2. Notitie Actielijnen Corporate Sustainability Reporting Directive

Notitie Actielijnen Corporate Sustainability Reporting Directive

1 Inleiding In de visie Nieuw Amsterdam Economisch Peil heeft Amsterdam als hoofddoel om ‘samen bij te dragen aan brede welvaart, welzijn en ontwikkel-potentieel in de stad en regio’. Met brede welvaart als uitgangspunt wil Amsterdam een nieuwe balans vinden tussen ‘economie, duurzaamheid, ruimtelijke en sociaal-culturele effecten op de stad, de regio en in andere landen’. Regelgeving speelt hierin een belangrijke rol en biedt kansen. De Europe ESG zijn milieu-, sociale- en bestuurscriteria voor de activiteiten van een bedrijf die gevolgen kunnen hebben voor de samenleving of het milieu. ESG staat voor Environmental, Social en Governance. ESG richt zich op het bevorderen van duurzaamheid, sociale verantwoordelijkheid en goed bestuur, met als doel bij te dragen aan een duurzamer en maatschappelijk verantwoord systeem. De afgelopen jaren is ESG steeds belangrijker geworden, niet alleen voor bedrijven, maar ook voor andere stakeholders als financiers en overheden. De Europese Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) is een Europese richtlijn die bedrijven verplicht om transparant te rapporteren over hun ESG-prestaties. Het stimuleert bedrijven om ecologisch en sociaal verantwoord te ondernemen. Dit biedt kansen voor het stimuleren van brede welvaart in Amsterdam. De implementatie gebeurt in drie fases.

In de eerste fase moeten grote beursgenoteerde bedrijven in 2025 rapporteren over 2024. Andere bedrijven volgen in de twee fases die daarna volgen, zie figuur 1 hieronder.

Gemeente Amsterdam Notitie Actielijnen CSRD

Pagina 2 van 10

Figuur 1: Fasering van de invoer van de CSRD (Bron: MVO Nederland, 2025)

In Amsterdam moeten in 2025 ongeveer 350 ondernemingen rapporteren over hun hele waardeketen in het jaar 2024, inclusief de risico’s en kansen van hun producten en diensten. Dit betekent dat CSRD-plichtige ondernemingen rapportage-eisen kunnen gaan stellen aan hun leveranciers in het mkb. Deze ondernemers zijn zich vaak niet bewust van deze eisen en zijn er onvoldoende op voorbereid. Met het mkb als ruggengraat van de lokale economie in Amsterdam kan de (indirecte) impact van de regelgeving daarom groot zijn. Deze uitdagingen bieden ook kansen. Door het effectief ondersteunen van het mkb in het kader van de CSRD, kan de gemeente de transitie naar duurzamere en meer maatschappelijk verantwoorde werkwijze in de brede economie stimuleren. Behandeling van deze notitie Deze notitie ‘Actielijnen Corporate Sustainability Reporting Directive’ bevat een eerste overzicht voor lokale invulling van de CSRD. Deze invulling is gebaseerd op de verkenning ‘ESG voor steden’ die in 2023 en 2024 is uitgevoerd door de CSO. Deze verkenning heeft geleid tot de drie actielijnen, te weten ‘Ondersteuning van ondernemingen op ESG en CSRD’ (met specifieke aandacht voor het mkb), ‘Vertegenwoordiging sociale vraagstukken in gemeenschappen’ en ‘Beleidsontwikkeling en kennisuitwisseling’.

De actielijnen zetten onder meer versterkt op verbinding met bestaande lokale initiatieven en nationale en internationale overheden. Ook dienen we de impact van maatschappelijke initiatieven en impact ondernemers in Amsterdam te verbeteren door de kansen en verplichtingen van de CSRD daarvoor te benutten. Daarnaast kijken we waar we de kans om de inzichten in ESG-Impact en CSRD-rapportages van Amsterdamse bedrijven gevestigd kunnen gebruiken bij het vormen van beleid. Dit is in lijn met de motie 559 van de leden Broersen en Krom inzake naar een maatstaf voor brede welvaart.

Gemeente Amsterdam Notitie Actielijnen CSRD

Pagina 3 van 10

2 De CSRD en relatie met ESG De CSRD is in 2023 ingevoerd in het kader van The European Green Deal. De CSRD verplicht ondernemingen te rapporteren over hun impact op mens en milieu. Daarbij zijn de volgende stakeholders voor rapportages expliciet benoemd in de wetgeving: klanten, werknemers en gemeenschappen/communities. De doelen van de CSRD zijn: - het verminderen van systeemrisico's van klimaatveranderingen en andere duurzaamheidsonderwerpen, zoals sociale misstanden; - het wijzigen van kapitaalstromen, zodat meer geïnvesteerd wordt in duurzame activiteiten en minder in niet-duurzame activiteiten; - het verplichten van ondernemingen tot het verantwoorden van hun impact op mens en milieu; - het voor consumenten transparant inzichtelijk te maken op welke manier bedrijven zich inzetten voor verduurzaming. De inhoud van een CSRD-rapportage wordt per onderneming bepaald door een zogeheten dubbele materialiteit analyse (DMA). Informatie over een onderneming is materieel indien het weglaten - of onjuist weergeven ervan - het oordeel van de gebruiker van de informatie zou kunnen beïnvloeden. Dit verschilt dus per onderneming/sector. De twee materialiteiten zijn: - Financiële materialiteit: De onderneming geeft inzicht in de manier waarop de onderneming geraakt wordt door de ontwikkelingen van buiten, zoals de invloed van klimaatverandering op het bedrijfsmodel.

- Impact materialiteit: De onderneming geeft inzicht in de invloed die zij heeft naar buiten, zoals over het effect van uitstoot op de luchtkwaliteit van omwonenden. Bij materialiteit wordt er zowel gekeken naar actuele als potentiële kansen en risico’s. Ook wordt gekeken naar de korte, middellange en lange termijn. Ondernemingen moeten rapporteren conform de ESRS (European Sustainability Reporting Standards). In de regelgeving ‘sectoragnostische standaarden) rapporteren CSRD-plichtige bedrijven aan de hand van twee overstijgende en tien thematische standaarden. De twee overstijgende standaarden zijn ‘Algemene vereisten’ en ‘Algemeen toelichtingen’. De standaarden per thema zijn er voor Environment (E), Social (S), en Governance (G) vastgelegd (zie Figuur 2).

Gemeente Amsterdam Notitie Actielijnen CSRD

Pagina 4 van 10

Figuur 2: ESRS standaarden

De verwachting is dat kapitaalverschaffers hogere kapitaalkosten in rekening gaan brengen bij ondernemingen die niet voldoende rapportages aanleveren of die zich niet houden aan voorgestelde verbetertrajecten. Sommige investeerders hebben dit soort boetes (‘penalties’) al geïmplementeerd. Dit beperkt de investeringsmogelijkheden en de marktpositie van deze ondernemingen. Ondernemingen met lagere risico’s voor mens en milieu hebben juist meer kans op de markt. Voor ondernemers die vooroplopen in transities, zoals sociaal ondernemers, liggen er naar verwachting economische kansen die gestimuleerd worden vanuit de CSRD. Dit speelt in op de groeiende vraag naar verantwoorde producten en diensten, die zowel kostenbesparing als toegang tot nieuwe markten en investeringen met zich meebrengen. De CSRD is dus ook een belangrijke hefboom in de transitie van de Amsterdamse economie waarin brede welvaart centraal staat.

Gemeente Amsterdam Notitie Actielijnen CSRD

Pagina 5 van 10

3 Uitkomsten van de verkenning ‘ESG voor steden’ In 2023 en 2024 heeft de CSO een verkenning gedaan over de betekenis van de CSRD en ‘ESG voor steden’. Deze verkenning werd uitgevoerd in samenwerking met steden als Berlijn, Thessaloniki en Barcelona, en met input van meer dan 80 experts uit diverse sectoren, waaronder de private, publieke en sociaal-culturele sector. De focus lag op de kansen en bedreigingen die de nieuwe regelgeving voor steden en bedrijven met zich meebrengt. Vanuit de gemeente Amsterdam hebben 30 specialisten bijgedragen die al betrokken zijn bij het realiseren van sociale en duurzame impact in de stad. Het verkenningsproces werd uitgevoerd in drie sessies, waarbij werd onderzocht hoe de invoering van de CSRD kan bijdragen aan het realiseren van meer lokale ESG-impact. Herkenning van bestaande initiatieven op de pijler ‘milieu’ Analyse is dat de markt haar rol oppakt aangaande de pijler milieu (environment) van ESG, onder andere door de grote accountantskantoren, adviesorganisaties en instrumentariumbouwers voor impactmetingen. Omdat de CSRD-rapportage onderdeel moet zijn van het jaarverslag en accountants hierop af moeten tekenen, zit hier een grote drijfveer. Daarnaast heeft de gemeente al diverse programma’s genomen op het gebied van duurzaamheid, met een focus op de pijler milieu.

Met de Uitvoeringsagenda 'Ondernemend Duurzaam' maakt de gemeente vanuit de portefeuille Economische Zaken de inzet voor de transitieopgaven van de gemeente Amsterdam zichtbaar. Meer specifiek betreft het een bijdrage aan de volgende beleidsprogramma’s: - Energietransitie: ‘Routekaart Klimaatneutraal’ (via de programma's Verduurzaming Zakelijke Markt en Verduurzaming Haven & Industrie), - Grondstoffentransitie: ‘Uitvoeringsagenda Amsterdam Circulair 2023-2026’ en - Groentransitie: ‘Agenda Klimaatadaptatie 2024 -2026’. Bestaande initiatieven op de pijler milieu vanuit de gemeente zijn talrijk. De gemeente heeft de afgelopen tien jaar bijvoorbeeld de milieubarometer gratis beschikbaar gemaakt voor Amsterdamse bedrijven. Ook is er samenwerking met MVO Nederland voor bewustwordingsprogramma’s over circulair gerelateerde werkzaamheden voor bedrijven. Daarnaast worden tools ingezet voor de energietransitie van bedrijven. Tevens heeft de New Economy in opdracht van de gemeente Amsterdam een impactmeting van Amsterdamse bedrijven gemaakt op basis van de impact van hun materiaalgebruik. De verkenning benadrukt aanvullende handvatten op het bestaande inzet, zoals het samenwerken met verschillende partners die bijdragen aan het behalen van deze doelstellingen. De gemeente volgt de ontwikkeling op de pijler milieu en ontwikkelt en onderhoudt bestaande maatregelen.

Ruimte voor lokale invulling op de pijler ‘sociaal’ Voornamelijk voor de pijler ‘sociaal’ levert de verkenning ruimte voor beleidsmatige invulling. Volgens de verkenning hebben ondernemers moeite om goed invulling te geven aan de sociale impact waarover zij moeten rapporteren. Steden worden hierbij als belangrijke partner gezien door hun kennis en ervaring met het sturen en monitoren op sociaal impact. Dit bieden kansen om duurzame en sociale ambities van ondernemers te verbinden met lokale opgaven. De vraag is

Gemeente Amsterdam Notitie Actielijnen CSRD

Pagina 6 van 10

echter wat de rol vanuit de gemeente zou kunnen zijn en hoe deze het beste kan worden vormgegeven. Concreet werd het handelingsperspectief voor de gemeente: - bij het herkennen van de sociale vraagstukken die in gemeenschappen leven; - bij het vormen van lokale ecosystemen die bijdragen aan oplossingen voor die sociale vraagstukken; - bij het vaststellen van de impact daarvan. De gemeente kan hierin een verbindende en sturende rol spelen tussen gemeenschappen en hun sociale vraagstukken, CSRD-plichtige ondernemingen en sociaal ondernemers, en borgen dat sociale vraagstukken door gemeenschappen lokaal zijn vastgesteld en niet worden gedefinieerd vanuit belangen van grote ondernemingen.

Gemeente Amsterdam Notitie Actielijnen CSRD

Pagina 7 van 10

4 Actielijnen voor 2025 We zetten in op drie actielijnen voor 2025 op basis van de eerder uitgevoerde verkenning. Deze actielijnen raken meerdere portefeuilles en zijn samengesteld uit acties en activiteiten uit bestaande opgaveagenda's, programma’s en uitvoeringsplannen. Dit kan worden opgepakt binnen de beschikbare middelen.

4.1 Ondersteuning van ondernemingen op ESG en CSRD CSRD is een nieuw onderwerp voor alle ondernemers waardoor de gemeentelijke inzet zich op het klein, midden en grootbedrijven richt. Ondernemingen zullen verschillend omgaan met de risico’s en kansen die voortvloeien uit hun dubbele materialiteit analyse. Zij zullen risico’s willen beperken of kansen willen verzilveren door samenwerking met andere ondernemingen of sociale projecten. De gemeente kent de markt en samenleving goed en kan CSRD-plichtige ondernemingen koppelen aan elkaar, aan specialistische of innovatieve mkb-bedrijven die grotere impact kunnen realiseren, aan sociale ondernemingen met impactvolle producten en diensten, en aan lokale gemeenschappen en initiatieven. Bovendien kan de gemeente proactief duurzame ecosystemen van bedrijven stimuleren in haar eigen vestigings- en inkoopbeleid. Verder is er een rol voor de gemeente weggelegd bij het ondersteunen van het mkb bij het voldoen aan de CSRD- eisen. Dit kan door informatie te delen en daardoor bewustwording te creëren. De gemeentelijke rol moet zich verhouden tot de proactieve nationale inzet vanuit het ministerie van EZ. De CSRD is een Europese regelgeving met dezelfde betekenis voor alle bedrijven. Door de regelgeving wordt een integrale landelijke aanpak gestimuleerd die lokale of regionale versnippering wil voorkomen.

In gesprekken met de rijksoverheid blijkt dat de nationale inzet ook in 2025 verder wordt ontwikkeld. Zo wordt bijvoorbeeld de concrete ondersteuning van het mkb bij het verzamelen van ESG-data verkend door de rijksoverheid. Gebaseerd op de resultaten van de verkenning kan de gemeente een stimulerende, agenderende rol spelen om de toepassing van praktische oplossingen te bevorderen, zoals een online tool voor het verzamelen van ESG-data. De gemeentelijke rol wordt krachtiger als er ervaringen met andere lokale overheden worden gedeeld, waarin we deelnemen aan netwerken, zoals de City Deal Impact Ondernemen, VNG of G4. Aansluitend op bestaande initiatieven zetten we in op de volgende acties:  Stimuleren informatieverspreiding en bewustwordingsprogramma’s mkb Vanuit de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland bestaat het informatiepunt ‘MVOsteunpunt’ waarmee we mogelijke aansluiting verkennen. Verder ondersteunt het ministerie van EZ de samenwerking van SER, MKB-Nederland en VNO-NCW aan informatieve ondersteuning voor het mkb via webinars, bijeenkomsten,trainingen en online materiaal. In januari 2025 werd de ‘ESRS Navigator’ in opdracht van ministerie EZ gelanceerd die bedrijven op weg helpt. De navigator bevat ook de gelanceerde Listed Small Medium Enterprise (LSME) standaard voor het beursgenoteerde mkb en de Voluntary reporting for SMEs (VSME)

Gemeente Amsterdam Notitie Actielijnen CSRD











Pagina 8 van 10

standaard voor het niet-beursgenoteerde mkb. We brengen dit soort initiatieven onder de aandacht via onze lokale kanalen. Daarnaast brengen we informatief aanbod van marktpartijen die invloed hebben op het mkb onder aandacht, zoals Impact Institute en MVO Nederland. We beogen daarmee proactief de kansen voor het mkb (in de waardeketen) te verduidelijken en hun risico’s te beperken door het ondersteunen met kennis over de CSRD. Organiseren netwerkevenementen en overeenkomsten op de ‘S’ van ESG Voor het mkb en ook grotere bedrijven kunnen we daarnaast meerwaarde creëren door het organiseren van netwerkevenementen rondom de sociale pijler van de ESG. Impact ondernemingen hebben vaak een koplopersrol in de transitie naar duurzamere en meer maatschappelijk verantwoorde werkwijzen. Met netwerkevenementen zien we ook de kans om impact en regulier ondernemers samen te brengen en daardoor de ESG-ambitie voor reguliere bedrijven te bevorderen. Daarnaast onderzoeken we in samenwerking met partners als het Nieuw Amsterdams Verbond het opzetten van overeenkomsten met bedrijven om beschikbare middelen te verbinden aan lokale sociale programma’s. We maken daardoor gebruik van bestaande structuren en hun huidige werkwijze, zoals Bureau Social Return die bijvoorbeeld kunnen ondersteunen bij het registreren en controleren van sociale deals.

Bijzondere focus ligt hierbij op Zuidoost, Nieuw-West en Noord. We verkennen ook mogelijke aansluiting op bestaande initiatieven die bepaalde door de ESRS gedefinieerde sociale doelen raken, zoals Business Involved dat onder meer vrijwilligerswerk door bedrijven ondersteund. Onderzoeken lokale deals gebiedsontwikkeling We onderzoeken hoe we lokale deals kunnen ontwikkelen in gebiedsontwikkeling langs de lijn van de CSRD. Waarbij we nieuwe instrumenten onderzoeken, als lokale contracten met vastgoedpartijen en ontwikkelaars die naast commercieel vastgoed ook community based en/of sociale invulling een plek kunnen geven. Verkennen voorkeursrol inkoop We verkennen de mogelijkheid van een voorkeursrol voor impact ondernemingen binnen de inkoop van de gemeente. Met inkoop verbindt de gemeente zich aan ondernemingen. De mate waarin deze positief bijdragen aan de stad verschilt. Voor ondernemingen die verduurzaming en sociaal-maatschappelijke impact nastreven zou hun positieve impact op de stad kunnen meewegen in de selectie voor aanbestedingen. Vooral voor mkb-bedrijven is het nog zoeken naar een passend instrument. Een groep van circa tien bedrijven uit de grondweg- en waterbouwsector werkt momenteel aan een verkenning samen met de leadbuyer fysiek.

Onderzoeken impact deals We onderzoeken hoe we het bestaande initiatief van impact deals kunnen door ontwikkelen naar bredere / grotere formats, zoals de aanpak in Mannheim met een stadscampagne en een dealplatform. Impact deals zijn een bewezen format voor een sleutelrol van het verbinden van publieke en private sector in het stimuleren van (sociale) impact door bedrijven. Dit is een maateregel uit de opgaveagenda Innovatieve en Impactvolle Ecosystemen. Verkennen impactmeting voor bedrijven We verkennen bestaande impactmetingen op lokaal niveau en onderzoeken hoe we deze processen kunnen bundelen om de toegevoegde waarde zichtbaar te maken en de administratieve lasten te verminderen voor lokale ondernemers. Dat begint met het transparant maken en bewustwording creëren van de meerwaarde van impactmetingen. De dynamiek in de markt rond CSRD heeft tot gevolg dat uiteenlopende werkwijzen voor

Gemeente Amsterdam Notitie Actielijnen CSRD

Pagina 9 van 10

impactmeting ontstaan, zowel binnen de gemeente als in de markt. Dat doen we op basis van een pilot project met de HvA en Scentiss (landelijk onderzoeksproject onder leiding van de Universiteit Utrecht), waarin we op een geselecteerd set van CSRD-indicatoren een metameting voor een bepaalde groep van lokale ondernemers opzetten. Dit is een maateregel uit de opgaveagenda Innovatieve en Impactvolle Ecosystemen.

4.2 Vertegenwoordiging sociale vraagstukken in gemeenschappen Een belangrijke uitdaging bij de implementatie van de CSRD is het effectief betrekken van lokale gemeenschappen bij het identificeren van sociaal-maatschappelijke vraagstukken. Vaak ontbreekt het aan een gestructureerde manier om de relevante sociaal-maatschappelijke risico's en kansen die bedrijven hebben ten aanzien van de lokale gemeenschap inzichtelijk te maken. Dit maakt het moeilijk voor zowel bedrijven als gemeenschappen om gezamenlijk te werken aan duurzame oplossingen. In aanvulling op actielijn 4.1 ligt er daarom een belangrijke rol bij de gemeente om de lokale vertegenwoordiging van gemeenschappen te organiseren die de sociaal-maatschappelijke vraagstukken van de gemeenschap kunnen vaststellen. Deze lokale vertegenwoordiging kan dan samen met CSRD-plichtige ondernemingen vaststellen wat hun materiele kansen en risico’s betreffende sociale impact op de lokale community zijn, en wat de materiele kansen en risico’s van afhankelijkheid van lokale gemeenschappen zijn (de twee hoofddoelen van de sociale pijler van de CSRD). In de komende periode zetten we in op de volgende actie:  Verkennen mogelijkheden versterken rol lokale gemeenschappen We onderzoeken naar hoe we de positie van lokale vertegenwoordigers uit diverse gemeenschappen kunnen versterken.

Dit onderzoek doen we aan de hand van een concreet pilotproject in samenwerking met het Masterplan Zuidoost. In Zuidoost zijn al tal van werkzame ingrediënten wat dit tot een kansrijke context maakt. In het voortraject ‘ESG voor steden’ zijn diverse lokale stakeholders betrokken waarop kan worden voortgebouwd. Werkzame ingrediënten zijn bijvoorbeeld de wijktransitiehub in de K-buurt. Deze is tot stand gekomen met een bijdrage vanuit het ESG-beleid van een ICTmultinational uit Zuidoost, de Johan Cruijff Arena die actief inzet op ESG en ook een rol wil spelen in het meenemen van andere bedrijven en het bedrijvennetwerk Zuidoost City. In theorie zou de gemeente vervolgens CSRD-plichtige ondernemingen kunnen certificeren voor hun bijdrage aan het sociale project. In de verkenningsfase van ‘ESG voor steden’ is een eerste ervaring opgedaan met de ‘Cities Digital Autonomous Organization (DAO) werkwijze’ in een pilot in Zuidoost. De werkwijze legt de voortgang en metingen van ESG-projecten onder belangengroepen nauwkeurig vast. Daarin worden niet alleen meetbare indicatoren rond sociale projecten vastgesteld, maar worden belangengroeperingen ook gevraagd naar hun subjectieve beleving (bijvoorbeeld verbetering van sociale contacten of verhoging van zekerheid in de sociale omgang).

In Zuidoost zijn in het kader van de Cities DAO eerste E- en S-doelen vastgesteld op basis van het Masterplan Zuidoost met lokale stakeholders. Dit zou een manier kunnen zijn hoe we

Gemeente Amsterdam Notitie Actielijnen CSRD

Pagina 10 van 10

de CSRD-component kunnen inbrengen in bestaande werkwijzen en sociale structuren en welke capaciteiten in sociale gemeenschappen ondersteuning of uitbreiding nodig hebben om de impact van ondernemingen op de lokale community vast te stellen. In de komende periode zetten we in op de volgende actie:  Onderzoeken belofte Cities DAO werkwijze We onderzoeken de meerwaarde en juridische en beleidsmatige consequenties van een impactcertificering door de gemeente. In overleg met grote accountantskantoren verkennen wij hoe zij de impactmeting van de pijler sociaal vormgeven en of zij meerwaarde zien in certificering vanuit de gemeente.

4.3 Beleidsontwikkeling en kennisuitwisseling De verkenning ‘ESG voor steden’ heeft laat zien dat de CSRD vele beleidsgebieden van de gemeente raakt. Met de beleidsterreinen waarop we de CSRD kunnen aanwenden om sociaalmaatschappelijke doelen te bereiken, verrijken we de beleids- en uitvoeringspraktijk, zodat daarin rekening wordt gehouden met de uitgangspunten van CSRD. We verkennen deze praktijk verder. Indien noodzakelijk passen we gemeentelijk beleid- en uitvoeringspraktijk aan. We zetten hiervoor een verbindingsstructuur op die ook de samenwerking zoekt met externe stakeholders als het Nieuw Amsterdams Verbond en de Amsterdam Economic Board. In de komende periode zetten we in op de volgende acties:  Organiseren bewustwording binnen de gemeente Amsterdam We organiseren lunchlezingen en meetups al dan niet als onderdeel van bestaande bijeenkomsten. Ook zetten we in op het organiseren van een training in CSRD voor ambtenaren.  Organiseren uitwisseling in City Deal en internationaal verband We zetten ons in voor de versterkte uitwisseling in de City Deal Impact Ondernemen en internationaal verband.

 Kennisuitwisseling met landelijke en Europese partijen We stimuleren de kennisuitwisseling en verkenning van aansluiting op initiatieven met partijen zoals het Ministerie, MKB Nederland, de EU en andere grote gemeenten die koplopers op het gebied van ESG zijn zoals Helsinki of Tallinn.  Verkennen (opkomende) wetgeving We verkennen (opkomende) wetgeving, zoals CSDDD of sectorspecifieke regelgeving, de relevantie voor onze (lokaal) beleidsvorming en hoe deze bij de ESG-verbindingsstructuur kunnen worden betrokken. De maatschappelijke dynamiek als gevolg van de invoering van CSRD is nog pril. Daarom neemt de gemeente komend jaar een proactieve houding in op basis van verschillende onderzoeken en verkenningen. Dit met focus op de pijler sociaal, waarop de gemeente een primaire verantwoordelijkheid heeft.