2. Leidraad Sociaal opdrachtgeverschap BSR

Afsluitend gesprek I­ndien gewenst is er een afsluitende gesprek. Hieraan nemen deel: de opdracht­nemer, Bureau Social Return en de opdrachtgever/contractmanager. Dit gebeurt vaak na langdurige, grote projecten. In het gesprek wordt teruggekeken op de gerealiseerde sociale impact en de

STAP 5

samenwerking. Wat is er bereikt, hoe is het verlopen en wat kunnen de drie partijen ervan leren? Soms brengt Bureau Social Return de activiteiten in de publiciteit. Hiermee vragen we positieve aandacht voor social return en kunnen we andere opdrachtnemers inspireren. Sociaal opdrachtgeverschap   43

Waar te beginnen als je socialer wilt ondernemen?

Sociale impact via maat­ schappelijk verantwoord ondernemen Steeds meer bedrijven kiezen voor maat­ schappelijk verantwoord onder­nemen. In hun bedrijfsvoering houden zij rekening met mens, milieu en maatschappij. Maatschappelijk verantwoord onder­ nemen wordt ook wel corporate social responsibility genoemd. Wat is het? Maatschappelijk verantwoord onder­ nemen is geen project, maar gaat over de manier waarop de kernactiviteiten van een onderneming zijn ingericht. Bijvoorbeeld: het bedrijf koopt duurzame producten in. Of het personeelsbeleid is ingericht op mensen met een arbeids­ beperking. Een bedrijf verwacht ook van toeleveranciers, afnemers en onder­ aan­nemers dat zij maatschappelijk verantwoorde keuzes maken. Social impact-scan Bureau Social Return biedt bedrijven een sociale impact-scan. Daarbij wordt een scan gemaakt van de mogelijkheden voor sociale impact in de stad. Bureau Social Return helpt ook bij het vertalen van de uitkomsten naar concrete acties. Meer weten? Stuur een mail naar social.return@amsterdam.nl. 44  Leidraad

I. Start met het onder de loep nemen van het bedrijf • Hoe past sociaal ondernemen binnen de missie en visie van het bedrijf? • Is er draagvlak binnen de directie/het bestuur voor socialer ondernemen en sociaal inkopen? • Wat zijn de kernkwaliteiten van het bedrijf en kun je die inzetten om sociale impact te realiseren? • Met welke partners werk je samen? • En wat doen zij om sociale impact te maken? • Van welke bronnen maakt het bedrijf gebruik en kan dit socialer? • Biedt het personeelsbeleid kansen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt? En zo nee, kan dit wel worden gerealiseerd? • Is het bedrijf bereid te investeren in inclusief werkgeverschap en het aanpassen van processen? II. Schakel hulp in van organisaties die bekend zijn met sociaal ondernemen • Neem contact op met Amsterdam Impact voor ondersteuning bij het maken van sociale impact door maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Stuur een mail naar: impact@amsterdam.nl. • Sluit aan bij een netwerk met andere ondernemers die maatschappelijk verantwoord ondernemen: - amsterdam.impacthub.net - greenbusinessclub.nl/zuidas/ projectgroep/mensen • Gaat het om werk voor mensen met een arbeidsbeperking? Sluit aan bij het gemeentelijk netwerk­ platform Sociaal Werkkoepel: sociaalwerkkoepelamsterdam.nl.

• Wil je verbinding leggen met sociale opgaven van de stad en de buurt? Neem contact op met Bureau Social Return: social.return@amsterdam.nl.

III. Zie het creëren van sociale impact als een continu proces • Maak een concreet plan van aanpak. Dit plan is gericht op zowel de eigen kracht van de onderneming als de sociale opgaven van de stad, zoals armoede, gezondheid, eenzaamheid of onderwijs. • Evalueer periodiek of de sociale doel­ stellingen worden bereikt. Kan er misschien een tandje bij of moet er iets veranderen? IV. Maak bekend dat je sociale impact creëert • Een sociaal profiel is aantrekkelijk voor het werven van klanten. Maak via de website, via social media en via andere kanalen bekend dat het bedrijf zich ‘social responsible’ gedraagt.

• Voor het aantrekken van jong talent kan maatschappelijk verantwoord ondernemen doorslaggevend zijn. Het kan medewerkers uitdagen om creatief te zijn en lef te tonen. • Het bedrijf wordt zichtbaar voor nieuwe samenwerkingspartners die op zoek zijn naar bedrijven die ook sociale impact creëren. • Goed voorbeeld doet goed volgen. Door te laten zien dat het bedrijf dit belangrijk vindt, draagt het bij aan de landelijke beweging van maatschappelijk verantwoord ondernemen.

5. Sociale impact: wat zijn de mogelijkheden in Amsterdam? Pantar

Amsterdamse sociale firma`s

Pantar is het sociale werkleerbedrijf voor Amsterdam en Diemen waar ruim 3.000 medewerkers verschillende werk­ zaam­heden uitvoeren. Deze mede­ werkers hebben een lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking. Pantar biedt een scala aan diensten op vele gebieden zoals onderhoud en schoonmaak, parkeerbeheer, digitalisering, postbezorging, verpakken van spullen, interieurbeplanting, transport en logistiek, verkeersregelaars, groen­ onderhoud en reiniging van de openbare ruimte. Kijk verder op www.pantar.nl.

Dat je in Amsterdam sociaal kunt onder­ nemen, bewijzen de circa 50 sociale firma`s in de stad. Sociale firma’s zijn bedrijven die zich richten op zowel bedrijfseconomische continuïteit als op het creëren van werkplekken en dag­ besteding voor Amsterdammers met een afstand tot de arbeidsmarkt. Sociale firma`s halen minstens 50% van de totale inkomsten uit de verkoop van producten en diensten. Amsterdamse sociale firma`s leveren diensten in tal van sectoren: facilitair zoals schoonmaak, catering en logistiek; administratief en personeel, communicatiediensten als media, ICT en evenementen. Kijk verder op: www.socialezaken.info/nl/gemeente.

Werkgevers Servicepunt Groot-Amsterdam Het Werkgevers Servicepunt GrootAmsterdam creëert werk voor werk­ zoekenden die moeilijk aan een baan kunnen komen. Denk aan jongeren, 50-plussers, statushouders en mensen met een arbeidsbeperking. Het service­punt werkt hierbij samen met werk­gevers. Het Werkgevers Service­punt Groot-Amsterdam is een samenwerkings­verband tussen het UWV Werkbedrijf, Pantar en de gemeenten Amsterdam en Diemen. Kijk verder op www.wspgrootamsterdam.nl.

Sociale ondernemingen Bij een sociale onderneming bestaat minimaal 30% van het personeelsbestand uit mensen met een afstand tot de arbeids­markt. De gemeente stimuleert sociaal inkopen bij Pantar en bij Amsterdamse sociale firma’s. Denk bijvoor­beeld aan een bedrijfsuitje in een restaurant gerund door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, de inzet van schoonmaakmedewerkers met een auditieve beperking, of de inkoop van relatiegeschenken of bloemen. Kijk op: www.socialezaken.info/nl/gemeente.

'Wij willen onze maatschappelijke betrokkenheid graag uitdragen en verbinding maken met de mensen in de stad. Een van de manieren waarop wij invulling geven aan onze maatschappelijke verantwoordelijkheid is via ons social return-beleid.’ Paul van Iersel - CEO van Egis Parking Services B.V. Sociaal opdrachtgeverschap   47

Hier staan producten en diensten van sociale firma’s die erkend zijn door de gemeente Amsterdam.

Amsterdam Powercertificaat Lukt het niet om een social return zelf in te vullen? Of staat er nog een relatief klein restsaldo open na afronding van de opdracht? Dan is het mogelijk een Amsterdams Powercertificaat te kopen van Everyday Heroes. Met een Amsterdams Powercertificaat maak je een baan voor een Amsterdammer mogelijk. Dit is een experiment. Kijk verder op: www.everydayheroes.com/ amsterdam-sroi.

48  Leidraad

MAEX Amsterdam MAEX Amsterdam is het online transactie­platform voor maatschappelijke waarde in Amsterdam. Maatschappelijke initiatieven en sociale ondernemingen in Amsterdam worden op dit platform zichtbaar. Ze kunnen een profiel aan­ maken en aangeven welke behoeften ze hebben en wat ze Amsterdam te bieden hebben. Er staan al 273 initiatieven op waarmee in totaal 975.000 mensen worden bereikt. Denk aan het koppelen van buurtgenoten voor een­ voudige klusjes of sociaal contact of initiatieven voor vluchtelingen die in contact komen met Nederlandse vak­ genoten en bedrijven. Kijk verder op: www.maex.nl/amsterdam.

Sociaal Werkkoepel De Sociaal Werkkoepel is een netwerk­ organisatie voor bedrijven, sociale firma’s, maatschappelijke organisaties en de gemeente. Ze werken samen om Amsterdammers met een arbeids­ beperking passend en duurzaam werk te bieden. De gemeente is verantwoordelijk voor het plaatsen van mensen met een arbeidsbeperking die niet zelfstandig het minimumloon kunnen verdienen. De Sociaal Werkkoepel faciliteert en ondersteunt daarbij. Kijk verder op: www.sociaalwerkkoepelamsterdam.nl.

Vrijwilligers Centrale Amsterdam De Vrijwilligers Centrale Amsterdam is het expertisecentrum voor vrijwilligers in Amsterdam. De vrijwilligerscentrale bemiddelt mensen naar zinvol en leuk vrijwilligerswerk in de stad. Jaarlijks zijn er twee bijeen­komsten waarin

maatschappelijke organisaties en bedrijven elkaar kunnen ontmoeten tijdens speeddate-sessies. Op basis van concrete hulp­vragen vanuit maatschappelijke organisaties komen er matches tot stand. Kijk verder op: www.vca.nu.

Bureau Social Return • Adviseert bedrijven over sociale activiteiten die zij kunnen ondernemen in de stad. • Helpt bedrijven een inclusief personeelsbeleid op te zetten. • Deelt expertise over social return, maatschappelijk verantwoord ondernemen en sociaal inkopen. • Verbindt bedrijven aan het sociale netwerk in Amsterdam. • Brengt successen onder de aandacht van andere bedrijven.

Sociaal opdrachtgeverschap   49

Begrippenlijst Amsterdamse sociale firma Erkende Amsterdamse sociale firma's richten zich op zowel bedrijfs­ economische continuïteit of winst­ gevendheid als op het creëren van plekken voor arbeidsmatige dag­ besteding of werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Daarbij geldt: • 50% van de totale inkomsten komt voort uit de verkoop van producten en diensten, niet zijnde dagbestedings­ activiteiten. • 30-40% van de medewerkers heeft een afstand tot de arbeidsmarkt. Beroepsbegeleidende Leerweg Een middelbare beroepsopleiding in de vorm van werkend leren bij een erkend leerbedrijf. De leerling/werknemer is in loondienst bij een werkgever: het leer­bedrijf. De leerling ontvangt loon conform de cao en gaat een dag per week naar school. Beroeps Opleidende Leerweg Een vorm van middelbaar beroeps­ onderwijs waarbij de leerling grotendeels op school zit. Tijdens de opleiding doet de leerling praktijkervaring op door stage te lopen bij een erkend leerbedrijf. De stage beslaat minimaal 20% van de opleiding. Code Sociale Ondernemingen Deze code biedt erkenning van sociaal ondernemers: impact first staat voorop. Convenant Een samenwerkingsafspraak met Bureau Social Return voor social return op maat.

In een convenant worden afspraken gemaakt over het bundelen van meer­ dere social return-verplichtingen (op verschillende contracten) voor duurzame sociale impact in de stad Amsterdam.

Doelgroep social return Iemand behoort tot de doelgroep social return wanneer hij minimaal drie maanden werkloos is en staat ingeschreven bij het UWV Werkbedrijf, de gemeente of een vergelijkbare instantie (Participatiewet, WW-, WSW-, WGA-/WIA-/WAO-, Wajongof NUG-regeling). Afhankelijk van actuele ontwikkelingen kunnen in overleg ook andere groepen als doelgroep worden opgenomen. Denk hierbij aan voortijdig school­verlaters, statushouders en mbostudenten niveau 1 en 2. Doelgroepenregister Landelijk register waarin alle mensen staan die vallen onder de banenafspraak (Wet Banenafspraak en quotum arbeids­ beperkten). Het gaat om de regelingen voor de Wajong, WSW, WIW en IDbanen, schoolverlaters van voortgezet speciaal onderwijs en praktijk­onderwijs en mensen uit de doelgroep van de Participatie­wet die het wettelijk minimum­ loon niet kunnen verdienen. Het UWV beheert het register. Met de gegevens uit het doelgroepen­register kan het ministerie van Sociale Zaken en Werk­ gelegenheid controleren of werkgevers de afgesproken banen creëren voor mensen met een arbeids­beperking.

Duurzame reguliere arbeidsplek "Iemand is volwaardig en duurzaam aan het werk op basis van een arbeidsovereenkomst van minimaal zes maanden voor tenminste 0,5 fte, waardoor diegene uitkeringsonafhankelijk is geworden.” Voor kandidaten die in het doel­groepen­register staan, wordt een duurzame arbeids­plek geboden op basis van de beoordeling arbeidsvermogen (UWV) voor zowel het aantal uur per week als de duur van de arbeidsovereenkomst.

Sociaal opdrachtgeverschap   51

NUG Niet-uitkeringsgerechtigd. Dit is iemand die jonger is dan de pensioengerechtigde leeftijd en als werkloze werkzoekende staat ingeschreven bij het UWV Werk­ bedrijf, de gemeente of een vergelijkbare instantie. Prestatieladder Sociaal Ondernemen De Prestatieladder Sociaal Ondernemen (PSO) is een wetenschappelijk onder­ bouwd meet- en registratie-instrument en tevens een kwaliteitskeurmerk van TNO. Het geeft inzicht in de mate waar­in organisaties meer dan gemiddeld sociaal ondernemen, gericht op de arbeids­ participatie van kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt. Sociaal opdrachtgeverschap Duurzaam en rechtvaardig gedrag van de aanbestedende overheid, gericht op het realiseren van positieve sociaal maatschappelijke impact voor de samen­leving, de opdrachtnemer en de opdrachtgever. Sociale impact Het toevoegen van sociale waarde voor Amsterdammers in een kwetsbare situatie op het gebied van werk, participatie, armoede, gezondheid, eenzaamheid of onderwijs. Social Return / Sociaal Rendement Social Return is een instrument voor opdrachtgevers om sociale doelstellingen te realiseren middels inkoop- en aanbestedingen. Met als doel dat de (overheids)investering ook sociaal rendement oplevert.

Tijdens de uitvoering van een ‘reguliere’ opdracht creëert de opdrachtnemer werk­­gelegenheid en/of stimuleert arbeidsparticipatie op de opdracht voor kandidaten behorende tot de doelgroep Social Return.

52  Leidraad

Sociale onderneming Sociaal ondernemers zoeken innovatieve oplossingen voor maatschappelijke uit­ dagingen. De maatschappelijke missie staat bij hen voorop (impact first!). Net als gewone bedrijven leveren sociale ondernemingen producten of diensten. Maar geld verdienen is geen hoofd­ doel, het is vooral een middel om de wereld een beetje beter te maken. Zie ook: www.social-enterprise.nl/ oversociaal-ondernemen/ code-socialeondernemingen. Statushouder Een vluchteling/asielzoeker met een voor­lopige of voorwaardelijke verblijfs­ vergunning. Voorschakeltraject Een voorbereidend leerwerktraject voor uitkeringsgerechtigden dat leidt naar een reguliere werkplek. Het traject bevat een duidelijk opleidingscomponent. Voortijdig schoolverlater Dit zijn jongeren tot 23 jaar die het onder­wijs verlaten zonder startkwalificatie (een diploma op minimaal havo-, vwoof mbo-2-niveau). Hieronder vallen ook leerlingen tot 23 jaar die langer dan een maand zonder reden van school wegblijven.