2. Nota van Beantwoording adviezen gebiedsgericht fatbikeverbod APV Dagelijks Bestuur Stadsdelen en Stadsgebied Weesp.docx

Zo kan in meerdere stadsdelen ervaring worden opgedaan. Ook komt er dan meer duidelijkheid over de juridische houdbaarheid voordat tot verdere stadsbrede uitrol wordt overgegaan. Het Rembrandtpark leent zich volgens het dagelijks bestuur goed als gebied om in Nieuw-West mee te starten. Antwoord college: Het college neemt kennis van de aangedragen locaties maar kan nog geen inhoudelijke reactie geven, omdat nu ter besluitvorming alleen het voornemen voor de toevoeging van de APV bepaling voor ligt. Het college dankt het stadsdeel voor de alvast aangedragen locaties. De selectie van locatie(s) waar het verbod zal kunnen gelden zal in nauw overleg met het stadsdeel gebeuren. ‘Participatie en educatie’ Advies Dagelijks Bestuur Nieuw-West Aangezien de gebruikers van fatbikes grotendeels jong zijn adviseert het dagelijks bestuur om naast de in het participatieplan opgenomen belangenorganisaties, ook actief in gesprek te gaan met de jongerenadviesraad over hun ideeën omtrent het aanpakken van de fatbike overlast. Het college geeft aan dat er al veel wordt gedaan aan educatie en voorlichting. Toch ziet het dagelijks bestuur hier nog wel mogelijkheden om beter aan te sluiten bij de leefwereld van de jongeren, zeker als hierbij ook de jongerenadviesraad bij wordt betrokken.

Het dagelijks bestuur adviseert om samen met de jongerenadviesraad, scholen, Halt en veiligheidsvoorlichters een gericht voorlichtingsprogramma te ontwikkelen over de risico's van opgevoerde e-bikes en fatbikes. Antwoord college: Amsterdam zet al geruime tijd in op gerichte voorlichting en verkeerseducatie rondom e-bikes en fatbikes. Afgelopen schooljaren is namens de wethouder een brief gestuurd naar alle basisscholen in Amsterdam, specifiek gericht op ouders van kinderen in groep 8. Juist op dit overgangsmoment naar de middelbare school wordt vaak een (elektrische) fiets aangeschaft. Met deze brief zijn

21

ouders geïnformeerd over de geldende regels en de risico’s van e-bikes en fatbikes. Daarnaast biedt Amsterdam, samen met de Vervoerregio Amsterdam, gratis verkeerseducatie aan op basis-, middelbare- en mbo-scholen. Hiervoor zijn aanvullende lespakketten ontwikkeld die specifiek aansluiten bij de Amsterdamse opgave rond e-bikes en fatbikes. Voorbeelden van dit educatieaanbod zijn Streettalks, het spel- en debatprogramma Kruispunt fatbike/e-bike, videotrainingen via Blikveld en een lesbrief die door docenten zelfstandig kan worden ingezet. Tegelijkertijd deelt het college de opvatting van het dagelijks bestuur dat het belangrijk is om educatie en voorlichting voortdurend te blijven aanpassen aan de leefwereld van jongeren. Daarom blijven we onderzoeken hoe kennis, bewustwording en voorlichting zo effectief mogelijk bij de doelgroep terechtkomen. Het college beschouwt educatie en participatie nadrukkelijk als een doorlopend proces, waarbij wordt geleerd van ervaringen uit de praktijk en waarin ruimte blijft voor bijsturing. Zo blijven we werken aan een aanpak die niet alleen informeert, maar jongeren ook daadwerkelijk bewust maakt van de risico’s van opgevoerde e-bikes en fatbikes en bijdraagt aan veiliger verkeersgedrag.

‘Inrichting openbare ruimte’ Advies Dagelijks Bestuur Nieuw-West: Een aantal jaren geleden zijn bijna alle parken voetgangersgebied geworden waar tevens gefietst mag worden. De paden worden sindsdien gedeeld door voetgangers en fietsers. Toentertijd was dat vooral ingevoerd om de snorfiets uit parken te weren. We zien nu dat de elektrische fiets in feite de nieuwe snorfiets is geworden. Daarbovenop is het steeds drukker geworden. Die drukte in combinatie met het grote snelheidsverschil maakt dat vermenging van voetgangers en fietsers in de openbare ruimte steeds vaker tot gevaarlijke situaties en ongelukken leidt. Het dagelijks bestuur adviseert dan ook om naar de toekomst, bij groot onderhoud en herinrichtingen, in te zetten op het herinvoeren van aparte fiets en voetpaden in de Amsterdamse parken en in woonbuurten met grote voetgangerszones (zoals bijvoorbeeld bij Geer Ban, Landzicht en Kweekhoven in Osdorp). Zorg daarbij dan ook voor veilige oversteekplekken in de parken daar waar voet- en fietspaden elkaar kruisen. Antwoord college: Het college neemt kennis van dit advies, maar kan hierop geen inhoudelijke reactie geven, omdat nu ter besluitvorming alleen de APV-bepaling voor een gebiedsgericht fatbikeverbod ligt.

Groot onderhoud en herinrichtingen kent een eigen programmering, begroting en ontwerpleidraad die wordt beschreven in de vastgestelde USTOR (Toekomstbestendig werken aan de Openbare Ruimte). Verbeteringen van verkeersveiligheid (en waar mogelijk ook voor fiets) worden als plus in principe altijd meegenomen bij groot onderhoud+ en herinrichtingen. Daarnaast investeert het college in veilige oversteekplekken zoals beschreven in de Uitvoeringsagenda Amsterdam maakt Ruimte, waarbij rekening dient te worden gehouden met de beschikbare middelen en prioritering op basis van urgentie en noodzaak. Ten aanzien van snelheidsverschillen op het fietspad voeren we in 2026 een proef uit met een maximumsnelheid, om te ervaren of dit een effectieve maatregel kan zijn om het fietspad veiliger te maken.

22

9 Stadsdeel Zuidoost Het advies van Dagelijks Bestuur Zuidoost: Het dagelijks bestuur (DB) staat positief tegenover het inzetten van een gericht gebiedsverbod, mits dit juridisch houdbaar, bestuurlijk uitlegbaar en praktisch uitvoerbaar is. Tegelijkertijd benadrukt het DB dat een gebiedsverbod slechts één van de instrumenten kan zijn binnen een bredere aanpak waarin handhaving, voorlichting en participatie centraal staan. Situatie Zuidoost • Bewoners ervaren structurele overlast en onveiligheid door opgevoerde fatbikes, zowel op fietspaden als in winkelcentra en voetgangersgebieden. • Het aantal formele meldingen geeft een vertekend beeld; signalen uit de wijken wijzen op een aanzienlijk grotere feitelijke overlast. • Fatbikes worden vaak door jongeren gebruikt, rijden met hoge snelheid over stoepen en onderdoorgangen, en veroorzaken gevaarlijke situaties voor kwetsbare weggebruikers. • Concrete locaties waar de problematiek zich concentreert zijn onder meer: Amsterdamse Poort, winkelcentra ’t Gein, Reigersbos en Holendrecht, en het stationsgebied Bijlmer Arena. ‘Gebiedsverbod’ Advies Dagelijks Bestuur Zuidoost • Een gebiedsverbod kan een aanvullend instrument zijn om overlast te beperken, maar alleen wanneer bestaande handhavingsmogelijkheden onvoldoende blijken. • Het verbod moet proportioneel zijn en gebaseerd op heldere, objectieve en toetsbare criteria.

• Een gebiedsverbod is pas aan de orde wanneer cijfers en feiten wijzen op onverantwoorde gevaarlijke situaties en andere maatregelen niet effectief blijken. Het DB maakt hierbij de volgende kanttekeningen en geeft de volgende adviezen mee aan het college: 1. Afwegingskader • Ontwikkel een duidelijk, objectief en toetsbaar criterium voor aanwijzing van verbodsgebieden. • Gebruik meldingen, verkeersveiligheidsdata en infrastructuurkenmerken als basis. Antwoord college: Het college neemt kennis van de genoemde adviezen op dit punt. Momenteel ligt alleen de APVbepaling voor waarmee het mogelijk wordt om gebieden aan te wijzen waar geen fatbikes mogen rijden. De wijze van aanwijzing van de verbodsgebieden volgt in de uitwerking. Aantoonbare overlast is in ieder geval een criterium dat randvoorwaardelijk is voor een gebied om aangewezen te kunnen worden. Advies Dagelijks Bestuur Zuidoost 2. Handhaving • Zonder prioriteit bij politie en THOR blijft een verbod een papieren maatregel. • Intensieve handhaving op snelheid en opgevoerde fatbikes is noodzakelijk, inclusief boetes en inbeslagname. • Overweeg snelheidsbeperkende obstakels en uitbreiding van voetgangersgebieden

23

Antwoord college: Handhaving zal worden uitgewerkt in de uitwerkingsfase die volgt bij de nadere aanwijzing van de verbodsgebieden. Zowel boa's als politie zijn bevoegd om te handhaven op de APV. Daadwerkelijke inzet zal via prioritering in de beschikbare capaciteit van politie en THOR zijn, in overleg met de stadsdelen en/of Weesp. Advies Dagelijks Bestuur Zuidoost 3. Beperkte reikwijdte • Een verbod pakt de kernoorzaak (opvoeren en risicovol rijgedrag) niet structureel aan. • Monitoring is nodig om verplaatsing van overlast naar naburige routes tijdig te signaleren. Antwoord college: Het college blijft zich inspannen om óók het opvoergedrag te verminderen. Zo lobbyen we voor een landelijk opvoerverbod en een verbod op de verkoop van opvoersetjes. Daarnaast voeren we onder meer de campagne ‘t Kan hard gaan, die zich richt op de risico's van opvoeren, handhaaft de politie op opgevoerde en illegale e-bikes. Het college neemt wel het advies van het stadsdeel over om te monitoren hoe effectief de gebiedsverboden in de praktijk blijken. Advies Dagelijks Bestuur Zuidoost 4. Gelijkheid en duurzaamheid: • Fatbikes zijn ook een duurzaam alternatief voor auto en bromfiets. Het verbod mag geen disproportionele effecten hebben en moet aansluiten bij bredere mobiliteits- en duurzaamheidsdoelen.

• Maatregelen mogen zich niet richten op leeftijd of groepskenmerken om stigmatisering te voorkomen. Antwoord college: Het college herkent zich niet in het mogelijk disproportionele effect van voorliggende maatregel. De aanwijzing van verbodsgebieden zal lokaal gericht zijn op een of meer bepaalde gebieden waar aantoonbaar veel overlast geldt, waardoor het verplaatsen op fatbikes door de stad mogelijk blijft. Alleen dient men op sommige gebieden alternatieve routes te rijden. Een gebiedsverbod voor het rijden met een fatbike richt zich op het beschermen van degenen die de overlast ervaren, ongeacht wie de bestuurder of passagier van de fatbike is. De maatregel richt zich niet op leeftijden of groepskenmerken maar op een type fiets waarmee in Amsterdam in toenemende mate in de openbare ruimte overlast wordt veroorzaakt, namelijk de fatbike. Ook zijn al eerder voor ander typen voertuigen zoals de snor- en bromfiets lokale verbodsgebieden ingesteld om overlast te verminderen, zoals bijvoorbeeld in alle parken in Amsterdam. Advies Dagelijks Bestuur Zuidoost 5. Specifieke infrastructuur Zuidoost • Door de scheiding tussen langzaam en snel verkeer zijn generieke maatregelen niet toepasbaar. • Een verbod moet afgestemd zijn op de lokale infrastructuur en drukke knooppunten zoals winkelcentra en stationsgebieden.

Antwoord college: De locatie(s) waar het fatbikeverbod zal gelden zullen in overleg met de stadsdelen worden besproken waarbij altijd wordt gekeken naar de lokale situatie. Bij de verdere uitwerking van de 24

aanwijzing van gebiedsverboden zal er onder meer gekeken worden naar de nut en noodzaak van de specifiek aangedragen locaties. Daarbij zal aantoonbare overlast door fatbikes het belangrijkste randvoorwaardelijke criterium zijn, waarbij ook andere onderbouwing meegenomen kan worden. Het college neemt kennis van de aangedragen locaties maar kan hier nog geen inhoudelijke reactie geven, omdat nu ter besluitvorming alleen het voornemen voor de toevoeging van de APVbepaling voor ligt. Het college dankt het stadsdeel voor de alvast aangedragen locaties en neemt deze mee voor de uitwerkingsfase indien de Raad de APV bepaling aanneemt. ‘Concrete maatregelen’ Advies Dagelijks Bestuur Zuidoost • Onderzoek snelheidsverlaging naar 20 km/u in drukke winkelgebieden en rond maatschappelijke voorzieningen. • Overweeg aanwijzing van specifieke zones als voetgangersgebied. • Pas handhaving toe op hinderlijk groepsgedrag en agressief rijgedrag. Antwoord college: • Het college werkt dit jaar al aan een proef met 20 km/u op het fietspad, in samenwerking met het ministerie van I&W, en wil eerst evalueren hoe effectief deze proef is, voordat overgegaan wordt tot andere maatregelen op dit terrein. • Het aanwijzen van voetgangersgebieden waar fietsen niet toegestaan is, kan een goede mogelijkheid zijn om voetgangers te beschermen als de situatie zich hiertoe leent.

Dit valt onder de bevoegdheden waartoe het stadsdeel zelf kan besluiten, en valt ook buiten de scope van voorliggende mogelijkheid voor een gebiedsgericht fatbikeverbod via de APV. • Handhaving op hinderlijk groepsgedrag en agressief rijgedrag is al verboden conform Artikel 5 van de Wegenverkeerswet (WVW). De politie kan hierop handhaven binnen de (beperkte) beschikbare capaciteit die er is voor verkeershandhaving. ‘Participatie en communicatie’ Advies Dagelijks Bestuur Zuidoost • Betrokkenheid van bewoners, handhavers en wijkteams is cruciaal voor uitvoerbaarheid en acceptatie. • Het participatietraject moet vroegtijdig en structureel worden ingebouwd. • Voeg aanvullende doelgroepen toe: buurtplatforms, gehandicaptenorganisaties, maaltijdbezorgdiensten, horecabedrijven en winkeliersverenigingen. • Bedrijven en platforms die bezorgers inzetten moeten verantwoordelijkheid nemen voor het rijgedrag van hun medewerkers. Antwoord college: Het college onderschrijft het belang van draagvlak en uitvoerbaarheid bij maatregelen rondom fatbikes. De mogelijkheid voor een gebiedsverbod voor het rijden op fatbikes wordt vastgelegd in voorliggende APV-bepaling. Vervolgens kunnen deze gebieden door de burgemeester worden aangewezen. De aanwijzing van gebieden behoeft geen wettelijke participatieplicht. Wel is gebruik gemaakt van de inspraakprocedure waarbij stadsdelen worden geconsulteerd.

Via deze route zijn signalen, zorgen en aandachtspunten meegenomen vanuit wijken/organisaties. Bij de verdere uitwerking volgt het opstellen van algemene communicatie en voorlichting, met als doel informeren (en normeren?) zodat de maatregel begrijpelijk is voor een ieder die de openbare ruimte waar het verbod geldt gebruikt. Amsterdam zet al geruime tijd in op gerichte voorlichting en verkeerseducatie rondom e-bikes en 25

fatbikes. Afgelopen schooljaren is namens de wethouder een brief gestuurd naar alle basisscholen in Amsterdam, specifiek gericht op ouders van kinderen in groep 8. Juist op dit overgangsmoment naar de middelbare school wordt vaak een (elektrische) fiets aangeschaft. Met deze brief zijn ouders geïnformeerd over de geldende regels en de risico’s van e-bikes en fatbikes. Daarnaast biedt Amsterdam, samen met de Vervoerregio Amsterdam, gratis verkeerseducatie aan op basis-, middelbare- en mbo-scholen. Hiervoor zijn aanvullende lespakketten ontwikkeld die specifiek aansluiten bij de Amsterdamse opgave rond e-bikes en fatbikes. Voorbeelden van dit educatieaanbod zijn Streettalks, het spel- en debatprogramma Kruispunt fatbike/e-bike, videotrainingen via Blikveld en een lesbrief die door docenten zelfstandig kan worden ingezet. Tegelijkertijd deelt het college de opvatting van het dagelijks bestuur dat het belangrijk is om educatie en voorlichting voortdurend te blijven aanpassen aan de leefwereld van jongeren. Daarom blijven we onderzoeken hoe kennis, bewustwording en voorlichting zo effectief mogelijk bij de doelgroep terechtkomen en met welke partners en doelgroepen we het beste kunnen samenwerken daarbij.

Het college beschouwt educatie en participatie nadrukkelijk als een doorlopend proces, waarbij wordt geleerd van ervaringen uit de praktijk en waarin ruimte blijft voor bijsturing. Zo blijven we werken aan een aanpak die niet alleen informeert, maar jongeren ook daadwerkelijk bewust maakt van de risico’s van opgevoerde e-bikes en fatbikes en bijdraagt aan veiliger verkeersgedrag. Ten aanzien van maaltijdbezorgers is het college het eens met de stelling dat bedrijven verantwoordelijkheid moeten nemen voor het rijgedrag voor hun medewerkers. Maar uit een eerder uitgevoerde verkenning van V&OR concludeerde het college dat dit geen rol is die de gemeente moet invullen, maar dat deze primair bij de bedrijven en landelijke Arbeidsinspectie ligt die hierop toeziet. ‘Conclusie’ Advies Dagelijks Bestuur Zuidoost Het DB adviseert het college een gecombineerde aanpak te hanteren: • Gericht gebiedsverbod als aanvullend instrument, • Versterkte handhaving en inzet van politie en THOR, • Impactvolle voorlichting en educatie gericht op jongeren, ouders en bezorgdiensten, • Structurele monitoring en evaluatie van effectiviteit en uitvoerbaarheid (bijvoorbeeld na zes maanden). Een gebiedsverbod kan pas effectief zijn wanneer het ingebed is in dit bredere pakket van maatregelen.

Het DB ondersteunt het college bij initiatieven voor betere wetgeving en benadrukt dat verkeersveiligheid en een toegankelijke openbare ruimte voor kwetsbare weggebruikers centraal moeten staan, mits dit juridisch correct, bestuurlijk uitlegbaar en praktisch uitvoerbaar is. Antwoord college: Het college is het eens met het stadsdeel dat alleen het inzetten van voorgenomen APV-bepaling (gerichte gebiedsverboden voor fatbikes) niet afdoende is. Daarom neemt het college naast deze voorgenomen APV-bepaling al voor een gecombineerde aanpak; waarbij een pakket van maatregelen wordt ingezet om overlast van fatbikes en snelle e-bikes te verminderen. Voorliggend gebiedsverbod voor het rijden op fatbikes is één van de instrumenten die worden ingezet. We werken daarnaast samen met de politie aan handhaving van opgevoerde e-bikes, campagnes om jongeren bewust te maken van de risico’s van opvoeren, en blijven lobbyen bij het Rijk voor diverse nieuwe maatregelen zoals een minimumleeftijd voor alle e-bikes en een helmplicht tot 18 jaar. Ook zetten we in op een proef met een maximumsnelheid op het fietspad. De combinatie van maatregelen zal moeten zorgen voor een afname in overlast en 26

verkeersslachtoffers. We blijven de situatie monitoren in de zin van overlast en verkeershinder op straat.

10 Stadsgebied Weesp Het advies van stadsgebied Weesp:

Op zich staat de bestuurscommissie positief tegenover de uitbreiding van het juridisch instrumentarium in de APV in algemene zin. Het geeft ons in de toekomst de mogelijkheid om in te grijpen als dat nodig is. Wel merken wij op dat de situatie in Weesp verschilt van de problematiek in delen van Amsterdam. Wij kennen weinig gebieden met een hoge dichtheid met fietsers en personen dat een verbod puur op basis van drukte -zoals in het Vondelparkgerechtvaardigd lijkt. Lokaal zien wij signalen vanuit ondernemers en bewoners. De fatbike wordt ook hierbij specifiek als bron van overlast genoemd. De overlast in het stadsgebied Weesp concentreert zich specifiek op plekken waar de vermenging van voetgangers risicovol is. Overigens is op deze locaties fietsen vaak al verboden. Aangezien het aanwijzen of afsluiten van gebieden voor fatbikes op grond van de APV in bepaalde gevallen onder de (crisis- of nood)bevoegdheden van de burgemeester kan vallen, erkennen wij dat dergelijke besluiten uit urgentie en zonder voorafgaand overleg kunnen worden genomen.

Indien echter op basis van gemeentelijk beleid wordt besloten om binnen stadsgebied Weesp één of meerdere gebieden structureel af te sluiten voor fatbikes, dan spreekt het voor zich dat de bestuurscommissie Weesp daarover tijdig wordt geïnformeerd en in de gelegenheid wordt gesteld om te adviseren en mee te praten over de uitwerking van deze maatregelen.

De bestuurscommissie Weesp adviseert dan ook positief over het voornemen, mits er bij de uitwerking ruimte is voor maatwerk en er wordt zorg gedragen voor voldoende handhavingscapaciteit. Ten aanzien van het proces en de verkorte adviestermijn wil de bestuurscommissie als laatste graag opmerken dat wij graag hadden gezien dat het college een andere afweging had gemaakt in de balans tussen tempo en een zorgvuldig adviesproces. Antwoord college: Het college neemt kennis van steun voor het voornemen van de APV bepaling van het Stadsgebied Weesp. Het college merkt op dat het instellen van een verbod niet ‘puur op basis van drukte’ zal gebeuren, maar op basis van feitelijk ervaren overlast. Locaties Het college neemt het advies over om voor de nader aan te wijzen locaties door de burgemeester vooraf ook in overleg te gaan met het stadsdeel of in het geval van Weesp met de bestuurscommissie Weesp. Ook is het mogelijk dat op een gegeven moment het verzoek vanuit een stadsdeel of stadsgebied Weesp komt om een bepaalde locatie/bepaald gebied aan te wijzen. Handhaving Handhaving zal worden uitgewerkt in de uitwerkingsfase die volgt bij de nadere aanwijzing van de verbodsgebieden. Zowel boa's als politie zijn bevoegd om te handhaven op de APV.

27

Daadwerkelijke inzet zal via prioritering in de beschikbare capaciteit van politie en THOR zijn, in overleg met de stadsdelen en/of Weesp.

28