2. Jaarverslag Deelnemingen 2021.pdf

SADC De gemiddelde bezetting van de organisatie bestaat uit 25 fte en is daarmee met 2 fte afgenomen ten opzichte van 2020. Het personeelsbestand bestaat voor 45% (2020: 39%) uit vrouwen en voor 55% (2020: 61%) uit mannen. In 2019 is een samenwerking aangegaan met JINC. JINC helpt kinderen tussen de 8 en 16 jaar aan een goede start op de arbeidsmarkt. Ondanks de coronacrisis hebben er in 2021 twee online sessies plaatsgevonden en één live sessie plaatsgevonden. Ook voor 2022 worden er afspraken gemaakt om de activiteiten voort te zetten.

Schiphol De coronacrisis is ingrijpend voor het personeel van Schiphol. De luchthaven schrapt ongeveer 330 arbeidsplaatsen op een totaal van rond de 2.500 fte. Daarnaast krijgt veel personeel een nieuwe functie. De Employee Promoter Score (EPS), die de mede­ werkers­­tevredenheid weergeeft, is desondanks in 2020 4,1 punten hoger dan in 2019 (39,2). In overleg met de vakbonden is een afvloeiingsplan ontwikkeld. Het plan omvat regels en procedures over baanverlies, vacatures, het herplaatsingsproces en uitdiensttreding. Werknemers krijgen ondersteuning bij het vinden van een nieuwe baan en kunnen gebruik maken van de plaatsmakersregeling: een positie kan aangeboden worden aan collega’s die anders zouden worden ontslagen.

34

H4

MVO-rapportage

Schiphol wil graag dat medewerkers zich binnen het bedrijf langdurig in professionele zin kunnen ontwikkelen. In 2020 deden ze mee aan een pilot met ‘skills paspoorten’. Deze zijn ontwikkeld door Werkgeversvereniging AWVN, House of Skills en Luchtvaart Community Schiphol. Deze paspoorten bieden inzicht in competenties en talenten. Ze helpen medewerkers zich bewust te worden van hun vaardig­ heden. Schiphol krijgt een beter beeld van het beschikbare talent en waar verdere ontwikkeling kan worden ondersteund. Schiphol streeft naar een gelijke genderverdeling op alle niveaus en alle posities binnen de groep. De directie van Schiphol voldoet aan de doelstelling van de Wet bestuur en toezicht, die voorschrijft dat minimaal 30% van de leden vrouw is. Tot 2018 heeft de Raad van Commissarissen ook de doelstelling van 30% vrouwen gehaald; vanwege een vacature blijft het percentage vrouwen momenteel steken op 33% (twee van de zes leden). De overall man-vrouw verhouding binnen de Schiphol Group is 69% man en 31% vrouw. Schiphol streeft naar een stimulerende werkomgeving. Tijdens de aanhoudende pandemie bleef het helpen van de medewerkers om gezond en wel te blijven een prioriteit. De Employee Promoter Score (EPS), die de

medewerkerstevredenheid weergeeft, is een belangrijke indicator van Schiphol. In 2021 daalde met 12,3 punten naar 31, en ligt daarmee onder het streefcijfer voor 2021 (45). Alle werknemers van Schiphol Group krijgen een persoonlijk budget dat ze kunnen gebruiken voor hun persoonlijke en professionele ontwikkeling of om hun gezondheid en vitaliteit op peil te houden. In 2021 zette Schiphol € 2,7 miljoen opzij voor de mede­ werkers; aan het eind van het jaar kwam het totaal van beschikbare middelen voor de personeelsleden op € 12,1 miljoen.

Stadsherstel Gedurende 2021 stonden er 52 medewerkers op de loonlijst voor 42,5 fte. 2021 stond wederom in het teken van corona. Het in 2020 opgestelde, coronaen thuiswerkbeleid bleef van kracht. Eind 2021 is een medewerkerstevredenheidsonderzoek uitgevoerd onder het personeel, waarin ook het coronabeleid is geëvalueerd. De gemiddelde score kwam uit op 7,8. Medewerkers konden anoniem deelnemen. In dialoog met de medewerkers zal Stadsherstel in 2022 met de belangrijkste conclusies uit het onderzoek aan de slag gaan, met name op het gebied van samenwerking & werksfeer en opleiding & ontwikkeling.

Het boeien en binden van medewerkers stond nog meer dan voorheen centraal door de invloed van corona maar ook door krapte op de arbeidsmarkt. In 2021 is veel aandacht besteed aan de instroom, doorstroom, ontwikkeling en uitstroom van een aantal medewerkers. Zo zijn er vier nieuwe collega’s geworven, drie medewerkers intern doorgestroomd vanwege een promotie en drie collega’s uit dienst gegaan. Stadsherstel heeft dit jaar vier stagiaires kunnen verwelkomen binnen de organisatie. Zorgen voor het opleiden van leerlingen is van groot belang voor de instandhouding van het restauratie­ ambacht. Stadsherstel schrijft daarom voor dat op elk restauratieproject een leerlingbouwplaats gewenst is. Een ervaren leermeester zorgt dan voor de begeleiding van een jongere medewerker. Het werk van Stadsherstel omvat meer dan alleen restaureren. Het gaat ook over maatschappelijke betrokkenheid. Stadsherstel werkt daarbij samen met instanties die zich toeleggen op het verzorgen van begeleid wonen van ouderen met dementie en jongeren met een autisme. Dit leidde in 2021 tot een paar nieuwe sociale woonplekken. Stadsherstel laat zich ook van haar sociale kant zien door actief de huurders van bedrijfsruimten, die door de maat­ regelen het hardst getroffen werden, te helpen.

35

H4

MVO-rapportage

VGA Alle medewerkers die activiteiten voor VGA verrichten zijn in dienst van de gemeente Amsterdam. Het aantal fte in 2021 bedroeg gemiddeld 44,6. De bedrijfsvoering van VGA is in 2021 geconfronteerd met grote uitdagingen. Naast de coronapandemie die ervoor zorgde dat er voornamelijk op afstand is gewerkt, zorgde de afwezigheid door ziekte van de bestuursvoorzitter en de compliance officer voor extra druk op de organisatie. Er was eveneens sprake van een groot verloop van personeel op andere, cruciale posities. Er was in 2021 veel inspanning nodig om de formatie en de bezetting op orde te houden. Door de krappe arbeidsmarkt bleek het lastig om deskundig personeel aan te trekken. Daarom is een extern bureau gevraagd onderzoek te doen naar de beloningsstructuur en het functiehuis binnen VGA.

36

H4

MVO-rapportage

4.2.2 Toelichting diversiteit en inclusie

Deze paragraaf gaat over de inspanningen van de deelnemingen met meer dan 25 werknemers op het gebied van diversiteit en inclusie. Vanaf het Jaarverslag Deelnemingen 2021 wordt op een standaardwijze gerapporteerd en verantwoording afgelegd over diversiteit en inclusie middels twee indicatoren: 1. Aanwezigheid beleid voor divers werven en selecteren. 2. Het percentage vacatures voor managers, bestuurders en commissarissen dat in het afgelopen jaar is ingevuld met een inclusief werving en selectieproces.

Prestaties deelnemingen op het gebied van diversiteit en inclusie

De eerste indicator komt voort uit de inwerking­treding van het wetsvoorstel ‘Toezicht gelijke kansen bij werving en selectie’, dat rond het zomerreces van 2022 naar de Tweede Kamer is opgestuurd. Het wetsvoorstel verplicht bedrijven met meer dan 25 werknemers om een werkwijze te hebben die discriminatie voorkomt bij werving en selectie van werknemers en stagiairs. Ook komt er een meldplicht voor discriminerende verzoeken bij uitzendbureaus. De tweede indicator biedt inzicht in de mate waarop het werven en selecteren van leidinggevend personeel, bestuurders en commissarissen op inclusieve wijze plaatsvindt. Dit kan gebeuren aan de hand van een bestaand beleidskader of door hier in het wervings- en selectieproces zichtbaar aandacht aan te besteden.

In onderstaande tabel worden de prestaties van de

dertien deelnemingen met meer dan 25 werknemers op het gebied van diversiteit en inclusie uit de doeken gedaan. Een aantal deelnemingen biedt aanvullende toelichtingen op de diversiteit en inclusie inspanningen.

Tabel 5. Stand van zaken deelnemingen op het gebied van diversiteit en inclusie 2021 Deelneming

% managers, bestuurders en commissarissen inclusief geworven Onbekend

Aantal wervingen

AEB

Aanwezigheid intern beleid diversiteit en inclusie? Onbekend

Alliander

Ja

100%

257

Beurs van Berlage

Ja

Niet van toepassing

0

BNG

Ja

100%

3

Carré

Ja

100%

1

GVB

Ja

Onbekend

Vanaf 2022 bijgehouden.

Havenbedrijf Amsterdam

Ja

100%

2

Johan Cruijff ArenA

Ja

100%

4

RAI

Nee

Onbekend

Vanaf 2022 bijgehouden.

SADC

Ja

100%

2

Schiphol

Ja

100%

5

Stadsherstel

Ja

Niet van toepassing

0

VGA

Ja

100%

1

Onbekend

Tabel 6. Deelnemingen met meer dan 25 fte met intern beleid op het gebied van diversiteit en inclusie 2020

2021

-

85%

37

H4

MVO-rapportage

AEB

Beurs van Berlage

BNG

AEB is in 2021 verkocht na een crisis. Na de crisis van 2019 en de raadsenquête over de problemen bij het AEB vond op het gebied van diversiteit en inclusie geen verantwoording plaats, evenals andere zaken op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen.

De Beurs van Berlage stuurt op een inclusieve samenstelling van teams en de algehele organisatie door inclusief te werven en het stimuleren van bewustwording over dit onderwerp. In wervings­ teksten worden profielen geschetst met feitelijk benodigde vereisten. Er worden realistische eisen gesteld. Daar waar beheersing van een taal niet uitmuntend hoeft te zijn, wordt dit ook niet geëist. Ook wordt in wervingsteksten expliciet vermeld dat iedereen van harte verwelkom is, ongeacht afkomst, geboorteland, partnervoorkeur.

BNG Bank stimuleert het aantrekken, behouden en benutten van divers talent en gelooft in de meer­­waarde hiervan. Een optimaal team heeft een mix van mannen en vrouwen, verschillende leeftijden en verschillende achtergronden, zowel met betrekking tot etniciteit als wat betreft opleidingen en competenties. BNG Bank voldoet aan haar eigen doelstelling om ten minste 33% mannen en ten minste 33% vrouwen te hebben in de RvB en RvC.

Alliander Alliander streeft naar een goede diversiteitsbalans op alle niveaus en een gevarieerd personeelsbestand. Alliander heeft met gerichte werving en selectie het aantal vrouwen in leidinggevenden posities bestendigd. Het aandeel vrouwen in leidinggevende posities is eind 2021 28,1% (2020: 29,0%). In 2021 zijn er 257 nieuwe leidinggevende, managers, directeuren, en commissarissen aangesteld. Hiervan waren er 77 vrouw. Doordat dit een 30% instroom van vrouwelijke managers betekent, is Alliander in 2021 meer inclusief samengesteld op managementniveau. De doelstelling is dat in 2024 33% van de leidende posities door vrouwen wordt vervuld. Verder probeert Alliander medewerkers met een migratieachtergrond te werven door middel van de netwerken Wij zijn Nexus, Echo (mentorprogramma voor afgestudeerden met een migratieachtergrond) en Agora (netwerkorganisatie voor diversiteit en inclusie). Alliander plaatst ook mensen met een arbeidsbeperking op volwaardige werkplekken. In 2021 zijn in totaal 77 (62 fte) personen op een werk- of ervaringsplek ingestroomd (2020: 108).

In september 2021 is een campagne gestart voor het aantrekken van horeca medewerkers. Vanuit de aanname ‘als je graag wilt leren, is ervaring niet nodig’, konden geïnteresseerden gedurende zes weken, zonder aanmelding vooraf, langskomen. Zij kregen een rondleiding en uitleg over de werk­ zaamheden en gelijk een contract voor bepaalde tijd aangeboden. Van de 25 nieuwe collega’s die zijn aangenomen, zijn er twee op eigen verzoek gestopt en 23 nog steeds in dienst. Het draagvlak voor diversiteit en inclusiviteit is binnen het management en middenmanagement groot, maar bij enkele operationele functies nog niet. Er zijn meerdere teamgesprekken geweest om het bewust­ zijn te verhogen en zodra er ruimte is, zal er een training op het gebied van diversiteit en inclusie worden gegeven vanuit de gemeente Amsterdam.

Carré Carré streeft ernaar een zo divers mogelijk publiek aan te trekken door in de volle breedte te programmeren en door drempels te verlagen die bezoekers mogelijk ervaren op financieel en/of fysiek vlak. Ook wat betreft personeel heeft Carré diversiteit en inclusie hoog op de agenda staan. Dit betreft alle medewerkers, zowel achter de schermen als op het podium en in de ondersteunende diensten Diversiteit en inclusie hebben een natuurlijke plaats in de bedrijfsvoering van Carré. Om dit structureel te verankeren binnen de organisatie en waar mogelijk ook meetbaar te maken, is diversiteit en inclusie uitgewerkt in een beleidsnotitie die aan de hand van intern overleg is opgesteld. In lijn hiermee besteedt Carré bij het invullen van alle vacatures aandacht aan inclusieve werving en selectie. Voor de groep van managers, bestuurders en

38

H4

MVO-rapportage

commissarissen geldt dat in 2021 één vacature (commissaris) is ingevuld, de werving en selectie heeft op inclusieve wijze plaatsgevonden.

GVB GVB heeft een beleid voor diversiteit en inclusie en voert personeelsbeleid op basis van diversiteit. GVB wil een afspiegeling zijn van de bevolking van de stad. Bij GVB telt iedereen mee. Voor diversiteit en inclusie zijn doelen gesteld waar indicatoren aan zijn verbonden. Over de voortgang van het diversiteits­ beleid wordt twee keer per jaar gerapporteerd aan de renumeratiecommissie van de RvC. Bij werving en selectie past GVB de sollicitatiecode toe, die voorschrijft dat er geen discriminatie plaatsvindt op grond van afkomst, overtuiging, sekse, of politieke keuze. Vanaf 2022 wordt bijgehouden hoeveel managers, bestuurders en commissarissen op grond van diversiteit en inclusie zijn geworven. Daarnaast eist GVB waar mogelijk van de leveranciers een social-return-prestatie. Dit betekent dat zij banen creëren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Havenbedrijf Amsterdam Het Havenbedrijf vindt het belangrijk dat de mede­ werkers een afspiegeling zijn van de samenleving en zich veilig en gewaardeerd voelen. Daarom verzamelt de interne werkgroep Divers en Inclusief inzichten over deze thematiek en initieert het activiteiten op dit

vlak. Ook is er een streven naar een gelijke verdeling van mannen en vrouwen. In 2021 was er één managementvacature en één directievacature. Beide zijn vervuld door een vrouw. Er is één vacature vrijgekomen voor een lid van de RvC en die is vervuld door een man. Verder wordt het werving- en selectiebeleid aangepast, onder meer door teksten inclusiever te maken en te kijken of ze in beeld diverser kunnen zijn. Eind 2021 is gestart met het Future Proof Governanceprogramma, een initiatief om jonge medewerkers een stem te geven. Samen met het directieteam werkt een Young Future Board bestaande uit vijf jonge medewerkers onder meer aan een toekomst­ bestendige manier van besturen. Om diversiteit en inclusie verder te activeren is recent een organisatiebreed dialoog gestart onder leiding van ervaren consultants. Dit vormt de basis voor een aangescherpt diversiteit- en inclusiebeleid.

RAI Voor RAI Amsterdam stond 2021 in het teken van corona en de opgelegde beperkingen ten aanzien van het organiseren van beurzen en congressen. 2021 was een overlevingsjaar voor de RAI, waarbij de focus, na een grootscheepse reorganisatie in 2020, werd gelegd op een doorstart van de business. Het doorontwikkelen van beleid kreeg geen prioriteit. Dat houdt niet in dat diversiteit en inclusie onbelangrijk zouden zijn voor RAI Amsterdam.

De wens om een goede en gezonde balans te vinden qua diversiteit van het personeel is groot. De medewerkers zijn het gezicht van de RAI en fungeren als gastvrouw en gastheer tijdens evenementen. RAI wil graag dat gasten zich prettig voelen en zich in RAI herkennen. Daarom streeft RAI diversiteit na in de samenstelling van alle afdelingen, qua leeftijd, sekse en etniciteit. RAI is ervan overtuigd dat divers samengestelde teams een positieve invloed hebben op de resultaten. Om subjectiviteit te reduceren en meer mensen dezelfde kans te geven, laat RAI alle kandidaten een assessment maken. Daarnaast maakt RAI geen gebruik van Nederlandse taaltesten. Het doel is om minimaal 30% van het midden en hoger management uit vrouwen te laten bestaan. Organisatie breed is het aandeel vrouwen momenteel 51%. Dit is (ongeveer) gelijk aan de situatie voor de reorganisatie in 2020. Bij medewerkers is dit 52% en bij middenmanagement is dit 59%. Bij het hoger management is het doel niet behaald. Door de reorganisatie is het percentage gedaald van 33% naar 25%. Het bestuur is niet meegenomen in deze laag. De doelstelling op het gebied van man-vrouw diversiteit, zoals onderschreven in de charter Talent naar de Top, is gehaald: het aandeel vrouwen in het beleidsteam en het tweede echelon leidinggevenden bedraagt 47%.

39

H4

MVO-rapportage

Tabel 7. Man-vrouw verhouding personeel RAI Gender

Aantal

Percentage

Man

146

48,7%

Vrouw

154

51,3%

Totaal

300

100%

De voortgang van bovenstaande doelen wordt gedeeld met het bestuur en de RvC van RAI Amsterdam. In het jaarverslag 2022 wordt gerapporteerd in hoeverre de betreffende doelen zijn behaald in het betreffende jaar.

Schiphol In 2022 verrijkt RAI het beleid ten aanzien van diversiteit en inclusie. Thema’s die worden onderzocht en meegenomen in dit beleid zijn: gender, cultuur, LHBTIQ+ en (dis)ability. Het doel om minimaal 30% van het midden en hoger management uit vrouwen te laten bestaan wordt verhoogd naar 33%, waarbij gelijkheid in salaris, beoordeling en promotie in- en doorstroom behouden blijft. Een breed gedragsontwikkelingsprogramma wordt uitgevoerd door de organisatie. Ook worden culturele awareness trainingen beschikbaar gesteld aan alle medewerkers. RAI beoogt om de arbeidsvoorwaarden aan te vullen met regelingen voor regenboog­ gezinnen. De exacte invulling zal in samenspraak met de ondernemingsraad worden opgepakt. RAI is geïnteresseerd in het talent van mensen met een lichamelijke beperking, en houdt rekening met hun behoeften. Het beurs- en congrescomplex is reeds rolstoelvriendelijk. Er wordt komend jaar onderzoek gedaan naar hoe RAI Amsterdam als vriendelijk kan worden beschouwd voor mensen met andere vormen van lichamelijke beperkingen.

Diversiteit & Inclusie (D&I) is een belangrijk element van de cultuur van Schiphol. In 2021 is de D&I-ambitie opnieuw gedefinieerd, de strategie geformuleerd en de D&I-governance versterkt. Dit alles is overzien door de speciale D&I-Board van Schiphol. Op 5 oktober, Diversiteitsdag, is de officiële D&Iambitie bekendgemaakt met meer aandacht en metingen op dit thema en een aangepaste wervingsstrategie. Na een periode waarin veel werknemers op Schiphol hun baan verloren, neemt de vraag naar personeel sinds het voorjaar van 2021 weer toe. Ook door de groeiende tekorten aan talent in Nederland en elders, is de aandacht verschoven naar de werving van nieuwe medewerkers. Deze verandering van aanpak biedt ook ruimte om een kans te geven aan mensen die beperkt toegang hebben tot de arbeidsmarkt. Sinds januari 2020 maakt Schiphol deel uit van de Luchtvaart Community Schiphol. Dit biedt mensen werk via het Aviation Inclusive-programma. In 2021 konden 158 personen worden geplaatst in een functie op de locatie Schiphol.

Stadsherstel Bij de werving en selectie hanteert Stadsherstel een beleid voor diversiteit en inclusie.

VGA VGA spant zich in om diversiteit en inclusie te bevorderen op de werkvloer. Dit uit zich in het wervingsproces voor zowel vaste plekken, tijdelijke plekken als stages. Het is een gevolg van een programma dat tot doel heeft om de gemeente een juiste afspiegeling te laten zijn van de samenleving. Alle vacatures zijn in 2021 conform de richtlijnen van de gemeente vervuld. Het gaat hierbij om zowel vacatures op management- als op medewerkers­ niveau. In 2021 heeft VGA een nieuwe manager verzekeringen geworven volgens de gemeentelijke richtlijnen met betrekking tot diversiteit en inclusie. VGA heeft daarnaast een ambassadeur diversiteit en inclusie benoemd. Aan de hand van de uitgangs­ punten van de gemeente, heeft VGA in 2021 een ‘startfoto’ gemaakt en een actieplan uitgewerkt. Het managementteam heeft als onderdeel van dit plan trainingen gevolgd op het gebied van diversiteit en inclusie bij de werving van personeel op alle niveaus.

40

H4

MVO-rapportage

4.3 Duurzaamheid: CO2-uitstoot Inleiding Het terugdringen van de CO2-uitstoot is een belangrijk onderdeel van het huidige coalitieakkoord. Hierin staat dat Amsterdam een wezenlijke bijdrage wil leveren aan het halen van de doelstellingen van Parijs, en daarom de ambitie heeft de CO2-uitstoot in Amsterdam terug te dringen met 60% in 2030 en 95% in 2050. In 2040 moet Amsterdam aardgasvrij zijn. Amsterdam streeft er naar de groene koploper van Nederland en Europa te worden. Het college kiest voor aardgasvrije wijken, voor verdere verduurzaming en energiebesparing en het verbeteren van de luchtkwaliteit. Omdat de openbare ruimte steeds drukker wordt, moet die groen en gezond zijn. Het terugdringen van de CO2-uitstoot gebeurt door minder fossiele energie te verbruiken en door duurzaam opgewekte energie toe te passen. Bedrijven en organisaties kunnen CO2-uitstoot reduceren door bedrijfsprocessen, bedrijfs­voering en hun vastgoed te verduurzamen en deze, waar mogelijk, in te zetten voor het opwekken van duurzame energie.

Beleidsmatige achtergrond en ontwikkelingen Niemand kan de energietransitie afzonderlijk realiseren, ook de gemeente niet. Dit moet in gezamenlijkheid gebeuren. In 2019 heeft daarom het gesprek met stad

plaatsgevonden en is de routekaart Amsterdam Klimaatneutraal voorbereid. Begin 2019 heeft de gemeenteraad ingestemd met de “Routekaart Amsterdam Klimaat­ neutraal, gesprek met de stad”. Hiermee zijn de reductiedoelstellingen voor 2030 en 2050 bevestigd en is de grootte van de opgave en de energietransitie inzichtelijk gemaakt. Op 22 april 2020 heeft de gemeenteraad ingestemd met de Routekaart Amsterdam Klimaat­ neutraal 2050. Hierin staat wat Amsterdam doet en nog gaat doen, welke tussenstappen we onderweg zien en wie er aan zet is. Ook is de Transitievisie Warmte vastgesteld. Om duurzaam uit de coronacrisis te komen is in de gemeentelijke begroting 2021 een bedrag opgenomen voor de investeringen in duurzaamheid in combinatie met het stimuleren van werkgelegenheid en (om)scholingsmogelijkheden. In het coalitieakkoord van 25 mei 2022 is bevestigd dat de uitvoering van de routekaart Klimaatneutraal ook in de aankomende jaren een prioriteit blijft.

Grafiek 1. Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050

41

H4

MVO-rapportage

Op 13 februari 2013 is door de gemeenteraad het Amsterdams Klimaat en Energiefonds (AKEF) ingesteld, voor risicodragende investeringen en leningen die een aantoonbare significante CO2-reductie teweeg­brengen. Het fonds heeft een budget van € 150 miljoen. Ter uitvoering van het internationale klimaatakkoord van Parijs is landelijk een klimaat­akkoord gesloten. Analoog aan de landelijke systematiek onderscheidt de gemeente Amsterdam in de Routekaart Klimaat­ neutraal een aantal domeinen waarbinnen de transitie plaats moet vinden: de gebouwde omgeving, mobiliteit, elektriciteit en industrie & haven. Uitgangspunt voor Amsterdam is klimaatrecht­ vaardigheid. Samen met partners in de stad is een scala aan maatregelen uitgewerkt, waarmee de doelstellingen voor CO2-reductie in de komende jaren gerealiseerd kunnen worden. Het realiseren van deze doelen is alleen mogelijk als alle Amsterdammers, bewoners, bedrijven en instellingen er samen aan werken. Het college faciliteert anderen om hun steentje bij te dragen en geeft zelf het goede voorbeeld door de eigen organisatie te verduur­ zamen. Om de voortgang te monitoren vindt een jaarlijkse Klimaatrapportage plaats. Daaruit blijkt onder andere binnen welke portefeuille de CO2uitstoot plaatsvindt en welk effect de voorgenomen acties en maatregelen hebben op vermindering van die uitstoot.

CO2-emissie (ton)

CO2-uitstoot en de deelnemingen Wet- en regelgeving bepalen in toenemende mate de wijze waarop de bedrijven verduurzamen. Daarnaast beschikt de gemeente over een gevarieerd palet aan financiële instrumenten om initiatiefnemers in de stad te faciliteren, zoals subsidies, leningen en belasting­kortingen. Ook maatregelen in de sfeer van erfpacht en gronduitgifte, opdrachtverstrekking en inkoop, garanties en deelnemingen kunnen bijdragen aan een klimaatneutrale stad. Als aandeelhouder kan de gemeente duurzaamheid stimuleren bij de deelnemingen. Van acht deelnemingen is de CO2uitstoot bekend. Zeven deelnemingen rapporteren over CO2 in hun jaarverslag.

Deelneming AEB Alliander

2020

2021

1.289.498

1.242.256

176.000

115.000

BNG

221

178

GVB

33.526

29.536

Havenbedrijf Amsterdam

1.970

1.710

0

0

1

Johan Cruijff ArenA RAI

2

Schiphol3 Totaal

0

2.984

122.021

125.637

1.623.236

1.517.301

1  De netto CO2-uitstoot van Alliander voor 2020 is herberekend volgens de meest recente emissiefactoren, en is lager dan vorig jaar gerapporteerd. 2  RAI rapporteerde niet over CO2-uitstoot in 2020. Dat komt doordat het complex grotendeels gesloten is geweest waardoor ook de uitstoot fors is gedaald. In 2019 was de uitstoot 4.491 ton. 3  De emissiebedragen van Schiphol bevatten niet volledig de uitstoot door derden. Wel zijn de cijfers opgenomen van de kerosine uitstoot door landende en vertrekkende vliegtuigen. Volgens de onafhankelijke duurzaamheidsbenchmark (TPI Sustainability) stootte Schiphol in 2021 14% minder CO2-emissies uit ten opzichte van 2019.

42

H4

MVO-rapportage

4.3.1 Verantwoording CO2-uitstoot

Hieronder worden de ontwikkelingen van de deel­ nemingen op het gebied van CO2-uitstoot verantwoord en toegelicht.

AEB In 2021 daalde de CO2-uitstoot licht naar 1.242.256 (2020: 1.289.498). AEB heeft in 2021 een aanvraag voor de SDE++ subsidie gedaan om een CO2-afvang installatie te kunnen realiseren. Eind 2021 is bekend geworden dat dit subsidieloket sterk overvraagd is. Omdat AEB een behoorlijk bedrag aan subsidie nodig had, was het niet waarschijnlijk dat de aanvraag (volledig) werd gehonoreerd. In januari 2022 is eveneens duidelijk geworden dat de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) de aanvragen gebaseerd op ‘carbon capture & storage’ (CCS), zoals die van AEB, zal afwijzen. Het is nog onvoldoende duidelijk of partijen de CO2 in de gasvelden gaan opslaan.

Alliander In 2021 daalt de CO2-voetafdruk van Alliander naar 115 kiloton. In 2020 bedroeg deze 176 kiloton. De CO2-voetafdruk is de laatste jaren sterk verminderd door gerichte maatregelen. Het bedrijf streeft naar een klimaatneutrale bedrijfsvoering in 2023 door geen CO2 uit te stoten als gevolg van de netactiviteiten, kantoren en voertuigen.

De daling van de CO2-voetdruk in 2021 is grotendeels bereikt door vergroening van de netverliezen. Als gevolg van het verschil tussen de invoeding en afname van energie doen zich bij elektriciteitstransport namelijk altijd netverliezen voor. Alliander compenseert deze netverliezen op een duurzame manier. Dit gebeurt door de aankoop van zogenoemde Garanties van Oorsprong (GvOs), waarmee de inkoop van elektriciteit vergroend kan worden. Een GvO is het enige bewijs dat elektriciteit ergens op duurzame wijze is opgewekt. De uitstoot is ook gedaald door het verder vervangen van de grijs gietijzeren gasleidingen en een lager netverlies door een toename van lokale duurzame opwek.

BNG De coronapandemie had in 2021, evenals het jaar ervoor, een groot effect op de CO2-emissies van de bank. In 2021 kwam de totale CO2-emissie uit op 178 ton. BNG Bank heeft met CO2-compensatiemaatregelen (in totaal 300 ton) de eigen CO2-footprint ruimschoots gecompenseerd. De daling van de eigen CO2-emissies komt voor een groot deel voort uit een herziening van de emissiewaarde voor stadsverwarming. Daarnaast nam het verbruik van fossiele brandstoffen door leaseauto’s verder af. De vliegkilometers zijn vrijwel geheel weggevallen. Het elektriciteitsverbruik van de bank is met 6% verminderd in vergelijking met 2020. Het warmteverbruik steeg daarentegen met 25%. BNG Bank maakt voor de elektriciteitsvoorziening van het kantoor in Den Haag gebruik van groene energie.

Carré Bureau de Groene Grachten heeft in opdracht van Carré aan adviesrapport opgesteld met een roadmap om in 2050, volgens de richtlijnen van de gemeente, klimaatneutraal te zijn. Bij de aanschaf van nieuwe apparatuur wordt zoveel mogelijk ingezet op duurzaamheidsaspecten. Er zijn waterbesparende kranen, en lampen zijn voor het grootste gedeelte vervangen door LED. Het Carré Fonds heeft budget beschikbaar gesteld om verdere energiebesparende maatregelen te realiseren, zoals de transitie naar energiezuinige motoren, het dichten van kieren in het glas en lood en het verder aanpassen van de verlichting van halogeen naar LED.

GVB In 2025 wil GVB volledig uitstootvrij openbaar vervoer bieden. Dat gebeurt door alle vormen van openbaar vervoer te elektrificeren en 100% Nederlandse wind­ stroom in te kopen. De belangrijkste maatregelen om te verduurzamen zijn de elektrificering van de busvloot en de inzet van hybride en elektrisch aangestuurde veren. In 2021 is een nieuw hybride IJveer gedoopt en is begonnen met de nieuwe aanbestedingen voor volledig elektrische veren. Ook zijn dertien elektrische bussen aangeschaft. In 2021 bedroeg de CO2-uitstoot 29.536 ton. Dat is ruim 12% minder dan in 2020 en bijna 24% minder dan in 2019. De zonnepanelen hebben in 2021

43

H4

MVO-rapportage

46.559 kWh stroom opgewekt. Door gebruik te maken van groene stroom en zonne­panelen heeft GVB in 2021 84.056 ton CO2-uitstoot vermeden. GVB heeft in januari 2021 het certificaat voor niveau 3 van de CO2-Prestatieladder behaald. Voor de komende jaren is een plan voor de verdere reductie van CO2-uitstoot en energieverbruik vastgelegd. Dit plan is goedgekeurd in een formele audit. In november 2021 is de tussentijdse audit positief afgerond. In alle inkoop­ trajecten voert GVB een toets uit op duurzaamheid, door waar mogelijk van de leveranciers het CO2Prestatieladder-certificaat te eisen.

Havenbedrijf Amsterdam In 2021 is de CO2-footprint van het Havenbedrijf Amsterdam iets toegenomen. Dat is een verwachte toename die te maken heeft met versoepelingen in het coronabeleid. In vergelijking met het eerste coronajaar, 2020, zijn medewerkers vaker naar internationale bestemmingen gevlogen en is meer op kantoor gewerkt. De footprint is ten opzichte van 2019 sterker gedaald dan van tevoren ingeschat. Ook dat heeft te maken met de gevolgen van de coronacrisis. Ten opzichte van de nulmeting in 2014 is een reductie van 40% gerealiseerd. In het strategisch plan 2021-2025 staat het doel om in 2030 klimaatneutraal te zijn. In 2021 is een werkgroep opgericht waarin medewerkers van diverse afdelingen de reductiekansen in kaart brengen en concrete acties

uitvoeren. Zo is de Divisie Havenmeester druk bezig de brandstof van de patrouillevaartuigen te verduurzamen om uiteindelijk toe te werken naar elektrische aandrijving.

die nu als back-up fungeren, in de toekomst uit te faseren. De batterij heeft in het boekjaar een positief resultaat geboekt, met name vanwege de gestegen kosten voor elektriciteit.

In 2021 is de Visie Schone Scheepvaart herijkt met de ambitie om in 2050 een emissievrije scheepvaart te hebben. Scheepvaart is een fundamentele pijler van dit streven. Het Havenbedrijf Amsterdam is geruime tijd bezig met de aanleg van walstroom in het havengebied. Zo is in 2021 een walstroomproject gestart voor de Passenger Terminal Amsterdam (PTA) om zee- en riviercruiseschepen van schone stroom te kunnen voorzien tijdens het aanmeren. Ook wordt gepoogd om andere partijen walstroom aan te bieden als er geen cruiseschepen aangemeerd zijn. Verder is door een onafhankelijke expert op het gebied van risicomanagement en kwaliteitszorg een veiligheids­ studie uitgevoerd naar toekomstige alternatieve brandstoffen.

RAI

Johan Cruijff ArenA Net als in 2020 is de Johan Cruijff ArenA in 2021 CO2-neutraal. Als eerste stadion ter wereld heeft de Johan Cruijff ArenA – samen met Nissan, Eaton, BAM en The Mobility House, en ondersteund door het Amsterdams Klimaat en Energiefonds (AKEF) en Interreg – een energieopslagsysteem ontwikkeld en geïmplementeerd in 2019. Het opslagsysteem vergroot de back-upcapaciteit en geeft de mogelijkheid om de traditionele dieselaggregaten,

Met het langdurig uitblijven van evenementen als gevolg van de coronapandemie zijn alle vormen van verbruik in 2021 sterk verminderd. In het kader van bezuinigingen is zoveel mogelijk apparatuur uitgezet. Uitgezonderd de apparaten die nodig zijn om het beurs- en congrescentrum veilig open te houden. Tevens is per saldo voor het eerst elektra, opgewekt door zonnepanelen, teruggeleverd aan het net. Het betreft 8.968 kWh. Alle stroom die wordt verbruikt, is groene stroom. Deze heeft geen CO2-footprint. RAI ontvangt certificaten van Centriq waarop afboeking van duurzame stroom bij energieleverancier Vattenfall wordt bevestigd. Deze stroom is op basis van waterkracht opgewekt in Scandinavië. Net als vele andere bedrijven is RAI door verscherpte Europese energie wet- en regelgeving (EED) onderworpen aan energieaudits om aan te tonen dat ze duurzame energiebesparingen doorvoeren. Door de transitie naar het EarthCheck 4.0-certificaat hoeven er geen energieaudits meer plaats te vinden.

44

H4

MVO-rapportage

Samen met 55 andere partijen op de Zuidas zette RAI Amsterdam in maart 2021 haar handtekening onder de ambitieverklaring Green Business Club Zuidas 2021 – 2025, met daarin concrete ambities waar komende jaren aan gewerkt wordt. De Zuidas van het aardgas, een grotendeels emissievrij wagenpark, 25.000 m2 waterbergend groen dak, een plan voor meer groen en nestkasten en een Zero Waste Zuidas. De ambitie­ verklaring past volledig binnen de duurzame visie van RAI Amsterdam. Maatschappelijk verantwoord ondernemen heeft een integrale plek in de organisatie en bedrijfsstrategie. Met het ondertekenen van de verklaring onderschrijft de RAI het belang van een eigen duurzame bedrijfsvoering en een duurzame omgeving.

Schiphol Area Development Company (SADC) SADC creëert maatschappelijk rendement door zo duurzaam mogelijk bedrijfsterreinen te ontwikkelen en door bedrijven aan te trekken met een duurzame, toekomst­bestendige bedrijfsvoering die waarde en arbeidsplaatsen toevoegen aan stad en regio. In het programma Groot Schiphol Bereikbaar (GSB) bundelen Schiphol Group, gemeente Haarlemmermeer, provincie Noord-Holland, SADC, de Vervoerregio Amsterdam en het Ministerie van l&W hun krachten om het reisgedrag te beïnvloeden en om maatregelen te nemen die op korte termijn bijdragen aan de transitie naar slimme en duurzame mobiliteit.

De doelstelling is om de bereikbaarheid van Groot Schiphol te verbeteren, uitgedrukt in 550 spits­ mijdingen (auto) per werkdag en een reductie van 0,225 kiloton CO2. In 2021 hebben 68 forenzen deelgenomen aan de e-bike fietspropositie. Minder dan 10% va de deelnemers hebben daadwerkelijk een e-bike gekocht. Verder is onderzoek gedaan naar de leefstijlen van forenzen in het gebied om gerichter te communiceren en proposities in te zetten met een grotere impact. Op drie SADC terreinen is een forenzen shuttledienst wederom voortgezet. De shuttle is sinds de zomer van 2021 elektrisch, wat een extra bijdrage levert aan schone mobiliteit.

Schiphol De uitstoot van Schiphol is in 2021 125.637 ton. Dit is hoger dan de 122.021 ton in 2020. In deze cijfers is niet het grootste deel van de CO2-uitstoot op Schiphol opgenomen. Dat wordt namelijk veroorzaakt door activiteiten van derden. In het cijfer is de CO2-uitstoot door het landen en opstijgen opgenomen, maar niet de afhandeling van vliegtuigen en het wegverkeer op en rond het terrein. De grote Europese luchthavens hebben de vliegtuig­ industrie opgeroepen zich in te spannen sneller de klimaatovereenkomsten van Parijs te halen. Dit doen ze door zich te houden aan het ‘Slim en Duurzaam’actieplan, dat Schiphol samen met de partners in de Nederlandse luchtvaartsector heeft opgesteld.

De luchthaven ziet steeds meer innovatie en vooruit­ gang op de gebieden van bio- en synthetische brandstoffen, en ook elektrische en hybride vliegtuigen. Technologie zal steeds belangrijker worden, zeker nu ondernemingen kosten moeten besparen en efficiënter willen werken om de concurrentie het hoofd te bieden. Het totale energieverbruik van Schiphol steeg van 1598 TJ in 2020 tot 1609 TJ in 2021. De stijging was het gevolg van meer aardgasverbruik: het was in 2021 kouder dan in 2020. Wel daalde het elektriciteits­ verbruik van Schiphol opnieuw dankzij een aantal energiebesparende activiteiten. Schiphol maakt veel gebruik van hernieuwbare energie. Alle elektriciteit die Schiphol Group koopt, komt van windmolenparken in Nederland. Van het gas dat Schiphol Group koopt is 17% groen; het gasverbruik bij Eindhoven Airport is al 100% groen. Het doel is om uiterlijk in 2030 geen aardgas te gebruiken. Schiphol heeft een groot aantal zonnepanelen die in 2021 gezamenlijk 2,3 miljoen kWh hebben geproduceerd. De energie-efficiëntie van de luchthaven Schiphol is gestegen tot 7,8% in 2021, hoger dan de doelstelling van 7,0%. Aanpassingen aan de gebouwen op de luchthaven Schiphol hebben bijgedragen aan de verbetering. De luchtkwaliteit op Schiphol wordt voortdurend gecontroleerd door de overheid. In 2021 voldeed Schiphol aan alle luchtkwaliteitseisen van de overheid.

45

H4

MVO-rapportage

Om een hoge luchtkwaliteit te bevorderen, hanteert Schiphol prestatie-indicatoren. Daaronder vallen het installeren van walstroom op de vliegtuigopstel­ plaatsen en het elektrificeren van het wagenpark. Schiphol bevordert het gebruik van schoon vervoer wat betreft het eigen wagenpark en bij bedrijven die op het terrein werken. Dit gebeurt door het vervangen van voertuigen die op fossiele brandstoffen rijden door emissievrije alternatieven en door het verminderen van het brandstofverbruik.

Inmiddels heeft de gemeente haar aanpak voor het aardgasvrij maken van de diverse wijken gepubliceerd. In het centrum van Amsterdam is gekozen voor een duurzaam gasnet. Het bestaande net zal worden omgebouwd en hergebruikt voor het transport van een emissievrije gassoort, zoals biogas. Het voordeel van deze keuze is dat er blijvend sprake is van een hoogcalorische energiebron, waardoor de cvinstallaties in de eigen panden niet hoeven te worden omgebouwd naar lage temperatuurverwarming.

Stadsherstel Bij restauraties en huurderswisselingen bekijkt Stadsherstel hoe de panden zo energiezuinig mogelijk gemaakt kunnen worden. Dat gebeurt ook op verzoek van een huurder. In 2021 werd bij restauratieprojecten fors geïnvesteerd in gevel- en dakisolatie en in het aanbrengen van zonnepanelen, warmtepompen en warmte terugwin (WTW) installaties.

46

H4

MVO-rapportage

4.4 Duurzaamheid: Circulaire Economie Inleiding Er is een fundamentele verandering nodig in de manier waarop we produceren en consumeren. Daarom kiest het college voor het realiseren van een circulaire economie en stad. Dit betekent dat we in 2030 50% minder primaire grondstoffen willen verbruiken om uiterlijk in 2050 volledig circulair te zijn. De gemeente kiest daarbij voor een focus op de waardeketens voedsel en organische reststromen, consumptiegoederen en de bouw. Deze ketens zijn gekozen vanwege hun economische betekenis voor de stad, hun impact op ecologie en klimaat én de mogelijkheden voor Amsterdam om invloed uit te oefenen. In een circulaire economie blijft de waarde van grondstoffen zoveel mogelijk behouden tijdens de gehele levensloop van een product: van ontwerp tot en met afdanking. Door materialen en grond­ stoffen hoogwaardig te verwerken, sluiten we onze kringlopen en voorkomen we dat ze afval worden. Maar ook door slimmer te produceren en te consumeren kunnen we grondstoffen behouden en terugwinnen.

Beleidsmatige achtergrond en ontwikkelingen

Circulaire economie en de deelnemingen

Het vorige college heeft in januari 2017 samen met 350 partners, vooral uit het bedrijfsleven en kennis­ instellingen, het Nationale Grondstoffenakkoord getekend. Met deze ondertekening heeft de gemeente zich gecommitteerd aan de landelijke doelstelling om in 2030 50% minder primaire grondstoffen te gebruiken en in 2050 volledig circulair te zijn.

Niet alle deelnemingen rapporteren over circulair ondernemen. Daarvoor zijn verschillende redenen. Sommige deelnemingen zijn bijvoorbeeld klein en hebben qua omvang een verwaarloosbare bedrijfsvoering. Bij andere deelnemingen wordt er in de jaarverslagen (nog) niet gerapporteerd over dit onderwerp. De gemeente zal ook in 2022 aandacht vragen voor dit onderwerp.

In maart 2018 is het rapport “Amsterdam Circulair. Evaluatie en Handelingsperspectieven” vastgesteld. Hierin zijn de destijds aanwezige circulaire programma’s geëvalueerd en zijn handvatten aangereikt voor het vervolg. Deze vormden het vertrekpunt voor de nieuwe “Strategie circulaire economie 2020 – 2025” en het “Uitvoerings­ programma circulaire economie 2020 – 2021”. In het coalitieakkoord van 25 mei 2022 is bevestigd dat de uitvoering van de routekaart Klimaatneutraal en Agenda Circulair ook in de aankomende jaren een prioriteit blijft.

Circulair

Percentage deelnemingen dat over circulaire economie rapporteert 2020

33%

2021

39%

47

H4

MVO-rapportage

4.4.1 Initiatieven circulaire economie

Hieronder worden de initiatieven van de deel­nemingen op het gebied van circulaire economie uiteengezet.

AEB De missie en strategie van AEB is dat het bedrijf bijdraagt aan een duurzame, circulaire economie door slimme verwerking van restafval. AEB ziet afval als de bron voor grondstoffen en energie. AEB is onderdeel van een hele keten. Een keten van afvalpreventie tot betere inzameling, van slimmer hergebruik en recycling tot het benutten van energie uit nietrecyclebaar materiaal. AEB draagt bij aan het sluiten van de circulaire cirkel door de nascheiding van afval, het omzetten van restafval tot energie en het winnen van grondstoffen uit de bodemassen. AEB ziet mogelijkheden in het leveren van industriële warmte, naast de verdere optimalisatie van de warmtelevering aan Westpoort Warmte BV. Ook het afvangen van CO2 en deze op termijn toepassen als grondstof voor andere producten zijn onderdeel van de ambitie. AEB sluit hiermee aan op de doel­ stellingen van de Havenbedrijf Amsterdam, dat streeft naar meer circulaire bedrijven in het havengebied. Deze bedrijven kunnen hun stoom en warmte van AEB betrekken. Een aantal van deze bedrijven kan ook andere grondstoffen van AEB gebruiken voor verdere verwerking in de circulaire keten.

Alliander Als netbeheerder gebruikt Alliander grote hoeveel­ heden materialen. In 2021 lag het percentage ‘circulair ingekocht’ op 27%, tegen 23% in 2020. ‘Circulair ingekocht’ is gedefinieerd als de inkoop van materialen die grotendeels uit recycled materialen bestaan en/of materialen die na gebruik recyclebaar zijn. Dit gebeurt voor belangrijke activa als laag­ spannings- en middenspanningskabels, gasbuizen, distributie- en vermogenstransformatoren en elektriciteits- en gasmeters. Om vast te stellen welke percentage gerecycled dan wel recyclebaar is, verstrekken leveranciers een grondstofpaspoort waarin deze percentage zijn opgenomen. In 2021 is extra aandacht besteed aan de juistheid van de grondstofpaspoorten. Alliander heeft bij een aantal bepalende leveranciers via een audit de onder­ bouwing van de aangeleverde cijfers gecontroleerd. Daarbij is de rekenmethode voor ‘circulair ingekocht’ aangescherpt. Bij het bepalen van de ‘recyclebaarheid einde levensduur’ is voortaan de ‘stand der techniek nu’ bepalend in plaats van de door leveranciers vaak gebruikte benadering, stand der techniek einde levensduur’ (over 50 jaar). Dit sluit aan bij wat in Nederland gebruikelijk is bij levenscyclusanalyses. Ter verhoging van de datakwaliteit én voor het beheer van grondstofpaspoorten is er vanaf 2020 geïnvesteerd

in een sectordatabase, waarin alle paspoorten centraal geregistreerd staan. Dit doet Alliander via het platform KSANDR, waar netbeheerders ook alle storingsdata bijhouden van de belangrijkste componenten. KSANDR is een non-profit stichting. Om verdere invulling te geven aan circulaire bedrijfsvoering stuurt Alliander ook op de volgende stromen: optimaal gebruik maken van de spullen die al in huis zijn, het voorkomen van het verspillen van grondstoffen en 90% van het overgebleven afval hoogwaardig recyclen.

Carré Carré wil een duurzaam theater zijn op het gebied van bedrijfsvoering en huisvesting. Een projectteam met medewerkers van verschillende afdelingen houdt zich bezig met beheer, gebruik en intern bewustzijn, op de korte en middellange termijn. Op korte termijn wil Carré zijn aandeel leveren op het gebied van afvalvermindering, afvalscheiding en het werken met duurzame materialen en producten. Het podium doet mee aan het initiatief de Duurzame Plantage dat streeft naar de gezamenlijke doelstelling om in 2022 maximaal 16% restafval af te voeren. Door dit collectief van culturele instellingen in de Plantage­ buurt worden in samenwerking met de Zero Waste Expeditie de verschillende afvalstromen apart opgehaald via de gracht.

48

H4

MVO-rapportage

GVB Het aandeel hergebruikt afval in 2021 is 86%. Dat is nagenoeg gelijk aan het percentage van een jaar eerder. Wel is de totale hoeveelheid ingezameld afval sterk gedaald. Dit komt mede doordat er in 2021 minder infraprojecten zijn uitgevoerd dan in 2020.

Havenbedrijf Amsterdam Voor 2021 bedraagt het percentage duurzame inkopen 74% ten opzichte van 81% in 2020. In 2021 is gewerkt aan een professionele inkoopfunctie vanuit een visie op centraal inkopen en decentraal bestellen. De afdeling Inkoop heeft als missie om decentrale afdelingen te faciliteren vanuit een gecontracteerd kernassortiment van voorkeurs­leveranciers. Dat stelt het bedrijf in staat te sturen op duurzaamheid.

her­be­stemming van materialen en producten. Tijdens diverse evenementen is sprake van een donatie­ programma, items die zijn overgebleven na een beurs worden geschonken aan maatschappelijke initiatieven in de regio. Daar waar afval nog niet voorkomen kan worden, werkt RAI samen met CSU en Beelen aan de hoog­waardige recycling en bereikt RAI 0% landfill. Er is op de beursvloer veel aandacht voor afvalscheiding. Voor afval wordt waar mogelijk het principe ‘de vervuiler betaalt' gehanteerd.

De Johan Cruijff ArenA hecht sterk aan maat­schappelijk verantwoord ondernemerschap. Circulariteit is daarbij van groot belang. Het percentage restafval bedroeg in 2021 54,0% (2020: 59,2%).

De koks van RAI Amsterdam werken nauw samen met lokale Amsterdamse leveranciers. Deze hebben vaak een biologische of sociale focus. Onder de titel ‘Hartverwarmend Amsterdam’ verwerken de chefs steeds meer versproducten van lokale aanbieders. Het idee hierachter is om met meer biologische en lokaal geteelde producten de internationaal georiën­ teerde RAI-bezoekers de ‘smaak van Amsterdam’ mee te geven. Dit leidt ook tot besparing op transport.

RAI

Schiphol Area Development Company (SADC)

RAI wil het produceren van afval voor zijn. Dit gebeurt door organisatoren, exposanten en medewerkers bewust te maken van het belang om te voorkomen dat afval ontstaat. RAI kiest waar mogelijk voor herbruik­ bare materialen en werkt aan circulaire oplossingen voor bijvoorbeeld standbouw en tapijt. Het bedrijf zoekt actief naar behoeften buiten de RAI voor

Begin 2019 is een afwegingskader voor gronduitgifte gelanceerd om gemakkelijker en gerichter circulaire werklocaties te ontwikkelen. Binnen de bedrijfs­voering is deze werkwijze in alle fasen verankerd, van het startgesprek met de klant tot daadwerkelijke bouw en oplevering. In 2021 zijn meer panden met een hoger duurzaamheidsniveau ontwikkeld dan in 2020.

Johan Cruijff ArenA

SADC maakt met de projecten De President, PolanenPark en Business Park Amsterdam Osdorp deel uit van het landelijk praktijkprogramma Circulaire werklocaties. Dit samenwerkingsverband levert producten op, zoals een wetgevings- en subsidiewijzer. Daarnaast is een circulaire academie opgezet waarin kennis wordt gedeeld over het circulair ontwikkelen van werklocaties.

Schiphol Schiphol onderschrijft het belang van de omschakeling naar een circulaire economie. Het doel is om in 2030 de luchthavens afvalvrij en in 2050 volledig circulair te laten functioneren. Daarbij is het verminderen van materiaalgebruik en het in omloop houden van bestaande materialen van belang. Reststoffen worden zoveel mogelijk hergebruikt in hoogwaardige toepassingen. Het scheidingspercentage van de operationele reststromen bedraagt in 2021 48,7% (2020: 50,3%). Dit voldoet niet aan de eigen doelstelling van 50%. Om het aantal plastic flessen te verminderen en hergebruik te stimuleren, zijn nieuwe watertappunten met sensoren op en rond Schiphol geïnstalleerd. Ook speelt circulariteit een belangrijke rol bij bouwprojecten en in de samenwerking met bouwbedrijven.

49

5 Overzicht per deelneming en beloningen Eind 2020 was de gemeente aandeelhouder in 21 deelnemingen. Dit hoofdstuk bestaat uit de factsheets van de afzonderlijke deelnemingen. Iedere factsheet bestaat uit een algemene omschrijving van de deelneming, een toelichting op de invulling van de corporate governance en een financieel overzicht.

1. AEB 2. Alliander 3. Scheepsexploitatie BAVO 4. Beurs van Berlage 5. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) 6. Exploitatiemaatschappij Carré 7. Amsterdam Clipper Beheer (Clipper) 8. GEM Lutkemeer 9. GVB 10. Havenbedrijf Amsterdam 11. Stadion Amsterdam (Johan Cruijff ArenA) 12. Life Sciences Fund Amsterdam (LSFA)

52 55 58 61 65 68 71 74 77 80 83 86

13. Matrix Innovation Center 89 14. ODE Energie 92 15. RAI 95 16. Schiphol Area Development Company (SADC) 98 17. Schiphol 101 18. Stadsgoed 105 19. Stadsherstel Amsterdam 108 20. Verzekeringsbedrijf Groot Amsterdam (VGA) 111 21. Watertransportmaatschappij RijnKennemerland 114 22. Westpoort Warmte 117 23. Zeedijk 120

51

H5

Overzicht per deelneming

AEB Algemene gegevens Deelnemingsgegevens Volledige naam deelneming AEB Holding N.V. Vestigingsplaats Amsterdam Aantal werknemers 352 Oprichting 01-01-2014 Deelneming sinds 01-01-2014 Website www.aebamsterdam.nl Belang gemeente Amsterdam

Beschrijving Het Afval Energie Bedrijf (AEB) is per 1 januari 2014 verzelfstandigd en heet vanaf die datum AEB Amsterdam. Als gemeentelijke dienst gaat de geschiedenis van AEB terug tot 1919. AEB Amsterdam is een duurzaam energie- en grondstoffenbedrijf. De deelneming is inmiddels onder voorwaarde van goedkeuring van de Autoriteit Consument en Markt verkocht aan een grote marktpartij.

Publiek belang Het bij AEB betrokken publieke belang is het voorzien in de behoefte aan een betrouwbare partner op de gebieden van duurzame afvalwerking, warmtevoorziening, de verwerking van slib alsmede de productie, distributie en levering van duurzame energie.

100% Portefeuillehouder Wethouder Deelnemingen

52

H5

Overzicht per deelneming

AEB Bestuur en toezicht

Zeggenschap

Raad van Bestuur

Gemeente Amsterdam is 100% aandeelhouder van AEB Holding N.V. en heeft daarmee de volledige zeggenschap.

Bedragen x € 1.000

Functie

Vast

Variabel

Pensioen

Totaal 2021

Totaal 2020

Totaal 2019

Dhr. P.M.E. Dirix

CEO

185

-

24

209

200

189

Dhr. R. Klaassen1

CFO

180

-

24

204

189

-

Raad van Bestuur

1 Aangetreden per 1 januari 2020

In 2021 bestond het bestuur uit twee mannen. Er hebben geen mutaties plaats gevonden.

Raad van Commissarissen

Raad van Commissarissen In 2021 bestond de Raad van Commissarissen uit vier mannen. Er hebben geen mutaties plaats gevonden.

Vergoeding 2021

Vergoeding 2020

Vergoeding 2019

Voorzitter

24

24

6

Lid

18

18

5

Dhr. H.S.A.G. Cuypers

Lid

18

18

5

Dhr. W.C.H. van Lieshout4

Lid

18

9

-

Bedragen x € 1.000

Functie

Dhr. P.C. Molengraaf1 Dhr. G.J. Boot2 3

1 Aangetreden per 17 september 2019 2 Aangetreden per 17 september 2019 3 Aangetreden per 17 september 2019 4 Aangetreden per 1 juli 2020

53

H5

Overzicht per deelneming

AEB Financiële gegevens

Het resultaat 2021 van € 107 miljoen is met name beïnvloed door de boekwinst van € 53,3 miljoen op de verkoop van het 50% aandeel in Westpoort Warmte B.V., de terugname van het bijzonder waardeverminderingsverlies op de AEC en de HRC van € 99,8 miljoen en de bijzondere waardeverminderingen op de bio-energiecentrale en de scheidingsinstallatie van respectievelijk € 26,1 miljoen en € 3,1 miljoen.

Financieel overzicht 2021

2020

2019

Totaal activa

536.344

443.688

449.800

Eigen vermogen

61.617

-45.432

-54.225

Vreemd vermogen

474.727

489.120

504.025

Netto bedrijfsopbrengst

201.406

179.872

147.282

Netto Winst

107.049

-7.153

-82.201

0

0

0

Solvabiliteitsratio

11,5%

-10,2%

-12,1%

Rendement op gemiddeld EV

21,8%

-1,6%

-18,2%

Bedragen x € 1.000

Dividend

54

H5

Overzicht per deelneming

Alliander Algemene gegevens Deelnemingsgegevens Volledige naam deelneming Alliander N.V. Vestigingsplaats Arnhem Aantal werknemers 5.991 Oprichting 17-12-1998 Deelneming sinds 17-12-1998

Beschrijving Alliander is als netwerkbedrijf verantwoordelijk voor de distributie van energie, zoals elektriciteit, (bio)gas en warmte. Alliander zorgt voor onderhoud, vernieuwing, uitbreiding en aanpassing van het energienetwerk in een derde van Nederland, waaronder in Amsterdam.

Publiek belang Via het netwerk wordt elektriciteit en gas getrans­ porteerd naar klanten in Nederland. Voor burgers en ondernemers is een goed werkend en betaalbaar distributienetwerk cruciaal. Alliander heeft hierbij een belangrijke rol in het mogelijk maken van verdere verduurzaming van de Nederlandse energievoorziening.

Website www.alliander.com Belang gemeente Amsterdam 9,16% Portefeuillehouder Wethouder Deelnemingen

55

H5

Overzicht per deelneming

Alliander Bestuur en toezicht

Zeggenschap

Raad van Bestuur

Gemeente Amsterdam is 9,2% aandeelhouder van Alliander N.V. Andere aandeelhouders zijn onder andere Provincie Gelderland, Provincie Fryslân en Provincie Noord-Holland. Besluitvorming op aandeelhoudersvergaderingen vindt met meerderheid plaats.

Bedragen x € 1.000

Functie

Vast

Variabel

Pensioen

Totaal 2021

Totaal 2020

Totaal 2019

Dhr. M.J. Otto1

CEO

245

-

26

271

164

-

Mw.. M.I. Visser2

COO

250

-

26

276

182

271

Dhr. W. Th. Bien

CFO

251

-

26

277

263

57

Dhr. F.D. Schut4

CTO

252

-

26

278

262

192

Raad van Bestuur Het bestuur bestond eind 2021 uit drie mannen en een vrouw. De beloning van de raad van bestuur voldoet niet aan het gemeentelijk beloningsbeleid. De gemeente Amsterdam heeft op meerdere gelegenheden haar standpunt hierover te kennen gegeven, maar heeft als 9,2% aandeelhouder geen doorslaggevende stem.

Raad van Commissarissen De Raad van Commissarissen bestond eind 2021 uit vijf leden, drie mannen en twee vrouwen. De bezoldiging van de Raad van Commissarissen voldoet aan de WNT-II.

3

1 Aangetreden per 20 mei 2020 2 Aangetreden per 1 mei 2020 3 Aangetreden per 7 oktober 2019 4 Aangetreden per 1 april 2019

Raad van Commissarissen Vergoeding 2021

Vergoeding 2020

Vergoeding 2019

Voorzitter

31

30

29

Bedragen x € 1.000

Functie

Mw. A. Jorritsma-Lebbink Dhr. B. Roetert

Lid

21

20

19

1

Mw. T. Menssen

Lid

21

20

5

Dhr. F. Eulderink2

Lid

21

20

5

Dhr. G. Penning

Lid

19

-

-

3

1 Met ingang van 26 september 2019 benoemd 2 Met ingang van 26 september 2019 benoemd 3 Met ingang van 20 januari 2021 benoemd

56

H5

Overzicht per deelneming

Alliander Financiële gegevens

Het resultaat na belastingen kwam uit op € 242 miljoen, 18 miljoen hoger dan in 2021. De goede krediet­ waardigheid van Alliander is bevestigd door kredietbeoordelaars S&P (AA-) en Moody’s (Aa2).

Financieel overzicht 2021

2020

2019

Totaal activa

10.209.000

9.422.000

8.791.000

Eigen vermogen

4.470.000

4.328.000

4.224.000

Vreemd vermogen

5.730.000

5.094.000

4.567.000

Netto bedrijfsopbrengst

2.181.000

2.055.000

1.970.000

Netto Winst

242.000

224.000

253.000

Dividend

101.100

93.800

113.600

Solvabiliteitsratio

43,8%

45,9%

48,0%

Rendement op gemiddeld EV

2,5%

2,5%

3,0%

Bedragen x € 1.000

57

H5

Overzicht per deelneming

Scheepsexploitatie BAVO Algemene gegevens Deelnemingsgegevens Volledige naam deelneming Scheepsexploitatie BAVO N.V. Vestigingsplaats Amsterdam

Beschrijving BAVO is in 1922 opgericht in Haarlem door een aantal particulieren voor de koop, verkoop, verbouw en verhuur van schepen en baggerwerktuigen. BAVO is in de jaren zestig aangekocht toen de Volgermeerpolder als stortplaats diende voor Amsterdams (huis)vuil.

Aantal werknemers 0 Oprichting 24-01-1922 Deelneming sinds 24-01-1922 Website

Publiek belang Het publiek belang is dat BAVO eigenaar is van verpachte agrarische grond in de controlezone van de Volgermeerpolder. Deze polder is aan sanering onderworpen. In april 2011 is dit gebied officieel weer opengesteld.

Geen Belang gemeente Amsterdam 100% Portefeuillehouder Wethouder Vastgoed

58

H5

Overzicht per deelneming

Scheepsexploitatie BAVO Bestuur en toezicht

Zeggenschap

Raad van Bestuur

Gemeente Amsterdam is 99,7% aandeelhouder van Scheepsexploitatiemaatschappij BAVO N.V. en heeft daarmee de volledige zeggenschap.

Bedragen x € 1.000

Functie

Dhr. D. Stillewagt

Directeur

Vast

Variabel

Pensioen

Totaal 2021

Totaal 2020

Totaal 2019

-

-

-

-

-

-

Eerder was er een belang van 0,3% uitgegeven in de vorm van een aandeel aan toonder, dat in handen was van de inmiddels overleden directeur Stadsreiniging. Met de wet omzetting aandelen aan toonder voor N.V.’s, heeft een dergelijk aandeel per 1 januari 2020 geen waarde meer. Op 1 januari 2021 heeft de N.V. de aandelen ver­ kregen waarvan de toonder­stukken niet uiterlijk op 31 december 2020 zijn ingeleverd. De aandeelhouder kan daarna tot 2 januari 2026 een vervangend aandeel op naam krijgen. Tot die tijd dient de N.V. de om niet verkregen omgezette toonderaandelen aan te houden. Gedurende deze termijn mag de N.V. deze aandelen niet vervreemden of intrekken.

Raad van Bestuur De directie van BAVO wordt gevoerd door de gemeente. In 2020 is dhr. Gravelotte met pensioen gegaan en vervangen door dhr. Stillewagt.

Raad van Commissarissen BAVO heeft geen Raad van Commissarissen.

59

H5

Overzicht per deelneming

Scheepsexploitatie BAVO Financiële gegevens

Ten tijde van het opstellen van het Jaarverslag Deelnemingen heeft BAVO nog geen jaarrekening 2021 gepubliceerd. De gepresenteerde cijfers komen uit een concept en zijn nog niet door de accountant goedgekeurd.

Financieel overzicht Bedragen x € 1.000

2021

2020

2019

Totaal activa

451

432

441

Eigen vermogen

428

420

428

Vreemd vermogen

30

0

21

Netto bedrijfsopbrengst

39

40

42

Netto Winst

-7

12

-9

Dividend

0

0

0

Solvabiliteitsratio

93,3%

100,0%

95,2%

Rendement op gemiddeld kapitaal

-1,6%

2,7%

-2,1%

60

H5

Overzicht per deelneming

Beurs van Berlage Algemene gegevens Deelnemingsgegevens Volledige naam deelneming Beurs van Berlage Exploitatie B.V., Beurs van Berlage Vastgoed B.V., en Palazzo Publico Amsterdam B.V. Vestigingsplaats Amsterdam Aantal werknemers

Beschrijving De Beurs van Berlage vennootschappen zijn eigenaar en exploitant van het rijksmonument de Beurs (1898-1902 door H.P. Berlage) aan het Damrak. Doel van deze vennootschappen is het in stand houden van de Beurs en het versterken van de culturele, creatieve, publieke en maatschappelijke functie van de Beurs, door middel van het faciliteren van (internationale) congressen en evenementen en hierbij te streven naar een marktconform rendement.

67 Oprichting 14-07-2008 Deelneming sinds 14-07-2008 Website www.beursvanberlage.nl Belang gemeente Amsterdam 25% Portefeuillehouder Wethouder Deelnemingen

Publiek belang De Beurs van Berlage staat op een belangrijke strategische plek in de stad. De Beurs werkt mee aan het scheppen van economische bedrijvigheid als bijproduct van de georganiseerde beurzen en evenementen. Ook heeft de Beurs een culturele, creatieve, publieke en maatschappelijke functie, waaronder ook behoud van cultureel erfgoed in de stad. Deze functies van de Beurs zijn het met de Beurs verbonden publieke belang. Daarnaast waren de private aandeelhouders van de Beurs zonder medeaandeelhouderschap van de gemeente niet bereid aan het reddingsplan van de Beurs mee te werken, zodat een andere manier van behartiging van het publieke belang bij de oprichting van deze deelneming niet mogelijk was.

61

H5

Overzicht per deelneming

Beurs van Berlage Bestuur en toezicht

Zeggenschap

Raad van Bestuur

Amsterdam heeft een 25% belang in de Beurs van Berlage. De andere aandeelhouders zijn De Key, Amvest en BPD Nederland BV. Besluitvorming is bij unanimiteit.

Bedragen x € 1.000

Functie

Vast

Variabel

Pensioen

Totaal 2021

totaal 2020

Totaal 2019

Dhr. M.C.B. Schonenberg

Directeur

171

0

35

205

209

229

Raad van Bestuur In 2021 hebben geen mutaties plaats gevonden. De heer Schonenberg is directeur sinds juni 2009 en benoemd voor onbepaalde tijd. De beloning van de bestuurder voldeed in 2021 aan het gemeentelijk Beloningsbeleid Deelnemingen 2016.

Raad van Commissarissen De Beurs van Berlage heeft geen Raad van Commissarissen.

62

H5

Overzicht per deelneming

Beurs van Berlage Financiële gegevens

Onderstaande financiële gegevens van Beurs van Berlage Exploitatie B.V. geven de geconsolideerde cijfers weer van Beurs van Berlage C.V., Beurs van Berlage Café B.V. en Beurs van Berlage C.V. In deze tabel is het aandeel van de gemeente (via de 100% gemeentelijke deelneming Palazzo Pubblico Amsterdam B.V.) in Beurs van Berlage C.V. verwerkt in het aandeel derden. De financiële gegevens van Beurs van Berlage Vastgoed B.V. zijn onderstaand apart opgenomen. Deze financiële gegevens vormen samen het complete financiële beeld bij de deel­ neming.