programmering over) niet-interactieve kunst die uit- of verbeeldt geproduceerd of gepresenteerd; • Richt zich op minstens één van de volgende subdisciplines: fotografie, schilderkunst, beeldhouwkunst, tekeningen, videokunst, installaties, collagekunst.
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
•
61
•
•
•
•
•
•
• •
•
Creatieve Industrie en Ontwerp: • Er wordt (programmering over) functionele kunst geproduceerd of gepresenteerd; • Richt zich op minstens één van de volgende subdisciplines: architectuur, illustratie, grafische vormgeving, nieuwe media, productontwerp (design), mode. Dans: • Er wordt (programmering over) bewegingskunst geproduceerd of gepresenteerd; – Let op: bewegingskunst omvat ook circus; • Deze kunst heeft géén sociale of educatieve insteek (maar een artistieke). Debat en Letteren: • Er wordt (programmering over) geschreven of gesproken kunst en cultuur geproduceerd of gepresenteerd; • Richt zich op minstens één van de volgende presentatievormen: lezingen, panelgesprekken, proza, poëzie, non-fictie, spoken word. Erfgoed: • Er worden uit het verleden geërfde materiële en immateriële bronnen tentoongesteld met culturele, educatieve en/of sociaalhistorische waarde. Film: • Er wordt (programmering over) lineaire, niet-interactieve audiovisuele kunst geproduceerd of gepresenteerd; • Richt zich op minstens één van de volgende presentatievormen: speelfilms, documentaires, (tv-)series. Fotografie: • Er wordt (programmering over) niet-functionele fotokunst geproduceerd of gepresenteerd. Multidisciplinair: • Er wordt (programmering over) kunst geproduceerd of gepresenteerd vanuit twee of meer disciplines.
Muziek: • Er wordt (programmering over) geluidskunst geproduceerd of gepresenteerd. Theater • Er wordt (programmering over) scenische podiumkunst geproduceerd of gepresenteerd; • Richt zich op minstens één van de volgende subdisciplines: toneel, kleinkunst, cabaret, performancekunst. TV en Radio = opnames van audio en/of visuele kunst, uitgezonden via een medium • Er worden ter plekke audio- en/of video-opnames gemaakt; • Deze opnames kunnen live vanaf dezelfde locatie uitgezonden worden; • Richt zich op minstens één van de volgende presentatievormen: livestreams, podcasts, radio-uitzendingen, tv-uitzendingen.
Specifieke functies: • Bibliotheek: voorziening die de volgende functies omvat: • Bevat minstens één bibliotheekzaal (zie definitie onder ‘type ruimtes’); • Ter beschikking stellen van kennis en informatie; • Bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie; • Bevorderen van lezen en het laten kennis maken met literatuur; • Organiseren van ontmoeting en debat; • Laten kennis maken met kunst en cultuur. • Broedplaats: • verzamelgebouw voor betaalbare ateliers en atelierwoningen.
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
•
62
•
•
•
•
•
Buurthuis: • Maatschappelijke voorziening, buurt- of sociale ruimte of verenigingsgebouw met culturele focus; • Valt onder minstens één van de volgende soorten voorzieningen: buurtkamer, huis van de wijk, jongerencentrum, wijkboerderij, sociale horeca, sociëteit, (sport)kantine. Cultuureducatie: ruimte waar kinderen in Amsterdam binnen schooltijd kunnen kennismaken met een ruim aanbod van kunst en cultuur. • Doelgroep: schoolgaande kinderen binnen primair onderwijs of vmbo; • Cursussen vinden plaats onder schooltijd of worden vanuit school geïnitieerd; • Doel: kennismaking met kunst en cultuur en ontwikkeling/zelfontplooiing door middel van kunst. Museum: • Instelling gericht op het onderzoeken, verzamelen, bewaren, interpreteren en tentoonstellen van materieel en immaterieel erfgoed; • Bevat permanente en/of tijdelijke tentoonstellingen van erfgoed; • Doel: educatie, genoegen, reflectie en/of kennisuitwisseling.
Nachtcultuur: • Alle kunst en cultuur die tussen 22:00 en 6:00 uur wordt aangeboden of specifiek geproduceerd wordt voor (of ter ondersteuning van) culturele nachtprogrammering; • Programmering en/of productie van nachtkunst- en cultuur vind plaats bij één van de volgende type locaties: nachtclubs en muziekpodia, dancefestivals, organisatoren van nachtevenementen, vormgevers en online radiostations; • De exploitatie van het gebouw geschiedt door een instelling met een culturele en/of muzikale doelstelling. Talentontwikkeling: • Ruimte ten behoeve van de artistieke ontwikkeling van talent, gericht op een professionele loopbaan in de kunsten in de fases ‘bekwamen’ en ‘excelleren’; • Doelgroep: kinderen en volwassenen met artistiek talent; • Cursussen en programma’s vinden plaats buiten schooltijd of worden niet geïnitieerd vanuit school; • Doel: bekwamen en excelleren. Vrije ruimte: • “Van onderop” georganiseerde plekken waar mensen elkaar ontmoeten, kunnen experimenteren, reflecteren en zich inzetten voor maatschappelijke doelen; • De gebouwen zijn (vrijwel) volledig in zelfbeheer en worden collectief vormgegeven door maatschappelijke organisaties en burgers.
Type ruimtes: • Activiteitenruimte • Hybride, multifunctionele ruimte met een culturele productie- en/of presentatiefunctie. • Atelier / werkplaats • Productieruimte voor materiele kunst. • Atelierwoning • Productieruimte met gecombineerde woon- en artistieke productiefunctie. • Bibliotheekzaal • Publiek toegankelijke ruimte voor opslag, raadpleging en uitlening van letterenobjecten. • Buitenruimte • Onoverdekte, publiek toegankelijke hybride ruimte met culturele productieen/of presentatiefunctie. • Clubruimte • Geïsoleerde presentatieruimte voor (muziek)programmering in de nacht.
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
•
63
• • •
• • • • • • • •
Danszaal • Productieruimte voor bewegingskunst met dempende vloer. Depot • Opslagruimte voor kunstobjecten. Expositieruimte • Presentatieruimte met expositiefunctie voor kunstobjecten. Filmzaal • Presentatieruimte voor filmvertoningen, uitgerust met zitplaatsen, projector en projectiescherm. Foyer • Publieke ontmoetingsruimte voor, na en tijdens onderbrekingen van voorstellingen. Horeca • Ruimte waar eten en/of drinken geprepareerd en geserveerd wordt. (Flex-)kantoorruimte • Productieruimte voor digitale kunst, uitgerust met bureau(s) en computer(s). Leslokaal • Presentatieruimte met cultuureducatieve functie. Museumzaal • Vaste presentatieruimte met expositiefunctie voor kunstobjecten in een museum. Opnamestudio • Productieruimte, uitgerust met apparatuur voor audio en/of visuele opnames. Podiumzaal • Presentatieruimte uitgerust met een podium. Repetitieruimte • Productieruimte met repetitiefunctie, uitgerust met discipline-relevante repetitiematerialen en faciliteiten.
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
Bijlage 2: Vragenlijst cultuurkaart
64 Mutatieverzoek Cultuurkaart Amsterdam De Cultuurkaart Amsterdam wordt beheerd en periodiek bijgewerkt door de gemeente Amsterdam, afdeling Kunst & Cultuur. Met dit formulier kunt u een wijziging of aanvulling van gegevens op de kaart voorstellen. Dit voorstel wordt vervolgens in behandeling genomen en (indien goedgekeurd) verwerkt in de kaart. De kaart is te vinden op maps.amsterdam.nl/kunstencultuur/ Het invullen van dit formulier duurt ongeveer 5 minuten. Alle gevraagde gegevens worden geanonimiseerd verwerkt en dit formulier wordt na verwerking van de gegevens vernietigd.
* Vereist
Algemene Vragen 1.
Voor welke instelling dient u een wijzigingsvoorstel in? *
2.
3.
Bent u betrokken bij de instelling waarvoor u een voorstel indient? * o Ja, ik ben er gevestigd/werkzaam o Ja, ik treed er op/organiseer activiteiten o Nee, ik ben niet betrokken o Andere
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
4.
65
Wat voor voorstel wilt u indienen? * o Ontbrekende instelling (datapunt) o Ontbrekende gegevens bestaande instelling o Onjuiste gegevens bestaande instelling
Ontbrekende instelling (datapunt) 5.
Wat is het adres? (Straat 1, 1234AB) * Alleen instellingen die gevestigd zijn in Amsterdam worden toegevoegd aan de kaart. Een instelling mag ook niet exclusief gevestigd zijn op een woonadres.
6.
Het gebouw is een plek voor... * o Makers (er wordt uitsluitend werk gemaakt) o Publiek (er wordt uitsluitend werk gepresenteerd aan publiek of gemaakt met publiek) o Zowel productie als presentatie
7.
Hoeveel programma's vinden er grofweg per jaar plaats? * o 0-50 o 50-100 o 100-200 o 200+
8.
Licht de productie en presentatie-elementen kort toe (wat wordt er gemaakt/gepresenteerd) *
9.
Het grootste deel van de producties/programma's van de instelling vallen binnen de disciplines... * Selecteer maximaal 2 opties. o Architectuur o Beeldende Kunst o Creatieve Industrie (mode, design & grafische vormgeving) o Dans o Debat o Erfgoed (musea) o Film o Fotografie o Letteren o Muziek o Nieuwe Media (bv. digitale kunst, virtual/augmented reality, kunstmatige intelligentie) o Theater o TV & Radio (incl. podcasts) o Geen primair discipline (multidisciplinair) o Andere
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
66
10. Het gebouw waarin de instelling gevestigd is kan getypeerd worden als ...* Selecteer maximaal 3 opties. o Bibliotheek o Broedplaats (verzamelgebouw voor makers) o Buitenlocatie (vrijwel volledig in de buitenlucht) o Buurthuis o Cultuureducatie o Galerie o Nachtcultuur (veel programmering na 22.00) o Talentontwikkeling o Vrije Ruimte o Geen van de bovenstaande o Andere 11. Het gebouw waarin de instelling gevestigd is bevat de volgende type ruimtes: * Selecteer maximaal 6 opties. o Activiteitenruimte (multifunctionele ruimte voor culturele activiteiten) o Atelier/werkplaats o Atelierwoning o Bibliotheekzaal o Buitenruimte o Clubzaal o Danszaal (repetitieruimte met speciale dansvloer) o Expositieruimte o (Flex-)kantoorruimte o Foyer o Horeca (keuken & bar aanwezig) o Leslokaal o Museumzaal (vaste expositieruimte in museum) o Opnamestudio o Podiumzaal o Repetitieruimte o Andere Ontbrekende/onjuiste gegevens U hoeft alleen de velden in te vullen waarvoor informatie ontbreekt/onjuist is. 12. Naam
Beschrijving: max. 15 woorden
13. Adres (Straat 1, 1234AB)
14. Locatie op de kaart
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
67
15. De instelling is een plek voor … o Productie (er wordt uitsluitend werk gemaakt) o Presentatie (er wordt uitsluitend werk gepresenteerd aan publiek of gemaakt met publiek) o Zowel productie als presentatie 16. Hoeveel programma's vinden er grofweg per jaar plaats o 0-50 o 50-100 o 100-200 o 200+ 17. Het grootste deel van de producties/programma's van de instelling vallen binnen de disciplines ... Selecteer maximaal 2 opties. o Architectuur o Beeldende Kunst o Creatieve Industrie (mode, design & grafische vormgeving) o Dans o Debat o Erfgoed (musea) o Film (incl. audiovisueel) o Fotografie o Letteren o Muziek o Nieuwe Media (bv. digitale kunst, virtual/augmented reality, kunstmatige intelligentie) o Theater o TV & Radio (incl. podcasts) o Geen primair discipline (multidisciplinair) o Andere 18. Het gebouw waarin de instelling gevestigd is kan getypeerd worden als ... Selecteer maximaal 3 opties. o Bibliotheek o Broedplaats (verzamelgebouw voor makers) o Buitenlocatie (vrijwel volledig in de buitenlucht) o Buurthuis o Cultuureducatie o Galerie o Nachtcultuur (veel programmering na 22.00) o Talentontwikkeling o Vrije Ruimte o Geen van de bovenstaande o Andere
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
19. Het gebouw waarin de instelling gevestigd is bevat de volgende type ruimtes: o Activiteitenruimte (multifunctionele ruimte voor culturele activiteiten) o Atelier/werkplaats o Atelierwoning o Bibliotheekzaal o Buitenruimte o Clubzaal o Danszaal (repetitieruimte met speciale dansvloer) o Expositieruimte o (Flex-)kantoorruimte o Foyer o Horeca (keuken & bar aanwezig) o Leslokaal o Museumzaal (vaste expositieruimte in museum) o Opnamestudio o Podiumzaal o Repetitieruimte o Andere
Contactgegevens Bij onduidelijkheden of aanvullende vragen over uw mutatieverzoek nemen wij contact met u op. 20. E-mailadres *
68 21. Telefoonnummer
Nulmeting Culturele Voorzieningen Onderzoeksrapportage en advies
Bijlage 3: Vragenlijst cultuurprofielen & geïnterviewde partijen
69 1. Vestiging • Hoe is het om in [stadsdeel] te zitten? • Welke positieve kanten ervaart uw instelling door gevestigd te zijn in [stadsdeel]? • Wat kan er beter? 2. Ruimte • Kunt u omschrijven hoe uw huidige ruimte eruitziet? • Wat voor type ruimtes? • Waar gebruikt u deze ruimtes voor? • Wat vindt u prettig aan uw huidige ruimte en wat minder? • Indien u de mogelijkheid had, waar zou u naar toe willen? • Zou u in deze ruimte kunnen blijven als u zou willen? (duur van huurcontract, betaalbaarheid, omgeving) 3. Directe omgeving • Hoe ervaren jullie de directe omgeving van jullie vestiging in [stadsdeel]? (Bereikbaarheid, publiek, andere makers waar ze mee samenwerken, aantrekkelijkheid wijk/buurt/plein als beleving). • Wat is prettig en wat niet? • Werken jullie samen met instellingen, ondernemers en kunstenaars/makers in de buurt? • Met wie werken jullie samen en op welke manier? (scholen, buurthuizen, welzijnsorganisaties) • Hoe heeft u deze samenwerking ervaren? 4. Flexibiliteit • Als het nodig of wenselijk is om een gebouw te delen met een andere (type) organisatie, voor welke (type) organisatie zou u dan kiezen? • Zijn er andere maatschappelijke voorzieningen (scholen, gymzalen, buurthuizen) waar u de activiteiten zou willen organiseren? • Wat is uw ervaring hierin?