2. Kwartaalrapportage Q1-2022 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
Tekst van het document
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2022 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
14 VERSLAG NUMMER
Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
Kwartaalrapportage Q1 2022 10-05-2022 KENMERK TAWA/52785
1
NR. 14
INHOUD
Verkeerscentrale Amsterdam
Piet Heintunnel
Arenatunnel
Michiel de Ruijtertunnel
1
Managementsamenvatting Q1 2022 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
2
Voortgang . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 2.1 Bijdrage aan de stad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 2.2 De voortgang van de projecten en effecten buiten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 2.3 Samenwerking met strategische partners . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 2.4 Tegenspraak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3
Programmabeheersing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 3.1 Programmascope . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 3.2 Masterplanning . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 3.3 Financiële stand van zaken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 3.4 Risicomanagement . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
Bijlage 1. Afkortingen en definities . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
Bijlage 2. Factsheets per project . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 Factsheet project Vernieuwing Verkeerscentrale . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 Factsheet project Renovatie Piet Heintunnel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 Factsheet project Renovatie Amsterdam Arenatunnel . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 Factsheet project Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel . . . . . . . . . . . . . . . 32
2
HOOFDSTUK 1
Managementsamenvatting Q1 2022 De rapportage over het eerste kwartaal 2021 van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam geeft de gemeenteraad, het gemeentebestuur, de gemeentelijke directies en de strategische partners inzicht in de voortgang van de programmadoelstellingen. Tevens is de rapportage een bron van informatie voor inwoners van Amsterdam en andere belangstellenden. Scope Q4 2021 Q1 2022 Planning Q4 2021 Q1 2022
Financiën Q4 2021 Q1 2022
In het eerste kwartaal van 2022 is de scope van het programma niet gewijzigd. Het formeel uit de scope halen van het project Renovatie Amsterdam Arenatunnel zal gebeuren bij vaststelling van het geactualiseerde programmaplan (gepland tweede kwartaal 2022). Elk kwartaal worden probabilistische analyses uitgevoerd, waarmee de mogelijke gevolgen van risico’s op de planning en de mijlpalen inzichtelijk worden gemaakt. Op basis van de meest recente analyses wordt een nieuwe masterplanning (met mijlpalen voor de verschillende projecten binnen het programma) begin tweede kwartaal vastgesteld. Hieronder de belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de vigerende masterplanning. • Renovatie Piet Heintunnel: einde uitvoering en beoogde openstelling 2 december 2022, als gevolg van opgelopen vertraging in de uitvoering van de werkzaamheden, de tijd benodigd voor het opleiden van de verkeersleiders en het contracteren van het onderhoud na openstelling. • Vernieuwing Verkeerscentrale: door de noodzaak voor de doorontwikkeling van de functionele systemen voor de bediening en bewaking van de tunnels en het verkeersmanagement en daarmee de verschuiving van het uitvoeringsbesluit naar eind 2022, zal ook de uitvoering later starten. De ingebruikname van de nieuwe verkeerscentrale is nu gepland eind 2025.
• Uitvoering van de renovatie van de Amsterdam Arenatunnel zal uit de scope en planning van het programma worden gehaald. • Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel: de software-aanpassingen voor de bediening en bewaking waren nog niet opgenomen in de masterplanning. Uitvoering hiervan zal plaatsvinden tot medio 2023. Omdat de masterplanning als onderdeel van het geactualiseerde programmaplan nog niet is vastgesteld, blijft dit stoplicht oranje. Momenteel is circa € 235,9 miljoen aan kredieten beschikbaar. Aanvullend daarop is in de gemeentebegroting € 39,5 miljoen opgenomen voor de uitvoering van het project Vernieuwing Verkeerscentrale en € 3,6 miljoen voor de indexering over 2020 (totale begroting is daarmee € 279 miljoen). Inmiddels is voor circa € 191,1 miljoen aan verplichtingen aangegaan en is € 128,5 miljoen betaald. Een financieel grote uitdaging vormen de recente zeer hoge prijsstijgingen en de effecten daarvan in de contractueel afgesproken indexeringen. Deze wordt onvoldoende gecompenseerd door de indexeringsmethodiek die de gemeente hanteert (IBOI). Dekking van deze hoge prijsstijgingen is dan ook niet op voorhand meegenomen in de prognose van het programma.
Definitie stoplichten scope, planning, financiën, risico’s, kwaliteit en organisatie: Buiten de vastgestelde programmakaders, niet beheersbaar door programmateam, escalatie naar het bestuur Buiten de vastgestelde programmakaders, beheersbaar door programmateam. Binnen de vastgestelde programmakaders.
3
HOOFDSTUK 1
Managementsamenvatting Q1 2022 Risico’s Q4 2021 Q1 2022
Kwaliteit en Organisatie Q4 2021 Q1 2022
Het risico met betrekking tot continuïteit van het programma is voldoende beheerst; door recente ervaringen met aanbestedingen en door het concreter worden van de impact van de beperkende maatregelen met betrekking tot de inhuur van externen, is dit risico niet langer een toprisico. Risico’s met betrekking tot het gebrek aan uniformiteit in bediening en uitrusting van de tunnels en met betrekking tot het gebrek aan integrale werking tussen de tunnels en de verkeerscentrale blijven relevant evenals het risico dat het na uitvoering niet mogelijk is om aan te tonen dat voldaan is aan de programmadoelstellingen. Door middel van beheersmaatregelen wordt ingezet op het verkleinen van de kans en de gevolgen van optreden van de risico’s. Diverse audits zijn uitgevoerd. De resultaten moeten bijdragen aan kwalitatief betere producten en een grotere zekerheid op het behalen van de programmadoelen. Ook is extra aandacht besteed aan de opvolging van de verbetermaatregelen uit de audits. Het auditplan voor 2022 is met Horvat & Partners opgesteld en vastgesteld. De samenwerking tussen het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam en de tunnelbeheerorganisatie krijgt een extra impuls door het verder intensiveren van de samenwerking in de versterkingsopgave van de tunnelbeheerorganisatie.
Belangrijk doel is geschikte methodieken en expertise vanuit het programma over te brengen en te borgen in de organisatie van de beheerder. Advies is ingewonnen bij het Commissariaat Civiele Constructies, op basis waarvan de beoogde datum van openstelling Piet Heintunnel is vastgesteld op 2 december 2022.
Definitie stoplichten scope, planning, financiën, risico’s, kwaliteit en organisatie: Buiten de vastgestelde programmakaders, niet beheersbaar door programmateam, escalatie naar het bestuur Buiten de vastgestelde programmakaders, beheersbaar door programmateam. Binnen de vastgestelde programmakaders.
4
HOOFDSTUK 2
Voortgang
“Voor een bereikbaar en
verbonden Amsterdam.
Klaar voor de toekomst.”
Dit hoofdstuk beschrijft de voortgang van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam in het eerste kwartaal van 2022. Paragraaf 2.1 relateert deze voortgang aan de programmadoelstellingen. Paragraaf 2.2 beschrijft de voortgang van de vier projecten, inclusief de impact die de projecten hebben op mobiliteit in de stad en op de omgevingspartijen. Paragraaf 2.3 licht de samenwerking met onze partners toe. En in paragraaf 2.4 staat centraal welke tegenspraak is georganiseerd om het resultaat van het programma te borgen.
2.1 Bijdrage aan de stad Het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam (AWA) zorgt ervoor dat de Amsterdamse wegtunnels en de Verkeerscentrale Amsterdam (VCA) klaar zijn voor de toekomst: veilig te gebruiken, eenvoudig te bedienen en gemakkelijk te onderhouden.
5
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2022 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
Het programma heeft twee hoofddoelstellingen: 1. Het realiseren van veilige en beschikbare wegtunnels die voldoen aan de huidige wetgeving; en 2. Zorgen voor een uniforme bediening, bewaking en een functioneel uniforme, toekomstbestendige tunneluitrusting die bijdraagt aan de veiligheid en beschikbaarheid van de tunnels. Zodat ook in de toekomst de bereikbaarheid van de stad is geborgd. Het programma bestaat uit vier projecten: • de aanpassing van de Michiel de Ruijtertunnel (uitvoering in de tunnel gereed; testen van software-aanpassingen zoveel mogelijk tijdens onderhoudsnachten in 2022 en begin 2023); • de renovatie van de Piet Heintunnel (uitvoering juni 2021 t/m 2 december 2022); • de vernieuwing van de Verkeerscentrale Amsterdam (uitvoering van de nieuwe centrale is voorzien vierde kwartaal 2023 t/m eind 2025); en • de renovatie van de Amsterdam Arenatunnel (omdat in de Begroting 2022 geen financiering beschikbaar is gesteld, wordt de uitvoering van dit project in portefeuille gehouden). Hieronder beschrijven we wat we in het vierde kwartaal van 2021 hebben gedaan om deze opgave te realiseren.
2.1.1
Overkoepelend
Eind 2021 is in de Begroting 2022 geen financiering opgenomen voor de vernieuwing van de Amsterdam Arenatunnel en het vervangingsonderhoud in de IJ-tunnel. Het project Renovatie Amsterdam Arenatunnel wordt in het tweede kwartaal 2022 afgerond, waarna het dossier met het definitief ontwerp aanbestedingsgereed wordt overgedragen aan de tunnelbeheerorganisatie. Het project Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel is gedeeltelijk al afgerond; aan de aanpassing van de software en installatie voor de bediening en bewaking van deze tunnel wordt nog tot halverwege 2023 gewerkt. De uitvoering van de renovatie van de Piet Heintunnel loopt tot oktober; beoogde openstelling is 2 december 2022. Hiermee blijft eind 2023 alleen het project Vernieuwing Verkeerscentrale over. Voor de uitvoering van dit project en de realisatie van de centrale, met een beoogde planning van eind 2023 tot eind 2025, is geen overkoepelend programma meer nodig. Daarmee komt het einde van het programma eerder in zicht dan bij aanvang gedacht: eind 2023 in plaats van eind 2025. De gedachte achter het programma is dat uniforme bediening, bewaking en uitrusting van álle Amsterdamse wegtunnels de veiligheid vergroot, de bediening vereenvoudigt en het onderhoud vergemakkelijkt. Voor de stad betekent dit naar verwachting een grotere beschikbaarheid van de tunnels tegen lagere kosten.
Om deze doelen alsnog te realiseren, zijn het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam en de tunnelbeheerorganisatie de samenwerking in verhoogd tempo aan het intensiveren. Op die manier kunnen de in het programma ontwikkelde standaarden, methodieken en producten zowel goed worden overgedragen als worden getoetst op bruikbaarheid. Zo kunnen de wegtunnels buiten de scope van het programma (de IJ-tunnel, de Spaarndammertunnel en nu dus ook de Arenatunnel) te zijner tijd toch volgens dezelfde standaarden en technieken worden bediend, bewaakt en beheerd. Hierbij komt dat de tunnelbeheerorganisatie bezig is met versterking van haar organisatie, met als doel het tunnelbeheer op een hoger niveau te brengen. Door nauwe samenwerking ondersteunt het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam deze versterkingsopgave. Als gevolg van de genoemde ontwikkelingen is een actualisatie gedaan van het programmaplan en de bijbehorende masterplanning. In deze masterplanning zijn onder meer aanpassingen meegenomen in de planning van de realisatie van de nieuwe Verkeerscentrale Amsterdam en de renovatie van de Piet Heintunnel. De Verkeerscentrale Amsterdam heeft in de voorbereiding vertraging opgelopen. Een van de oorzaken is de spanning die in het ontwerpproces aan het licht kwam tussen functionaliteit van de bediendesk en eisen aan ergonomie (ARBO-veiligheid).
Hierover is gerapporteerd in het derde kwartaal van 2021. In het vierde kwartaal van 2021 zijn hierover gesprekken gestart met de tunnelbeheerorganisatie.
10-05-2022 KENMERK TAWA/52785
6
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2022 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
De Piet Heintunnel gaat op 2 december 2022 weer open. Dit is twee maanden later dan wat in het derde kwartaal van 2021 is gerapporteerd (30 september 2022). Zie paragraaf 2.2.1 voor een uitleg hiervan. De aanpassing van het programma en de masterplanning hebben geen budgettaire gevolgen. Wel zijn de reserves geslonken. Een financieel grote uitdaging vormen de recente zeer hoge prijsstijgingen en de effecten daarvan in de contractueel afgesproken indexeringen. Deze wordt onvoldoende gecompenseerd door de indexeringsmethodiek die de gemeente hanteert (IBOI). Compensatie is nood- zakelijk om een financieel gat te voorkomen, dit wordt nader toegelicht in paragraaf 3.3. In het eerste kwartaal van 2022: • werkten twee managers (vanuit de tunnelbeheerorganisatie en het programma Wegtunnels) aan een implementatieplan voor de versterkingsopgave van de tunnelbeheerorganisatie; • hebben we volledig inzicht gekregen in raakvlakken tussen projecten, zowel qua planning als qua techniek. Door het in kaart brengen van de wederzijdse afhankelijkheden voorkomen we dat projecten ‘eigen’ oplossingen zoeken in plaats uniforme en op elkaar afgestemde keuzes te implementeren; • hebben we een analyse gedaan op uniformiteit.
Dit door te toetsen in welke mate de ‘object type library’ (een bibliotheek met standaarden die nodig is om tot een functioneel uniforme tunneluitrusting te komen) voor alle tunnels binnen de scope bruikbaar is. Daaruit blijkt dat 85% van de ontwerpen en 80% van de software die voor de Piet Heintunnel is bedacht en als basis dient voor de object type library, te gebruiken is voor de renovatie van de Arenatunnel. We verwachten daarom dat we het risico met betrekking tot het ontbreken van uniformiteit, tot dusverre aangemerkt als toprisico, in het tweede kwartaal van 2022 kunnen afwaarderen.
2.1.2
Veilig te gebruiken
Het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam zorgt voor een veilige, uniforme uitrusting voor de tunnels binnen zijn scope en werkt aan veilige technieken, procedures en handelingsprocessen. In het testcentrum kunnen we nieuwe systemen en installaties als Proof of Concept uitproberen, voordat we ze implementeren in de tunnels en in de vernieuwde verkeerscentrale. Ook kunnen we verkeersleiders opleiden, trainen en oefenen met behulp van de systemen in dit testcentrum. In het eerste kwartaal van 2022: • heeft Horvat & Partners een audit uitgevoerd op cybersecurity. Het gaat dan om cybersecure processen en procedures in combinatie met de hierbij behorende fysieke maatregelen, denk hierbij aan toegangsbeleid, omgang met documenten, IP-adressen, wachtwoorden etc. De conclusie is dat we op goede weg zijn, maar dat nog enkele aanvullende acties nodig zijn. Die hebben onder meer te maken met de samenwerking met de tunnelbeheerorganisatie. Cybersecurity raakt immers niet alleen aan alle aspecten van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam, maar aan het gehele areaal. Ook op dit dossier vergt nauwe samenwerking met de tunnelbeheerorganisatie veel aandacht; • zijn zogeheten ‘safety walks’ hervat, nadat deze als gevolg van Covid-19 noodgedwongen geruime tijd achterwege waren gebleven.
Bij safety walks gaat het niet alleen om inspecties van de werkplek, maar ook om de ervaren veiligheid door medewerkers ter plekke. We hebben geconstateerd dat er veilig wordt gewerkt. Dit blijkt ook uit het beperkte aantal veiligheidsincidenten; • bereikten we overeenstemming met stadsdeel Oost over permanente verkeersmaatregelen om met name de veiligheidsbeleving rond de Zeeburgerdijk groter te maken. Vanwege sluiting van de Piet Heintunnel rijdt er aanzienlijk meer verkeer door het stadsdeel. In het vierde kwartaal van 2021 namen we een aantal tijdelijke maatregelen (zoals tekstkarren), nu gaan we structureel voor een betere veiligheid zorgen, onder meer door het aanbrengen van markeringen voor fietsoversteken en het aanpassen van wegmarkeringen. De maatregelen worden begin tweede kwartaal van 2022 uitgevoerd. 10-05-2022 KENMERK TAWA/52785
7
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2022 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam 10-05-2022 KENMERK TAWA/52785
2.1.3
Eenvoudig te bedienen
Het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam uniformeert systemen en procedures, waardoor de complexiteit vermindert, de kans op menselijke fouten afneemt en de handelingsmogelijkheden van tunnelverkeersleiders verbetert. Dankzij uniformiteit worden de wegtunnels eenvoudig te bedienen. In het eerste kwartaal van 2022: • zijn we gestart met het formuleren van gebruikerstesten, om te toetsen of systemen werken zoals bedacht en daadwerkelijk eenvoudig te bedienen zijn, met name in de Verkeerscentrale Amsterdam. We doen dit in het testcentrum op het terrein van het Logistiek Centrum Metro aan de Verlengde van Marwijk Kooystraat. De tunnelbeheerorganisatie specificeert hierbij de te testen scenario’s. De gebruikerstesten kunnen ook dienen als oefenmateriaal voor tunnelverkeersleiders; en • is de technische omgeving voor opleiden, trainen en oefenen van verkeersleiders gereedgekomen. Aan het lesmateriaal zelf wordt nog verder gewerkt.
2.1.4
Makkelijk te onderhouden
Functioneel uniforme tunnels dragen bij aan eenvoudiger en daarmee efficiënter onderhoud. De tunnels geven straks real time informatie over de staat waarin installaties zich bevinden, zodat onderhoud adequaat kan worden gepland en uitgevoerd. De voorspelbaarheid van het onderhoud wordt vergroot. Dit maakt het beheer van tunnels efficiënter en heeft een positief effect op de beschikbaarheid van de tunnels zelf. In het eerste kwartaal van 2022: • is in het testcentrum de acceptatieomgeving gereedgekomen, waarop we software kunnen testen vóór ingebruikname; • zijn we gestart met het maken van gebruikerstests met betrekking tot de assets in de tunnels. Assetmanagers van de tunnelbeheerorganisatie specificeren de tests. Het gaat dan bijvoorbeeld om het testen van de gevolgen van een software-update op tunneltechnische installaties, de effecten van een tunnelreiniging op (onderdelen van) installaties of een gedrag van de techniek bij een calamiteitenoefening; en • zijn we samen met de tunnelbeheerorganisatie gestart met het aanbesteden van een onderhoudscontract voor de Piet Heintunnel.
8
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2022 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
2.2 De voortgang van de projecten en effecten buiten 2.2.1
Voortgang projecten
Deze paragraaf geeft beknopt de voortgang weer op de vier projecten. Een uitgebreidere beschrijving is te vinden in de factsheets per project (bijlage 2). Project Renovatie Piet Heintunnel De uitvoering van de renovatie verloopt conform verwachting. Inmiddels zijn de nieuwe installaties in ruim de helft van het aantal tunnelsecties geïnstalleerd en in bedrijf gesteld. Tijdens een tijdelijke buitengebruikname (TBGN) van de IJtram zijn de eerste vluchtdeuren vernieuwd. De productie van de software bevindt zich in de eindfase. In samenwerking met de tunnelbeheerder en de afdeling Verkeersmanagement is één integrale planning voor de openstelling opgesteld waarin de verschillende sporen die partijen volgen, zijn samengebracht. Op dit moment ligt het aanbrengen van de architectonische bekleding van de stempelconstructie in de tunnelmond op het kritieke pad van de uitvoering. Wegens het beperkt vrij kunnen roosteren van verkeersleiders kent het opleidingstraject een langere doorlooptijd dan eerder gedacht. Verder moet het onderhoud van de tunnel zijn opgedragen aan een onderhoudsorganisatie, wat nog niet het geval is. Om deze redenen is, na advisering door het Commissariaat Civiele Constructies, de beoogde openstellingsdatum door het college van B&W vastgesteld op 2 december 2022.
Project Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam Binnen het project VCA ligt de uitdaging op de doorontwikkeling van de functionele systemen die nodig zijn om vanuit de verkeerscentrale de verschillende objecten te beheren, bedienen en bewaken. Hiervoor is extra tijd nodig. In het eerste kwartaal van dit jaar zijn stappen gezet om het ontwerptraject opnieuw in te richten. De eerder genoemde ergonomische uitdagingen om een bediendesk en ICTarchitectuur te creëren die én voorziet in de wensen van de gebruiker én voldoet aan de arbo-eisen, worden dan ook in het doorontwikkelingstraject opgepakt. Het streven is om de systeemontwerp- / systeemdefinitiefase eind derde kwartaal 2022 te hebben afgerond. Daarin wordt ook bepaald hoe de verschillende objecten aan de verkeerscentrale kunnen worden gekoppeld. Het ontwerp van het gebouw hangt samen met de doorontwikkeling van de functionele systemen, omdat deze systemen uiteindelijk in het gebouw moeten worden ingepast. De focus is om het uitvoeringsbesluit aan het eind van 2022 aan te vragen, zodat de aanbesteding van het gebouw in 2023 kan starten. Daarnaast worden de ontwerp- en realisatiewerkzaamheden van de functionele systemen gecontinueerd. Project Renovatie Amsterdam Arenatunnel In het najaar van 2021 is bij de behandeling van de gemeentebegroting besloten het project in portefeuille te houden.
Afgelopen kwartaal zijn daarom veel werkzaamheden afgerond en stukken gereedgemaakt voor het goed ‘op de plank leggen’ van het gehele dossier. Doel hiervan is het project zo soepel mogelijk te kunnen opstarten indien het benodigde budget beschikbaar komt. Hierbij hoort onder andere het beschrijven van aandachtspunten en het gereedmaken van het dossier ten behoeve van een toekomstige aanbesteding. De ontwerpwerkzaamheden, waarbij zowel ingenieursbureau TEC en Yunex Traffic als partners betrokken zijn, worden tot en met het definitief ontwerp afgerond. In maart zijn daarvoor de eerste reviews gestart (die in het tweede kwartaal 2022 zullen worden afgerond). Samen met de overige aanbestedingsdocumenten zullen deze ontwerpproducten overgedragen worden aan de tunnelbeheerorganisatie, die het project dan op een later moment kan oppakken. Project Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel December 2021 is de contractering van de aanpassingen aan het besturingssysteem afgerond. Het eerste kwartaal heeft in het teken gestaan van het inrichten van de processen, de inkoop van materiaal en de start van het ontwerpproces. Deze werkzaamheden lopen volgens planning. Daarnaast zijn voorbereidingen getroffen voor de inkoop van een Multi Aanraak Paneel (MAP).
10-05-2022 KENMERK TAWA/52785
9
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2022 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
2.2.2
Bereikbaarheid
2.2.3
Tevreden omgeving
De afsluiting van de Piet Heintunnel veroorzaakt aanzienlijke verkeershinder in de stad. Daarom wordt ingezet op verkeersmanagement, mobiliteitsmanagement en communicatie. Sinds de afsluiting van de tunnel op 25 juni 2021 is het verkeersbeeld in de stad mede door de effecten van de coronapandemie nog rustig. De verkeersdrukte op de gewenste en ongewenste routes is licht toegenomen, maar heeft niet tot serieuze verkeersproblemen geleid. De meeste hinder wordt ervaren op de Zeeburgerdijk, die rond de 80% drukker is geworden (vergeleken met de situatie tijdens de coronapandemie vóór tunnelsluiting). Deze straat wordt in het wekelijkse monitoringsoverleg (met het project Renovatie Piet Heintunnel, stadsdeel Oost, Stadsregie, team Verkeerstactiek, Rijkswaterstaat en de verkeerscentrale aan tafel) goed in de gaten gehouden. Er zijn nu ook concrete afspraken gemaakt met het stadsdeel over negen maatregelen om de veiligheid van voetgangers en fietsers permanent te verbeteren. Deze maatregelen betreffen het aanbrengen van markeringen voor fietsoversteken en het aanpassen van wegmarkeringen. Daarnaast worden mobiliteitsmaatregelen uitgewerkt, zoals geotargeting (het gericht plaatsen van online advertenties op basis van de geografische locatie van de gebruiker) en appnotificaties via de navigatie-apps Flitsmeister en Waze.
De verwachting is dat deze maatregelen begin tweede kwartaal worden doorgevoerd.
Bewoners, bedrijven en weggebruikers in de omgeving van de bouwlocaties worden proactief betrokken, zodat vooraf duidelijk is wanneer eventuele hinder te verwachten is, wat de omleidingsroutes zijn en welke mobiliteitsalternatieven er zijn. We meten de tevredenheid regelmatig en voeren suggesties door voor verbetering. Begin februari hebben we de tevredenheid weer gemeten bij de Piet Heintunnel: ruim 66 % van de panelleden is tevreden of zeer tevreden over de maatregelen, de communicatie en de mobiliteitsmaatregelen. Dit is een lichte daling, die meerdere oorzaken kan hebben, waaronder het opheffen van het thuiswerkadvies waardoor er weer meer verkeer is op de omleidingsroutes. Een andere reden blijft de duur van de werkzaamheden. Het digitale spreekuur is voortgezet, het aantal bezoekers is minimaal, maximaal één persoon per spreekuur. De teneur in de omgeving blijft rustig, ook al merken we een toename in het aantal meldingen. Nu de coronamaatregelen verdwijnen, kunnen ook de rondleidingen in de tunnel worden opgestart. Daarvoor wordt de omgeving (zoals klankbordgroepen, panelleden van de tevredenheidsonderzoeken, bedrijven) uitgenodigd. In februari is er ook weer een bijeenkomst van de klankbordgroep Zeeburgerdijk geweest, met voorafgaand een bijeenkomst over luchtkwaliteit. Beide bijeenkomsten zijn naar tevredenheid van de deelnemers verlopen.
In de afgelopen periode zijn ook een-op-eengesprekken over geluidhinder gevoerd met woonbootbewoners bij het dienstengebouw West. Indien nodig komt er een vervolg op deze gesprekken. In april is een digitale bijeenkomst gepland om bewoners te informeren over de geplande openstelling van de Piet Heintunnel op 2 december 2022. In het tweede kwartaal zal er ook weer een communicatiecampagne komen om mensen te wijzen op de mobiliteitsmaatregelen en de omleidingsroutes.
2.3 Samenwerking met de strategische partners Meerdere stakeholders hebben vanuit hun formele positie een directe verantwoordelijkheid voor of een direct belang bij een betrouwbare beschikbaarheid van de wegtunnels in Amsterdam. In het programmaplan zijn deze stakeholders benoemd als onze strategische partners: 1. de tunnelbeheerder (bevoegdheid op basis van de Wet aanvullende regels veiligheid wegtunnels); 2. de veiligheidsbeambte (bevoegdheid op basis van de Wet aanvullende regels veiligheid wegtunnels); 3. de tunnelbeheerorganisatie en de afdeling Verkeersmanagement van de directie Verkeer & Openbare Ruimte 4. de stadsregisseur; en 5. de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. 10-05-2022 KENMERK TAWA/52785
10
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2022 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
Tunnelbeheerder, veiligheidsbeambte en Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied De samenwerking met zowel de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied als met de tunnelbeheerder is constructief. Dit geldt ook voor de samenwerking met de veiligheidsbeambte. Bij plannen en ontwerpen voor de projecten worden de veiligheidsbeambte en de veiligheidsadviseur van de tunnelbeheerder nauw betrokken. Met de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied zijn afspraken gemaakt over de planning en worden vooroverleggen gevoerd ten behoeve van de aanvraag van de openstellingsvergunning voor de Piet Heintunnel. De openstellingsvergunning zal door de tunnelbeheerder worden aangevraagd en wordt daarbij in de voorbereiding ondersteund door het programma AWA, aangezien het programma een groot deel van daarvoor benodigde documentatie en informatie levert. Tunnelbeheerorganisatie De samenwerking tussen het programma AWA en de tunnelbeheerorganisatie (TBO) heeft een extra impuls gekregen door het intensiveren van de samenwerking in de versterkingsopgave van de TBO, waarbij ingezet wordt op het overdragen van kennis en kunde vanuit het programma AWA. Doel hiervan is het verder professionaliseren van de kerntaak van de tunnelbeheerorganisatie en van alle betrokken afdelingen, medewerkers en assets.
Op deze manier kan worden gezorgd dat met de extra expertise vanuit het programma AWA de tunnels op een uniforme wijze worden uitgerust, bewaakt en bediend, wat zowel positieve financiële als positieve maatschappelijke effecten heeft. Contractering onderhoud Piet Heintunnel Bij de aanbesteding van de renovatie Piet Heintunnel is destijds het onderhoud van de tunnel (na openstelling) als optie opgenomen (gedurende een overbruggingsperiode). De keuze voor het lichten van deze optie is aan de tunnelbeheerorganisatie, die het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam heeft gevraagd hierbij te helpen. Er is een team samengesteld om de contractering van het onderhoud van de Piet Heintunnel voor te bereiden, deze is inmiddels opgestart. Daarbij worden verschillende opties bekeken, waaronder het lichten van de genoemde optie. Aanbesteding Raamovereenkomst technische adviesdiensten Het programma AWA en de tunnelbeheerorganisatie hebben besloten om gezamenlijk een aanbesteding voor te bereiden voor een nieuwe raamovereenkomst technische adviesdiensten. Met deze raamovereenkomst kunnen dan zowel het programma AWA als de TBO werkzaamheden opdragen aan een gezamenlijke samenwerkingspartner. Deze aanpak past binnen de ambitie om de samenwerking tussen de TBO en het programma AWA verder te intensiveren.
Het programma AWA heeft momenteel een lopende raamovereenkomst voor technische adviesdiensten, echter bereikt deze raamovereenkomst binnen afzienbare tijd haar contractuele grenzen. De voorbereiding voor de nieuwe aanbesteding is inmiddels opgestart. Stadsregisseur De samenwerking met de stadsregisseur blijft onveranderd goed. Samen met hem wordt onderzocht hoe de mobiliteitsmaatregelen en de opgedane kennis bij de Piet Heintunnel verankerd kunnen worden in de stad. Verder is de openstellingsdatum van de Piet Heintunnel intensief besproken en overeengekomen.
10-05-2022 KENMERK TAWA/52785
11
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2022 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
2.4 Tegenspraak Bij complexe projecten is het organiseren van tegenspraak heel belangrijk. In de Regeling Risicovolle Projecten, waaronder het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam valt, is dit ook als regel opgenomen. Dit kwartaal is er tegenspraak geweest van de Adviesraad Wegtunnels en van het Commissariaat Civiele Constructies. Bovendien zijn er audits uitgevoerd.
2.4.1
Adviesraad Wegtunnels
2.4.2
Commissariaat Civiele Constructies
2.4.3
Uitvoeren van audits
In januari is de Adviesraad Wegtunnels (die zowel het programma AWA als de tunnelbeheerorganisatie adviseert) uitgebreid met twee experts: een op het gebied van asset management en een op het gebied van cybersecurity. De expert op het gebied van commissioning is gestopt met haar werkzaamheden. In zijn vergadering van januari 2022 heeft de Adviesraad Wegtunnels adviezen gegeven over het onderhoud na openstelling van de Piet Heintunnel, over cybersecurity en over verkeersmanagement. Naast de vergaderingen ieder kwartaal geven adviesraadleden daar tussendoor een-op-een-advies aan de afzonderlijke taakveldmanagers en MT-leden van programma AWA en de tunnelbeheerorganisatie.
Het Commissariaat Civiele Constructies (CCC) geeft de wethouder gevraagd en ongevraagd advies over grote (civiele) projecten in de stad. In het eerste kwartaal is in februari en maart 2022 overleg geweest met een afvaardiging van het CCC en het management van het project Piet Heintunnel. In februari zijn de resultaten besproken van het inbedrijfstellen en testen van tunnelsectie 4. De testen van sectie 4 zijn positief verlopen en vormen een goede basis voor de verdere uitrol naar de overige tunnelsecties. In maart is de nieuwe baselineplanning met risicodossier van de Alliantie Piet Heintunnel met risicodossier aan de orde geweest. Tevens is het concept Spoorboek Openstelling Piet Heintunnel met onderliggende detailplanning toegelicht. Gezien de relatief steile curve in de probabilistische analyse heeft het commissariaat geadviseerd om een openstellingsdatum van 2 december 2022 aan te houden.
Naast de eerstelijns toetsing door de opdrachtnemer en de tweedelijns toetsing van de werkzaamheden en resultaten van de opdrachtnemers door de opdrachtgever, vinden in het programma AWA ook zogenaamde derdelijns audits plaats. Hiertoe heeft het programma AWA een raamovereenkomst gesloten met Horvat & Partners, als onafhankelijke en deskundige partij voor het verrichten van auditdiensten. De audits hebben tot doel het aantoonbaar borgen van de kwaliteit in het programma. Elk jaar wordt een auditplanning opgesteld waarbij aandacht wordt besteed aan de voor dat jaar relevante onderwerpen. In het afgelopen kwartaal zijn door Horvat & Partners de volgende audits uitgevoerd: Effectiviteit Ingerichte toetsing ON (review 6) en Effectiviteit Ingerichte toetsing project (review 7), Prognose PHT (audit 10) en Acceptatie en overdracht MRT (review 13). Deze toetsen bevinden zich in de afrondende fase, waarna een reactie vanuit het programma zal worden opgesteld. De audit op Cyber Security (audit 8) is afgerond. Dit betekent dat de rapportage is ontvangen en de managementreactie is opgesteld en vastgesteld in het MT van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam. De opvolging van de verbetermaatregelen is net als bij de andere toetsen opgenomen in Relatics en zal van daaruit door de Adviseur Kwaliteit worden bewaakt.
Hiermee wordt invulling gegeven aan de PDCA-cyclus van kwaliteitsmanagement. Het doel van de audit Cyber Security was te bepalen of de inrichting (opzet en bestaan) van cybersecurity binnen het programma adequaat is en of de inrichting op een adequate manier is vertaald in de contracten binnen het programma AWA. Horvat & Partners heeft in haar rapport geconcludeerd dat de inrichting adequaat is, maar de doorvertaling naar de projecten nog niet op alle punten. De nodige verbetermaatregelen zullen getroffen worden. 10-05-2022 KENMERK TAWA/52785
12
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2022 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
Hieronder een volledig overzicht van de auditplanning 2021. NR
ONDERWERP
SOORT
PLANNING
STATUS
1
Kwaliteitssysteem
Audit
feb-21
Afgerond
2
V&V-proces
Audit
mrt-21
Afgerond
3
Scopedecompositie
Audit
jun-21
Afgerond
4
Opleveringsprocessen
Audit
jun-21
Afgerond
5
Alliantieorganisatie PHT
Evaluatie
apr-21
Afgerond
6
Effectiviteit ingerichte toetsing ON
Review
jun-21
In uitvoering
7
Effectiviteit ingerichte toetsing: Project
Review
nov-21
In uitvoering
8
Cyber Security
Audit
sep-21
Afgerond
9
Planning en raming VCA
Audit
aug-21
Afgerond
10
Prognose PHT
Audit
nov-21
In uitvoering
11
Aanbestedingsdossier AAT
Review
okt-21
Afgerond
12
Prognose (projectbeheersing + planning + tijdsrisico’s) AAT
Audit
nov-21
On hold
13
Acceptatie en overdracht MRT
Review
nov-21
In uitvoering
Hieronder de auditplanning 2022, opgesteld en vastgesteld in het eerste kwartaal 2022.
10-05-2022 KENMERK TAWA/52785
NR
ONDERWERP
SOORT
PLANNING
STATUS
1
Opzet, bestaan en werking Kwaliteitsmanagementsysteem
Audit
mrt-22
In uitvoering
2
Opzet, bestaan en werking Verificatie- & Validatieproces
Audit
mrt-22
In uitvoering
3
Opzet, bestaan en werking Kwaliteitsborging
Audit
mei -22
4
Opzet, bestaan en werking Systems Engineering
Audit
apr-22
5
Cybersecurity
Audit
juli-22
6
Prognose Eindstand VCA
Review
juli-22
7
Implementatie Versterkingsopgave TBO
Audit
sep-22
8
Aantoonbaarheid programmadoelstellingen
Review
nov-22
9
Leerervaringen Alliantiecontracten
Evaluatie
nov-22
13
HOOFDSTUK 3
Programmabeheersing Het programmaplan Aanpak Wegtunnels Amsterdam is vastgesteld door het College van B&W op 4 juni 2019. Op basis van dit plan wordt per kwartaal gerapporteerd over de voortgang. Een update van het programmaplan wordt in het tweede kwartaal 2022 aan het College voorgelegd.
3.1 Programmascope De scope van het gehele programma is gedefinieerd in het programmaplan. Dit geeft de mogelijkheid om op basis van de VTW-procedure (Verzoek Tot Wijziging) formeel wijzigingen van de programmascope vast te stellen. In het eerste kwartaal van dit jaar is de scope van het programma niet gewijzigd. Het formeel uit de scope halen van het project Renovatie Amsterdam Arenatunnel is beoogd in het tweede kwartaal 2022 met de vaststelling van het geactualiseerde programmaplan door het College van B&W.
3.2 Masterplanning De masterplanning omvat de planning van de vier uitvoeringsprojecten en de planning van de Operational Concept Description (OCD). De vigerende masterplanning is versie 4.0. Deze planning is door het College van B&W vastgesteld op 2 maart 2021. Op een aantal onderdelen is deze planning niet meer actueel: • Vernieuwing Verkeerscentrale: als gevolg van het doorontwikkelingstraject functionele systemen is circa 10 maanden extra tijd nodig voor de voorbereiding van het uitvoeringsbesluit. Dit besluit is nu voorzien eind 2022. De uitvoering kan in het derde kwartaal 2024 starten en oplevering van het gebouw is nu voorzien eind 2025. • Renovatie Piet Heintunnel: vanuit de probabilistische analyse uit de projectplanning, tezamen met de openstellingsplanning, is de opleverdatum voor de Piet Heintunnel vastgesteld op 7 oktober 2022. Hiervoor is een haalbaarheidspercentage berekend van 20%. In het afgelopen kwartaal is besloten de beoogde openstellingsdatum op 2 december 2022 te laten plaatsvinden. Het haalbaarheidspercentage voor deze datum is 95%. Deze datum zal in de herijking van de masterplanning 5.0 worden opgenomen. • Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel: in de masterplanning 4.0 worden alleen de reeds uitgevoer de aanpassingen aan de hittewerende bekleding vermeld.
De software-aanpassingen (3B), inclusief de aanschaf van een Multi Aanraak Paneel (MAP) zullen worden opgenomen in de masterplanning 5.0. Beoogd wordt deze werkzaamheden uit te voeren in circa 10 nachten in het voorjaar van 2023, waar mogelijk gecombineerd met andere onderhoudswerkzaamheden, zodat zo min mogelijk extra nachtelijke sluitingen van de tunnel noodzakelijk zijn. • Renovatie Amsterdam Arenatunnel: de werkzaamheden aan dit project staan nog vermeld in de masterplanning 4.0 en zullen vervallen in masterplanning 5.0. Masterplanning 5.0 is inmiddels voorbereid en zal in het tweede kwartaal (samen met de actualisatie van het programmaplan) ter vaststelling aan het College van B&W worden voorgelegd.
14
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2022 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
3.3 Financiële stand van zaken In totaal is op dit moment voor circa € 235,9 miljoen aan kredieten beschikbaar gesteld voor het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam. In de gemeentebegroting 2022 is aanvullend € 39,5 miljoen opgenomen voor de uitvoering van het project Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam en € 3,6 miljoen voor de indexering over 2020. Hierdoor is het bedrag in de gemeentebegroting € 279 miljoen. In totaal is voor een bedrag van € 191,1 miljoen verplichtingen aangegaan en is inmiddels € 128,5 miljoen betaald. Dit is 43% van de prognose einde werk over het gehele programma.
Aanpak Wegtunnels Amsterdam - Prognose Einde Werk HUIDIGE VERSLAGPERIODE Q1-2022 STAVAZA 22-03-2022 prijspeil budget 31-12-2020 DEELPROJECT
Initiële Raming
Gemeent. Begroting
Verplicht
Actueel Krediet / Expl.
Betaald
VORIGE PERIODE
Nog te verplichten
PEW Q1 2022
Saldo t.o.v. Raming
PEW Q4-2021
PEW Mutaties
1
2
3
4
5
6
7=4+6
8=1-7
Programma
46,3
42,4
38,8
26,6
20,7
15,8
42,4
3,9
42,4
0,0
Piet Heintunnel
89,9
112,3
117,6
119,4
81,7
-1,8
117,6
-27,7
112,3
5,3
Michiel de Ruijtertunnel
14,6
16,4
16,4
13,5
11,2
3,0
16,4
-1,9
16,4
0,0
Arenatunnel
34,7
13,1
13,1
9,8
5,9
24,9
34,7
0,0
34,7
0,0
Verkeerscentrale
59,1
59,1
27,3
19,5
6,9
51,1
70,6
-11,5
70,6
0,0
Risico voorzieningen
56,0
35,7
22,7
2,2
2,1
16,7
18,9
37,1
24,2
-5,3
300,6
279,0
235,9
191,1
128,5
109,5
300,6
-0,0
300,6
-0,0
Totaal AWA
9 10 = 7 - 9
- : overschrijding en + : onderschrijding
Toelichting: 1. De eerste kolom (initiële raming) laat de oorspronkelijke SSK-ramingen zien, waarbij de risicovoorzieningen van de projecten (deels) zijn gealloceerd op het niveau van het overkoepelende programma. Voor de begroting 2023 zal middelenindexatie worden aangevraagd (betreffende nacalculatie tot en met 2021). Deze is nog niet in de initiële raming van het programma opgenomen. 2. De aanwending van de risicovoorzieningen met betrekking tot de projecten vindt plaats op basis van neutrale kredietoverhevelingen naar de betreffende projecten. De besluitvorming hierover vindt plaats middels de kwartaalrapportages. Mutaties Prognoses Einde Werk (PEW): In het eerste kwartaal 2022 hebben de volgende mutaties plaatsgevonden ten opzichte van het vierde kwartaal 2021: AWA Programma In het eerste kwartaal hebben drie budgetoverhevelingen plaatsgevonden vanuit het overkoepelende programma naar de Piet Heintunnel, van in totaal € 5,3 miljoen in verband met wijzigingen in de specificaties en aanvullende coronamaatregelen. Zie verder onder het kopje Neutrale Kredietwijzigingen. Piet Heintunnel Naast de hierboven genoemde budgetoverheveling zijn twee opdrachten ‘werken voor derden’ aan het programma AWA verstrekt die de Alliantie Piet Heintunnel uitvoert. Het betreft een raakvlak met het project Sluisbuurt, waarvoor de Alliantie twee duikers bouwt.
Hiervoor is een overeenkomst gesloten met de Directie Grond en Ontwikkeling, waarbij het programma AWA de kosten ter grootte van € 2,8 miljoen zal doorbelasten. De tweede opdracht aan het programma AWA komt van de tunnelbeheerorganisatie (onderdeel van de directie Verkeer en Openbare Ruimte) en betreft het onderhoud van bestaande systemen in de Piet Heintunnel, die niet worden gerenoveerd, zolang de tunnel is afgesloten. Deze opdracht heeft een waarde van € 226.000. 10-05-2022 KENMERK TAWA/52785
15
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2022 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
Verkeerscentrale Amsterdam Op basis van een geactualiseerde (maar nog niet definitieve) raming is de prognose einde werk voor project Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam momenteel € 79,5 miljoen. Het verschil van € 8,2 miljoen is (net als in de vorige rapportage) vooralsnog (als prognose) ten laste gebracht van de risicovoorzieningen van het overkoepelende programma. Bij de kredietaanvraag behorend bij het uitvoeringsbesluit zal de dan actuele kostenraming worden toegelicht en worden voorzien van een specifiek dekkingsvoorstel. Amsterdam Arenatunnel Voor project Renovatie Amsterdam Arenatunnel is bij de Begroting 2022 besloten om dit project vooralsnog niet uit te voeren, maar in portefeuille te houden1. Er wordt toegewerkt naar een gecontroleerde afsluiting van het project, waarbij is afgesproken om het project aanbestedingsgereed over te dragen aan de beheerorganisatie. Ten laste van de eerder beschikbaar gestelde kredieten van in totaal € 13,1 miljoen worden nog uitgaven gedaan. De bedoeling is om in het tweede kwartaal 2022 decharge te vragen, waarmee het project niet meer tot de scope van het programma hoort. Tot dat moment zullen de totale uitgaven naar verwachting ca. € 8,5 miljoen bedragen.
Overigens is de Prognose Einde Werk in de tabel opgenomen voor de oorspronkelijke € 34,7 miljoen, omdat het project formeel nog tot de scope van het programma AWA behoort en het project in portefeuille wordt gehouden. Indexering: In het afgelopen jaar hebben de projecten binnen het programma last gehad van extreme prijsstijgingen van materialen, zoals staal, hout en kunststoffen. Ook is schaarste op de markt van edelmetalen zichtbaar. Dit heeft prijsstijgingen op het gebied van hardware tot gevolg. Daarnaast versterkt de oorlog in Oekraïne de prijsstijgingen van brandstof en materialen en door al deze ontwikkelingen staan de beschikbaarheid en de levertijden van diverse materialen onder druk. Uit analyse is gebleken dat de prijsstijgingen op de projecten aanzienlijk zijn en naar verwachting de komende tijd verder zullen toenemen. Bij de begroting worden jaarlijkse aanvragen gedaan voor de indexering van de beschikbare middelen. Bij deze aanvragen is het binnen de gemeente Amsterdam gebruikelijk om de zogenaamde IBOI-index te hanteren. Op dit moment is echter duidelijk dat deze indexering onvoldoende is om de werkelijke prijsstijgingen op de projecten te compenseren. Daarom is het van belang om de ontwikkeling van de prijsstijgingen goed te volgen en bespreekbaar te maken om bij de aanvragen niet meer standaard de IBOI-index te hanteren.
Neutrale kredietwijzigingen: Gekozen is om een deel van de risicovoorzieningen van de projecten onder te brengen bij het overkoepelende programma. Op deze wijze worden deze voorzieningen op programmaniveau beheerst. Als de risicovoorzieningen op programmaniveau voor een project worden ingezet, wordt een neutrale kredietwijziging voor besluitvorming aan de raad voorgelegd. In het eerste kwartaal van 2022 wordt een dergelijke neutrale kredietwijziging in drie gevallen voorgesteld. In totaal gaat het om een kredietwijziging van € 5,3 miljoen ten laste van de risicovoorziening van het overkoepelende programma naar het project Renovatie Piet Heintunnel. Meer in detail betreft dit: • Twee kredietoverhevelingen voor project Renovatie Piet Heintunnel vanuit de risicovoorziening op programmaniveau in verband met wijzigingen in de ontwerpspecificaties, genaamd Baseline T3 en T4, met respectievelijk de volgende bedragen circa € 1,7 miljoen en circa € 1,4 miljoen.
1. Dit betreft zowel het eerder beschikbaar gestelde krediet van € 11,4 miljoen als het bij de Begroting 2022 aangevraagde (maar niet gehonoreerde) bedrag van € 21,6 miljoen voor de uitvoering. Het in de kolom Initiële Raming opgenomen bedrag van € 34,7 miljoen betreft naast de hiervoor genoemde bedragen eveneens al eerder beschikbaar gestelde middelen van in totaal € 1,7 miljoen.
10-05-2022 KENMERK TAWA/52785
16
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2022 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam 10-05-2022 KENMERK TAWA/52785
• Een kredietoverheveling voor project Renovatie Piet Heintunnel vanuit de risicovoorziening op programmaniveau voor aanvullende maatregelen met betrekking tot de verplichte coronamaatregelen voor een bedrag van circa € 2,2 miljoen. In de voordracht bij deze kwartaalrapportage is een beslispunt opgenomen, waar de raad wordt gevraagd in te stemmen met bovenstaande neutrale kredietwijzigingen. In de tabellen in deze rapportage zijn deze mutaties reeds vooruitlopend op dit besluit verwerkt. Kredietwijzigingen Q1 2022
Raming
Begroting
Vorig Krediet
Mutaties op Krediet
Actueel Krediet
Waarvan Risicovoorziening
Programma
46,3
42,4
38,8
0,0
38,8
0,0
Risicovoorziening (Programma)
56,0
30,4
28,0
-5,3
22,7
22,7
Piet Heintunnel
89,9
117,6
112,3
5,3
117,6
0,0
Michiel de Ruijtertunnel
14,6
16,4
16,4
0,0
16,4
0,0
Arenatunnel
34,7
13,1
13,1
0,0
13,1
0,0
Verkeerscentrale
59,1
59,1
27,3
0,0
27,3
0,0
300,6
279,0
235,9
0,0
235,9
22,7
Totaal AWA
3.4 Risicomanagement De voortgang van de beheersing van de toprisico’s op programmaniveau is per risico opgenomen in onderstaande risicobeschrijvingen. De belangrijkste ontwikkelingen met betrekking tot de toprisico’s in het eerste kwartaal 2022 zijn: • In de rapportage over het vierde kwartaal 2021 was aangekondigd dat het risico met betrekking tot Continuïteit voldoende beheerst was en dat dit niet meer als toprisico opgenomen zou worden. Recente ervaringen met aanbestedingen en het concreter worden van de impact van de beperkende maatregelen met betrekking tot de inhuur van externen is vooralsnog geen reden om dit te herzien. Het risico maakt geen onderdeel meer uit van de toprisico’s. • De risico’s met betrekking tot de integraliteit en de effecten als gevolg van de raakvlakken vereisen eenzelfde beheerstrategie, namelijk goed afgestemde en expliciete raakvlakbeheersing. Om deze reden wordt in de volgende rapportage hierover binnen een samengevoegd risico gerapporteerd. • Wanneer onderdelen van het programma zijn afgerond en worden overgedragen aan de tunnel beheerorganisatie bestaat het risico dat deze geen optimaal vervolg krijgen. Om dit risico te (helpen) beheersen, wordt een (inhoudelijke) bijdrage geleverd vanuit het programma Wegtunnels aan de versterkingsopgave van de tunnelbeheerorganisatie.
Afhankelijk van de ontwikkeling van dit risico wordt deze opgenomen in de volgende kwartaalrapportage.
17
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2022 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
Toprisico’s programma AWA: RISICO 1: GEBREK AAN UNIFORMITEIT IN BEDIENING EN UITRUSTING VAN DE TUNNELS
Het programma heeft (onder andere) als doelstelling dat de tunnels uniform worden uitgerust, uniform worden bediend en toekomstbestendig zijn; dit om de tunnels in de toekomst veilig, duurzaam en kosteneffectief te kunnen bedienen en onderhouden. Het risico bestaat dat deze uniforme uitrusting en bediening niet bereikt wordt. OORZAKEN EN BEHEERSMAATREGELEN:
WIJZIGING T.O.V. Q4-2021
OORZAKEN: 1. De projecten dienen binnen de geldende kaders van de masterplanning uitgevoerd te worden. Daarnaast komen de huidige assets aan het einde van hun levensduur. De tijdsdruk op een project is zodanig groot dat de kaders (de ‘object type library’, OTL) voor het ontwerp en daarmee de uitvoering niet worden nageleefd. 2. De programmakaders en de Klant Eis Specificatie zijn vastgesteld. Hiermee zijn de kaders om de doelstellingen van het programma te borgen bekend. Het toepassen van deze kaders kan tot aanvullende discussies leiden en daarmee meer tijd kosten. 3. De werkprocessen Verkeerscentrale zijn vastgelegd in de Operational Concept Description v3.0. Deze bevat een abstract beeld van het bedienconcept dat steeds verder wordt uitgewerkt. Deze uitwerking kan leiden tot wijzigingen in het programmakader die impact hebben op alle projecten. 4. De verschillen tussen de tunnels blijken groter dan verwacht waardoor het realiseren van uniforme oplossingen conform de ‘object type library’ (OTL) van het standaard tunnelareaal moeilijker is.
Duidelijk geworden is dat in Q2 2022 conclusies kunnen worden getrokken over de toepassing van de OTL in de Piet Heintunnel (PHT) en de Amsterdam Arenatunnel (AAT). De eerste indicatie is dat bij de beide tunnels 80% conform de OTL is geïnstantieerd en dat er in 20% van de gevallen maatwerk nodig is geweest. Verwacht wordt in Q2 2022 te kunnen bevestigen dat de OTL van het standaard tunnelareaal ook voor toekomstige renovaties een goede basis vormt om de uniformiteit van het tunnelsysteem te blijven borgen.
BEHEERSMAATREGELEN: 1. Ondanks de tijdsdruk binnen de projecten veel aandacht blijven vragen voor de uniformiteit. 2. Binnen de taakvelden wordt continu aandacht besteed aan de juiste toepassing van de programmakaders. Hiermee worden deze impliciet ook binnen de projecten geborgd. Uit de audit in 2021 is naar voren gekomen dat in de kaders meer aandacht moet worden gegeven aan de Verkeerscentrale Amsterdam, waar de uniforme bediening van de tunnels samenkomt. Dit wordt in 2022 opgepakt. 3. Via het configuratiemanagement wordt de impact van wijzigingen beoordeeld voor alle projecten voordat deze doorgevoerd kunnen worden. 4. Aan de verschillen zelf is niets te doen, maar het is essentieel dat de ontwerpleiders en de specialisten vanuit hun programmarol de uniformiteit blijven borgen. Hier wordt extra aandacht aan besteed vanuit de taakvelden Systeemintegratie en Techniek, en Commissioning.
10-05-2022 KENMERK TAWA/52785
Op het moment dat zowel het Uitvoeringsontwerp PHT als het Definitief Ontwerp AAT gereed zijn (naar verwachting in Q2 2022), kan worden beoordeeld of dit risico nog steeds een toprisico is.
18
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2022 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam 10-05-2022 KENMERK TAWA/52785
RISICO 2: GEBREK AAN INTEGRALE WERKING TUSSEN DE TUNNELS EN DE VERKEERSCENTRALE
De verschillende projecten en de Verkeerscentrale Amsterdam dienen als een integraal systeem te functioneren. Indien dit niet het geval is, kunnen de tunnels niet (goed) bediend worden en kan de veiligheid in het geding komen. OORZAKEN EN BEHEERSMAATREGELEN:
WIJZIGING T.O.V. Q4-2021
OORZAKEN: 1. Op programmaniveau bestaan onvoldoende duidelijke afspraken over hoe en wanneer de integraliteit tussen de projecten aangetoond wordt. Hier moeten de aanpakken die binnen de verschillende taakvelden opgesteld zijn op elkaar afgestemd worden 2. De raakvlakken tussen de verschillende projecten worden niet expliciet benoemd en beheerst.
De analyse op de aanpakken is nog niet afgerond en loopt door tot in Q2 2022.
BEHEERSMAATREGELEN: 1. De taakvelden Systeemintegratie en Techniek, en Commissioning komen met een analyse. Hieruit moet blijken in hoeverre de aanpakken nader op elkaar afgestemd moeten worden, zodat de aantoonbaarheid van de werking van het systeem geborgd wordt. 2. Opstellen en implementeren van expliciet raakvlakmanagement binnen en tussen de projecten. [Wanneer de integraliteit tussen de projecten geborgd is, is het tevens mogelijk om de effecten die de projecten op elkaar hebben via de raakvlakken in beeld te brengen (Beheersing risico 3)]
De technische en planningsraakvlakken zijn in beeld gebracht en worden met het raakvlakkenproces actueel bijgehouden in Relatics. Hiermee is er een totaalbeeld van de raakvlakken. Wanneer aangetoond is dat de Piet Heintunnel bediend kan worden vanuit het testcentrum, is de integraliteit van de bedienketen aangetoond en hoeft dit risico niet meer als toprisico te worden geclassificeerd.
19
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2022 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam 10-05-2022 KENMERK TAWA/52785
RISICO 3: NEGATIEVE EFFECTEN OP DOORLOOPTIJDEN VAN PROJECTEN DOOR ONVOLDOENDE BEHEERSTE RAAKVLAKKEN TUSSEN DE PROJECTEN
Vertraging in een van de tunnelprojecten zal direct zijn weerslag hebben op de overige tunnelprojecten en het project Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam, omdat deze projecten allemaal met elkaar verbonden zijn in functionaliteit. Het risico is dat het ene project onvoldoende is voorbereid op het effect van een besluit of maatregel in een ander project. Dit zal impact hebben op de doorlooptijd, kwaliteit en/of kosten. OORZAKEN EN BEHEERSMAATREGELEN:
WIJZIGING T.O.V. Q4-2021
OORZAKEN: 1. Alle projecten hebben een individuele aansturing. 2. Vertraging kan ontstaan doordat: • De druk op de projecten verder toeneemt, doordat er een duidelijker beeld is van de haalbaarheid van de kritische mijlpalen. • De projecten een grote onderlinge verwevenheid hebben. • Project Renovatie Piet Heintunnel in de uitvoeringsfase vertraging kan oplopen. 3. De raakvlakken tussen de projecten zijn onvoldoende expliciet vastgelegd en worden onvoldoende afgestemd of naar een eenduidige beslissing geleid.
De beheersing van dit risico berust op het in beeld brengen van de raakvlakken, deze koppelen via de planning en actueel houden. De rolverdeling is hierbij dat de projecten de raakvlakken identificeren en koppelen aan de projectplanning. Het programma vormt een mening over de volledigheid van de raakvlakken en de mate van beheersing. Daarna zorgt het Programma voor de koppeling van de projectplanningen binnen de programmaplanning.
BEHEERSMAATREGELEN: 1. Scherpere sturing vanuit het programma op de programmaplanning. Hiertoe zijn de volgende afspraken gemaakt: • De programmaplanning en projectplanningen worden iedere 6 weken geactualiseerd en besproken in het programma-MT. • De projectplanningen zullen gekoppeld worden op specifiek afgestemde raakvlakken. Hierdoor zal beter inzichtelijk worden hoe en wanneer de projecten elkaar beïnvloeden. 2. Grotere aandacht creëren voor het afstemmen van raakvlakken tussen de projecten middels het concreter en breder inrichten van raakvlakmanagement. 3. De haalbaarheid van de planningen van de projecten wordt iedere 6 weken bepaald aan de hand van probabilistische (risico) analyses op de planningen.
Nu dit opgezet is dient dit actueel gehouden te worden conform de methode en het proces zoals beschreven bij risico 2. In de volgende rapportage zal dit risico niet meer apart vermeld worden, maar als onderdeel van risico 2.
20
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2022 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
RISICO 4: HET IS NIET MOGELIJK OM AAN TE TONEN DAT VOLDAAN IS AAN DE PROGRAMMADOELSTELLINGEN
Na afronding van het Programma blijkt het niet mogelijk om aan te tonen dat voldaan is aan de programmadoelstellingen (met name wat betreft uniforme bediening, bewaking en een functioneel uniforme, toekomstbestendige tunneluitrusting die bijdraagt aan de veiligheid en beschikbaarheid van de tunnels). Hierdoor zal het programma geen decharge kunnen krijgen en extra inspanning moeten verrichten om de aantoonbaarheid rond te krijgen. Dit zal kostbaar kunnen zijn, zeker als er ook fysieke aanpassingen moeten plaatsvinden. OORZAKEN EN BEHEERSMAATREGELEN:
WIJZIGING T.O.V. Q4-2021
OORZAKEN: 1. Het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam bestaat uit verschillende projecten. Het is echter niet vanzelfsprekend dat de individuele projecten samen invulling geven aan de programmadoelstellingen wanneer ze gereed zijn. Dit geldt vooral voor doelstelling 2 van het programma (zie paragraaf 2.1). 2. Als er onvoldoende rekening gehouden is met beleidskaders komt dit in de aantoonbaarheid van de projecten en het programma naar boven. Daarnaast is het mogelijk dat er beleidskaders gewijzigd zijn tijdens de looptijd van het programma, zodat formeel wel aan de bij aanvang gestelde eisen wordt voldaan, maar de beheerder van de beleidskaders toch niet tevreden zal zijn. 3. In het geval er wel voldaan is aan de doelstellingen kan dit nog steeds moeilijk aantoonbaar zijn als bijvoorbeeld de benodigde bewijsstukken ontbreken, of als de doelstellingen niet SMART (specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden) zijn geformuleerd.
In Q1 2022 is in samenwerking met de taakvelden, projecten en het MT geïnventariseerd op welke wijze de programmadoelstellingen worden aangetoond en welke bijdrage de projecten en taakvelden daarin moeten leveren. De resultaten zijn in een MT-brede sessie behandeld en naar aanleiding daarvan zijn acties uitgezet om onder andere het dechargeproces en -document van het programma duiding te geven en om inzichtelijk te maken welke wetgeving en welk beleid aantoonbaar moeten worden benoemd in de eindverantwoording. Besloten is om het onderwerp aantoonbaarheid en de voortgang daarop een vast agendapunt te laten vormen voor de halfjaarlijkse heisessies.
BEHEERSMAATREGELEN: 1. Binnen het Programma wordt extra aandacht besteed aan het thema aantoonbaarheid. Het onderwerp is een vast onderdeel van werkoverleggen en rapportages. In overleg met de tunnelbeheerder wordt concreet afgesproken hoe, door wie en wanneer de borging van dit onderwerp plaatsvindt. 2 Wijzigingen in de toegepaste beleidskaders worden gemonitord. 3 Voor verkeersleiders uit te voeren testen meewegen bij het bepalen van aantoonbaarheid.
10-05-2022 KENMERK TAWA/52785
21
BIJLAGE 1
Afkortingen en definities AAT
Amsterdam Arenatunnel
ATS
Amsterdamse Tunnel Standaard
AWA
Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
3B
Besturing, Bediening en Bewaking
CCB
Configuration Control Board
COB
Centrum Ondergronds Bouwen
DBP
Directie Bijzondere Projecten
DMC
Directie Middelen en Control
EVD
Eindverantwoordingsdocument
IBA
Directie Ingenieursbureau Amsterdam
KES
Klant Eis Specificatie
MRT
Michiel de Ruijtertunnel
NMA
Netwerk Metropool Amsterdam
OCD
Operational Concept Description
OD NZKG
Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied
OTL
Object Type Library
OTO
Opleiden, Trainen en Oefenen
PHT
Piet Heintunnel
SDT
Spaarndammertunnel
SSK
Standaardsystematiek voor Kostenraming
TBO
Tunnelbeheerorganisatie
UKVCA
Uniform Koppelvlak Verkeerscentrale Amsterdam
UPP
Uniforme Primaire Processen
V&OR
Directie Verkeer en Openbare Ruimte
VCA
Verkeerscentrale Amsterdam
VTW
Verzoek tot Wijziging
VRI
Verkeersregelinstallatie
Warvw
Wet aanvullende regels veiligheid wegtunnels
IJT
IJ-tunnel
22
BIJLAGE 2
Factsheets per project Voor de vier projecten binnen het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam is in de bijlage een factsheet toegevoegd.
Verkeerscentrale Amsterdam
Piet Heintunnel
Amsterdam Arenatunnel
Michiel de Ruijtertunnel
23
FACTSHEET
Vernieuwing Verkeerscentrale Toelichting Management In het eerste kwartaal van 2022 is gestart met het doorontwikkelingstraject van de functionele systemen voor de nieuwe verkeerscentrale. Dit zijn alle systemen die nodig zijn om vanuit de verkeerscentrale de verschillende objecten te beheren, bedienen en bewaken. De eerste versie van deze systemen wordt geleverd door het project Piet Heintunnel en betreft de systemen voor een integrale bedienketen van de tunnel. Oplevering van deze eerste versie vindt plaats in het testcentrum, naar verwachting in het derde kwartaal 2022. Daarna wordt deze bedienketen ingepast in de huidige verkeerscentrale (Dijksgracht 1) zodat de Piet Heintunnel kan worden opengesteld. De versie in het testcentrum zal door het project Verkeerscentrale Amsterdam (VCA) worden doorontwikkeld, waarbij gekeken wordt naar de eisen van de gebruikers en de manier waarop zij straks gaan werken. Daarom initieert het project VCA een doorontwikkelingstraject waarvan de eerste stap (de systeemdefinitie- / systeemontwikkelingsfase) in het eerste kwartaal van 2022 is gestart. Het project neemt juist nu extra tijd voor deze fase om een stabiele basis te bieden voor de wijze waarop straks in de nieuwe centrale kan worden bediend en de wijze waarop de Amsterdamse tunnels en het verkeersmanagement erop worden aangesloten.