2. Kwartaalrapportage Q4 2021 Programma Aanpak Wegtunnels.pdf

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q4 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

13 VERSLAG NUMMER

Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

Kwartaalrapportage Q4 – 2021 07-02-2022 KENMERK TAWA/48428

1

NR. 13

INHOUD

Verkeerscentrale Amsterdam

Piet Heintunnel

Arenatunnel

Michiel de Ruijtertunnel

1

Managementsamenvatting Q4 2021 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3

2

Voortgang . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 2.1 Bijdrage aan de stad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 2.2 De voortgang van de projecten en effecten buiten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 2.3 Samenwerking met strategische partners . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 2.4 Tegenspraak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12

3

Programmabeheersing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 3.1 Programmascope . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 3.2 Masterplanning . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 3.3 Financiële stand van zaken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 3.4 Risicomanagement . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18

Bijlage 1. Afkortingen en definities . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24

Bijlage 2. Factsheets per project . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 Factsheet project Vernieuwing Verkeerscentrale . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 Factsheet project Renovatie Piet Heintunnel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 Factsheet project Renovatie Amsterdam Arenatunnel . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 Factsheet project Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel . . . . . . . . . . . . . . . 35

2

HOOFDSTUK 1

Managementsamenvatting Q4 2021 De rapportage over het vierde kwartaal 2021 van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam geeft de gemeenteraad, het gemeentebestuur, de gemeentelijke directies en de strategische partners inzicht in de voortgang van de programmadoelstellingen. Tevens is de rapportage een bron van informatie voor inwoners van Amsterdam en andere belangstellenden. Scope Q3 2021 Q4 2021 Planning Q3 2021 Q4 2021

Financiën Q3 2021 Q4 2021

Risico’s Q3 2021 Q4 2021

In het vierde kwartaal van 2021 is de scope van het programma niet gewijzigd. De uitvoering van het project Renovatie Amsterdam Arenatunnel zal in het eerste kwartaal 2022 uit de scope worden gehaald vanwege het in portefeuille houden van dit project bij de Begroting 2022. Elk kwartaal worden probabilistische analyses uitgevoerd, waarmee de mogelijke gevolgen van risico’s op de planning en de mijlpalen inzichtelijk worden gemaakt. Uit de probabilistische analyse voor de renovatie van de Piet Heintunnel blijkt dat de haalbaarheid van de mijlpaal einde uitvoering laag blijft. In het eerste kwartaal 2022 zal nader worden geanalyseerd of deze datum (30 september 2022) nog haalbaar wordt geacht, of gewijzigd moet worden. Om deze reden staat dit stoplicht nu weer op oranje. Ondanks het moeten nemen van meer tijd voor het ontwerpwerk van de Verkeerscentrale, blijft de haalbaarheid van de mijlpalen voor dit project hoog. Rapportage over de planningsmijlpalen is voor het project Renovatie Amsterdam Arenatunnel niet langer aan de orde, nu in de Begroting 2022 geen aanvullend budget beschikbaar komt voor dit project. In het eerste kwartaal 2022 zal een nieuwe masterplanning voor het programma worden vastgesteld. Daarin zal dan ook de planning voor de softwareaanpassingen voor de bediening en bewaking van de Michiel de Ruijtertunnel worden opgenomen.

Momenteel is circa € 235,9 miljoen aan kredieten beschikbaar. Aanvullend daarop is in de gemeentebegroting € 39,5 miljoen opgenomen voor de Vernieuwing Verkeerscentrale en € 3,6 miljoen voor de indexering over 2020. Inmiddels is circa € 174,1 miljoen verplicht en is € 110,5 miljoen betaald. De in november 2021 vastgestelde Begroting 2022 laat zien dat het aanvullende budget voor de renovatie van de Amsterdam Arenatunnel voorlopig niet beschikbaar komt. Deze gegeven duidelijkheid verklaart het naar groen springen van dit stoplicht. Het risico met betrekking tot continuïteit van het programma is op dit moment voldoende beheerst, zodat deze komend kwartaal waarschijnlijk kan vervallen als toprisico. Dit komt onder andere doordat er duidelijkheid is over het niet opnemen in de Begroting 2022 van budget voor renovatie van de Amsterdam Arenatunnel. Ook zijn er concrete afspraken gemaakt over de inzet van externe capaciteit voor de looptijd van de projecten. Om deze reden springt dit stoplicht van rood naar groen. Voor de risico’s op onvoldoende integraliteit en uniformiteit zijn meetmomenten bepaald, waarop kan worden beoordeeld of dit nog toprisico’s zijn.

Definitie stoplichten scope, planning, financiën, risico’s, kwaliteit en organisatie: Buiten de vastgestelde programmakaders, niet beheersbaar door programmateam, escalatie naar het bestuur Buiten de vastgestelde programmakaders, beheersbaar door programmateam. Binnen de vastgestelde pro­gramma­kaders.

3

HOOFDSTUK 1

Managementsamenvatting Q4 2021 Kwaliteit en Organisatie Q3 2021 Q4 2021

Afgelopen kwartaal zijn diverse audits uitgevoerd, die bijdragen aan kwalitatief betere producten en een grotere zekerheid op het behalen van de programmadoelen. Met het Commissariaat Civiele Constructies is nauw contact geweest met betrekking tot de uitvoeringsplanning van de Renovatie Piet Heintunnel. De contacten met de tunnelbeheerorganisatie zijn verder geïntensiveerd en zullen naar verwachting begin 2022 leiden tot verdergaande samenwerking.

Definitie stoplichten scope, planning, financiën, risico’s, kwaliteit en organisatie: Buiten de vastgestelde programmakaders, niet beheersbaar door programmateam, escalatie naar het bestuur Buiten de vastgestelde programmakaders, beheersbaar door programmateam. Binnen de vastgestelde pro­gramma­kaders.

4

HOOFDSTUK 2

Voortgang

“Voor een bereikbaar en

verbonden Amsterdam.

Klaar voor de toekomst.”

Dit hoofdstuk beschrijft de voortgang van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam in het vierde kwartaal van 2021. Paragraaf 2.1 relateert deze voortgang aan de programmadoelstellingen. Paragraaf 2.2 aan de voortgang van de vier projecten, inclusief de impact die de projecten hebben op mobiliteit in de stad en op de omgevingspartijen. Paragraaf 2.3 licht de samenwerking met onze partners toe. En in paragraaf 2.4 staat centraal welke tegenspraak is georganiseerd om het resultaat van het programma te borgen.

2.1 Bijdrage aan de stad Het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam (AWA) levert een substantiële bijdrage aan Amsterdamse wegtunnels en een Verkeerscentrale Amsterdam (VCA) die klaar zijn voor de toekomst: veilig te gebruiken, eenvoudig te bedienen en gemakkelijk te onderhouden.

5

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q4 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

Het programma heeft twee hoofddoelstellingen: 1. Het realiseren van veilige en beschikbare wegtunnels die voldoen aan de huidige wetgeving; en 2. Zorgen voor een uniforme bediening, bewaking en een functioneel uniforme, toekomstbestendige tunneluitrusting die bijdraagt aan de veiligheid en beschikbaarheid van de tunnels. Zodat ook in de toekomst de bereikbaarheid van de stad is geborgd. Het programma bestaat uit vier projecten: • de aanpassing van de Michiel de Ruijtertunnel (uitvoering in de tunnel gereed; softwareaanpassingen zoveel mogelijk tijdens onderhoudsnachten in 2022 en begin 2023); • de renovatie van de Piet Heintunnel (uitvoering juni 2021 t/m september 2022); • de vernieuwing van de Verkeerscentrale Amsterdam (uitvoering voorzien vierde kwartaal 2023 t/m begin 2025); en • de renovatie van de Amsterdam Arenatunnel (doordat in de Begroting 2022 geen financiering beschikbaar is gesteld, wordt dit project in portefeuille gehouden). Hieronder beschrijven we wat we in het vierde kwartaal van 2021 hebben gedaan om deze opgave te realiseren.

2.1.1

Overkoepelend

Er deden zich twee belangrijke ontwikkelingen voor in het vierde kwartaal van 2021. Ten eerste is in de Begroting 2022 geen geld is gereserveerd voor de uitvoering van het project Renovatie Amsterdam Arenatunnel. Door het uitstel van de feitelijke renovatie zal deze uit de scope van het programma worden gehaald. De voorbereiding van de renovatie van de Amsterdam Arenatunnel wordt in het voorjaar 2022 afgerond met de overdracht van het dossier naar de beheerorganisatie. Ten tweede zijn evenmin de kosten voor de voorbereiding en het uitvoeren van het vervangingsonderhoud in de IJ-tunnel opgenomen in de Begroting 2022. Ondanks dat het vervangingsonderhoud in de IJ-tunnel nog geen onderdeel van de scope van het programma AWA was, heeft dit, net als het niet doorgaan van de renovatie van de Amsterdam Arenatunnel, gevolgen voor het programma. De belangrijkste meerwaarde van het programma is immers dat de Amsterdamse wegtunnels worden gerenoveerd en uitgerust volgens dezelfde, door het programma ontwikkelde technieken, principes en systematiek. Zo ontstaat uniformiteit, die zich vertaalt in de grootste meerwaarde voor de stad: toekomstbestendige wegtunnels die eenvoudig te bedienen, veilig te gebruiken en makkelijk te onderhouden zijn.

Verder is het zo dat door het niet doorgaan van de twee genoemde projecten er minder kansen zijn om via het programma ook bij de beheerorganisatie de ontwikkelde kennis te borgen en zo ook voor toekomstige projecten een functioneel uniforme tunneluitrusting mogelijk te maken. Veel kennis ten behoeve van de afzonderlijke projecten is op programmaniveau belegd, juist om uniformiteit te borgen. Om te voorkomen dat deze kennis verdwijnt, is het van belang dat kennis zo veel mogelijk en sneller dan voorzien wordt overgedragen aan de tunnelbeheerorganisatie. Op die manier kunnen door het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam ontwikkelde methoden en principes alsnog binnen de tunnelbeheerorganisatie worden geborgd en zo alsnog ten goede komen aan de stad. Zo is het bijvoorbeeld een belangrijk doel om de Amsterdam Arenatunnel, maar ook de tunnels buiten de scope van het programma (IJ-tunnel en Spaarndammertunnel) in de toekomst op een uniforme wijze worden bediend, bewaakt en beheerd. Een eerder opgestelde publieke businesscase laat zien dat er een grotere meerwaarde voor de stad te bereiken is, als er meer tunnels op een uniforme wijze via de Verkeerscentrale worden aangestuurd. In het vierde kwartaal van 2021: • is de samenwerking met de tunnelbeheerorganisatie geïntensiveerd, met als doel het tunnelbeheer blijvend te versterken.

Gezamenlijk is geconstateerd dat het nog meer bundelen van kennis, kunde en krachten veel kan opleveren. Daarbij is een goede, volledige en warme overdracht van de nalatenschap van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam van groot belang;

07-02-2022 KENMERK TAWA/48428

6

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q4 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

• is het raakvlakmanagement van technische raakvlakken tussen projecten verder geoperationaliseerd. Hiermee is er beter zicht op de voortgang van de raakvlakafstemming en wordt tijdige inhoudelijke overeenstemming tussen projecten en uniformiteit van de raakvlakinvulling geborgd; • zijn op het gebied van aantoonbaarheid concrete stappen gezet op welke wijze het programma en de projecten gaan aantonen dat er aan de programmaopdracht voldaan wordt. Voor de afzonderlijke programmadoelstellingen is (in concept) inzichtelijk gemaakt welke rol de projecten en de organisatie hebben in het aantonen en welke bijdrage daarin van hen verwacht wordt, zowel op projectniveau als op programmaniveau; • zijn de adviesraden van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam en van de tunnelbeheerorganisatie samengevoegd; • is er verder gewerkt aan het op orde brengen van de Object Type Library (OTL). De OTL is een bibliotheek die beschrijft hoe een Amsterdamse tunnel in technisch opzicht in elkaar zit. Deze bibliotheek is een belangrijke basis voor de functionele uniformiteit van de Amsterdamse tunnels, ook voor de tunnels buiten de scope van het programma; • is de baselineaanpak vastgesteld. Met de nieuwe aanpak is het programma beter in staat de uniformiteit over de verschillende projecten te behouden en eventueel noodzakelijke wijzigingen gerichter te kunnen doorvoeren.

2.1.2

Veilig te gebruiken

Het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam zorgt voor een veilige, uniforme uitrusting voor de tunnels binnen zijn scope en werkt aan veilige technieken, procedures en handelingsprocessen. In een testcentrum kunnen we nieuwe systemen en installaties als Proof of Concept uitproberen, voordat we ze implementeren in de tunnels en in de vernieuwde Verkeerscentrale. Ook kunnen we verkeersleiders opleiden, trainen en oefenen met behulp van de systemen in dit testcentrum. In het vierde kwartaal van 2021: • was cybersecurity opnieuw een belangrijk aandachtspunt, vooral met betrekking tot toepassing van ontwikkelde processen en procedures. Horvat & Partners voert hierop een audit uit waarvan de resultaten in Q1 2022 worden verwacht; • zijn diverse acties ondernomen om op trede 3 van de Veiligheidsladder V&G te komen, zoals introductie van een beloningssysteem voor gewenst V&G-gedrag en deelname van het management aan V&G-audits; • is een veiligheidsaward in het leven geroepen die maandelijks aan een individuele medewerker of team wordt uitgereikt die een goede en originele bijdrage heeft geleverd aan de veiligheid en het veiligheidsbewustzijn binnen het programma AWA; • werd het veiligheidsbewustzijn in de praktijk bewezen, toen in oktober het schadelijke chroom-6 werd aangetroffen op de damwanden van de Piet Heintunnel.

Uit voorzorg is het werk stilgelegd, zodat eerst nader onderzoek kon plaatsvinden. Nader onderzoek toonde aan dat de grenswaarde van chroom-6 in het volledige werkgebied niet werd overschreden. Het werkgebied werd daarop weer vrijgegeven, voor de chroom-6 locaties werd eerst een aanvullende werkinstructie opgesteld zodat de werkzaamheden op een veilige manier konden worden uitgevoerd; • nam het aantal klachten over overlast door afsluiting van de Piet Heintunnel toe, doordat meer mensen na de versoepeling van de COVID-19 maatregelen weer met de auto naar hun werk gingen. Die namen niet allemaal de officiële omleidingsroutes, hetgeen op andere routes soms tot minder veilige situaties leidde. Er zijn extra maatregelen getroffen, waaronder een spreekuur voor bewoners.

07-02-2022 KENMERK TAWA/48428

7

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q4 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

2.1.3

Eenvoudig te bedienen

Het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam uniformeert systemen en procedures, waardoor de complexiteit vermindert, de kans op menselijke fouten afneemt en de inzetbaarheid van tunnelverkeersleiders verbetert. Uniformiteit is hierbij het sleutelwoord. In het vierde kwartaal van 2021: • is een tussenoplossing bedacht voor de bediendesk van de Piet Heintunnel. In het derde kwartaal kwam een discrepantie aan het licht tussen eisen aan functionaliteit en eisen aan ergonomie van de bediendesk voor de nieuwe Verkeerscentrale Amsterdam. Omdat de Piet Heintunnel eind 2022 als eerste gebruik gaat maken van de nieuwe bediendesk, was hier de tijdsdruk het hoogst. De tussenoplossing bestaat uit het wegnemen van deze tijdsdruk, door de desk tijdelijk passend te maken voor de huidige centrale op de Dijksgracht, zonder volledig gebruik te maken van het toekomstige bedienconcept; • zijn gesprekken gestart met de tunnelbeheerorganisatie over de doorontwikkeling naar een ergonomisch goede bediendesk voor de nieuwe Verkeerscentrale Amsterdam, die gebruikmaakt van het ontwikkelde bedienconcept en waarin ook verkeersmanagement is geïntegreerd; • is begonnen met de inrichting van het testcentrum op het LCM-terrein. Daar kunnen verkeersleiders worden opgeleid en er kunnen software- en technische systemen en installaties worden getest in een proefomgeving.

2.1.4

Makkelijk te onderhouden

Functioneel uniforme tunnels dragen bij aan eenvoudiger en daarmee efficiënter onderhoud. De tunnels geven straks real time informatie over de staat waarin installaties zich bevinden, zodat onderhoud adequaat kan worden gepland en worden uitgevoerd. De voorspelbaarheid van het onderhoud wordt vergroot. Dit maakt het beheer van tunnels niet alleen efficiënter maar het heeft ook een positief effect op de beschikbaarheid van de tunnels zelf. In het vierde kwartaal van 2021: • is gestart met het inventariseren van de manieren waarop eenvoudig onderhoud in ontwerpen is geborgd. Deze informatie is tot dusverre versnipperd over verschillende projecten. Aannemers hebben in contracten principes meegekregen om gemakkelijk onderhoud te waarborgen, om op basis daarvan zelf logisch te kunnen ontwerpen. Voor de overdracht aan de tunnelbeheerorganisatie is een helder overzicht van onderhoudsprincipes van groot belang; • hebben we de technische raakvlakken tussen projecten inzichtelijker gemaakt, zodat wederzijdse afhankelijkheden inzichtelijk zijn en wordt voorkomen dat projecten ‘eigen’ oplossingen zoeken in plaats van het implementeren van uniforme keuzes.

07-02-2022 KENMERK TAWA/48428

8

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q4 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

2.2 De voortgang van de projecten en effecten buiten 2.2.1

Voortgang projecten

Deze paragraaf geeft beknopt de voortgang weer op de vier projecten. Een uitgebreidere beschrijving is te vinden in de factsheets per project (bijlage 2). Project renovatie Piet Heintunnel Het uitvoeringsontwerp voor de renovatie is nagenoeg gereed en wordt begin eerste kwartaal van 2022 geheel afgerond. Hierbij is er extra aandacht voor het adequaat verwerken van de reviewreacties op dit ontwerp. De realisatie van tunnelsectie 4 (als mock-up voor de overige secties) is vergevorderd en de software is gereed om te testen. Mede op basis van de review op het ontwerp en de ervaringen van sectie 4 zullen de werkzaamheden van de overige secties worden gerealiseerd. De uitvoering verliep met minder verstoringen dan in het vorige kwartaal. Desondanks blijft de kans op het halen van de eindmijlpaal (heropening tunnel op 30 september 2022) te laag. In het eerste kwartaal 2022 zal, na evaluatie van de testen op tunnelsectie 4, na verwerking van de reviewreacties op het ontwerp, en rekening houdende met alle andere aspecten die nodig zijn om te komen tot openstelling, de definitieve openstellingsdatum worden vastgesteld. Met betrekking tot hinderbeleving op een ongewenste route (Zeeburgerdijk) is in overleg met de stadsregisseur een aantal maatregelen getroffen. Wekelijks wordt de verkeerssituatie gemonitord en teruggekoppeld binnen de gemeente.

Tevens is er regelmatig contact met de bewoners. Project Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam De ergonomische uitdagingen om een bediendesk en ICT-architectuur te creëren die én voorziet in de wensen van de gebruiker én voldoet aan de arbo-eisen, leiden ertoe dat er meer tijd genomen moet worden voor het ontwerp dan was voorzien. Niet alleen het ontwerp schuift hierdoor naar achteren, ook het uitvoeringsbesluit en het uitvoeringskrediet worden later aangevraagd. Het starten van de marktbenadering voor het gebouw is medio 2022 gepland. De mijlpalen van de masterplanning (in gebruik nemen van de Verkeerscentrale begin 2025) blijven haalbaar. In het vierde kwartaal 2021 vorderde de opbouw van de installaties in het testcentrum ten behoeve van het testen van de aansturing van de Piet Heintunnel goed, zodat dit testcentrum op korte termijn in gebruik kan worden genomen. Zo zijn de eerste desks geleverd, alle serverkasten geplaatst en de sectiekasten bevestigd. Hierop volgend is gestart met het testen van de eerste release van de digitale tunneltweeling vanuit het testcentrum. Project Renovatie Amsterdam Arenatunnel Afgelopen kwartaal is definitief duidelijk geworden dat voor de uitvoering van dit project in de Begroting 2022 geen geld is gereserveerd. Het project wordt nu in portefeuille gehouden.

De renovatie van de Amsterdam Arenatunnel wordt daarmee tot nader order uitgesteld en het project zal worden afgesloten. De ontwerpwerkzaamheden worden tot en met het definitief ontwerp afgerond. Het ontwerpproces, waarbij zowel TEC als Yunex betrokken is, wordt in het eerste kwartaal van 2022 afgerond, waarna het definitief ontwerp samen met de overige aanbestedingsdocumenten zal worden overgedragen aan de tunnelbeheerorganisatie, zodat het op een later moment weer opgepakt kan worden. In het vierde kwartaal van 2021 zijn de scenario-analyse en de daaruit volgende maatregelen voor de Amsterdam Arenatunnel door de tunnelbeheerder formeel vastgesteld. Het aanbestedingsdossier is afgelopen kwartaal getoetst door de Tenderboard Fysiek. Deze toets heeft geresulteerd in een positief advies van de Tenderboard Fysiek.

07-02-2022 KENMERK TAWA/48428

9

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q4 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

Project Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel Na succesvolle afronding van de werkzaamheden aan de beplating en camera’s resteren nog de werkzaamheden aan de software voor de besturing, bediening en bewaking van de tunnel. Op 16 december 2021 is daarvoor de contractering afgerond en is gestart met de voorbereidingen voor de uitwerking tot een uitvoeringsontwerp en de daaropvolgende realisatie. Voor deze beperkte restwerkzaamheden zullen aparte mijlpalen worden opgenomen in de volgende update van de masterplanning. Voor het Multi Aanraak Paneel (MAP) wordt de laatste hand gelegd aan het ontwerp, alvorens deze in het eerste kwartaal 2022 zal worden gecontracteerd.

2.2.2

Bereikbaarheid

De afsluiting van de Piet Heintunnel veroorzaakt aanzienlijke verkeershinder in de stad. Daarom wordt ingezet op verkeersmanagement, mobiliteitsmanagement en communicatie. Sinds de afsluiting van de tunnel op 25 juni 2021 is het verkeersbeeld in de stad mede door de effecten van de Corona-pandemie rustig. De verkeersdrukte op de gewenste en ongewenste routes is licht toegenomen, maar heeft niet tot serieuze verkeersproblemen geleid. Sinds het dringende advies van de overheid weer thuis te werken, zijn de cijfers weer gedaald tot rondom het niveau van voor de tunnelsluiting, met uitzondering van de Zeeburgerdijk, die nog steeds rond de 60% drukker is. In het wekelijkse monitoringsoverleg binnen de gemeente wordt de situatie goed in de gaten gehouden. Zie paragraaf 2.2.3 met betrekking tot de tevredenheid bij bewoners rond de Zeeburgerdijk en de maatregelen die daar genomen worden. Omdat de Amsterdam Arenatunnel op dit moment niet veilig is en omdat vanuit de Begroting 2022 duidelijk werd dat er op korte termijn geen renovatie van de Amsterdam Arenatunnel zal plaatsvinden, heeft V&OR (Tunnelbeheerder en Verkeersmanagement) op 23 december de Amsterdam Arenatunnel afgesloten voor het wegverkeer. De parkeergarage van de Johan Cruijff ArenA is bereikbaar en nooden hulpdiensten kunnen nog wel van de tunnel gebruik maken.

Bestuur en Raad zijn over dit besluit tot afsluiting van de tunnel geïnformeerd.

2.2.3

Tevreden omgeving

Bewoners, bedrijven en weggebruikers in de omgeving van de projecten worden proactief betrokken, zodat vooraf duidelijk is wanneer eventuele hinder te verwachten is, wat omleidingsroutes zijn en welke mobiliteitsalternatieven er zijn. We meten de tevredenheid regelmatig en voeren suggesties door voor verbetering. Begin 2022 staat de volgende meting gepland bij de Piet Heintunnel. Het periodieke inloopspreekuur is in verband met de huidige coronamaatregelen een digitaal inloopspreekuur geworden. Tot nu toe is er ongeveer 1 bezoeker per dagdeel geweest. De sfeer onder de bewoners en bedrijven is rustig, dat merken we aan de beperkte hoeveelheid meldingen die er binnen zijn gekomen, ongeveer 2 per week. Begin december is er een korte update over het project Piet Heintunnel gegeven in de meet-up Zeeburgereiland. Er is een toename van klachten geweest rond de Zeeburgerdijk. Dit heeft te maken met de toegenomen verkeersdruk op deze route waarvan met name fietsers last hebben. De klachten betreffen de toename van de hinderbeleving en twee specifieke knelpunten op de route. Om de hinderbeleving te verbeteren wordt open communicatie gevoerd via een klankbordgroep en het inloopspreekuur, worden communicatiecampagnes regelmatig herhaald en wordt concreet richting bewoners aangegeven wat met hun specifieke opmerkingen wordt gedaan.

Met betrekking tot de specifieke knelpunten zijn attentieborden en tekstwagens geplaatst en wordt onderzocht of er aanpassingen kunnen worden gedaan die de situatie veiliger maken en de doorstroming voor fietsers kunnen vergroten.

07-02-2022 KENMERK TAWA/48428

10

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q4 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

2.3 Samenwerking met de strategische partners Meerdere stakeholders hebben vanuit hun formele positie een directe verantwoordelijkheid voor of een direct belang bij een betrouwbare beschikbaarheid van de wegtunnels in Amsterdam. In het programmaplan zijn deze stakeholders benoemd als onze strategische partners: 1. de tunnelbeheerder (bevoegdheid op basis van de Wet aanvullende regels veiligheid wegtunnels); 2. de veiligheidsbeambte (bevoegdheid op basis van de Wet aanvullende regels veiligheid wegtunnels); 3. de tunnelbeheerorganisatie en de afdeling Verkeersmanagement van de directie Verkeer & Openbare Ruimte; 4. de stadsregisseur; en 5. de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. Tunnelbeheerder, veiligheidsbeambte en Omgevingsdienst De samenwerking met zowel de Omgevingsdienst als met de tunnelbeheerder is positief. Dit geldt ook voor de samenwerking met de veiligheidsbeambte. Bij plannen en ontwerpen voor de projecten worden de veiligheidsbeambte en de veiligheidsadviseur van de tunnelbeheerder nauw betrokken. Tunnelbeheerorganisatie De tunnelbeheerorganisatie is als beheerder van het tunnelareaal bezig met een versterkingsopgave van haar organisatie, gericht op de ambitie om het tunnelbeheer op een hoger niveau te brengen.

Deze versterkingsopgave legt de nadruk op het verder professionaliseren van de kerntaak van de tunnelbeheerorganisatie en van alle betrokken afdelingen, medewerkers en assets. Er is nu reeds sprake van samenwerking tussen teamleden van het programma en de beheerder. Ook op andere vlakken wordt steeds meer samengewerkt, zoals bijvoorbeeld bij de contractering van het regulier onderhoud van de Piet Heintunnel na openstelling. In het vierde kwartaal van 2021 hebben beide organisaties samen de mogelijkheden en bereidheid tot verdere samenwerking verkend en met elkaar de intentie uitgesproken om deze weg op te gaan. Op deze manier kan worden gezorgd dat de toegevoegde waarde van het programma AWA behouden blijft en dat, door de link met de versterkingsopgave te leggen, nog extra waarde kan worden toegevoegd. In het eerste kwartaal van 2022 zal de beoogde samenwerking verder worden uitgewerkt door met elkaar in gesprek te gaan over welke onderwerpen hierin thuishoren en wat de beste vorm is voor de organisatie ervan. Stadsregisseur De samenwerking met de stadsregisseur verloopt goed, hier zijn geen wijzigingen in. De samenwerking wordt gezocht in een regulier, driewekelijks overleg, waarin afstemming plaatsvindt over de mobiliteitsmaatregelen en verkeersmaatregelen binnen het programma.

Nu wordt ook langzaam een stap gezet in het verankeren van de werkwijzen en mobiliteitsmaatregelen binnen de stad. Daarmee willen we bijdragen aan duurzame maatregelen waarvan de stad profijt heeft, ook als het project Renovatie Piet Heintunnel is afgerond.

07-02-2022 KENMERK TAWA/48428

11

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q4 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

2.4 Tegenspraak Een van de lessen van de Noord/Zuidlijn is het belang van het organiseren van tegenspraak. Deze les is ook opgenomen in de Regeling Risicovolle Projecten waaronder het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam valt. Dit kwartaal is er tegenspraak geweest van de Adviesraad Wegtunnels, van het Commissariaat Civiele Constructies, van de Tenderboard Fysiek en door het uitvoeren van audits.

2.4.1

Adviesraad Wegtunnels

2.4.2

Commissariaat Civiele Constructies

2.4.3

Advies van Tenderboard Fysiek

Op 3 november 2021 vond de eerste vergadering plaats van de Adviesraad Wegtunnels (samenvoeging van de adviesraden van de tunnelbeheerorganisatie en van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam). Doel van deze samenvoeging is het bundelen van kennis en het soepeler op elkaar laten aansluiten van projecten en beheer. Specifiek is in deze vergadering het onderwerp cybersecurity besproken, waarbij door de adviesraadleden handvatten zijn meegegeven om op dit gebied meer veiligheid te kunnen realiseren.

Het Commissariaat Civiele Constructies (CCC) geeft de wethouder gevraagd en ongevraagd advies over grote (civiele) projecten in de stad. In het vierde kwartaal heeft er drie keer afstemming plaatsgevonden tussen projectcommissariaat en het programma AWA over het project Renovatie Piet Heintunnel: twee keer in een overleg en één keer met een schriftelijke reactie op de plannings-/ risicodocumenten van de alliantie Piet Heintunnel en een memo over haalbaarheid van de vastgestelde openstellingsdatum Piet Heintunnel. Het CCC heeft mede op basis van de plannings-/risicodocumenten geadviseerd over het voorstel vanuit het project om medio eerste kwartaal 2022 een definitieve openstellingsdatum vast te stellen met betrokken partijen. Ook wees het CCC op het belang om de stakeholders – met name de tunnelbeheerorganisatie – te betrekken bij het proces naar een definitieve openstellingsdatum, aangezien de tunnelbeheerorganisatie een prominente rol heeft rondom de openstelling. De afstemming tussen de tunnelbeheerorganisatie en het project Piet Heintunnel is recent verder geïntensiveerd en heeft nog meer focus op/rond het bepalen en behalen van de openstellingsdatum.

Eind januari 2022 komt wederom een update van de plannings-/risicodocumenten van de alliantie Piet Heintunnel en zal met betrokken partijen, waaronder het CCC, afstemming plaatsvinden over de definitieve openstellingsdatum van de Piet Heintunnel.

Ter afronding van de voorbereidingsfase van het project Renovatie Amsterdam Arenatunnel is het contractdossier voorgelegd aan de Tenderboard Fysiek. Op 2 december 2021 heeft de Tenderboard een positief advies gegeven op dit contractdossier. De adviezen van de Tenderboard worden verwerkt in de definitieve versie van het contractdossier. De Tenderboard wordt in later in 2022 ook geconsulteerd voor het contractdossier van het project Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam.

07-02-2022 KENMERK TAWA/48428

12

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q4 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam 07-02-2022 KENMERK TAWA/48428

2.4.4

Uitvoeren van audits

Het afgelopen kwartaal zijn meerdere audits uitgevoerd (door Horvat & Partners) conform de vastgestelde auditplanning 2021. Medio oktober is besloten om de audit Effectiviteit ingerichte toetsing: Opdrachtnemer (audit 6) en Effectiviteit ingerichte toetsing: Project (audit 7) te combineren. Vanwege het ontbreken van de noodzaak is de audit Prognose AAT (audit 12) on hold gezet. Dit kwartaal zijn de volgende audits uitgevoerd en afgerond: Scopedecompositie (audit 3), opleveren en overdragen (audit 4), samenwerking in de alliantie Piet Heintunnel (evaluatie 5), planning en raming VCA (audit 9) en aanbestedingsdossier Arenatunnel (audit 11). Hiervan zijn rapportages ontvangen en zijn managementreacties opgesteld en vastgesteld in het managementteam van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam. Hiermee wordt invulling gegeven aan de PDCA-cyclus van kwaliteitsmanagement. In dit kwartaal is gestart met de gecombineerde audit Effectiviteit ingerichte toetsing: Opdrachtnemer (audit 6) en Effectiviteit ingerichte toetsing: Project (audit 7) en met de audits Prognose PHT (audit 10) en Acceptatie en overdracht MRT (audit 13). De audit Cyber Security (audit 8) bevindt zich in de afrondende fase. In dit kwartaal is de auditplanning 2022 opgesteld. Deze planning zal in januari 2022 worden vastgesteld. Een volledig overzicht van de auditplanning staat hieronder.

NR

ONDERWERP

SOORT

PLANNING

STATUS

1

Kwaliteitssysteem

Audit

feb-21

Afgerond

2

V&V-proces

Audit

mrt-21

Afgerond

3

Scopedecompositie

Audit

jun-21

Afgerond

4

Opleveringsprocessen

Audit

jun-21

Afgerond

5

Alliantieorganisatie PHT

Evaluatie

apr-21

Afgerond

6

Effectiviteit ingerichte toetsing ON

Review

jun-21

In uitvoering

7

Effectiviteit ingerichte toetsing: Project

Review

nov-21

In uitvoering

8

Cyber Security

Audit

sep-21

In afronding

9

Planning en raming VCA

Audit

aug-21

Afgerond

10

Prognose PHT

Audit

nov-21

In uitvoering

11

Aanbestedingsdossier AAT

Review

okt-21

Afgerond

12

Prognose (projectbeheersing + planning + tijdsrisico’s) AAT

Audit

nov-21

On hold

13

Acceptatie en overdracht MRT

Review

nov-21

In uitvoering

13

HOOFDSTUK 3

Programmabeheersing Het programmaplan Aanpak Wegtunnels Amsterdam is vastgesteld door het College van B&W op 4 juni 2019. Op basis van dit plan wordt in de kwartaalrapportages gerapporteerd over de voortgang.

3.1 Programmascope De scope van het gehele programma is gedefinieerd in het programmaplan. Dit geeft de mogelijkheid om op basis van de VTW-procedure (Verzoek Tot Wijziging) formeel wijzigingen van de programmascope vast te stellen. In het vierde kwartaal van 2021 is de scope van het programma niet gewijzigd. De uitvoering van het project Renovatie Amsterdam Arenatunnel zal na het eerste kwartaal 2022 geen onderdeel meer van de scope van het programma vormen vanwege het in portefeuille houden van dit project bij de Begroting 2022.

3.2 Masterplanning De masterplanning omvat de planning van de vier projecten en de planning van de inmiddels reeds afgeronde Operational Concept Description (OCD). De vigerende masterplanning is versie 4.0. Deze planning is door het College van B&W vastgesteld op 2 maart 2021. Voor elk project zijn dit kwartaal probabilistische analyses uitgevoerd, waarmee de mogelijke gevolgen van risico’s op de planning zichtbaar worden gemaakt. In onderstaande tabel zijn de mijlpalen voor start en einde van de uitvoering opgenomen. Per mijlpaal staat de haalbaarheid vermeld. Deze geeft een beeld van de ‘spanning’ op deze mijlpalen. Onder de tabel wordt per project een nadere toelichting gegeven en in de factsheets (bijlage 2) is per project een meer gedetailleerde planning opgenomen. PROJECTEN

HAALBAARHEID START

START

UITVOERING

HAALBAAR-

HEID EINDE

EINDE

UITVOERING

Vernieuwing Verkeerscentrale

98%

23-11-2023

97%

14-2-2025

Renovatie Piet Heintunnel

100%

25-6-2021

20%

30-9-2022

Afgerond

30-11-2020

Afgerond

18-6-2021

Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel1

1. Voor de aanpassing van de besturingssoftware (3B) van de Michiel de Ruijtertunnel zal bij de volgende actualisatie van de masterplanning (in het eerste kwartaal 2022) een extra regel worden toegevoegd.

14

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q4 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

Vernieuwing Verkeerscentrale Het hoge percentage haalbaarheid van de realisatie van de vernieuwing van de Verkeerscentrale heeft met name betrekking op de realisatie van het gebouw. Voor het volledige project is dus nog een voorbehoud. De haalbaarheid van het volledige project zal in het eerste kwartaal van 2022 beter beoordeeld kunnen worden, wanneer er een vollediger beeld is van de complexiteit van het koppelen van de Michiel de Ruijtertunnel, de IJ-tunnel en de Spaarndammertunnel aan de nieuwe Verkeerscentrale en de daarin te realiseren systemen. Hiervoor moeten de risico’s nog worden verwerkt in het haalbaarheidscijfer. Renovatie Piet Heintunnel De probabilistische analyse alsmede de herijking van de projectplanning voor de Renovatie Piet Heintunnel is in oktober 2021 afgerond. Op basis van de actuele ontwikkelingen is het haalbaarheidspercentage voor het afronden van de uitvoeringsfase op 30 september 2022 nog steeds laag. In het eerste kwartaal 2022 zal een besluit worden genomen over de definitieve openstellingsdatum en verwerkt worden in de herijking van de masterplanning. De verwachting is dat deze definitieve openstellingsdatum uitkomt in het vierde kwartaal van 2022. Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel De werkzaamheden voor de aanpassingen aan de hittewerende bekleding van de Michiel de Ruijtertunnel zijn in het tweede kwartaal 2021 afgerond.

De planning voor de resterende scope-onderdelen (aanpassingen aan de software voor de besturing, bediening en bewaking) wordt meegenomen in de herijking van de masterplanning. Renovatie Amsterdam Arenatunnel Bij de vaststelling van de Begroting 2022 is geen aanvullend budget gereserveerd voor de uitvoering van de renovatie van de Amsterdam Arenatunnel. Rapportage op de genoemde mijlpalen is dan ook niet langer aan de orde. Een geactualiseerde versie van het programmaplan en de masterplanning zonder de uitvoering van dit project zal in het eerste kwartaal 2022 ter vaststelling aan het bestuur worden aangeboden.

07-02-2022 KENMERK TAWA/48428

15

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q4 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

3.3 Financiële stand van zaken In totaal is op dit moment voor circa € 235,9 miljoen aan kredieten beschikbaar voor het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam. In de gemeentebegroting 2022 is aanvullend € 39,5 miljoen opgenomen voor de VCA en € 3,6 miljoen voor de indexering over 2020. Hierdoor is het bedrag in de gemeentebegroting € 279 miljoen. In totaal is er voor een bedrag van € 174,1 miljoen verplichtingen aangegaan en is er inmiddels € 110,5 miljoen betaald.

Aanpak Wegtunnels Amsterdam - Prognose Einde Werk HUIDIGE VERSLAGPERIODE Q4-2021 STAVAZA 17-12-2021 prijspeil 01-01-2021 DEELPROJECT

Initiële Raming

Gemeent. Begroting

Verplicht

Actueel Krediet / Expl.

Betaald

VORIGE PERIODE

Nog te verplichten

PEW Q4 2021

Saldo t.o.v. Raming

PEW Q2-2021

PEW Mutaties

1

2

3

4

5

6

7=4+6

8=1-7

Programma

46,3

42,4

38,8

25,0

19,0

17,4

42,4

3,9

46,3

-3,9

Piet Heintunnel

89,9

112,3

112,3

111,8

68,0

0,5

112,3

-22,4

101,5

10,8

Michiel de Ruijtertunnel

14,6

16,4

16,4

11,9

11,0

4,6

16,4

-1,9

16,4

0,0

Arenatunnel

34,7

13,1

13,1

9,4

4,6

25,3

34,7

0,0

34,7

0,0

Verkeerscentrale

59,1

59,1

27,3

13,8

5,8

56,8

70,6

-11,5

59,1

11,5

Risico voorzieningen Totaal AWA

9 10 = 7 - 9

56,0

35,7

28,0

2,2

2,1

22,0

24,2

31,8

42,5

-18,3

300,6

279,0

235,9

174,1

110,5

126,5

300,6

-0,0

300,6

-0,0

- : overschrijding en + : onderschrijding

Toelichting: 1. De eerste kolom (initiële raming) laat de oorspronkelijke SSK-ramingen zien, waarbij de risicovoorzieningen van de projecten (deels) zijn gealloceerd op het niveau van het overkoepelende programma. 2. De aanwending van de risicovoorzieningen met betrekking tot de projecten vindt plaats op basis van neutrale kredietoverhevelingen naar de betreffende projecten. De besluitvorming hierover vindt plaats door middel van de kwartaalrapportages. 3. Voor project Renovatie Amsterdam Arenatunnel is bij de Begroting 2022 besloten om dit project vooralsnog niet door te zetten, maar in portefeuille te houden2. In deze rapportage wordt verder ingegaan op de praktische consequenties hiervan. Er wordt toegewerkt naar een gecontroleerde afsluiting van het project, waarbij is afgesproken om het project aanbestedingsgereed ‘op de plank’ te leggen. Ten laste van de eerder beschikbaar gestelde kredieten worden derhalve nog uitgaven gedaan. Doel is uiterlijk in het tweede kwartaal 2022 decharge te vragen en het project zo formeel af te sluiten. Mutaties Prognoses Einde Werk (PEW): In dit kwartaal hebben de volgende mutaties ten opzichte van de vorige periode plaatsgevonden: AWA Programma Er heeft een budgetoverheveling van € 3,9 miljoen plaatsgevonden vanuit het overkoepelende programma naar project Renovatie Piet Heintunnel in verband met prijspeilcorrecties (indexering).

Piet Heintunnel: In totaal is de PEW voor project Renovatie Piet Heintunnel toegenomen met € 10,8 miljoen.

2. Dit betreft zowel het eerder beschikbaar gestelde krediet van € 11,4 miljoen als het bij de Begroting 2022 aangevraagde (maar niet gehonoreerde) bedrag van € 21,6 miljoen voor de uitvoering. Het in de kolom Initiële Raming opgenomen bedrag van € 34,7 miljoen betreft naast de hiervoor genoemde bedragen eveneens de eerder al beschikbaar gestelde middelen van in totaal € 1,7 miljoen.

07-02-2022 KENMERK TAWA/48428

16

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q4 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

Zoals hiervoor genoemd, heeft voor project Renovatie Piet Heintunnel een budgetoverheveling van € 3,9 miljoen plaatsgevonden vanuit het overkoepelende programma in verband met indexering. Verder is sprake van twee budgetmutaties die ten laste van de risicovoorzieningen van het overkoepelende programma komen. Dit betreft een deel van de opdracht voor het ontwikkelen van de tunneltweeling3, waarvoor ook op de locatie in Zoetermeer een Test & Integratie omgeving is opgezet. Het gaat om een bedrag van ca. € 1,4 miljoen. Daarnaast is sprake van een budgetmutatie van ca. € 5,5 miljoen in verband met het ontvlechten van de IJtramtunnel van de autoverkeerstunnel van de Piet Heintunnel. Verkeerscentrale Amsterdam: In de gemeentelijke begroting is voor de vernieuwing van de verkeerscentrale in totaal € 71,3 miljoen opgenomen (€ 59,1 miljoen op het project en € 12,2 miljoen aan risicovoorzieningen onder het overkoepelende programma). Op basis van een geactualiseerde (maar nog niet definitieve) raming is de prognose einde werk voor project Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam € 79,5 miljoen. Het gaat om € 70,6 miljoen budget voor het project en € 8,9 miljoen aan risicovoorzieningen gealloceerd onder het overkoepelende programma.

Het verschil van € 8,2 miljoen (ten opzichte van de begroting van € 71,3 miljoen) is in deze rapportage verwerkt in de kolom Prognose Einde Werk en vooralsnog (als prognose) ten laste gebracht van de risicovoorzieningen van het overkoepelende programma. Bij de kredietaanvraag behorend bij het uitvoeringsbesluit zal de dan actuele kostenraming worden toegelicht en worden voorzien van een specifiek dekkingsvoorstel. Waar mogelijk wordt hier in de volgende kwartaalrapportage reeds verder op ingegaan. Neutrale kredietwijzigingen: Gekozen is om een deel van de risicovoorzieningen van de projecten onder te brengen bij het overkoepelende programma. Op deze wijze worden deze voorzieningen op programmaniveau beheerst. Als de risicovoorzieningen op programmaniveau voor een project worden ingezet, wordt een neutrale kredietwijziging voor besluitvorming aan de raad voorgelegd. Naar aanleiding van het vierde kwartaal 2021 wordt een dergelijke neutrale kredietwijziging voorgesteld. Het betreft een kredietwijziging van in totaal ca. € 6,8 miljoen ten laste van de risicovoorziening van het overkoepelende programma naar project Renovatie Piet Heintunnel.

Meer in detail betreft dit: • het voor project Piet Heintunnel overhevelen van de risicovoorziening op programmaniveau voor een deel van de tunneltweeling, locatie Zoetermeer (€ 1.375.000); • het voor project Piet Heintunnel overhevelen van de risicovoorziening op programmaniveau voor de ontvlechting van de IJtramtunnel en de autoverkeerstunnel van de Piet Heintunnel (bedrag € 5.465.081). In deze rapportage wordt daarnaast een neutrale kredietwijziging voorgesteld voor overheveling van een deel van de middelen van het overkoepelende programma (niet zijnde risicovoorzieningen) naar project Renovatie Piet Heintunnel. Deze neutrale kredietwijziging betreft indexering van de kosten voor de renovatie van de Piet Heintunnel (€ 3.940.862)

3. De tunneltweeling is een fysieke en digitale tool waarmee wordt getest voordat wijzigingen in de tunnels of de Verkeerscentrale worden gebruikt. Tevens biedt het realistische opleidingsfaciliteiten voor verkeersleiders.

07-02-2022 KENMERK TAWA/48428

17

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q4 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam 07-02-2022 KENMERK TAWA/48428

In de voordracht bij deze kwartaalrapportage is een beslispunt opgenomen, waar de raad wordt gevraagd in te stemmen met bovenstaande neutrale kredietwijzigingen. In de tabellen in deze rapportage zijn deze mutaties vooruitlopend op dit besluit reeds verwerkt. Kredietwijzigingen

Raming

Begroting

Vorig Krediet

Mutaties op Krediet

Actueel Krediet

Waarvan Risicovoorziening

Programma

46,3

42,4

42,7

-3,9

38,8

0,0

Risicovoorziening (Programma)

56,0

35,7

34,8

-6,8

28,0

28,0

Piet Heintunnel

89,9

112,3

101,5

10,8

112,3

0,0

Michiel de Ruijtertunnel

14,6

16,4

16,4

0,0

16,4

0,0

Arenatunnel

34,7

13,1

13,1

0,0

13,1

0,0

Verkeerscentrale

59,1

59,1

27,3

0,0

27,3

0,0

300,6

279,0

235,9

0,0

235,9

28,0

Totaal AWA

3.4 Risicomanagement De voortgang van de beheersing van de toprisico’s op programmaniveau is per risico opgenomen in onderstaande risicobeschrijvingen. De belangrijkste mutaties ten opzichte van de vorige kwartaalrapportage zijn dat het risico met betrekking tot de continuïteit van het programma voldoende is beheerst (en komend kwartaal kan vervallen als toprisico) en dat voor de risico’s op onvoldoende integraliteit en uniformiteit meetmomenten zijn bepaald waarop kan worden beoordeeld of dit nog toprisico’s zijn. Uit de risico-inventarisatie blijkt verder dat in het eerste kwartaal 2022 mogelijk een nieuw toprisico aan de orde is met betrekking tot indexering. Als gevolg van de hoge inflatie en relatief grote verschillen tussen indexen kan dit een risico opleveren voor het programma. Dit wordt nu nader uitgewerkt en zal indien nodig worden meegenomen in de rapportage over het eerste kwartaal 2022.

18

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q4 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

Toprisico’s programma AWA: RISICO 1: CONTINUÏTEIT PROGRAMMA AWA

Dekking voor het project Renovatie Amsterdam Arenatunnel is niet tijdig of onvoldoende verwerkt in de begroting van de gemeente, met als gevolg een continuïteitsrisico (mogelijke vertraging vanwege het ontbreken van krediet). Daarnaast vormt de impact van het vaststellen van de collegevoordracht ‘Beheersmaatregelen inzet ZZP in relatie tot de wet DBA’ een bedreiging voor de continuïteit. OORZAKEN EN BEHEERSMAATREGELEN:

WIJZIGING T.O.V. Q3-2021

OORZAKEN: 1. Het project Renovatie Amsterdam Arenatunnel is niet opgenomen in de begroting en ook het vervangingsonderhoud van de IJ-tunnel is niet aan de scope van het programma toegevoegd. 2. Het programma is in hoge mate afhankelijkheid van zeer specialistische kennis die niet breed beschikbaar is binnen de ambtelijke organisatie van de gemeente Amsterdam. Deze kennis is wel in te huren via ingenieursbureaus, intermediairs en andere externen. Als gevolg van de vaststelling van de collegevoordracht ‘Beheersmaatregelen inzet ZZP i.r.t. wet DBA’ door het Gemeentelijk Managementteam en het College van B&W (waarin het naast ZZP’ers ook gaat over andere vormen van inhuur), kan er een situatie ontstaan die een bedreiging vormt voor de continuïteit van het Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam: • De onduidelijkheid met betrekking tot contracten van externe inhuur na 1 januari 2022 leidt ertoe dat mensen hun conclusies trekken, andere opdrachten gaan aannemen en niet meer beschikbaar zijn voor AWA. Dit zou leiden tot een verstoring van de voortgang en kennisverlies binnen het programma. • De gemeente hanteert een aantal beperkende maatregelen voor externen, die met name voor kleinere partijen moeilijk in te vullen zijn.

De kosten voor de uitvoering van de renovatie van de Amsterdam Arenatunnel zijn niet opgenomen in de Begroting 2022. Het beleid van de gemeente met betrekking tot externen blijft beperkend. Echter, voor het programma AWA zijn afspraken gemaakt die de continuïteit van de inzet van de huidige externen tot en met het einde van het project / programma borgt. Hiermee is dit geen toprisico meer voor het programma en zal deze in de volgende rapportage vervallen.

BEHEERSMAATREGELEN: 1. Geen 2. De directie Metro en Tram heeft in 2016 al de nodige maatregelen getroffen (opstellen modelcontracten inclusief juridische check en contractuele toets bij nieuwe contracten). Daarnaast heeft MET de werkgroep ‘MET wet DBA-proof’ in het leven geroepen die de opdracht heeft om een contracteninventarisatie uit te voeren om een zo concreet mogelijk beeld te krijgen van de eventuele risico’s die MET loopt bij handhaving van de wet DBA. 3. Goed onderbouwen waarom het noodzakelijk is dat een onderdeel als de Directie Bijzondere Projecten voor een groot deel draait op de inzet van externen en wat de noodzakelijke voorwaarden zijn om hier invulling aan te kunnen geven.

07-02-2022 KENMERK TAWA/48428

19

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q4 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

RISICO 2: UNIFORMITEIT TUSSEN DE TUNNELS ONDERLING EN DE VERKEERSCENTRALE

Het programma heeft onder andere als doelstelling dat de tunnels uniform worden bediend en toekomstbestendig zijn. Deze doelstelling komt in gevaar doordat de noodzaak om tot uitvoering over te gaan zo groot is dat een uniforme aanpak minder prioriteit krijgt en doordat er kans is op vertraging door discussies over de programmakaders. OORZAKEN EN BEHEERSMAATREGELEN:

WIJZIGING T.O.V. Q3-2021

OORZAKEN: 1. De projecten dienen binnen de geldende kaders van de masterplanning uitgevoerd te worden. Daarnaast komen de huidige assets aan het einde van hun levensduur. De urgentie om voortgang te maken is groot. 2. De programmakaders en de Klant Eis Specificatie zijn vastgesteld. Hiermee zijn de kaders om de doelstellingen van het programma te borgen bekend. Het toepassen van deze kaders kan tot aanvullende discussies leiden en is, of lijkt, arbeidsintensiever dan puur binnen een project werken. 3. De werkprocessen Verkeerscentrale zijn vastgelegd in de Operational Concept Description v2.0. Deze bevat een abstract beeld van het bedienconcept dat steeds verder wordt uitgewerkt. Deze uitwerking kan leiden tot wijzigingen in het programmakader die impact hebben op alle projecten. 4. De verschillen tussen de tunnels blijken groter dan verwacht waardoor het realiseren van uniforme oplossingen moeilijker is.

Het beeld uit de uitgevoerde audits op de decompositie van de OTL en het afwijkingenproces is positief. Dezelfde basis wordt gebruikt binnen de verschillende tunnelprojecten en afwijkingen worden op de juiste wijze afgewogen. De OTL-STA zal ook voor toekomstige renovaties een goede basis vormen om de uniformiteit van het tunnelsysteem te blijven borgen.

BEHEERSMAATREGELEN: 1. Bij het opstellen van de contracten zijn terugvalopties ingebouwd. 2. Binnen de taakvelden wordt continu aandacht besteed aan de juiste toepassing van de programmakaders. Hiermee worden deze impliciet ook binnen de projecten geborgd. 3. Via het configuratiemanagement wordt de impact van wijzigingen beoordeeld voor alle projecten voordat deze doorgevoerd kunnen worden. 4. Aan de verschillen zelf is niets te doen, maar het is essentieel dat de ontwerpleiders en de specialisten vanuit hun programmarol de uniformiteit blijven borgen. Hier wordt extra aandacht aan besteed vanuit de taakvelden Systeemintegratie en Techniek, en Commissioning.

07-02-2022 KENMERK TAWA/48428

Uit de audit op de aanpakken van de taakvelden is naar voren gekomen dat deze minder geschikt zijn voor de VCA dan voor de tunnels. In 2022 zullen deze kaders aangevuld worden. Door de druk op voortgang binnen de projecten komt het volgen van de programmakaders soms onder druk te staan. Op het moment dat zowel het UO PHT als het DO AAT gereed is kan worden beoordeeld of dit risico nog steeds een toprisico is.

20

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q4 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

RISICO 3: INTEGRALITEIT TUSSEN DE TUNNELS EN DE VERKEERSCENTRALE

De verschillende projecten dienen een integraal geheel te vormen. Daarnaast dienen alle projecten samen invulling te geven aan een integraal werkend tunnelsysteem. OORZAKEN EN BEHEERSMAATREGELEN:

WIJZIGING T.O.V. Q3-2021

OORZAKEN: 1. Op programmaniveau zijn er onvoldoende duidelijke afspraken over hoe en wanneer de integraliteit tussen de projecten aangetoond wordt. Hier moeten de werkwijzers die binnen de verschillende taakvelden opgesteld zijn op elkaar afgestemd worden. 2. De raakvlakken tussen de verschillende projecten worden niet expliciet benoemd en beheerst.

De analyse op de werkwijzers is nog niet afgerond en loopt door tot in Q1 2022.

De technische raakvlakken zijn in beeld en worden met het raakvlakkenproces actueel gehouden. De status van de raakvlakken en het proces BEHEERSMAATREGELEN: 1. De taakvelden Systeemintegratie en Techniek, en Commissioning worden 4-wekelijks besproken komen met een analyse. Hieruit moet blijken in hoeverre de werk- in het MT aan de hand wijzers nader op elkaar afgestemd moeten worden, zodat de aan- van een dashboard van de vastgestelde raakvlakken. toonbaarheid van de werking van het systeem geborgd wordt. 2. Opstellen en implementeren van expliciet raakvlakmanagement Een bredere implementatie binnen en tussen de projecten. van het raakvlakkenproces heeft nog niet plaatsgevonden. Wanneer aangetoond is dat de Piet Heintunnel bediend kan worden vanuit het testcentrum, is de integraliteit van de bedienketen aangetoond en hoeft dit risico niet meer als toprisico te worden geclassificeerd.

07-02-2022 KENMERK TAWA/48428

21

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q4 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam 07-02-2022 KENMERK TAWA/48428

RISICO 4: EFFECTEN OP DE PROJECTEN ONDERLING DOOR RAAKVLAKKEN TUSSEN DE PROJECTEN

Vertraging in een van de tunnelprojecten zal direct zijn weerslag hebben op de overige tunnelprojecten en het project Vernieuwing Verkeerscentrale omdat deze projecten allemaal met elkaar verbonden zijn in functionaliteit. Het risico is dat men onvoldoende is voorbereid op het effect van een besluit of maatregel in het ene project op een ander project. Dit zal impact hebben op de doorlooptijd, kwaliteit en/of kosten. OORZAKEN EN BEHEERSMAATREGELEN:

WIJZIGING T.O.V. Q3-2021

OORZAKEN: 1. Alle projecten hebben een individuele aansturing. 2. Vertraging kan ontstaan doordat: a) D  e druk op de projecten verder toeneemt, doordat er een duidelijker beeld is van de haalbaarheid van de kritische mijlpalen. b) De projecten een grote onderlinge verwevenheid hebben. c) P  roject Renovatie Piet Heintunnel in de uitvoeringsfase vertraging kan oplopen. 3. De raakvlakken tussen de projecten zijn onvoldoende expliciet vastgelegd en worden onvoldoende afgestemd of tot een eenduidige beslissing geleid.

De geïnventariseerde technische raakvlakken en de planningen moeten nader op elkaar afgestemd worden om deze te kunnen integreren. De inventarisatie van de niet technische raakvlakken tussen de projecten die impact op de planning kunnen hebben vindt in Q1 2022 plaats.

BEHEERSMAATREGELEN: 1. Scherpere sturing vanuit het programma op de programma­ planning. Hiertoe zijn de volgende afspraken gemaakt: -D  e actualisatiefrequentie van de programma- en projectplanning gaat naar iedere 6 weken. -D  e projectplanningen zullen gekoppeld worden op specifiek afgestemde raakvlakken. Hierdoor zal beter inzichtelijk worden hoe en wanneer de projecten elkaar beïnvloeden. - Iedere 6 weken wordt de programmaplanning uitgebreid besproken in het MT en wordt bijgestuurd waar nodig. 2 Grotere aandacht creëren voor het afstemmen van raakvlakken tussen de projecten middels het concreter en breder inrichten van raakvlakmanagement. 3 Beheersmaatregelen om binnen de planning de projecten uit te voeren: a) D  e haalbaarheid van de planningen van de projecten worden nu iedere 6 weken bepaald aan de hand van probabilistische (risico)analyses op de planningen. b) V  oor de renovatie van de Piet Heintunnel is een strategisch beheersplan opgesteld waarin afspraken worden gemaakt hoe de haalbaarheid van de openingsdatum gemaximaliseerd wordt.

22

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q4 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam 07-02-2022 KENMERK TAWA/48428

RISICO 5: HET IS NIET MOGELIJK OM AAN TE TONEN DAT ER VOLDAAN IS AAN DE PROGRAMMADOELSTELLINGEN

Na afronding van het laatste project blijkt het niet mogelijk om aan te tonen dat er voldaan is aan de programmadoelstellingen. Hierdoor zal het programma geen decharge krijgen en herstelwerkzaamheden moeten uitvoeren om de aantoonbaarheid rond te krijgen. Dit zal sowieso kostbaar zijn, maar als er fysieke aanpassingen moeten plaatsvinden, zullen de kosten nog veel hoger uitvallen. OORZAKEN EN BEHEERSMAATREGELEN:

WIJZIGING T.O.V. Q3-2021

OORZAKEN: 1. Het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam bestaat uit verschillende projecten. Het is echter niet zeker dat de individuele projecten samen invulling geven aan de programmadoelstellingen wanneer ze gereed zijn. 2. Als er onvoldoende rekening gehouden is met beleidskaders komt dit in de aantoonbaarheid van de projecten en het programma naar boven. Daarnaast is het mogelijk dat er beleidskaders gewijzigd zijn tijdens de looptijd van het programma.

De scenario’s die over het complete tunnelsysteem gaan, inclusief de out-ofscope tunnels en de VCA, maken onderdeel uit van de integrale teststrategie.

BEHEERSMAATREGELEN: 1. Het programma stelt een integrale teststrategie op waarmee de aantoonbaarheid van de projecten de eerste bouwstenen zijn voor de overkoepelende aantoonbaarheid van de programmadoelstellingen. 2. Er vindt controle plaats van wijzigingen in de toe te passen relevante beleidskaders.

In Q1 2022 vindt een brede sessie plaats met alle taakveldmanagers en projectmanagers om de taken binnen deze integrale teststrategie te verdelen. Daarnaast worden de user stories, die nodig zijn voor validatie, in nauwe samenwerking met de tunnelbeheerorganisatie, inclusief de verkeersleiders verder uitgewerkt en vastgesteld.

23

BIJLAGE 1

Afkortingen en definities AAT

Amsterdam Arenatunnel

ATS

Amsterdamse Tunnel Standaard

3B

Besturing, Bediening en Bewaking

CCB

Configuration Control Board

COB

Centrum Ondergronds Bouwen

DMC

Dienst Middelen en Control

IBA

directie Ingenieursbureau Amsterdam

KES

Klant Eis Specificatie

MAP

Multi Aanraak Paneel

MET

directie Metro en Tram

MRT

Michiel de Ruijtertunnel

OCD

Operational Concept Description

OD NZKG

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

OTL

Objecttypebibliotheek

OTO

Opleiden, Trainen en Oefenen

PHT

Piet Heintunnel

ROVK

Raamovereenkomst

SDT

Spaarndammertunnel

SSK

Standaardsystematiek voor Kostenraming

TEC

Tunnel Engineering Consultants

TN

Transmissienetwerk

UPP

Uniforme Primaire Processen

V&OR

directie Verkeer en Openbare Ruimte

VBP

Concept-Veiligheidsbeheerplan

VCA

Verkeercentrale Amsterdam

VTW

Verzoek tot Wijziging

VRI Verkeersregelinstallatie Warvw

Wet aanvullende regels veiligheid wegtunnels

IJT

IJ-tunnel

24

BIJLAGE 2

Factsheets per project Voor de vier projecten binnen het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam is in de bijlage een factsheet toegevoegd.

Verkeerscentrale Amsterdam

Piet Heintunnel

Amsterdam Arenatunnel

Michiel de Ruijtertunnel

25

FACTSHEET

Vernieuwing Verkeerscentrale Toelichting Management Het werk binnen het project Vernieuwing Verkeerscentrale (afgekort: project VCA) is momenteel gericht Aan het eind van het vorige kwartaal schreven we dat het werk binnen het project Vernieuwing Verkeerscentrale (afgekort: project VCA) vooral gericht was op het gereedkomen van stukken voor de aanvraag van het uitvoeringsbesluit en op de stukken voor de aanbesteding. Feitelijk is dat nog steeds zo, maar omdat zich verschillende issues aftekenen (nog niet optreden) én omdat we nog beweegruimte hebben in de verschillende planningen, is besloten meer tijd te nemen om het uitvoeringsbesluit en de aanbestedingsstukken af te ronden: zorgvuldigheid vóór snelheid. Waar het hoofdzakelijk om gaat zijn ergonomie op de toekomstige werkplek van de bedienaar en de inpassing van de nieuwe VCA in de omgeving. • Om ergonomie-issues op de toekomstige werkplek van de bedienaars te voorkomen wordt meer tijd gestoken in het ontwerpen van de bediendesk en de bedienmiddelen en de bijbehorende ICTarchitectuur waarmee straks de taken worden uitgevoerd. Hierover is in het vorige kwartaal ook al gerapporteerd. Dit kan nog gevolgen hebben voor de inrichting en plaatsing van de desks in de bedienzaal.