2. Jaarverslag Deelnemingen 2022

2022

€

Jaar­verslag Deel­nemingen

Voorwoord Deelnemingen zijn bedrijven die werken in het publiek belang van de stad. Als gemeente bezitten wij aandelen in deze bedrijven: soms 100%, soms een meerderheidsaandeel en soms een minderheids­ aandeel. De sectoren waarin onze deelnemingen actief zijn, lopen uiteen. Van energie- en warmteleverancier, tot knooppunt voor verkeer en vervoer en beheerder van monu­mentale panden. Onze 24 deel­ nemingen dragen elk op eigen wijze bij aan het welzijn van de stad, nu en in de toekomst. Zij hebben daarbij een voorbeeld­functie als het gaat om maat­schappelijk verantwoord ondernemen. Het Jaarverslag 2022 wijkt enigszins af van de rapportage in de voor­ gaande jaren. Dit keer heb ik ervoor gekozen om vooral aandacht te besteden aan de kritische factoren op het gebied van personeels­beleid en duurzaamheid. Als stad zetten wij ons in voor gematigde beloningen in topfuncties en verwachten wij trans­parantie bij benoemingen. Ook hebben wij bij onze deelnemingen aandacht gevraagd voor een even­ wichtige personeels­samen­stelling, een goede man/vrouw-verhouding en inclusie van werk­nemers met afstand tot de arbeids­markt. We streven als gemeente naar een personeelsbestand dat recht doet aan de bevolkings­samenstelling van de stad en dat vragen wij ook van onze deel­nemingen. Amsterdam staat voor grote uitdagingen op het gebied van klimaat, energie en water.

De grootste deelnemingen, zoals AEB, het Haven­ bedrijf, Schiphol, Alliander, Westpoort Warmte en water­leverancier WRK, bevinden zich in het centrum van deze vraag­stukken. Als aandeel­ houder verwachten wij dat zij ambitieuze doel­stellingen nastreven voor een positieve impact op mens en milieu. Voor de toekomstige generaties is het van het grootst mogelijke belang dat bedrijven nu duur­zamer gaan produceren en werken, en keuzes maken die leiden tot serieuze besparingen op emissies en grondstoffenverbruik. Onze deelnemingen zijn zich daarvan bewust en rapporteren steeds uitge­ breider over hun milieu­prestaties en -impact in hun jaarverslagen. Wij brengen deze gegevens samen in dit Jaarverslag Deelnemingen 2022.

Jaarverslag Deelnemingen 2022

Het deelnemingenbeheer is een samenwerking met de vakwet­houders. Investeren in bedrijven is voor de stad immers geen doel op zich. Wij participeren in deze bedrijven omdat zij Amsterdam beter, mooier, schoner en innovatiever kunnen maken. Onze invloed oefenen wij uit door de juiste mensen te benoemen op sleutel­posities en door mee te besluiten over bedrijfsstrategie en (grote) investeringen. De leidraad vormt hierbij de Nota beleids­kader verbonden partijen 2021 in samen­ hang met het Amsterdams Akkoord 2022‑2026. Wat mij betreft is de gemeente zowel actief aandeelhouder als samen­ werkingspartner van onze deelnemingen. We verwachten veel van deze bedrijven, in de wetenschap dat ze ook veel kunnen brengen voor Amsterdam en de Amsterdammers. Het is een mooie uitdaging om samen met onze deelnemingen te onderzoeken wat zij verder kunnen bijdragen op terreinen waar huidige en toekom­stige vragen liggen. Of het nu gaat om wonen, klimaat, energie, water of de economische structuur van de stad. De al aange­kondigde herijking deelnemingen biedt de kans hier goed naar te kijken. Ik verheug me er dan ook op om de samenwerking met en de samenwerking tussen de deel­ nemingen verder uit te bouwen.

Alexander Scholtes, Wethouder Deel­nemingen

3

WRK 50%

Aandeel

WRK wint, behandelt en transporteert drinkwater.

AEB Aandeel

GVB 100%

AEB verbrandt afval en wekt zo energie en warmte op voor de stad.

Aandeel

99,9%

GVB verzorgt het openbaar vervoer in Amsterdam.

SADC Aandeel

25%

SADC koopt, ontwikkelt en exploiteert bedrijfsterreinen in de omgeving van Schiphol.

WPW Aandeel

GEM Lutkemeer Aandeel

50%

WPW levert stads­warmte aan woningen en bedrijven in Amsterdam.

VGA Aandeel

Aandeel

100%

Het Havenbedrijf Amsterdam beheert, ontwikkelt en exploiteert het Amsterdamse havengebied.

20%

GEM Lutkemeer ont­ wikkelt gronden op de Lutke­meerpolder tot een bedrijventerrein.

Havenbedrijf Amsterdam

100%

VGA is het verzekerings­ bedrijf voor de gemeente Amsterdam.

RAI 25%

Aandeel

RAI Holding exploiteert het RAI congres- en evenementencomplex.

Schiphol Aandeel

Stadsherstel

20%

Schiphol is een lucht­ havenonderneming met Amsterdam Airport Schiphol als belangrijkste luchthaven.

Aandeel

BNG Aandeel

1,4%

BNG is de bank van en voor overheden en maatschappelijke instellingen.

Jaarverslag Deelnemingen 2022

13,6%

Stadsherstel koopt in verval geraakte monumenten en verhuurt deze na restauratie.

Carré Aandeel

100%

Carré is de exploitant van het Koninklijk Theater Carré.

NV Zeedijk Aandeel

78,5%

NV Zeedijk verbetert de leefbaarheid en de bonafide economische activiteiten op en nabij de Zeedijk.

BAVO Aandeel

Beurs van Berlage

BAVO is eigenaar van grond rondom de Volgermeerpolder.

25%

Aandeel

Beurs van Berlage is de eigenaar en exploitant van het rijksmonument de Beurs aan het Damrak.

ODE Energie Aandeel

16,9%

Matrix

ODE Energie levert warmte en koude aan de gebouwen op het Oosterdokseiland.

Clipper Aandeel

Matrix bouwt en verhuurt bedrijfs- en laboratorium­ ruimtes aan kennis­instel­ lingen en onder­nemingen op Amsterdam Science Park en de Zuidas.

Stadsgoed 32,6%

Aandeel

25%

Aandeel

LSFA 16,4%

Aandeel

29,5%

De Clipper Stad Amster­ dam is gebouwd op initiatief van uitzend­ bureau Randstad en de gemeente Amsterdam.

Stadsgoed richt zich op op het versterken van de woonfunctie, leefbaarheid en toegankelijkheid van de Amsterdamse binnenstad.

LSFA participeert in star­tende bedrijven in de life sciences sector in de metro­pool­regio Amsterdam.

Johan Cruijff ArenA

Alliander

ROM InWest

Aandeel Aandeel

9,2%

Aandeel

36,4%

48%

De Johan Cruijff ArenA is een multifunctioneel voetbalstadion en de thuishaven van Ajax.



99,7%

Alliander beheert het netwerk voor gas en elektriciteit.

ROM InWest helpt ondernemers bij het versterken van de regionale en circulaire economie in NoordHolland.

5

Jaarverslag Deelnemingen 2022

Inhoudsopgave Voorwoord2 1 Inleiding

9

2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen

12

2.1 Evenwichtige samenstelling bestuur en raad van commissarissen 2.2 Goed werkgeverschap  2.3 Duurzaamheid: CO2-uitstoot en circulaire economie

3 Financieel overzicht ­portefeuille 3.1 Vermogenspositie 3.2 Rendement 3.3 Dividend

4 Overzicht per deel­­neming en beloningen

14 16 24

33 33 34 36

39

7

Jaarverslag Deelnemingen 2022

1

Inleiding De gemeente Amsterdam is aandeel­houder van 24 onder­ nemingen. Deze worden door de gemeente ‘deel­nemingen’ genoemd. De gemeente neemt namelijk deel in een onder­ neming. Deel­nemingen worden door de gemeente niet aangegaan om winst te maken, ze zijn er om een specifiek publiek belang te borgen. Dit zijn belangen die een groter maatschappelijk doel dienen en om die reden voor het college van burgemeester en wethouders van betekenis zijn. De gemeente als aandeel­houder Als aandeel­houder beslist de gemeente niet over de dagelijkse gang van zaken van de onderneming; dat is een taak van de directie van de deel­neming. Wel heeft de gemeente als aandeel­houder bevoegdheden om er voor te zorgen dat het publiek belang goed gediend wordt, bijvoorbeeld het vaststellen van de jaarrekening, het goedkeuren van een lange termijn strategie en het benoemen van bestuurders en commissarissen. Bij de deel­nemingen stelt de gemeente zich op als een actieve en betrokken aandeel­houder. Deze actieve opstelling houdt in dat de gemeente in een vroeg stadium op de hoogte is van ontwikkelingen. Alle aandeel­houdersbesluiten van de deel­nemingen worden besproken in het college van B en W, voordat zij worden genomen. Bij de algemene vergaderingen van aandeel­houders van de deel­ nemingen is een wethouder of een ambtelijke vertegenwoordiger aanwezig.

1 Inleiding

9

Beleid verbonden partijen De wijze waarop de gemeente haar rol als aandeel­houder vervult, is vastgelegd in het deel­nemingen­ beleid. Dit beleid is in 2021 geactualiseerd met de vaststelling van de Nota beleidskader verbonden partijen door de gemeenteraad. Naast deel­nemingen, die privaatrechtelijke rechtspersonen zijn, kent de gemeente een aantal publiekrechtelijke rechtspersonen (stichtingen, verenigingen en gemeen­ schappelijke regelingen). Wij duiden hen aan als ‘overige verbonden partijen’ (zijnde geen deel­ neming).

Focus op maatschappelijk ondernemen De focus in dit jaar­verslag ligt op Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). Als actieve en betrokken aandeel­houder is de gemeente voortdurend in gesprek met de deel­nemingen om de MVO-doelen van de gemeente onder de aandacht te brengen. Dit gebeurt mede naar aanleiding van de verschillende moties van de gemeenteraad, die bij de bespreking van de eerdere jaar­verslagen zijn aangenomen. De resultaten van de gesprekken en meer informatie over de moties zijn terug te vinden in dit jaar­verslag.

Jaar­verslag gemeente Amsterdam Alle financiële informatie over de deel­nemingen in dit jaar­verslag is eerder naar buiten gekomen in Gemeentelijk Jaar­verslag 2022. De reden om deze cijfers ook hier op te nemen is om ze te plaatsen in de context van het geheel van de onderneming, inclusief het inhoudelijke jaar­verslag en de doelstellingen op het gebied van MVO.

Beloningen In dit jaar­verslag zijn de beloningen van de leden van de directie en Raad van Commissarissen (RvC) opgenomen in Hoofdstuk 4, dat een cijfermatig overzicht biedt per deel­neming. De gemeente hanteert de WNT-norm als richtsnoer in de gesprekken met deel­nemingen over hun belonings­beleid. In 2022 is de maximum bezoldiging volgens de WNT voor bestuurders € 216.000. Voor de voorzitter van de RvC is het bezoldigings­maximum voor 2022 € 32.400. Voor overige commissarissen is dit € 21.000 Het overgrote deel van de deel­nemingen voldoet aan de WNT-norm. De Johan Cruijff ArenA wenst niet in het openbaar te rapporteren over de beloning van de statutaire directie. Informatie hierover staat in een vertrouwelijke bijlage.

Informatiebronnen De deel­nemingen rapporteren zelf over 2022 in hun jaarrekeningen en jaar­verslagen. Het Jaar­verslag Deel­nemingen bundelt de belangrijkste gegevens uit die documenten. Deze data worden aangevuld met informatie die is aangeleverd door de deel­nemingen op basis van een vragenlijst van de gemeente. De uitvraag is toegespitst op maatschappelijk verantwoord ondernemen en de moties die hierover zijn ingediend. Gezamen­lijk geven de informatiebronnen een breed inzicht in de ontwikkelingen van de gemeente­lijke deel­nemingen­portefeuille in het afgelopen jaar. In 2023 werd duidelijk dat de verwachte verkoop van AEB op bezwaren stuitte van de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Mede hierdoor waren de gegevens van AEB over 2022 nog niet beschikbaar bij het opstellen van dit Jaarverslag Deelnemingen 2022.

Leeswijzer Het hoofdstuk na deze inleiding gaat over maatschappelijk verantwoord ondernemen. In Hoofdstuk 3 worden de financiële kerngegevens gepresenteerd. Het laatste hoofdstuk biedt een overzicht van de bestuursstructuur, beloningsgegevens en andere basisinformatie van de 24 deel­nemingen.

Jaarverslag Deelnemingen 2022

Uitdagingen 2022 COVID-19 en macro-economische ontwikkelingen De Amsterdamse deelnemingen bleven geconfronteerd met serieuze uitdagingen, ondanks dat de maatschappij weer van het slot ging door het wegebben van de COVID-19 pandemie. De meeste deelnemingen kenden ook na het opheffen van de maatregelen in maart 2022 nog negatieve financiële effecten ondervonden van Covid. Zo zijn bijvoorbeeld de passagiersstromen bij GVB blijvend veranderd. De oorlog in Oekraïne heeft een sterk effect op de energieprijzen en daarmee ook de inflatie. Deelnemingen als Carré en GVB meldden in hun jaarrekeningen dat deze macro-economische ontwikkelingen zorgden voor grote financiële uitdagingen omdat zij maar in beperkte mate deze kosten kunnen doorberekenen in hun prijzen.

Duurzaamheid Veel deelnemingen hebben ondanks de economische uitdagingen grote ambities op het gebied van duurzaamheid. Niet alleen omdat ze intrinsiek gedreven zijn om een bijdrage te leveren aan het oplossen van de klimaatcrisis, maar ook omdat de veranderingen grote aanpassingen vragen van de deelnemingen. Zoals bijvoorbeeld: moeten overstappen op andere bronnen of gebouwen beter moeten isoleren. Daarnaast kan verduurzamen voor bedrijven als de RAI een voorwaarde zijn om klanten te kunnen blijven aantrekken en ontvangen. Dit heeft veel impact op deelnemingen, zowel op financieel gebied als op de bedrijfsvoering.

Krapte op de arbeidsmarkt Veel deelnemingen hadden moeite om gekwalificeerd personeel te vinden door de krapte op de arbeids­ markt. Dit betekende voor de deelnemingen dat er functies niet of onderbezet waren en dat er meer duurdere inhuurkrachten nodig waren. Voorbeeld: De ontwikkelingen bij Alliander laten dit bijvoorbeeld scherp zien: Het bedrijf heeft minimaal 2.500 technici nodig om de ambities op het gebied van de energietransitie te behalen. Het aanbod aan technici is echter zeer krap en Alliander moet met veel andere bedrijven concurreren om schaars personeel. Dit betekent dat Alliander de uitdagingen om het elektriciteitsnet te versterken om nieuwe duurzame bronnen aan te sluiten lastig aankan. In hoofdstuk 2 ‘Maatschappelijk verantwoord ondernemen’ en hoofdstuk 4 ‘overzicht per deelneming’ kunt u meer lezen over wat de bovenstaande uitdagingen voor impact hebben gehad op de individuele deelnemingen.

1 Inleiding

11

2

Maatschappelijk verantwoord ondernemen Dit hoofdstuk is gewijd aan de inspanningen van de Amsterdamse deel­nemingen op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). MVO betekent dat deel­nemingen rekening houden met de effecten van hun bedrijfsvoering op mens, milieu en maatschappij. Het gaat om het creëren van waarde op de langere termijn en het vinden van een goede balans tussen de p’s van people, planet en profit. Bij MVO laat een onderneming zich leiden door de resultaten op elk van deze dimensies. De gemeente hecht een groot belang aan een goed beleid ten aanzien van MVO. Als publiek aandeel­ houder verwacht de gemeente van haar deel­nemingen dat ze oog hebben voor bredere publieke belangen, zoals duurzaamheid, inclusiviteit, goed werkgeverschap en de maat­schap­pe­lijke impact van digitalisering en informatievoorziening. De gemeente wil maximaal gebruik maken van haar instru­ menten om MVO te bevorderen. Hierbij valt te denken aan de invloed die de gemeente als aandeel­ houder heeft bij het vaststellen van de strategie, bij strategische en investeringsbeslissingen, het benoemen en ontslaan van bestuurders en het vaststellen van het bezoldigingsbeleid. In haar beleid heeft de gemeente ervoor gekozen om de Nederlandse Code Corporate Governance (hierna: de code) als leidraad te hanteren voor de sturing en beheersing van de gemeente­lijke deel­ nemingen.

De code is in 2022 herzien en de herziene code is op 1 januari 2023 rechtsgeldig geworden. Waarde­creatie op lange termijn staat ook centraal in de code die in 2022 leidend was. De gemeente ver­wacht dat deel­nemingen een voorbeeldfunctie vervullen in hun eigen sector op het gebied van MVO. De code beschrijft de balans in de verhouding tussen de aandeel­houder, de raad van bestuur en de raad van commissarissen en bevat richtlijnen voor een goede governance en MVO. Hoewel het volgen van de code alleen verplicht is voor beursgenoteerde bedrijven, bieden de principes een uitstekende handreiking voor de governance van alle deelnemingen van alle deel­nemingen. De meeste deel­nemingen rapporteren over de mate waarin zij voldoen aan de vereisten op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen1. In hun jaar­verslagen laten zij zien dat ze oog hebben voor bredere publieke belangen. Sociale doelen worden onder meer getoetst in medewerkers­ tevreden­heids­onder­zoeken en de wijze waarop personeel wordt geworven. Ecologische doelstellingen worden uitge­drukt in de mate waarin een bedrijf CO2 uitstoot en de termijn waarop de termijn waarop de bedrijven streven klimaatneutraal te zijn. Ook leggen een aantal deelnemingen verantwoording af een aantal deel­nemingen over hun circulaire doelstellingen.

MVO beslaat een breed terrein en elke deel­neming geeft daar op zijn eigen manier vorm aan. Trans­ parantie over de gemaakte keuzes wordt steeds belangrijker. Uit de jaar­verslagen van de deel­nemingen komt een gevarieerd beeld naar voren over de mate waarin de deelnemingen actief zijn op het vlak van MVO. Bedrijven die in een internationale context opereren, leggen hun inspanningen op maat­schap­pelijk gebied veelal langs de meetlat van de Sustainable Development Goals (SDG’s)2 van de Verenigde Naties. 1 2

Niet alle deel­nemingen hebben medewerkers in dienst en sommige hebben geen noemenswaardige uitstoot. sdgs.un.org/goals

Jaarverslag Deelnemingen 2022

Deze wereldwijde ambities voor minder vervuiling en meer rechtvaardigheid dwingen tot beter nadenken over de gevolgen van het eigen handelen voor mens en natuur, niet alleen hier maar ook elders in de wereld. Ook Amsterdamse deel­nemingen hebben het kader van de VN opgepakt.

Sturingsmogelijkheden De bedrijven waarvan Amsterdam aandelen heeft, verschillen sterk in aard en omvang. Ook de invloed van Amsterdam op de bedrijfsvoering verschilt. Van sommige deel­nemingen bezit de gemeente 100% van de aandelen, van anderen een meerderheid of een minderheid. Van de BNG-bank heeft de gemeente bijvoorbeeld 1% van de aandelen. De omvang van het aandelenpakket bepaalt mede de zeggenschap in de onderneming. Daarnaast zijn er statutaire afspraken. Deze kunnen betrekking hebben op het benoemen van de directie of indivi­duele commissarissen, of bevatten voorwaarden bij het verkopen van aandelen. Investeringen waar Amsterdam als aandeel­houder aan mee betaalt en die geen onderdeel zijn van een vooraf bepaald mandaat, worden door het college getoetst en vallen soms onder het budgetrecht van de gemeenteraad. Het gesprek over MVO vindt altijd plaats in de context van het totaal aan besluiten dat wordt genomen tijdens de algemene vergaderingen van aandeel­ houders. Als aandeel­houder heeft de gemeente Amsterdam in 2022 vooral de nadruk gelegd op diversiteit en inclusie, goed werkgeverschap en duurzaamheid.

Cultureel divers Een belangrijk onderdeel van de monitoring betreft de mate waarin deel­nemingen een divers personeels­bestand hebben dat representatief is voor de bevolking van de stad. Wettelijk is het niet mogelijk over de etniciteit of afkomst van de medewerkers te rapporteren. Wel voert de gemeente het gesprek met de deel­nemingen over de werving van nieuw personeel. Door culturele diversiteit te benoemen en nadrukkelijk te zoeken naar mensen met een andere achtergrond kan in de toekomst een meer gevarieerde personeelsformatie ontstaan. Bij benoemingen van bestuurders en commissarissen brengt het college de gewenste diversiteit in de top expliciet onder de aandacht.

Indeling Het hoofdstuk is onderverdeeld in de volgende thema’s: • Evenwichtige samenstelling bestuur en raad van commissarissen • Goed werkgeverschap in cijfers • Duurzaamheid: CO2-uitstoot en circulaire economie Per thema gaan we in op de beleidsmatige achtergrond en ontwikkelingen en vervolgens op de resultaten en initiatieven van de deel­nemingen.

2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen

13

2.1

Evenwichtige samenstelling bestuur en raad van commissarissen Op 1 januari 2022 is de Wet ingroeiquotum en streef­cijfers (‘Diversiteitswet’) in werking getreden. De Diversiteitswet ziet op het evenwichtiger maken van de verhouding tussen het aantal mannen en vrouwen in de raad van bestuur (RvB), de raad van commissarissen (RvC) en de subtop van grote vennoot­schappen. Deze bedrijven moeten passende en ambitieuze doelen in de vorm van een streef­ cijfer vaststellen om genderdiversiteit te bevorderen. De vennootschap dient zelf te bepalen wie haar subtop is (categorieën werknemers in leidinggevende functies). Daarnaast moeten de bedrijven een plan van aanpak opstellen om de gestelde doelen te bereiken. Het verplichte diversiteitsquotum gaat uit van een derde man en een derde vrouw voor RvC’s van beursvennoot­schappen. Onder het streef­cijfer- en transparantiegedeelte van de nieuwe wet vallen alle naamloze en besloten vennoot­schappen die worden aangemerkt als een grote rechtspersoon. Dit is het geval als een vennoot­ schap op twee opeenvolgende balansdata voldoet aan ten minste twee van de volgende drie criteria: 1. de waarde van de activa bedraagt meer dan € 20 miljoen; 2. de netto-omzet is meer dan € 40 miljoen; 3. het gemiddeld aantal werknemers is 250 of meer. Zes Amsterdamse deel­nemingen voldoen aan deze criteria. Dit zijn BNG, GVB, HbA, RAI en Schiphol.

Sommige van de overige deel­nemingen geven aan dat zij alvast rekening houden met deze wetgeving omdat zij denken er in de toekomst ook aan te moeten voldoen. De meeste kleinere deel­nemingen hanteren bij het werven van directieleden en toezichthouders een beleid gericht op diversiteit en inclusie. Hoewel er voor hen geen wettelijke verplichting is, is dit wel onderdeel van maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Richtlijn Op 22 november 2022 heeft het Europees parlement ingestemd met de introductie van een vrouwen­ quotum voor beursvennoot­schappen. Op grond van deze richtlijn moeten alle in de Europese Unie gevestigde grote beursgenoteerde ondernemingen er uiterlijk 30 juni 2026 voor zorgen dat ten minste 40% van de leden van RvC’s van het ondervertegenwoordigde geslacht is.

Van de elf deelnemingen met een meerkoppig bestuur voldeden zes aan een evenwichtige man-vrouwverhouding (55%) De wet schrijft voor dat een commissaris door de aandeelhoudersvergadering wordt benoemd. Daarbij schrijft de Code Corporate Governance voor dat een commissaris voor maximaal twee termijnen van vier jaar kan worden benoemd. Hiervan kan bij uitzondering worden afgeweken. Ook benoemt de aandeelhoudersvergadering in de meeste gevallen de bestuurders. Dit zijn dan ook de momenten dat de gemeente veel invloed kan én wil uitoefenen. Het college streeft er naar om in een vroeg stadium betrokken te zijn bij een nieuwe benoeming. Het kan bijvoorbeeld doordat de profielschets, waarlangs geworven wordt, met de gemeente wordt afgestemd, of door het bespreken van kandidaten op long- of shortlist. Ultimo 2022 hadden elf van de 24 deel­nemingen een meerkoppig bestuur. Van die elf voldeden zes deel­nemingen in 2022 aan een evenwichtige man-vrouwverhouding (55%). In 2021 waren het er vijf van de elf (45%). Achttien deel­nemingen hadden in 2022 een meerkoppige RvC. Zestien deel­nemingen kenden in 2022 minimaal 30% mannen en 30% vrouwen (89%). Dat waren er in 2021 veertien op de achttien deel­ nemingen met een meerkoppige RvC (78%).

Jaarverslag Deelnemingen 2022

Tabel 2.1. Diversiteit Raad van Bestuur per deel­neming met een meerkoppig bestuur.

2022

2021

2020

2019

Deelneming

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

AEB

100%

0%

100%

0%

100%

0%

100%

0%

Alliander

75%

25%

75%

25%

75%

25%

67%

33%

GVB

67%

33%

67%

33%

67%

33%

67%

33%

Havenbedrijf Amsterdam

67%

33%

67%

33%

100%

0%

100%

0%

Bank Nederlandse Gemeenten (BNG)

60%

40%

67%

33%

67%

33%

67%

33%

RAI

100%

0%

100%

0%

100%

0%

100%

0%

Life Science Fund Amsterdam (LSFA)

100%

0%

100%

0%

100%

0%

100%

0%

Schiphol

67%

33%

50%

50%

40%

60%

60%

40%

Verzekeringsbedrijf Groot Amsterdam (VGA)

50%

50%

50%

50%

50%

50%

50%

50%

Watertransportmaatschappij Rijn-Kennemerland (WRK)

50%

50%

100%

0%

Westpoort Warmte (WPW)

100%

0%

100%

0%

Tabel 2.2. Diversiteit raad van commissarissen per deel­neming.

2022

2021

2020

2019

Deelneming

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

AEB

67%

33%

100%

0%

75%

25%

100%

0%

Alliander

60%

40%

60%

40%

50%

50%

50%

50%

Carré

60%

40%

60%

40%

60%

40%

60%

40%

GVB

60%

40%

67%

33%

67%

33%

60%

40%

Haven­bedrijf Amsterdam

40%

60%

40%

60%

40%

60%

40%

60%

Bank Nederlandse Gemeenten (BNG)

57%

43%

57%

43%

57%

43%

57%

43%

RAI

60%

40%

60%

40%

60%

40%

50%

50%

Life Science Fund Amsterdam (LSFA)

75%

25%

75%

25%

50%

50%

60%

40%

Schiphol

67%

33%

57%

43%

71%

29%

71%

29%

Matrix Innovation Center

67%

33%

67%

33%

67%

33%

67%

33%

Schiphol Area Development Company (SADC)

60%

40%

60%

40%

60%

40%

60%

40%

Johan Cruijff ArenA

60%

40%

80%

20%

80%

20%

75%

25%

Stadsgoed

75%

25%

75%

25%

75%

25%

75%

25%

Stadsherstel Amsterdam

50%

50%

50%

50%

50%

50%

60%

40%

Verzekeringsbedrijf Groot Amsterdam (VGA)

67%

33%

67%

33%

50%

50%

50%

50%

Zeedijk

67%

33%

67%

33%

67%

33%

67%

33%

Westpoort Warmte (WPW)

33%

67%

33%

67%

ROM InWest

33%

67%

2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen

15

2.2

Goed werkgeverschap Bij duurzaam personeelsbeleid gaat het om goede arbeidsomstandigheden, een gezonde werkplek en het voorkomen van ziekte. Een rechtvaardige arbeids­markt behoort tot de kern van de MVO-onderwerpen. Daarom vraagt het college de deel­nemingen te rapporteren over de verdeling tussen vaste dienst­ verbanden en flexibele contracten en over de aanwezigheid van stageplekken. Zij zijn een indicatie van de toegankelijkheid van de onderneming en leveren een bijdrage aan talentontwikkeling. Personeelsbeleid vormt een belangrijk onderdeel in de jaar­verslagen van de deel­nemingen. Zeker nu de arbeids­markt krap is, investeren de deel­nemingen in behoud van hun medewerkers en in scholing en stageplekken. Daarnaast monitort de gemeente de mate waarin betreft de mate waarin deel­ nemingen een inclusief personeels­bestand hebben dat representatief is voor de bevolking van de stad. In dit jaarverslag rapporteren wij over d emedewerkerstevredeneheids in dit jaar­verslag over de mede­werkers­tevredenheid onder­zoeken bij de deel­nemingen met meer dan 25 personeelsleden. Deelnemingen met minder dan 25 personeelsleden zijn in onderstaand overzicht niet meegenomen. Van AEB waren de gegevens bij het opstellen van dit overzicht nog niet beschikbaar. Uitleg over de definities is te vinden op pagina 23.

Jaarverslag Deelnemingen 2022

Alliander Als werkgever investeert Alliander in toekomstgerichte kennis, duurzame inzetbaarheid van de mede­werkers en in een inclusieve werkomgeving. In 2024 moet minimaal 33% van de leidinggevenden vrouw zijn. Het tekort aan technici is een van de grote barrières voor het uitvoeren van de energietransitie. De verwachting is dat Alliander ruim 2.500 extra technici moet aantrekken. Tegelijkertijd hebben technici iedere maand meer vacatures om uit te kiezen. Aan de Alliander Technische Bedrijfsschool hebben nieuwe en ervaren collega’s 1.962 keer een cursus gevolgd. Daarnaast zette Alliander in 2022 inno­ vatieve leervormen in, zoals de HoloLens. Door deze HoloLens zien leerlingen het object waar ze aan moeten werken. De HoloLens projecteert instructies, zodat de leerling ‘echt’ kan oefenen. Via deze lens kunnen zij filmpjes, 3D-modellen en foto’s gebruiken. Alliander en de Technische Bedrijfsschool zijn als partner betrokken bij arbeids­marktplatforms zoals mbostart.nl en TechGelderland. In 2022 ontvingen negen statushouders hun mbo 3-diploma’s Eerste Monteur Laag- en Midden­ spanningsdistributie. In drie jaar tijd worden de nieuwe collega’s opgeleid en halen ze de benodigde papieren. Daarna zijn ze klaar om zelfstandig aan de slag te gaan in een technische functie bij Liander. Indicator goed werkgeverschap

2022

2021

Beleidskader diversiteit en inclusie

Ja

Ja

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving

100%

100%

Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

5.566 vast 2.109 niet-vast

5.571 vast 1.743 niet-vast

Aantal stageplekken

105

–

Aantal werknemers met afstand tot de arbeids­markt

90

77

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Ja

Ja

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

82%

81%

Beurs van Berlage Vanuit maatschappelijke verantwoordelijkheid is het werving en selectiebeleid van de Beurs van Berlage gericht op het bouwen van inclusieve teams. Hierbij wordt interne kennis vergroot en wordt op betekenis­volle wijze het belang overgebracht van diverse en inclusieve samen­werking, door elkaars toe­gevoegde waarde te erkennen en te vieren. Indicator goed werkgeverschap

2022

2021

Beleidskader diversiteit en inclusie

Ja

Ja

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving

N.v.t.

N.v.t.

Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

48 vast 41 niet-vast

44 vast 47 niet-vast

Aantal stageplekken

0 (wel 1 plek aange­boden en tot maart 1 plek)

1

Aantal werknemers met afstand tot de arbeids­markt

1

2

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Nee

Nee (laatste MTO is uit 2019: 7,8)

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

–

–

2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen

17

Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) In het afgelopen jaar was er bij BNG Bank veel aandacht voor leiderschapsontwikkeling. Leiders binnen BNG Bank zijn verantwoordelijk voor het realiseren van de beoogde structuur en het dragen van de be­oogde cultuur. De gedachte is dat het juiste leiderschap essentieel is om het juiste talent aan te trekken en te behouden. Een leider binnen BNG Bank maakt de strategie waar, helpt anderen succesvol te zijn en stimuleert performance. Gezamenlijk heeft het leiderschap in 2022 het leiderschapsprofiel ‘Leider­schap met Impact’ opgesteld. Op basis van dat profiel is vervolgens een upward feedback assessment voor het leiderschap uitge­voerd: medewerkers hebben hun leiders op hun leiderschaps­ competenties beoordeeld. Dit heeft geleid tot collectieve en individuele ontwikkelingsplannen voor alle leidinggevenden. Indicator goed werkgeverschap

2022

2021

Beleidskader diversiteit en inclusie

Ja

Ja

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving

50%

50%

Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

334 vast 63 niet-vast

298 vast 64 niet-vast

Aantal stageplekken

0

0

Aantal werknemers met afstand tot de arbeids­markt

0

0

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Ja

Ja

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

7,2

7,2

Carré Carré streeft ernaar een zo divers mogelijk publiek aan te trekken door in de volle breedte te program­ meren en door drempels te verlagen die bezoekers mogelijk ervaren op financieel en/of fysiek vlak. Ook wat betreft personeel heeft Carré diversiteit en inclusie hoog op de agenda staan. Dit betreft alle mede­werkers, zowel achter als voor de schermen (theatermedewerkers). Diversiteit en inclusie hebben een natuur­lijke plaats in de bedrijfsvoering verworven. Om te zorgen dat dit structureel binnen de organisatie is verankerd en waar mogelijk ook meetbaar wordt gemaakt, is diversiteit en inclusie uitge­werkt in een beleidsnotitie. Als onderdeel van dit beleid blijven diversiteit en inclusie een vast agenda­punt gedurende het jaar en werkt Carré aan het behalen van zowel kwalitatieve als kwantitatieve doel­stellingen. Indicator goed werkgeverschap

2022

2021

Beleidskader diversiteit en inclusie

Ja

Ja

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving

100%

100%

Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

22,5 FTE vast 24,8 FTE niet-vast

26 medewerkers 17 medewerkers

Aantal stageplekken

5

7

Aantal werknemers met afstand tot de arbeids­markt

2

–

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Nee

Nee

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

–

–

Jaarverslag Deelnemingen 2022

GVB GVB wil tot de top van de werkgevers in Amsterdam blijven behoren. Bij het bedrijf is net als in de rest van de OV-sector sprake van hoog ziekteverzuim en krapte op de arbeids­markt. Voor het laatste zijn verschillende oor­zaken aan te wijzen. De voornaamste is de vergrijzing: een hoog percentage werknemers heeft de pensioen­gerechtigde leeftijd bereikt of stopt vroegtijdig met werken. Na corona was de terugloop van het personeels­bestand niet tijdig te keren door mensen op te leiden. De oplopende werkdruk voor de resterende collega’s versterkte het proces: meer mensen vielen uit, waardoor het tekort verder opliep. In het personeels­beleid staat veiligheid centraal. In 2022 zijn binnen de afdelingen preventie­mede­werkers van start gegaan. Verder zet het GVB in op duurzame inzetbaarheid, inclusie, diversiteit en vakmanschap. Indicator goed werkgeverschap

2022

2021

Beleidskader diversiteit en inclusie

Ja

Ja

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving

100%

100%

Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

96,7% vast 3,2% niet-vast

96,7% vast 3,2% niet-vast

Aantal stageplekken

24

22

Aantal werknemers met afstand tot de arbeids­markt

12

7

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Ja

Ja

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

7,01

7,02

Havenbedrijf Amsterdam 2022 heeft in het teken gestaan van verschillende sessies over diversiteit en inclusie. In gesprek met een externe begeleider hebben alle afdelingen een uitgebreide introductie op dit thema gehad en een gesprek gevoerd over onbewuste vooroordelen. Uitgangspunt is dat het Havenbedrijf een afspiegeling van de samenleving wil zijn. Het Havenbedrijf werkt samen met Pantar, een leer-werkbedrijf voor mensen met een afstand tot de arbeids­markt. Ook werkt het bedrijf samen met Emma at Work, een stichting die jongeren tussen de 15 en 30 jaar met een chronische ziekte of lichamelijke beperking helpt om werk te vinden. Indicator goed werkgeverschap

2022

2021

Beleidskader diversiteit en inclusie

Ja

Ja

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving

100%

100%

Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

342 vast (onbepaalde tijd) 66 niet-vast

347 vast (onbepaalde tijd)

Aantal stageplekken

6

–

Aantal werknemers met afstand tot de arbeids­markt

Circa 50 (samen met Pantar)

–

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Ja

Ja

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

26,5 (nieuw meetsysteem)

42,9

2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen

19

Johan Cruijff ArenA Het stadion is zich zeer bewust van zijn rol binnen de samenleving en zijn directe omgeving: Amsterdam Zuidoost. Samen met sociale partners levert de Johan Cruijff ArenA een bijdrage aan het terugdringen van maatschappelijke uitdagingen. Zo is er actief personeel geworven met het project ‘Zuidoost Werkt’, een samen­werking tussen werkgevers, de gemeente Amsterdam en maatschappelijke initiatieven die zich gezamenlijk inzetten om van Zuidoost een inclusieve wijk te maken. Via de website www.zuidoost­werkt.nl worden mensen aangemoedigd te komen werken in het ArenA-gebied en wordt duidelijk welke vacatures er zijn en hoe men hierop kan solliciteren. Bij het uitzetten van vacatures vraagt het stadion om geen foto’s en leeftijd te vermelden. Dit om een objectieve, diverse selectie te maken. Het stadion vindt het belangrijk om kansen te bieden. Deze kansen biedt het in samen­werking met schoonmaakbedrijf CSU in het project WonderboyZ aan jongeren met een fysieke en/of mentale beperking, maar vooral met veel mogelijkheden. Als werkgever besteedt het stadion nadrukkelijk aandacht aan werkdruk en gezondheid en evenals aan sociale veiligheid. Indicator goed werkgeverschap

2022

2021

Beleidskader diversiteit en inclusie

Nee

Nee

Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

51 vast 10 niet-vast

49 vast 10 niet-vast

Aantal stageplekken

7

5

Aantal werknemers met afstand tot de arbeids­markt

0

0

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Nee

Nee

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

–

–

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving

RAI RAI Amsterdam streeft ernaar diversiteit te bereiken in de samenstelling van de afdelingen qua leeftijd, ervaring, sekse en competenties. In 2022 is de RAI gestart met een onderzoek naar diversiteit en inclusie binnen de RAI. De eerste stap is het inzichtelijk maken van de huidige situatie. Deze nul­meting vormt voor de komende jaren de basis voor een duurzaam beleid met bijpassende interventies, waarmee in 2022 is gestart. Bij werving en selectie hanteert de RAI een werkwijze die discriminatie voorkomt. Zo stelt RAI geen vragen over gender, leeftijd en geboorteplaats. Het percen­ tage vacatures voor managers, bestuurders en commissarissen dat in het afgelopen jaar is ingevuld met inclusieve werving en selectie kan niet worden vermeld omdat er in 2022 geen bestuurders, managers of commissarissen zijn geworven. Eind 2022 beschikten RAI met 52% vrouwen en 48% mannen (op fte-basis) over een evenwichtig personeelsbestand. Het aandeel vrouwen in het beleids­ team en het tweede echelon leidinggevenden bedraagt 50% (2021: 47%). Van de medewerkers in dienst van RAI Amsterdam heeft ultimo 2022 76% een overeenkomst voor onbepaalde tijd en 24% voor bepaalde tijd.

Jaarverslag Deelnemingen 2022

Indicator goed werkgeverschap

2022

2021

Beleidskader diversiteit en inclusie

Ja

Nee

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving

N.v.t.

N.v.t.

Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

244 vast (FTE) 77 niet-vast (FTE)

261 vast (FTE) 43 niet-vast (FTE)

Aantal stageplekken

80

26

Aantal werknemers met afstand tot de arbeids­markt

0

0

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Ja

Ja

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

7,8

7,7

Schiphol Area Development Company (SADC) De kernactiviteit van SADC is gebiedsontwikkeling en de diensten die SADC verleent, vereisen voor­ namelijk een HBO- of academisch denkniveau. Vanuit hun maatschappelijke visie wil SADC graag bijdragen aan het verkleinen van de afstand tot de arbeids­markt. Daarom is SADC in 2019 een samen­ werking aangegaan met JINC. JINC helpt jongeren van 8 tot en met 16 jaar, die opgroeien in een omgeving met veel werkloosheid en weinig rolmodellen, op weg naar een goede start op de arbeids­ markt. In 2022 is gestart met het HR People & Culture traject in samen­werking met VIE, een extern personeels­advies­bureau, dit om proactieve aandacht te besteden aan de werknemers en cultuur binnen de organisatie. Het proces omvatte het identificeren van de cultuur en kernwaarden, het verbeteren van HR-projecten en de start van het Strong Leadership project. Indicator goed werkgeverschap

2022

2021

Beleidskader diversiteit en inclusie

Nee

Nee

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving

100%

Geen

Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

24 vast 9 niet-vast

27 vast 7 niet-vast

Aantal stageplekken

2

2

Aantal werknemers met afstand tot de arbeids­markt

0

0

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Ja

Nee

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

7,3 (8)

–

Schiphol Het belang van het investeren in werknemers werd Schiphol eens te meer duidelijk door de operationele problemen in 2022, die diepgaande impact hadden op het personeel. Kort na de meivakantie is de Mijn Schiphol Enquête gehouden. De resultaten spraken voor zich: de Employee Promoter Score was sterk gedaald. Het reorganisatieprogramma Project Reset is inmiddels afgerond, waarmee een fundament gelegd is voor de toekomst. In de gedragscode van Schiphol Group staat dat medewerkers op verantwoordelijke wijze moeten handelen en zich te allen tijde ethisch moeten gedragen. Schiphol streeft naar een sterke, inclusieve integriteitscultuur. Medewerkers moeten zich onthouden van ongewenst gedrag, zoals discriminatie, seksuele intimidatie en pesten.

2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen

21

Voor de zomer van 2022 bereikten Schiphol en de vakbonden een akkoord over betere arbeids­ voorwaarden voor het luchthavenpersoneel. Zo hebben medewerkers bij de beveiliging, schoonmaak, PRM (Passagiers met beperkte mobiliteit), grondafhandeling (check-in, bagage en platform) en het particulier busvervoer een zomertoeslag van 5,25 euro bruto per uur ontvangen voor de periode tot 5 september 2022. In oktober 2022 bereikten Schiphol en FNV en CNV overeenstemming over een nieuw sociaal pakket om de arbeidsvoorwaarden bij de beveiliging op Schiphol structureel te verbeteren. Indicator goed werkgeverschap

2022

2021

Beleidskader diversiteit en inclusie

Ja

Ja

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving

100%

100%

Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

2031 vast 269 niet-vast

– –

Aantal stageplekken

In 2022, zijn er 86 stagiairs ge­start bij Schip­hol en hier­van waren er eind 2022 nog 28 in dienst

–

Aantal werknemers met afstand tot de arbeids­markt

Geen jaareinde stand. In 2022 zijn 7 medewerkers en 8 stagiaires begonnen met een afstand tot de arbeids­markt

–

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Ja

Ja

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

6,8 (nieuw meetsysteem)

24,1

Stadsherstel In 2022 stonden 56 medewerkers op de loonlijst. Het aantal FTE was 45 (2021: 43). Naast de vaste medewerkers waren ongeveer vijftien mensen voor Stadsherstel werkzaam als oproepkracht, freelancer of stagiair(e). In 2022 is veel aandacht besteed aan het op peil houden en brengen van de personeels­ capaciteit. Het boeien en binden van medewerkers stond centraal en blijft ook de komende tijd een speerpunt. De afdelingshoofden hebben een coachingsessie gevolgd om de samen­werking en cohesie te optimaliseren. Indicator goed werkgeverschap

2022

2021

Beleidskader diversiteit en inclusie

Ja

Ja

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving

N.v.t. (0 wervingen)

N.v.t. (0 wervingen)

Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

56 vast 15 niet-vast

52 vast 20 niet-vast

Aantal stageplekken

3

–

Aantal werknemers met afstand tot de arbeids­markt

1

–

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Nee

Ja

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

–

7,8

Jaarverslag Deelnemingen 2022

Verzekeringsbedrijf Groot Amsterdam (VGA) De medewerkers van VGA zijn in dienst van de gemeente Amsterdam. Indicator goed werkgeverschap

2022

2021

Beleidskader diversiteit en inclusie

Ja

Ja

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving

100%

100%

Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

40 vast 5 niet-vast

42 vast 5 niet-vast

Aantal stageplekken

0

0

Aantal werknemers met afstand tot de arbeids­markt

0

0

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Ja

Nee

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

6,3

–

Definities bij indicatoren MVO personeel % percentage vacatures voor managers met inclusieve werving Het percentage vacatures voor managers, bestuurders, commissarissen waarvoor geworven is met inclusieve werving en selectie, afgezet tegen het totaal van vacatures aan de top. Contractduur werknemers Het aantal vaste contracten en het aantal niet-vaste contracten, waar­onder inhuur, flexibel en tijdelijk, door de hele organisatie. Aantal stageplekken Eindejaarsstand van het aantal werkervaringsplekken voor mensen met MBO 1 en 2 en aantal stages (beroepspraktijkvormingsplaatsen in BBL (beroepsbegeleidende leerweg) en BOL (beroeps­opleidende leerweg). Aantal werknemers met afstand tot de arbeids­markt Eindejaar stand van het aantal werknemers met afstand tot de arbeids­markt. Dit is ook op te vragen bij het UWV. Het UWV definieert de volgende categorieën als groepen met afstand tot de arbeids­markt: • Mensen die onder de participatiewet vallen, van wie is vastgesteld dat zij niet 100% van het wettelijk minimumloon kunnen verdienen. • Mensen die onder de participatiewet vallen, van wie is vastgesteld van dat zij alleen met de voorziening job coaching het wettelijk minimumloon kunnen verdienen. • Schoolverlaters van het voortgezet speciaal onderwijs (vso) en het praktijkonderwijs (pro) die zich hebben aangemeld bij het UWV.

• Mensen met een WSW-indicatie (voormalige Wet Sociale Werkvoorziening. • Mensen met oude Wajong of Wajong 2010 die kunnen werken. • Mensen met een WIW-baan (voormalige Wet Inschakeling Werkzoekenden) of een ID-baan (voormalige Besluit in- en doorstroombaan). • Mensen die via de praktijkroute in het doelgroepenregister instromen. • Mensen met een ziekte of handicap die is ontstaan voor hun 18e verjaardag of tijdens hun studie, die alleen wettelijk minimumloon kunnen verdienen met een werkvoorziening. Cijfer medewerkerstevredenheid onderzoek Het cijfer van de totale uitkomst van het medewerkerstevredenheid onderzoek. Deze cijfers zijn niet onderling vergelijkbaar.

2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen

23

2.3

Duurzaamheid: CO2-uitstoot en circulaire economie Amsterdam streeft er naar de groene koploper van Nederland en Europa te worden. Het terugdringen van de CO2-uitstoot is een belangrijk onderdeel van het huidige coalitieakkoord. Hierin staat dat Amsterdam een wezenlijke bijdrage wil leveren aan het halen van de doelstellingen van Parijs. De ambitie is om de CO2-uitstoot in de stad terug te dringen met 60% in 2030 en 100% in 2050. In 2040 moet Amsterdam aardgasvrij zijn. Het college kiest voor aardgasvrije wijken, voor verdere verduurzaming en energiebesparing en het verbeteren van de luchtkwaliteit.

Klimaatdoelen Amsterdam

2030 Duurzame eigen organisatie 100%

Geschikte daken met zonnepanelen 50%

Plastic zwerfafvalvrije stad 100%

Dierlijke eitwitten

Duurzame energie (woningen) 80%

Plantaardige eitwitten

40%

60%

Ecologisch groenbeheer

Uitstootvrij verkeer binnen A10 100%

100%

A10

Nieuw materiaalgebruik -50%

Voedselverspilling

CO2-uitstoot (t.o.v. 1990)

-50%

-60%

2040 Geschikte daken met zonnepanelen 100%

2050

Duurzame energie (woningen) 100% Natuurinclusief

Circulair 100%

100%

Jaarverslag Deelnemingen 2022

Aardgas vrij 100%

Klimaatadaptief

Klimaatneutraal

100%

100%

CO2-uitstoot (t.o.v. 1990) -100%

De gemeente stuurt via bestemmings­plannen, wetgeving en (bouwkundige) eisen. Daarnaast beschikt de gemeente over een gevarieerd palet aan financiële instrumenten om initiatiefnemers in de stad te faciliteren, zoals subsidies, leningen en belastingkortingen. Ook maatregelen in de sfeer van erfpacht en gronduitgifte, opdrachtverstrekking en inkoop, garanties en deel­nemingen kunnen bijdragen aan een klimaatneutrale stad. Als aandeel­houder stimuleert de gemeente duurzaamheid bij de deel­nemingen in het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Transparantie over de CO2-uitstoot is nodig om de vorderingen op dit gebied te kunnen monitoren. Landelijke wet- en regelgeving bepalen in toenemende mate de wijze waarop de bedrijven verduur­ zamen. Het MVO handboek van het Rijk is op 1 augustus gepubliceerd. Aangeraden wordt om nu al vast te werken met het Science Based Targets initiative (SBTi) dat helpt bij het opstellen van emissie­reductie­ doelen en deze kan valideren. Voor het schoon en duurzaam produceren maken veel deelnemingen in hun rapportage gebruik van de Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties. De Europese Unie heeft de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) in voorbereiding.

Deze richtlijn vraagt organisaties in Europa met meer dan € 40 miljoen omzet, € 20 miljoen balanstotaal en 250 medewerkers om een uitgebreide rapportage rondom diverse duurzaamheidsthema’s. Een aantal deel­nemingen is al actief bezig om te voldoen aan CSRD. De Johan Cruijff ArenA meldt in haar jaar­verslag dat het in boekjaar 2025-2026 aan deze richtlijn gaat voldoen. Als aandeel­houder is de gemeente betrokken bij de implementatie van CSRD bij deze deel­neming.

 oor het bereiken van doelstellingen op het gebied V van klimaat en circulariteit beschikt de gemeente over meer instrumenten dan het eigendom van een bedrijf De richtlijn maakt gebruik van de standaarden van het Greenhouse Gas Protocol dat nu wereldwijd het meest gebruikte protocol is om uitstoot van broeikasgassen te berekenen. Het Greenhouse Gas Protocol (GGP) gebruikt een drietal scopes: Scope 1: directe CO2-uitstoot, veroorzaakt door eigen bronnen binnen de organisatie. Het betreft dan de uitstoot door eigen gebouw-, vervoer- en productiegerelateerde activiteiten. Denk hierbij aan eigen dieselgeneratoren en verwarmingsinstallaties, eigen (vracht)auto’s of de toepassing van koelvloeistof in koelapparatuur en klimaatinstallaties. Scope 2: deze omvat de indirecte uitstoot van CO2 door opwekking van zelf gekochte en verbruikte elektriciteit of warmte. De organisatie gebruikt deze energie intern, maar wekt deze niet intern op. Die opwekking vindt fysiek ergens anders plaats, bijvoorbeeld in een elektriciteitscentrale. Scope 3: indirecte uitstoot van CO2, veroorzaakt door bedrijfsactiviteiten van een andere organisatie. Het betreft dan uitstoot door bronnen die niet in het bezit zijn van de eigen organisatie en waar deze ook geen directe invloed op kan uitoefenen.

Bijvoorbeeld de uitstoot veroorzaakt door de productie of winning van ingekochte grondstoffen of materialen en uitbestede werkzaamheden zoals goederen­ vervoer. Ook de indirecte uitstoot als gevolg van zakelijk verkeer met privévoertuigen en zakelijk vliegverkeer hoort bij scope 3. Bij het opstellen van een CO2-footprint is het van belang welke scope en welke grenzen een organisatie zelf stelt. CO2-reducerende plannen zijn alleen verplicht voor bedrijven die meer dan 500 bruto kiloton CO2-equivalenten uitstoten. Zij moeten de aanwezigheid van CO2-reducerende plannen voor de periode 2023 tot en met 2030 opgeven.

2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen

25

Schiphol Van alle deel­nemingen trok Schiphol ook in dit verslagjaar de meeste aandacht. De deel­neming Schiphol heeft een economische functie. Tegelijkertijd is Schiphol een bron van Co2-uitstoot en geluidsoverlast. Ook de arbeidsomstandigheden bij de bagageafhandeling waren in 2022 een zorg. Amsterdam bezit 20% van de aandelen in Schiphol terwijl de rijksoverheid 70% in handen heeft. Maatregelen om de CO2-uitstoot van Schiphol terug te dringen kan Amsterdam daarom alleen nemen in overleg met het Rijk. In het jaar 2022 rapporteert Schiphol voor het eerst ook over scope 3 van het GGP, hieronder valt de milieuvervuiling van de vliegbewegingen.

Haven­bedrijf Amsterdam Een andere grote speler als het gaat om uitstoot is het gemeentelijk havenbedrijf, Port of Amsterdam. Dit bedrijf concludeert in zijn jaar­verslag dat de ambities op de lange termijn botsten met de realiteit van de korte termijn. Zo werkt het bedrijf sinds 2016 aan het beëindigen van kolenimport, -opslag en -doorvoer in de Amsterdamse haven. In 2022 moest het echter een flinke stijging van kolengerelateerde activiteiten accepteren en dat op een kleiner oppervlak. Die stijging was het gevolg van de extreem hoge gasprijs en de verminderde gasimport in de EU vanuit Rusland. De directie ziet de urgentie om het gebruik van fossiele energie en grondstoffen terug te dringen, meldt het Haven­bedrijf. Maar de congestie op het elektriciteitsnet vormt een forse belemmering voor elektrificatie en de start van innovatieve bedrijvigheid.

Warmtewet Amsterdam liep voorop in het van het gas afhalen van woningen, maar de deelneming Westpoort Warmte (WPW), een samenwerking van de gemeente Amsterdam met Vattenfall voor het aanleggen van warmtenetten, schoot in 2022 in de vertraging. Dit werd veroorzaakt door het voornemen van het Rijk voor de nieuwe Wet collectieve Warmtevoorziening (WcW). De kern van deze wet, die in voor­ bereiding is, behelst dat de warmtenetten voor meer dan 50 procent in publieke handen moeten komen. Vattenfall nam stelling tegen dit voornemen en zette daarom een rem op de investeringen in WPW. Het college is het eens met de voorgenomen aanpassing in de WcW. De gemeente en Vattenfall hebben nu beide 50 procent van de aandelen in Westpoort Warmte.

Motie transparant over CO2 emissie De gemeenteraad heeft het college in een motie (TA2023-000081) opgeroepen met deel­nemingen in gesprek te gaan over het belang van reductie van CO2 en om van deel­nemingen met meer dan 500 ton te vragen reductiedoelstellingen op CO2-uitstoot voor korte en middellange termijn te presenteren. De cijfers worden gepresenteerd in dit jaar­verslag. In het overzicht ontbreken de kleinste deel­nemingen omdat zij geen noemenswaardige ecologische voetafdruk nalaten (Bavo, ODE) en de deel­nemingen met een bemiddelende rol die zelf geen activiteiten ontplooien maar wel investeren in andere bedrijven (LSFA, Rom InWest). Ook bedrijven die uitsluitend toegang verlenen (GEM Lutkemeer), of het beheer van een gemeenschap of community doen (Matrix) komen niet in het overzicht voor.

Jaarverslag Deelnemingen 2022

Alliander Alliander maakt gebruik van de Sustainable Development Goals (SDG’s) om de negatieve impact van haar activiteiten op natuurlijk kapitaal te beperken. Het bedrijf vindt de doelen die te maken hebben met grondstoffengebruik, afval en effecten op biodiversiteit vooral belangrijk voor zijn bedrijfs­voering. Alliander levert een bijdrage aan de internationale doelstellingen voor beperking van klimaatemissies gerelateerd aan 1,5 graad opwarming en aan SDG 7 (schone energie). De impact van maatregelen gericht op klimaatadaptatie van de bedrijfsmiddelen (SDG 13) meet het bedrijf nog niet. De vraag naar elektriciteit versnelt. De meest recente prognoses van Alliander laten zien dat met name de woningbouw, de industrie en datacenters op korte termijn al veel meer van het elektriciteitsnet vragen dan eerder door Alliander voor 2030 was voorzien. Een gebrek aan capaciteit is in het hele land een probleem. Alliander werkt aan het wegwerken van achterstanden. Indicator duurzaamheid

2022

2021

CO2 reducerende plannen

Ja

Ja

CO2 uitstoot scope 1 en scope 2

116.000 ton

167.000 ton

Beurs van Berlage Beurs van Berlage heeft in 2022 het belangrijke MVO-certificaat, Green Globe, behaald. De ambitie om steeds bewuster te ondernemen wordt in het bedrijf breed gedragen en beperkt zich niet tot het management. Ondanks de uitdagingen in een Rijksmonument is op het gebied van energie­besparing in 2022 € 155.000 geïnvesteerd in verduurzamingsmaatregelen. Het systeem van warmte­pompen is uitgebreid, isolatie is verbeterd en LED verlichting verder geïntroduceerd. Gasovens zijn vervangen door elektrische exemplaren. Al met al is het gasverbruik in 2022 met 21,5% gedaald. Ook is een duurzaam inkoopbeleid opgesteld en hebben medewerkers een online duurzaam­heids­training gevolgd. Het catering aanbod is aangepast met 50% veganistische opties en een groter ‘on demand’ aanbod, waardoor verspilling drastisch is afgenomen. Indicator duurzaamheid

2022

2021

CO2 reducerende plannen

< 500 ton

< 500 ton

CO2 uitstoot scope 1 en scope 2

305 ton

367 ton

Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Jaarlijks rapporteert BNG Bank over de CO2-emissies van de bedrijfsvoering op basis van scope 1, 2 en 3 van het Greenhouse Gas Protocol (GHG). Het einde van de COVID-19-pandemie in 2022 had een op­­drijvend effect op de CO2-emissies van de bank. Medewerkers kwamen weer naar kantoor en bezochten de stakeholders. Hierdoor nam zowel het elektriciteitsgebruik (+ 5,6%) als het verbruik van fossiele brandstoffen door leaseauto’s (+28%) toe. Het aanhalen van de contacten met overzeese (potentiële) beleggers is terug te zien in het aantal vliegkilometers dat in 2022 fors is gestegen. Door de gemiddeld hoge temperatuur in 2022 daalde het warmteverbruik met 21%. In de scope 3-emissie is ook het benaderde aardgasverbruik van de (huur)uitwijklocatie begrepen. BNG maakt voor de elektriciteitsvoorziening van het kantoor in Den Haag gebruik van groene energie. Indicator duurzaamheid

2022

2021

CO2 reducerende plannen

Ja

Ja

CO2 uitstoot scope 1 en scope 2

146 ton

155 ton

2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen

27

Carré Als een van de speerpunten wil Carré haar aandeel leveren op het gebied van afvalvermindering, afval­scheiding en het werken met duurzame materialen en producten. Op verschillende plekken is de verlichting vervangen door LED, dit wordt de komende jaren verder uitgerold. Bureau de Groene Grachten heeft in opdracht van Carré aan adviesrapport opgesteld met een roadmap om in 2050, volgens de richtlijnen van de gemeente, klimaat­neutraal te zijn. Indicator duurzaamheid

2022

2021

CO2 reducerende plannen

< 500 ton

< 500 ton

CO2 uitstoot scope 1 en scope 2

–

–

Amsterdam Clipper Beheer De Clipper Stad Amsterdam heeft duurzaamheid hoog in het vaandel staan. Tijdens de laatse ver­bouwing aan het schip in 2020 zijn schonere en zuinigere motoren geïnstalleerd voor zowel de voort­stuwing als de stroomvoorziening. Er is een uitlaatgas behandelingsinstallatie geïnstalleerd en het schip heeft een nieuwe vuilwaterbehandelingsinstallatie gekregen, waarmee voldaan is aan toe­komstige eisen van de International Maritime Organisation (IMO). Om ook de generator in de haven niet aan te hoeven zetten en dus geen diesel te hoeven verstoken, is er een verbeterde walstroom­aansluiting gerealiseerd. Indicator duurzaamheid

2022

2021

CO2 reducerende plannen

Ja

Ja

CO2 uitstoot scope 1 en scope 2

561 ton

311 ton

GVB In december 2022 heeft GVB de laatste diesel aangedreven veerpont in het Noordzeekanaal uit de vaart genomen. Ook de IJveren zijn binnenkort zero-emissie. Per januari 2023 zijn alle veerdiensten van GVB op het Noordzeekanaal uitstootvrij. Daarmee is de uitstoot van de Noord­­zee­kanaalponten van 2.600 ton CO2 per jaar tot bijna nul teruggebracht. Ook is geïn­vesteerd in een vierde serie van 85 elektrische bussen. In 2025 wil GVB volledig uitstootvrij openbaar vervoer per bus, tram en metro bieden. GVB koopt 100% Nederlandse windstroom in. In 2022 bedroeg de CO2-uitstoot van GVB ongeveer 25.000 ton. Dat is ruim 15,7% minder dan in 2021 en bijna 35,7% minder dan in 2019. Daar­naast heeft GVB het voornemen om in 2024 grote investeringen te doen in eigen infrastructuur waar­mee het 4,5% energie kan besparen: GVB gaat de energie die vrijkomt bij het remmen, omzetten in elektriciteit. Door efficiënter met energie om te gaan kan het bedrijf de spanning op het tram­ netwerk verhogen. Indicator duurzaamheid

2022

2021

CO2 reducerende plannen

Ja

Ja

CO2 uitstoot scope 1

23.641 ton

28.222 ton

CO2 uitstoot scope 2

1.317 ton

1.303 ton

Jaarverslag Deelnemingen 2022

Haven­bedrijf Amsterdam Het Haven­bedrijf heeft ook dit jaar stappen gezet om in 2030 te kunnen stoppen met kolen. Zo is het contract van een van de drie kolenterminals niet verlengd en heeft het Haven­bedrijf per 1 januari 2023 twaalf hectare grond teruggenomen die het bedrijf gaat inzetten voor niet-fossiele activiteiten. De totale overslag is in 2022 met 78,6 miljoen ton 10% hoger dan vorig jaar (2021: 71,3 miljoen ton). Opvallende stijger is de overslag van kolen. Dit komt door de aanhoudende energiecrisis en het toegenomen gebruik van kolen door de energie­crisis. Het aantal cruiseschepen is in 2022 toegenomen na de rustige jaren tijdens de COVID-19-pandemie. Het aantal aanlopen zeecruises was 105 en het aantal aanlopen riviercruise 2247. Indicator duurzaamheid

2022

2021

CO2 reducerende plannen

Ja

Ja

CO2 uitstoot scope 1 en scope 2

900 ton

1.320 ton

Johan Cruijff ArenA De Johan Cruijff ArenA (JCA) behoort tot de meest duurzame stadions ter wereld. Klimaatverandering dwingt tot het in kaart brengen van de uitstoot, om stevige reductiedoelstellingen te formuleren en daarop te sturen. De JCA is een groot stadion met veel activiteiten, dat veel energie verbruikt, en ook de vervoersbewegingen van de bezoekers zorgen voor extra uitstoot, die direct of indirect door de JCA wordt veroorzaakt (scope 3). Afgelopen jaar is de CO2 uitstoot van de JCA beduidend afgenomen ten opzichte van 2020-2021. En dat terwijl er een zesvoud aan bezoekers is geweest. Dit is onder meer te danken aan een toename van 11% aan zelf opgewekte zonne-energie. De besparing die hiermee is gerealiseerd staat gelijk aan het gemiddeld jaarverbruik van 373 huishoudens. Ook neemt de JCA andere duurzame maat­regelen, zoals het gebruik van groene stroom uit een Europees windpark en de aanleg van een bio­vergister. De grasmat wordt verwarmd met restwarmte van de Diemercentrale en stadskoude komt uit de Ouderkerkerplas. De JCA erkent haar rol in de toestroom van bezoekers in het ArenA-gebied en moedigt bezoekers aan om duurzaam te reizen en gebruik te maken van de Mobility Portal. Indicator duurzaamheid

2022

2021

CO2 reducerende plannen

Ja

Ja

CO2 uitstoot scope 1 en scope 2

35 ton

120 ton

RAI Met meer evene­menten is het energieverbruik in RAI Amsterdam slechts beperkt gestegen. In totaal verbruikte RAI 99 TJ (TerraJoule energie). Hiervan is 55,6 TJ afgenomen als elektra, 42,9 TJ als stads­ warmte en 3,5 TerraJoule kwam uit eigen zonnepanelen. Het gasverbruik was gering. Alle stroom die wordt verbruikt, is groene stroom. RAI ontvangt duurzame stroom van energieleverancier Vattenfall. Deze stroom is op basis van waterkracht opgewekt in Scandinavië. RAI Amsterdam heeft 1.806 zonnepanelen in gebruik. Op het dak van hal 8 liggen 1.632 panelen, op het Amtriumgebouw liggen 174 zonnepanelen. Het waterverbruik RAI was in 2022 de helft van het verbruik in 2018. Voor afval hanteert RAI het principe ‘de vervuiler betaalt’. Zo wordt de afvalproducent verant­woordelijk gemaakt voor het goed scheiden van eigen afval, aangezien gescheiden afval duur­zamer en goedkoper is dan niet gescheiden afval. Waar mogelijk kiest RAI voor herbruikbare materialen. RAI probeert waardevolle reststromen te identificeren en zoekt daar een her­bestemming voor. Indicator duurzaamheid

2022

2021

CO2 reducerende plannen

Ja

Ja

CO2 uitstoot scope 1 en scope 2

1.973 ton

2.471 ton

2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen

29

Schiphol Area Development Company (SADC) Bij de bouw van ‘ABC Square’ stond het begrip duurzaamheid centraal. Het is ontworpen volgens de cradle-to-cradle filosofie. Bij de uitvoering is enkel gebruik gemaakt van niet-giftige materialen. ABC Square krijgt geen gasaansluiting en wordt door de toepassing van zonnepanelen zelfs energie-positief. De ecologische visie voor het natuurpositief ontwikkelen van Schiphol Trade Park is vastgesteld en de eerste beplantingen zijn aangebracht. Zo is op diverse plekken een bloem/kruidenrijk mengsel uitgezaaid en zijn de eerste bomen geplant langs de Contouravenue. In het plantseizoen 2023/2024 wordt hier een vervolg aan gegeven. Het innovatieprogramma behelst 3 innovatie-sporen ‘Energie’, ‘Leefbaar en Gezond’ en ‘Digitalisering’. Voor het spoor ‘Energie’ is het virtueel stroomnet in 2022 feestelijk gelanceerd. Dit wordt door ontwikkeld om het stroomnet verder te optimaliseren. Voor de overige sporen zijn ‘innovatiemanagers’ benoemd die een plan van aanpak hebben opgesteld voor verdere uitwerkingen in 2023. Voor alledrie de sporen zijn de plannen van aanpak voor 2023 vastgesteld door de aandeel­houders. Indicator duurzaamheid