2. Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier.pdf

woon-, werk- en verblijfsklimaat. Daarbij sluiten we aan bij de maatregelen zoals opgenomen in het OER Schinkelkwartier. We zorgen voor rust door groene en beschutte plekken te realiseren die uitnodigen tot verblijf.

GEBRUIK Transformeren naar een stedelijk milieu met een hoge dichtheid In Nieuwe Meer Oost staan vooral solitaire gebouwen met een anonieme uitstraling. De dichtheid is laag en de ruimtelijke samenhang laat te wensen over. Verdichting en functie­ menging zijn een doeltreffend middel om de levendigheid en sociale interactie in het gebied te vergroten. We voegen daarom passende nieuwe stedelijke bebouwing met gemengde functies in een hoge dichtheid toe. Daarbij begeleiden we de hoofdroutes met continue straatwanden die typerend zijn voor Oud-Zuid. Door het aanhelen van de structuur en het creëren van continue straatwanden versmelten de kwaliteiten van Nieuw-West en Oud-Zuid in het stedenbouwkundig plan voor Nieuwe Meer Oost: 'Van Eesteren meets Berlage'.

Ruimtelijke structuur van Nieuw-West Bron: Yttje Feddes, De Groene kracht, de transformatie van de Westelijke Tuinsteden Amsterdam, 2011

RUIMTE Verbeteren van het woon-, werk- en ­verblijfsklimaat In de buurt zetten we in op een combinatie van rust, reuring en ruis. Rust staat voor wonen, werken en verblijven in relatieve stilte. Reuring staat voor levendige plekken met veel inter­ actie. Ruis is kenmerkend voor de omgeving van infrastructuur, bedrijvigheid en produc­ tiviteit. Nieuwe Meer Oost gaat momenteel gebukt onder milieu­hinder, met name het geluid van snelweg, spoor, vliegverkeer en industrie zorgt voor beperkingen. Bovendien is door het vliegverkeer van en naar Schiphol de toegestane bouwhoogte beperkt. De inzet van het ontwerp is om de beperkende condities in het gebied om te buigen naar een prettig

Continue straatwanden Stadionweg in Oud-Zuid (1932) Bron: Stadsarchief Amsterdam

57

58

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

4.2 Bouwstenen voor het ontwerp We hebben in de projectnota Schinkelkwartier een stip op de verre horizon gezet om van daaruit met betrokken partijen te kijken hoe we lopende initiatieven in het ontwerp een plek kunnen geven. Dat mogelijke eindbeeld is ook het vertrekpunt geweest om de bouwstenen

voor het ontwerp te bepalen. De bovenstaande opgaven hebben we vertaald in vier bouw­ stenen. De bouwstenen vormen tezamen de ruimtelijke hoofdstructuur en zijn de opmaat voor het stedenbouwkundig plan, dat we in paragraaf 4.4 behandelen.

In paragraaf 4.5 gaan we uitgebreider in op de ­typo­logie voor de bouwblokken. De water- en groen­ structuur, de groene binnenterreinen en omringend landschap en het netwerk van hoofdroutes, straten en paden komen aan bod in hoofdstuk 6 over openbare ruimte en hoofdstuk 7 over verkeer.

Royale samengestelde bouwblokken

Robuuste water- en groenstructuur

Om het geluid afkomstig van snelwegen en spoor af te schermen en de hoogtebeperkingen door vliegverkeer het hoofd te bieden, hebben we een gebouwtypologie ontwikkeld die zonder extreme hoogte toch een hoge dichtheid oplevert. Daarmee gaan we uiterst efficiënt met de ruimte om. De openbare verkeersruimte wordt beperkt zodat er ruimte overblijft voor royale samengestelde bouwblokken. Dit zijn grote blokken waarin verschillende panden samen een stedenbouwkundige eenheid vormen: een ‘blokkenstad’.

We ontwikkelen een robuuste water- en groenstructuur om het gebied beter in te bedden in de bredere context en aan te sluiten op structuren in de omgeving. De water- en groenstructuur vormt een landschappelijke onderlegger voor de herontwikkeling van het gebied. Via de buurtstraten staat het landschap in directe verbinding met de groene binnen­ terreinen. In het landschap, langs het spoor en de A4, komt een uitgestrekt buurtpark. In het park staat het bestaande hoofdkantoor van IBM en is langs de Johan Huizingalaan, onder­ geschikt aan het landschap, ruimte voor een drietal nieuwe losse gebouwen in een vrije ­compositie.

Groene binnenterreinen

Netwerk van hoofdroutes, straten en paden

Binnen de samengestelde bouwblokken ontstaan geluidluwe binnenterreinen. We kiezen voor halfgesloten bouwblokken zodat de binnenterreinen doorwaadbaar zijn. Op deze manier ontstaat extra ruimte voor een groene inrichting en aantrekkelijke verblijfs­ plekken in het gebied, ter compensatie van de geringe openbare verkeersruimte als gevolg van de bebouwing in hoge dichtheid. De binnen­terreinen zijn in erfpacht uitgegeven maar wel publiek toegankelijk.

De verschillende plekken in Nieuwe Meer Oost zijn goed verbonden met de stad, met de andere buurten van Schinkelkwartier en met elkaar. In de buurt komt een hiërarchisch netwerk van hoofdroutes, belangrijke langzaam verkeerroutes, buurtstraten en informele paden die de groene binnenterreinen ontsluiten. De Johan Huizingalaan en de Henk Sneevlietweg vormen de hoofdroutes aan de randen van het gebied. Belangrijke langzaam verkeerroutes zijn de Nieuwe Sloterweg en de noord-zuid ­verbinding langs het spoor.

59

60

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

4.3 Een gefaseerde herontwikkeling We zetten in op een stedenbouwkundig plan dat voldoende robuust is en tegelijkertijd ruimte biedt voor flexibiliteit. Bij de uitwerking van de projectnota Schinkelkwartier naar de investeringsnota voor Nieuwe Meer Oost hebben we nadrukkelijk rekening gehouden met de gevolgen van nieuwe inzichten voor de fasering van de herontwikkeling van het gebied. De belangrijkste nieuwe inzichten hebben betrekking op de inpassing van datacenter Global Switch, de fasering van ontwikkelkavels en de fasering van conditionerende maat­ regelen. Dit heeft geleid tot een nieuw handelings­perspectief voor de herontwikkeling van Nieuwe Meer Oost in de komende jaren.

ontwikkeld, gevolgd door de meer oostelijk gelegen bouwblokken in de buurt. Tot slot vindt er een herontwikkeling plaats van de kavels direct ten zuiden van Global Switch. De herinrichting van de openbare ruimte is gekoppeld aan de ontwikkeling van de bouwblokken. Uitgangspunt is dat we in elke fase van de ontwikkeling zorgen voor een gevoel van leefbaarheid en kwaliteit. De buurt zal zo stapsgewijs zijn definitieve vorm krijgen. Voor de ontsluiting van de buurt en de inrichting van het noordoostelijk deel van het gebied als groene openbare ruimte is het nodig om eerst de gemeentewerf en het recyclepunt te verplaatsen.

Inpassing datacenter Global Switch In de projectnota Schinkelkwartier lag het accent nog op verplaatsing van datacenter Global Switch en herontwikkeling van de betreffende kavel. In de investeringsnota gaan we echter uit van behoud en uitbreiding op basis van bestaande rechten. Global Switch krijgt een fysieke uitbreiding aan de Henk Sneevlietweg met een stedelijke uitstraling die past bij de buurt. We kiezen daarbij voor een zorgvuldige inpassing van het complex in de groene setting van het omringende landschap. De noordelijke bouwblokken op de Timelesskavel, tegen de Global Switch-kavel aan, zijn ten opzichte van het stedenbouwkundig kader uit de projectnota enigszins aangepast. Zo dragen we zorg voor het gevoel dat de buurt af is en kwaliteit heeft. Over de kavel van Global Switch lopen geen cruciale verbindingen die van belang zijn voor de ontsluiting van de buurt.

Infrastructurele en geluid­afschermende maatregelen De gefaseerde herontwikkeling van Nieuwe Meer Oost heeft niet alleen betrekking op de bouwblokken en de openbare ruimte, maar ook op de benodigde infrastructurele en geluid­ afschermende maatregelen. Zo hangt de aanleg van de Nieuwe Sloterweg samen met de sloop van een voormalige fabriekshal en de ont­­­wik­keling van nieuwe bouwblokken. De Johan Huizingalaan en de Henk Sneevlietweg worden op termijn getransformeerd naar stadsstraten met een stedelijk mobiliteitsprofiel. Verder voorziet het ontwerp in geluidschermen langs de snelweg en het spoor. De fasering van de bouwblokken, openbare ruimte en infra­ structurele en geluidafschermende maatregelen lichten we nader toe in hoofdstuk 9.

Dit alles zorgt voor een nieuwe situatie die stedenbouwkundig aanvaardbaar is. We weten niet of, en zo ja wanneer, het datacenter in de toekomst plaats maakt voor herontwikkeling. Als dat ooit mocht gebeuren, dan kunnen we de buurt verder afmaken tot aan de Henk Sneevlietweg.

Bouwblokken en openbare ruimte De ontwikkelende partijen van Think District en de Timeless-kavel kiezen elk voor hun eigen tempo van transformatie. Dit leidt tot een gefaseerde en perceelsgewijze transformatie van de buurt. Om te beginnen worden de bouwblokken langs de Johan Huizingalaan

Stedenbouwkundig plan Nieuwe Meer Oost

61

62

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

4.4 Stedenbouwkundig plan Het stedenbouwkundig plan voor Nieuwe Meer Oost is een uitwerking van het stedenbouw­ kundig kader uit de projectnota Schinkelkwartier. In het plan komen de bouwstenen voor het ontwerp - de bebouwing, de water- en groenstructuur, de groene binnenterreinen en het netwerk van routes, straten en paden - op een samenhangende wijze bij elkaar. Het stedenbouwkundig plan vormt een ruimtelijke vertaling van nieuwe inzichten en gesloten afspraken­ brieven met de ontwikkelende partijen. Daarmee is het een richtinggevend kader voor de gebiedsontwikkeling Nieuwe Meer Oost. Nieuwe Meer Oost bestaat uit een aantal karak­ teristieke stedenbouwkundige eenheden die hieronder zijn gevisualiseerd. Deze ruimtelijk-­ functionele onderdelen vormen de basis voor de uitwerking in de hoofdstukken over programma (functieprofielen) en over openbare ruimte (structurerende elementen).

Royale bouwblokken met groene binnenterreinen In het stedenbouwkundig plan zoeken we naar beslotenheid en interieure kwaliteit. Door een geringe bouwhoogte hebben mensen direct contact met de straat en vinden er sneller ontmoetingen plaats in de openbare ruimte. Op enkele locaties in Nieuwe Meer Oost, waar ze de ruimte­lijke samenhang en oriëntatie op oog­hoogte versterken, komen zorgvuldig ingepaste hoogte­accenten. De hoogteaccenten zitten op hoekpunten van stedenbouwkundige eenheden die we in het gebied onderscheiden. Het hoogste gebouw in Nieuwe Meer Oost, op de hoek van de Nieuwe Sloterweg met de Johan Huizingalaan, heeft een maximum hoogte van 56 meter (ten opzichte van NAP). De bouwhoogtes zijn zodanig bepaald dat er sprake is van voldoende bezonning, een aanvaardbaar windklimaat en een goede inpassing in het stadslandschap. Verder houden we rekening met hoogtebeperkingen vanuit Schiphol. Voor bebouwing (inclusief installaties) hoger dan de toetshoogte uit het LIB Schiphol is een verklaring van geen bezwaar (vvgb) van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat nodig. Voor de nieuwe bouwblokken in Think District en voor B@Home is deze vvgb reeds afgegeven.

Voor de overige bouwblokken is gezien de ligging de verwachting dat de beoogde bouwhoogtes gerealiseerd kunnen worden. De bouwblokken omringen de publiek toegan­ kelijke binnenterreinen en bakenen de openbare ruimte op een heldere manier af. Ze zorgen voor een stedelijke wand langs de randen en voor beslotenheid rondom een centraal gelegen buurtplein. De bouwblokken vormen samen een stedenbouwkundige eenheid, een blokkenstad, die zich als het ware nestelt in een groene omgeving met lommerrijke stadsstraten en een uitgestrekt buurtpark langs het spoor. Ieder bouwblok bestaat uit individuele panden die binnen het blok een eenheid vormen. De blokken die grenzen aan het terrein van Global Switch krijgen verbijzonderingen om extra kwaliteit te creëren met betrekking tot oriëntatie en licht­ toetreding. Voor deze blokken denken we aan een afwisseling van groene hoven en plaza’s die ook een rol kunnen spelen bij de ontsluiting van omringende functies. De bouwblokken hebben groene binnenterreinen die in erfpacht worden uitgegeven. De binnen­ terreinen zijn goed zichtbaar, uitnodigend en publiek toegankelijk voor fietsers en voetgangers. Heldere zichtlijnen, grondgebonden woningen en (secundaire) entrees van voorzieningen zorgen voor een overzichtelijke, sociaal veilige omgeving.

Daarmee zorgt de gekozen gebouwtypologie voor een goede balans tussen dynamiek op straat en ontspanning in het groen: ideale condities voor de ontwikkeling van een innovatiedistrict waar mensen prettig kunnen wonen, werken en verblijven.

Bouwblokken met buurtstraten

Buurtpark met losse gebouwen

en binnenterreinen

Nieuwe Sloterweg met buurtplein

Promenade

Johan Huizingalaan

Henk Sneevlietweg

De relatief grote afstand tussen de gevels van de bouwblokken en de groene inrichting van de binnenterreinen zijn effectief om hinder als gevolg van luchtvaartgeluid te beperken. Ondanks dat de gebouwtypologie effectief is om geluid af te schermen zullen gevels van bouw­blokken met een hoge geluidbelasting aanvullend moeten worden voorzien van gebouwgebonden geluidmaatregelen, zoals bijvoorbeeld afsluitbare loggia's. Daarnaast voldoen de bouwblokken aan de gemeentelijke eisen voor energie, circulariteit en natuurinclusief bouwen. In paragraaf 4.5 geven we nader invulling aan de spelregels voor het bouwen en de beeldkwaliteit.

63

64

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Referentie gebouwtypologie uit Parijs Een belangrijke inspiratiebron voor de gebouw­ typologie in Nieuwe Meer Oost is de gebieds­ ontwikkeling Île Seguin Rives de Seine in Boulogne-Billancourt in het westen van Parijs. Deze herontwikkeling van het voormalig terrein van autofabrikant Renault omvat bijna 1 miljoen m² bvo. In Nieuwe Meer Oost betreft de herontwikkeling ongeveer 344.000 m² bvo, in Schinkelkwartier ruim 2 miljoen m² bvo.

Bouwblokken met groene binnenterreinen in Île Seguin Rives de Seine Bron: https://servimg.com/view/19522725/14293

Cultuurhistorie als identiteitsdrager De geschiedenis van IBM in het gebied vormt een belangrijke identiteitsdrager voor de planopzet. Het monumentale hoofdkantoor van IBM heeft een bijzondere plek in het stedenbouwkundig ontwerp en blijft herkenbaar als een baken in de stad en het omringende landschap. We hebben de architectonische en typologische waarde van het monument gebruikt als vertrekpunt bij de uitwerking van het plan. De bijbehorende landschapstuin naar ontwerp van Hans Petri is overigens geen onderdeel van het monument en bovendien niet meer geheel in takt. De overgebleven waterpartijen en het resterende groen zullen op eigentijdse wijze onderdeel worden van een groter buurtpark. Naast het monumentale hoofdkantoor zijn in het gebied nog drie voormalige IBMgebouwen met een cultuurhistorische waarde aanwezig: het ketelhuis, de schrijfmachine­ fabriek en het administratiekantoor. In het kader van de projectnota Schinkelkwartier is al besloten om deze gebouwen niet te beschermen en te behouden, omdat dit de herontwikkeling van Nieuwe Meer Oost en het aanleggen van de Nieuwe Sloterweg onmogelijk zou maken. Ondanks dit besluit is het ketelhuis, op de hoek van de Johan Huizingalaan en de Henk Sneevlietweg, ingepast in het plan van data-

In Trapèze, het gebiedsdeel van Île Seguin Rives de Seine direct ten noorden van de Seine, zijn enkele bouwblokken met grote binnen­ terreinen gerealiseerd. De gebouwtypologie laat zien dat zonder hoogbouw toch sprake kan zijn van een hoge dichtheid en een aantrekkelijke leefomgeving.

center Global Switch. De schrijfmachinefabriek wordt vanwege de schaal en de typologie niet ingepast in het ontwerp. Het administratie­ kantoor maakt, in lijn met gemaakte afspraken, in principe plaats voor een nieuw bouwblok, al is het ook denkbaar dat het gebouw nog voor langere tijd gehandhaafd blijft en wordt gerenoveerd. Het gebouw staat aan de basis van het succes van B. Amsterdam en geeft identiteit aan het gebied. De ruimtelijke impact van behoud van het huidige gebouw op het stedenbouwkundig plan is minimaal aangezien het gebouw binnen de contour van het beoogde nieuwe bouwblok ligt. We zien kansen om enkele architectonisch waardevolle onderdelen van de IBM-gebouwen, zoals bijvoorbeeld een karakteristiek ­cassetteplafond, te hergebruiken in de nieuwe bebouwing of als kunst in de openbare ruimte. De IBM-technologie en modulaire opbouw vormen daarbij een belangrijke inspiratiebron voor het ontwerp. Het verhaal van IBM kan door deze wijze van hergebruik aan een groter publiek tentoongesteld worden. IBM liet de techniek zien door veel glas in de gevel van de fabriekshallen te verwerken en door het ketelhuis op de meest prominente plaats te positioneren. Logistiek werd duidelijk zichtbaar gemaakt zoals in uitwendige trappenhuizen en een hellingbaan naar het parkeerdek op een

fabriekshal. Daarnaast stimuleren we het gebruik van het daklandschap, als verwijzing naar de tijd van IBM waarin het daklandschap het industriële karakter van de gebouwen benadrukte. Deze uitgangspunten nemen we mee in het verdere ontwerpproces voor de gebouwen met de ontwikkelende partijen en het ontwerp van de openbare ruimte. Zo zorgen we ervoor dat het IBM-verleden zichtbaar en tastbaar blijft en geven we Nieuwe Meer Oost een eigen karakter en typologie, passend bij een innovatiedistrict.

Buurtpark als schakel in groenblauw netwerk Nieuwe Meer Oost krijgt een robuuste wateren groenstructuur die goed aansluit op de omgeving. Deze structuur vormt een landschappelijke onderlegger voor de herontwikkeling. Daarnaast is de water- en groenstructuur van belang voor klimaatadaptatie en biedt het ruimte voor sociale interactie en beweging. Bovendien: het reguleert de opvang en afvoer van regenwater en zorgt voor afkoeling tijdens warme zomerse dagen. Het buurtpark vormt een cruciale schakel tussen de langgerekte groenstroken van de spoorbaan in Nieuw-West en het organisch gevormde landschap van natuur- en recreatiegebied de Oeverlanden. De groenblauwe corridor in het buurtpark, langs de spoorzone in het gebied, is onderdeel van de ecologische structuur van Amsterdam. Het spoortalud vormt als onderdeel van het buurtpark een bijzonder landschappelijk element dat zowel een eco­ logische als recreatieve functie zal krijgen. In aansluiting op de groenblauwe corridor zal het groen in de rest van Nieuwe Meer Oost een robuust raamwerk vormen. De groene binnenterreinen staan namelijk via de groen­ vakken in de buurtstraten in verbinding met het buurtpark en het omringende landschap daarbuiten. Het uitgestrekte park vormt een tegenhanger van het stedelijk milieu gevormd door de bouwblokken.

In tegenstelling tot de beslotenheid tussen de bouwblokken creëren we in het buurtpark juist licht, lucht en ruimte. Door het plaatsen van geluidschermen langs de snelweg en het spoor zorgen we voor een prettig verblijfsklimaat in het buurtpark.

Om ruimte te maken voor het buurtpark wordt de watergang langs het spoortalud in westelijke richting verlegd. Om dit te realiseren zullen we de gemeentewerf en het recyclepunt Henk Sneevlietweg naar een locatie buiten Nieuwe Meer Oost verplaatsen. De watergang verbindt het water in het zuidelijk deel van het buurtpark met het water in de Oeverlanden en in het noordoostelijk deel met de waterstructuur in Riekerpark. Op termijn krijgt het water van Nieuwe Meer Oost via de sporendriehoek nog een extra verbinding met het Riekerpark zodat een circulair watersysteem ontstaat. Het bestaande monumentale IBM-gebouw vormt met het nieuwe hoofdkantoor aan de Johan Huizingalaan en twee ranke woontorens een compositie van losse, alzijdige gebouwen die een bescheiden plek innemen in het buurtpark. Het landschap is hier de baas, de gebouwen zijn te gast. Het groen loopt zoveel mogelijk door tot aan de gevel en de footprint van gebouwen neemt zo min mogelijk ruimte in beslag. Programmatisch wordt verbinding gezocht tussen het park en de plintfuncties van de gebouwen.

Nieuwe verbindingen met omgeving We zorgen ervoor dat Nieuwe Meer Oost goed wordt verbonden met de stad, maar ook met de overige buurten van Schinkelkwartier. Zo zetten we in op goede fietsverbindingen naar aangrenzende buurten en de Oeverlanden, die voortborduren op de structuur van Nieuw-West. Daarnaast bieden we directe aansluitingen op het openbaar vervoer om de verbinding met stad en regio te verbeteren. De Nieuwe Sloterweg vormt de centrale buurtstraat voor langzaam verkeer in Schinkel­ kwartier. Deze verbinding tussen de Sloterweg en de Laan der Hesperiden vormt een belang­ rijke nieuwe oost-westverbinding in het fietsnetwerk van Amsterdam. De uitwerking van de Nieuwe Sloterweg volgt een afzonderlijk ontwerptraject vanwege het integrale en gebiedsoverstijgende karakter. Hierdoor valt de besluitvorming buiten de reikwijdte van deze investeringsnota Nieuwe Meer Oost. We voegen in Nieuwe Meer Oost een fijnmazig netwerk toe van buurtstraten en informele paden. De buurtstraten zorgen voor de ontsluiting van de bouwblokken, de binnenterreinen worden op deze buurtstraten aangesloten via

65

66

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

een informele padenstructuur. Door het buurtpark komt langs het spoor een nieuwe route voor fietsers en voetgangers die vanaf de Henk Sneevlietweg richting de Oeverlanden gaat. Dit vormt een belangrijke aanvullende noord-zuid verbinding in de structuur van Nieuw-West. Verder sorteert het plan voor op een toekomstige nieuwe verbinding voor langzaam verkeer via een onderdoorgang van de spoordijk naar de sporendriehoek en Riekerpark. In het ontwerp voor Nieuwe Meer Oost houden we rekening met het eventueel op termijn doortrekken van de Noord/Zuidlijn richting Hoofddorp. In het plan blijft ruimte beschikbaar voor inpassing van een nieuw metro­station ter hoogte van de Johan Huizingalaan. Dat geldt ook voor het op termijn aanpassen van metrostation Henk Sneevlietweg, waarmee een groter deel van het gebied wordt bediend. De besluitvorming over deze ingrepen valt echter buiten de reikwijdte van deze investeringsnota.

Autoluwe inrichting openbare ruimte Uitgangspunt voor het ontwerp is dat auto­ verkeer een ondergeschikte rol speelt in de buurt en dat gebouwen een sterke relatie krijgen met de openbare ruimte. Het auto­ parkeren wordt opgelost in enkele ondergrondse parkeergarages op strategische

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

plekken, zodat autoverkeer zoveel mogelijk rechtstreeks op de Johan Huizingalaan en Henk Sneevlietweg kan worden afgewikkeld en zo min mogelijk door de buurt hoeft te rijden. Daarmee zorgen we voor een verkeersveilige en aantrekkelijke inrichting van de openbare ruimte. In Nieuwe Meer Oost komen twee straten waar we de hoogste prioriteit geven aan langzaam ­verkeer. De Nieuwe Sloterweg, met aan de noordzijde het centrale buurtplein, wordt een autovrije straat met een snelle en comfortabele fiets­verbinding richting de omgeving. De promenade, direct grenzend aan het buurtpark en haaks op de Johan Huizingalaan, wordt een autoluwe straat. Deze promenade vormt ter hoogte van de David Ricardostraat de belangrijkste verbinding voor langzaam verkeer tussen Nieuwe Meer Oost en West. Beide straten en het buurtplein vormen belangrijke plekken om te verblijven, flaneren en ontmoeten. De Johan Huizingalaan en Henk Sneevlietweg ontsluiten het gebied op de snelwegen. We gaan uit van het herprofileren van deze wegen tot stadsstraten. Herprofilering van de Johan Huizingalaan draagt bij aan de functie als ‘ruggengraat’ van innovatiedistrict Nieuwe Meer. De besluitvorming over deze ingrepen valt buiten de reikwijdte van deze investeringsnota.

Gebouwtypologieën In de verkaveling van Nieuwe Meer Oost onderscheiden we drie typologieën van bebouwing: de 'blokkenstad', 'losse gebouwen in het park' en het ‘datacenter’. De blokkenstad laat zich typeren als een ensemble van royale bouwblokken met individuele panden die het specifieke karakter van de buurt bepalen. Als tegenhanger van de blokkenstad komt er in het zuidelijk deel van de buurt een uitgestrekt park met losse, alzijdig georiënteerde gebouwen. Het datacenter betreft de kavel van Global Switch, dat op basis van bestaande rechten gefaseerd wordt uitgebreid. Hieronder beschrijven we

per thema de belangrijkste doelen en spelregels voor bouwen en beeldkwaliteit voor de drie typologieën. In onderstaande afbeelding laten we zien op welke manier voor verschillende thema’s de gewenste kwaliteit in Nieuwe Meer Oost bereikt kan worden. Voor de typologieën ‘blokkenstad’ en ‘losse gebouwen in het park’ gelden specifieke doelen en spelregels, maar voor sommige thema’s gelden ook algemene regels, zoals ten aanzien van duurzaamheid, natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen en parkeren. Deze gelden niet voor datacenter Global Switch. De doelen en spelregels voor het datacenter beschrijven we in een aparte categorie.

Impressie mogelijke uitwerking doelen en spelregels blokkenstad en Natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen

losse gebouwen in het park Binnenterreinen

Duurzaamheid en casco

Techniek

Gevel en expressie Bouwhoogte en setbacks

Gebouwdiepte, oriëntatie en verdiepingshoogte

4.5 Spelregels voor bouwen en beeldkwaliteit Sturen op ruimtelijke kwaliteit In Nieuwe Meer Oost hanteren we verschillende kaders om de ruimtelijke kwaliteit in bouw­ plannen te borgen. Het formele toetsingskader voor ruimtelijke kwaliteit in de gemeente Amsterdam is de welstandnota. Binnen deze welstandnota is voor Nieuwe Meer Oost specifiek het ruimtelijk systeem Woongebieden na 1985 en het gebiedstype samengestelde woonblokken (8e) van toepassing. Het beeldkwaliteitsplan Nieuwe Meer Oost is daarop een aanvulling, dat de Commissie Omgevings­ kwaliteit (COK) kan hanteren om bouwplannen in Nieuwe Meer Oost te beoordelen en ­ad­viezen over uit te brengen.

Het beeldkwaliteitsplan Nieuwe Meer Oost is het product van een samenwerking tussen de gemeente en de ontwikkelende partijen. Het beeldkwaliteitsplan is een nadere uitwerking van de afspraken met de ontwikkelende partijen en de projectnota Schinkelkwartier. In het beeldkwaliteitsplan zijn doelen en spelregels voor bouwen en beeldkwaliteit opgenomen. Met verschillende doelen geven we aan wat we belangrijk vinden en met spelregels voor het bouwen en de beeldkwaliteit leggen we uit hoe aan deze doelen invulling kan worden gegeven. Daarmee vormt het beeldkwaliteitsplan een kader om te sturen op de gewenste kwaliteit en samenhang van bebouwing en biedt het houvast voor het uitwerken van toekomstige bouwplannen.

67

Parkeren

Plint

Individuele panden en ontsluiting

Rooilijn

68

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Doelen en spelregels blokkenstad en losse gebouwen in het park Rooilijn De bouwblokken in blokkenstad hebben gesloten hoeken en een vaste rooilijn aan de openbare ruimte. Zo creëren we continue straatwanden en een heldere overgang tussen openbaar en privé. Op sommige plekken hebben de straatwanden een doorgang zodat interactie mogelijk is tussen de straat en een binnenterrein. Aan de binnenzijde van bouwblokken is een flexibele rooilijn mogelijk. In het park is de footprint van de losse gebouwen zo compact mogelijk om maximale ruimte te geven aan het park. De positie en vorm van de losse gebouwen hangen samen met een natuurlijke doorwaadbaarheid en toepassing van royale doorzichten in het park. Bouwhoogte en setbacks Aan de promenade is een basishoogte mogelijk van maximaal zes bouwlagen, zodat de binnenterreinen voldoende bezonning hebben. Aan de Johan Huizingalaan en het spoor is de basis­hoogte maximaal zeven bouwlagen, omdat deze locaties een grotere schaal van bebouwing toelaten. In de buurt zelf is een basishoogte van vijf bouwlagen mogelijk. In de blokkenstad zijn aanvullend terugliggende opbouwen mogelijk van een tot twee bouwlagen. Door opbouwen op verschillende gebouwen los van elkaar te houden ontstaat ondanks de hoge dichtheid toch een luchtig beeld. Binnen het ensemble van bouwblokken is incidenteel een hoogte­ accent mogelijk.

De eenheid van het blok prevaleert in zo'n geval boven de verbijzon­ dering van een accent. Accenten komen uitsluitend voor op locaties waar ze de ruimte­ lijke samenhang en oriëntatie versterken. In het park verhoudt de bouwhoogte van de losse gebouwen zich tot het bestaande monumentale gebouw. Met de bouwhoogtes in Nieuwe Meer Oost waarborgen we een prettig woon- en leefklimaat en sluiten we aan op de menselijke maat. Gebouwdiepte, oriëntatie en ­verdiepingshoogte Om de woonkwaliteit te waarborgen stemmen we de gebouwdiepte zorgvuldig af op de woninggrootte. Gebouwen worden zo ont­ worpen dat het aantal enkelzijdig op het

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

noorden georiënteerde woningen tot een minimum beperkt blijft. Op locaties waar de geluid­grenswaarde wordt overschreden houden we de gebouwdiepte zoveel mogelijk beperkt, zodat woningen een dubbelzijdige oriëntatie en geluidluwe gevel hebben. De losse gebouwen in het park hebben een alzijdige oriëntatie. Voor zowel blokkenstad als losse gebouwen in het park streven we op de begane grond van de bouwblokken naar een bruto hoogte van 4,5 meter zodat deze geschikt is voor uiteen­ lopende voorzieningen en publieke functies. De overige verdiepingen hebben bij voorkeur een bruto verdiepingshoogte van minimaal 3,4 meter. Deze hoogte biedt extra kwaliteit en gebruiksmogelijkheden. Individuele panden en ontsluiting In de blokkenstad bestaan de gebouwen uit individuele panden met een eigen ontsluiting, zodat een afwisselend en levendig straatbeeld ontstaat dat aansluit op de menselijke maat. Woningen worden bij voorkeur ontsloten via een kleinschalige ontsluiting zoals een portiek­ etage, zodat er veel voordeuren aan de straat liggen en het aantal woningen per portiek beperkt is. Lange galerij- of corridor­ ontsluitingen zijn ongewenst. Bij losse gebouwen in het park hebben functies zoveel mogelijk een eigen entree aan de openbare ruimte om ontmoeting en sociale interactie zoveel mogelijk te stimuleren.

Plint In de plint zitten veel ramen en functies met een eigen entree zodat veel interactie ontstaat tussen de bebouwing en openbare ruimte. De afwisseling van entrees en ramen zorgen voor een uitnodigend karakter en een levendig straatbeeld op ooghoogte. Gezamenlijke entrees zijn duidelijk zichtbaar en royaal gedimensioneerd en desgewenst twee lagen hoog. Gevel en expressie We streven in de blokkenstad naar een samenhangend palet van kleuren en materialen om rust en harmonie aan te brengen in het gevelbeeld. Daarbij gaat de voorkeur uit naar toepassing van aardse tinten en warme mate­ rialen. We streven naar een architectonische differentiatie die ondergeschikt is aan de eenheid van het bouwblok en bijdraagt aan

het afleesbaar maken van ieder pand. De buitenkant van het blok is formeel en ingetogen, de binnenkant is speelser en laat meer gelaagdheid in het gevelbeeld toe. We stimu­ leren inpandige balkons. Balkons, loggia’s en voorzieningen voor het beperken van de geluidbelasting zijn meeontworpen met de gevel en vormen een vanzelfsprekend onderdeel van de architectuur.

en klimaatadaptief bouwen zijn in beide typologieën integraal onderdeel van de architectuur. Bij het ontwerp van gebouwen gelden eisen voor het opvangen, vasthouden en vertraagd afvoeren van hemelwater. We stimuleren toepassing van natuurinclusieve maatregelen, groene daken en gevels om daarmee de biodiversiteit te verhogen en hittestress tegen te gaan.

De materialisatie en kleurgebruik van de losse gebouwen in het park sluiten aan op het bestaande hoofdkantoor en onderscheiden zich van de blokkenstad. De gebouwen hebben een moderne uitstraling. In het gevelontwerp is veel aandacht voor ritmiek, dieptewerking, tactiliteit en detaillering.

Parkeren Voor beide typologieën geldt dat we auto’s (zoveel mogelijk) uit het straatbeeld verwij­ deren om de openbare ruimte optimaal te benutten voor verblijf en langzaam verkeer. Autoparkeren wordt gerealiseerd in ondergrondse garages op eigen terrein. Stallingen voor fietsen en scooters zijn hoogwaardig en goed toegankelijk, zodat ze uitnodigen tot intensief gebruik. Fiets- en scooterparkeren vindt inpandig plaats, grote stallingen aan de gevel worden vermeden.

Binnenterreinen De binnenterreinen in de blokkenstad zijn groen en openbaar toegankelijk, zodat een prettige, geluidluwe en hoogwaardige leefomgeving ontstaat. Door toepassing van informele routes zijn de binnenterreinen onderdeel van een fijnmazig netwerk voor voetgangers en fietsers. De binnenterreinen zijn niet verhoogd en sluiten aan op het omliggende maaiveld. Parkeer­ garages onder binnenterreinen hebben een leeflaag van minimaal 1 meter zodat hemel­ water kan worden opgevangen en volwassen bomen daar kunnen groeien. Binnenterreinen zijn minimaal 50 procent onverhard. Daarmee verbeteren we de klimaatbestendigheid en verhogen we de biodiversiteit. Duurzaamheid en casco We streven voor beide typologieën naar het minimaliseren van CO2-uitstoot in materiaal­ gebruik. Dit kan worden bereikt door hergebruik van bestaande elementen en/of materialen, waaronder cultuurhistorisch waardevolle elementen van IBM-gebouwen, of door in de constructie zoveel mogelijk gebruik te maken van hergebruikte materialen of materialen met lage milieukosten. We zien het flexibele en modulaire bouwsysteem van de huidige IBM-gebouwen als inspiratiebron voor nieuwe gebouwen. Open bouwsystemen zonder vaste scheidingswanden hebben de voorkeur, omdat ze kansen op toekomstige transformatie en functieverandering vergroten.

Natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen Het ontwerp en de vormgeving van maat­ regelen die samenhangen met natuurinclusief

Techniek Technische installaties en ondergeschikte bouwonderdelen zijn onderdeel van de architectuur en hierin meeontworpen. Nutsvoorzieningen en inzamelpunten voor (bedrijfs)afval worden geïntegreerd in het gebouw of de garage. Technische functies zijn niet zichtbaar vanuit de openbare ruimte en hebben minimale impact op het gevelbeeld.

Doelen en spelregels datacenter Op basis van het vastgestelde wijzigingsplan werken we met Global Switch aan de gefaseerde uitbreiding van het bestaande datacenter. Daarbij willen we de functionaliteit van een groeiend bedrijf waarborgen en het complex zorgvuldig inpassen in een buurt waar steeds meer mensen wonen en verblijven. De gebouwmassa van de uitbreiding wordt opgedeeld in kleinere volumes aan de straat. In de gevel brengen we verticale geleding, dieptewerking en verbijzonderingen aan, zodat het datacenter beter aansluit op de blokkenstad. Waar mogelijk komen er ramen in de gevel zodat zichtbaar is wat er in het gebouw gebeurt. Tussen twee volumes aan de Johan Huizingalaan komt de nieuwe hoofdentree van Global Switch.

69

70

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

71

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

5

Programma

In dit hoofdstuk staat het programma voor Nieuwe Meer Oost centraal. We lichten toe op welke wijze invulling wordt gegeven aan de ambitie om Nieuwe Meer Oost door te ont­wikkelen tot een innovatiedistrict. We gaan in op de programma-

tische onderdelen wonen, werken en voor­ zieningen. Daarnaast beschrijven we aan de hand van functieprofielen en de invulling van de plinten op welke wijze het programma wordt ingepast in de beoogde ruimtelijke structuur.

5.1 Doorontwikkeling tot innovatiedistrict Zoals beschreven in hoofdstuk 3 is de centrale ambitie om Nieuwe Meer Oost, in samenhang met het aangrenzende Nieuwe Meer West, door te ontwikkelen tot innovatiedistrict Nieuwe Meer. Daarbij is de opgave om het huidige innovatieve karakter van het gebied als kernkwaliteit in te zetten voor de toe­komstige identiteit. Het innovatieve karakter van het gebied is nu nog bij veel mensen onbekend, maar mede door een juiste ­programmering kan het gebied worden geactiveerd en zal het innovatieve karakter meer zichtbaar worden.

Ecosysteem voor innovatie en specialisatie Op het gebied van innovatie gebeurt er al veel in Nieuwe Meer vanuit bedrijven als B. Amsterdam, PWC en IBM. De partijen in het gebied, vertegenwoordigd in de Bedrijven Investeringszone (BIZ) Nieuwe Meer, en de gemeente willen deze innovatiekracht door­ ontwikkelen door aanvullende innovatieve bedrijvigheid en nu nog ontbrekende (kennis) instellingen en organisaties een plek te geven en te laten profiteren van elkaars nabijheid en netwerk. Zo kan een vruchtbaar ecosysteem

ontstaan voor nog meer innovatiekansen. Een plek waar kennisuitwisseling, experimenteerruimte en doorgroeimogelijkheden optimaal gefaciliteerd worden. Een gedeelde behoefte is het aanbrengen van een focus in het inhoudelijke profiel van dit innovatiedistrict. Een inhoudelijke focus op Data & Business Analytics technieken en technologie ligt voor de hand, aangezien bedrijven in het gebied zich hier al mee bezig houden. Centrale principes zijn datagedreven onderzoek naar en met data, machine learning en kunstmatige intelligentie. De focus is nog breed en behoeft verdere concretisering waar de BIZ en de gemeente momenteel aan werken. In een vervolgstap wordt onder andere uitgewerkt waar de behoefte ligt, welke prioriteiten er bij bedrijven liggen en om welke soort initiatieven het kan gaan. De specialisatie moet onder andere leiden tot duurzame en innovatieve oplossingen voor stedelijke en maatschappelijke problemen. Hiermee wordt sociale impact gegenereerd, zowel op stedelijk als lokaal niveau, en wellicht ook op (inter)nationaal niveau. Binnen het werkprogramma van Nieuwe

Meer Oost en de fasering van de gebieds­ ontwikkeling zit voldoende flexibiliteit om invulling te geven aan (ontwikkelingen binnen) de specialisatie van het innovatiedistrict.

wonen, werken, leren, innoveren en experimenteren. Nieuwe Meer Oost is straks een plek waar men graag naartoe wil gaan.

Sociaalinclusieve buurt en lokale impact Bruisende stedelijke omgeving De belangrijkste ruimtelijk-programmatische uitdaging bij de doorontwikkeling tot innovatiedistrict is het doorbreken van de huidige monofunctionaliteit en het vergroten van de stedelijkheid. Dit vraagt naast verdichting ook om functiemenging en culturele diversiteit, waarbij woningen en een rijk aanbod van stedelijke voorzieningen, zoals horeca, onderwijs en kunst en cultuur, worden toegevoegd. Daarnaast is een aantrekkelijke openbare ruimte die uitnodigt tot ontmoeting en interactie voorwaardelijk voor het goed functioneren van een innovatiedistrict. Met de inzet om onderwijs, innovatielabs en een supermarkt langs de Nieuwe Sloterweg te laten landen ontstaat er een centrumgebied waar studenten, techpersoneel en buurt­ bewoners samen zullen komen, gebruikmakend van dezelfde plintvoorzieningen voor de buurt. De ontwik­keling van dit ‘campushart’ in Nieuwe Meer Oost vormt een belangrijk onderdeel van de opgave. Door de realisatie van hoogwaardige woonen werkruimte en voorzieningen voor diverse doelgroepen ontwikkelt Nieuwe Meer Oost zich tot een bruisende stedelijke omgeving voor

Nieuwe Meer Oost ligt straks goed verankerd in de bestaande ruimtelijk-economische ­structuur van Nieuw-West en de andere buurten van Schinkelkwartier. Het wordt een sociaal-­ inclusieve buurt die lokale impact heeft in stadsdeel Nieuw-West. Het biedt niet alleen een aantrekkelijk vestigings­­ klimaat voor stedelijke functies en internationaal georiënteerde innovatieve bedrijven, maar draagt ook bij aan het oplossen van lokale opgaven op het gebied van wonen, werken en leren. Een buurt waar talent zich thuis voelt binnen de prikkelende omgeving van het innovatiedistrict en waar volop kansen zijn voor lokale woningzoekenden, ondernemers en jongeren uit Nieuw-West. Daarmee levert de ontwikkeling van Nieuwe Meer Oost een positieve bijdrage aan de werkgelegenheid, de (sociaal-)economische groei, het voor­zieningen­aanbod en de door­ stroming op de woningmarkt in Nieuw-West. Andersom leveren lokale ondernemers, nieuwe bewoners en gebruikers uit Nieuw-West een bijdrage aan de kracht van het innovatiedistrict. De bijzondere mix levert Nieuwe Meer Oost een unieke identiteit op: een buurt waar verschillende werelden samenkomen.

5.2 Programma op hoofdlijnen Afspraken met ontwikkelende partijen De privaatrechtelijke afsprakenbrieven met de erfpachters van de Timeless-kavel en Think District vormen de basis voor het programma in Nieuwe Meer Oost. Deze afspraken zijn gebaseerd op de kaders zoals opgenomen in de projectnota Schinkelkwartier. Ten behoeve van de investeringsnota hebben we in overleg met de ontwikkelende partijen het programma voor Nieuwe Meer Oost nader uitgewerkt binnen de kaders zoals vastgelegd in de afsprakenbrieven.

datacenter Global Switch is verplaatst en de betreffende kavel wordt herontwikkeld. Omdat Global Switch kenbaar heeft gemaakt in het gebied te blijven, is dit ook het uitgangspunt in deze investeringsnota. In hoofdstuk 4 is onderbouwd dat dit stedenbouwkundig aanvaardbaar is en in hoofdstuk 10 onder­ bouwen we dat een aanvaardbaar woon- en leefklimaat kan worden gewaarborgd. In de investeringsnota houden we voor Global Switch rekening met de juridisch planologisch ­toegestane fysieke uitbreiding tot maximaal 65.900 m² bvo.

Behoud datacenter In de projectnota Schinkelkwartier is het programma voor Nieuwe Meer Oost gebaseerd op de mogelijke toekomstige situatie dat

Wijziging woningaantal Het behouden van datacenter Global Switch heeft ertoe geleid dat we het woningaantal

73

74

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

voor Nieuwe Meer Oost in deze investerings­ nota hebben aangepast ten opzichte van het woningaantal in de projectnota: van circa 3.100 naar circa 2.850 woningen. Op de Global Switch-kavel zagen we in het kader van de projectnota een potentieel van 800 woningen. Binnen de huidige afspraken met ontwikkelende partijen hebben we gebruik gemaakt van de mogelijkheid om 550 van deze woningen in te passen.

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

datacenter Global Switch) wijzigt naar circa 60 procent wonen, 30 procent werken (bedrijven en kantoren) en 10 procent voorzieningen. Deze verdeling sluit goed aan op de ambitie om het huidige monofunctionele werkgebied te transformeren tot een innovatiedistrict. Het programma in Nieuwe Meer Oost, waarbij wonen dus de overhand heeft, is daarbij complementair aan het programma in het aangrenzende Nieuwe Meer West, waar het aandeel werken juist hoger ligt.

Wijziging programmatische verdeling Het behouden van Global Switch heeft niet alleen gevolgen gehad voor het woningaantal, maar ook voor de programmatische verdeling als geheel. De programmaverdeling (exclusief

In het ontwerpproces met ontwikkelende partijen wordt onderzocht in hoeverre verdere optimalisaties in het aantal woningen en de programmaverdeling mogelijk zijn.

Nieuwe Meer Oost in een notendop Milieutypering: centrumstedelijk woon/werkmilieu Economisch profel: innovatiedistrict Woningen (60%)*:

circa 216.000 m² bvo

Bedrijven en kantoren (30%)* circa 101.000 m² bvo Voorzieningen (10%)* circa 27.000 m² bvo Totale vloeroppervlakte circa 344.000 m² bvo Oppervlakte gebied circa 178.000 m² Bruto FSI 1,93 Gemiddelde woninggrootte Aantal woningen Aantal inwoners Aantal arbeidsplaatsen

circa 76 m² bvo (55 m² go) circa 2.850 woningen circa 5.700 inwoners** circa 4.850 arbeidsplaatsen**

Deze cijfers zijn zonder de kavel van Global Switch. *De verhouding (%) van het programma is afgerond op een 5-tal. ** Het aantal inwoners en aantal arbeidsplaatsen is afgerond op een 50-tal.

Voorzieningen

60% wonen - circa 216.000 m² bvo

Wonen

Werken

30% werken - circa 93.000 m² bvo kantoor - circa 8.000 m² bvo bedrijven

5.3 Wonen Introductie van wonen Wonen is een belangrijke nieuwe functie in Nieuwe Meer Oost die de huidige mono­ functionaliteit zal doorbreken. Het woon­ programma bedraagt met circa 216.000 m² bvo ongeveer 60 procent van het totale programma voor Nieuwe Meer Oost. Met circa 2.850 woningen draagt de ontwikkeling Nieuwe Meer Oost bij aan het verminderen van het woning­ tekort in Amsterdam.

Woningsegmentering Het doel is om in Nieuwe Meer Oost tot een gevarieerd en kwalitatief goede woningvoorraad te komen, die voor verschillende doelgroepen toegankelijk is. Dit is ook het uitgangspunt geweest in de programmatische afspraken die met de ontwikkelende partijen zijn gemaakt. We volgen in Schinkelkwartier de verdeling uit de Woonagenda 2025 en het Woningbouwplan 2022-2028: 40 procent sociale huur, 40 procent middelduur (huur en koop) en 20 procent vrije

sector2. Het huidige woonbeleid biedt overigens ruimte om in geval van afname van de sociale huurwoningen door een woningcorporatie de woningbouwverdeling aan te passen in 30 procent sociale huur, 40 procent middelduur en 30 procent vrije sector. We zetten in op een goede ruimtelijke spreiding van woningen in de verschillende segmenten in het gebied. We houden voor heel Schinkelkwartier vast aan de uitgangspunten van een woningsegmentering van 40-40-20 en een nadere uitwerking van de woningsegmentering per deelgebied, zoals opgenomen in de projectnota Schinkelkwartier. Ten opzichte van heel Schinkelkwartier ontstaat hiermee per deelgebied en op kavelniveau enige mate van flexibiliteit in de woning­ segmentering. De woningsegmentering in Nieuwe Meer Oost komt uit op 35-40-25. Aan de hand van een monitoringssysteem wordt voor Schinkelkwartier gestuurd op het behalen van de woningsegmentering 40-40-20.

10% voorzieningen - circa 13.500 m² bvo commercieel - circa 13.500 m² bvo maatschappelijk

2 In 2025 is sociale huur tot €900,07 per maand, middeldure huur is van €900,07 tot €1.184,82 per maand, betaalbare koop is tot €405.000,-.

75

76

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Woondoelgroepen Door het woningaanbod af te stemmen op de stedelijke vraag, in het bijzonder de wijken van Nieuw-West, krijgt de ontwikkeling van het gebied betekenis voor de omgeving en draagt het bij aan een inclusieve stad. Belangrijk onderdeel van de vraag uit Nieuw-West is de verhuisbehoefte van jongvolwassenen en senioren naar woningen die geschikt zijn voor een tot twee personen. Afstemming van het woningaanbod zal onder andere de door­ stroming in het stadsdeel bevorderen, zodat bewoners meer kansen krijgen om in NieuwWest te blijven wonen. Dit gaan we in Nieuwe Meer Oost extra stimuleren door het toepassen van de voorrangsregeling om maximaal 25 procent van de te bouwen huurwoningen aan stadsdeelbewoners toe te wijzen. Met de ontwikkelende partijen in het gebied maken we hier nadere afspraken over. In de sociale huur is het grootste gedeelte van het woningaanbod bestemd voor een- en tweepersoonshuishoudens. Dit kunnen starters op de woningmarkt, doorstromers en senioren zijn. Het is in de sociale huur een uitdaging om voor een diverse mix van woondoelgroepen te bouwen, wat met name geldt voor gezins­ geschikte woningen. In Nieuw-West woont 35 procent van de gezinnen krap ten opzichte van 25 procent in heel Amsterdam. In ongeveer de helft van de gevallen gaat het om gezinnen in de sociale huur.

Het streven is dat een deel van de sociale woningvoorraad in Nieuwe Meer Oost geschikt is voor gezinnen. Hierover zijn of worden nadere afspraken gemaakt met de ontwikkelende partijen. Verder is het beleid om 1 procent van de woningen geschikt te maken als rolstoelwoning. In de middeldure sector zijn een- en twee­ persoonshuishoudens de voornaamste doelgroep. Daarbij zien we kansen om een deel van met name deze categorie te reserveren voor de maatschappelijke beroepsdoelgroepen waar leraren onder vallen, maar bijvoorbeeld ook zorgpersoneel, brandweer en politie. Het streven is om in de planontwikkeling een voorrangsregeling voor deze beroepsgroepen toe te passen. We zijn hier met ontwikkelende partijen over in gesprek. Daarnaast is een aanbod van grotere huurwoningen in de middeldure sector nodig voor gezinnen. Zowel in de middeldure als vrije sector zien we ruimte voor een mix van huur- en koopwoningen. Deze

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

zijn geschikt voor onder andere (internationale) kenniswerkers en expats. Het aantal 65-plussers neemt de komende jaren sterk toe, het aantal 80-plussers verdubbelt zelfs. Een deel van de ouderen woont niet in een geschikte woning en zal moeten verhuizen bij het ontstaan van te veel gebreken. De meeste ouderen willen in de eigen buurt blijven wonen. Bij voorkeur worden ouderenwoningen in geclusterde complexen gerealiseerd, nabij voorzieningen zoals een gezondheidscentrum, een supermarkt en ontmoetingsplekken met een goede OV-bereikbaarheid. Nieuwe Meer Oost zal aan al deze condities voldoen, waardoor het een geschikte buurt is voor ouderen om te wonen. Daarom zal 10 procent van de betaalbare voorraad gereserveerd worden voor ouderen. Met het profiel van innovatiedistrict en de ontwikkeling van een campushart is er ruimte om studenten in Nieuwe Meer Oost een plek te geven. Voor zowel jongeren (starters van 18 tot 28 jaar) als studenten (met een campuscontract MBO, HBO of universiteit) is Nieuwe Meer Oost interessant. Door te voorzien in jongeren- en studentenhuisvesting krijgen jonge mensen een kans op betaalbare woonruimte in de stad. Daarnaast kan jongerenhuisvesting het gebied op de kaart zetten. De inzet is om één of meerdere kennis- of onderwijsinstellingen in het gebied te laten landen.

Met oog daarop is het doel om een deel van de woningvoorraad in Nieuwe Meer Oost te reserveren voor jongerenen studentenhuisvesting rondom het campushart.

internationaal georiënteerde stedelingen groot. Daar komt bij dat het realiseren van grotere woningen in de huidige praktijk financieel een uiterst lastige opgave blijkt. Het realiseren van kleinere woningen is voor marktpartijen over het algemeen aantrekkelijker. Kleine woningen moeten voldoen aan minimale woonkwaliteitseisen. Gedeelde voorzieningen voor bewoners, zoals een wasruimte, kunnen daarnaast een bijdrage leveren aan het optimaliseren van ruimtegebruik en aan de woonkwaliteit als geheel. Er wordt aangesloten op de Aanpak Kleine Woningen, een van de acties uit het Woningbouwplan 2022-2028. Daarnaast zijn met de ontwikkelende partijen van de Timeless-kavel

Het aandeel woningen van 40-60 m2 bvo in Nieuw-West bedraagt 18 procent, wat relatief laag is ten opzichte van het aandeel stadsbreed (27 procent). Door hier in Nieuwe Meer Oost in te voorzien, spelen we in op de behoefte naar woningen voor een- en tweepersoons­ huishoudens. In het plan voor Nieuwe Meer Oost bedraagt de gemiddelde woninggrootte circa 76 m2 bvo / circa 55 m2 gebruiksoppervlak (go). Het bouwen van een substantieel aantal kleine woningen, namelijk kleiner dan 50 m2 go, sluit bovendien aan op het toenemende aantal kleine huishoudens in de stad. Daarnaast is met een groot deel van de werkgelegenheid in de kenniseconomie de aantrekkingskracht van het gebied voor kleine huishoudens en (jonge)

Om te voorkomen dat er uitsluitend kleine woningen worden gebouwd, gaan we in Nieuwe Meer Oost uit van een brede mix van woninggroottes en woontypologieën in de verschillende segmenten, geschikt voor uiteenlopende woondoelgroepen van jong tot oud.

5.4 Werken Toename werkprogramma In de huidige situatie is Nieuwe Meer Oost een monofunctioneel werkgebied. Als we het terrein van Global Switch buiten beschouwing laten is de huidige werkfunctie onder te verdelen in 30.000 m2 bvo voor het huidige IBM-kantoor en 50.500 m2 bvo op de Timeless-kavel. Het metrage werken neemt toe van 80.500 m2 nu tot circa 101.000 m2 bvo in de toekomst. Daarmee bedraagt het aandeel werken in de toekomstige situatie circa 30 procent van het totale programma voor Nieuwe Meer Oost. Bij het werkprogramma in de toekomstige situatie maken we onderscheid tussen kantoren (circa 93.000 m2 bvo) en bedrijven (circa 8.000 m2 bvo).

Internationale en lokale werkgelegenheid Woninggrootte

en Think District afspraken gemaakt over de minimale woninggrootte en het minimum aantal woningen in het middeldure segment met meerdere slaapkamers. Bovendien worden ze uitgedaagd om ook in de sociale sector de woninggroottes te optimaliseren en gezins­ geschikte woningen te maken. Gezinsgeschikte woningen zijn woningen met ten minste twee slaapkamers.

De economische groei in Amsterdam concentreert zich vooral in gemengde milieus, met wonen, werken, leisure en cultuur binnen handbereik. Dat is de omgeving waar talent zich thuis voelt en graag wil werken. Als innovatiedistrict biedt Nieuwe Meer Oost straks een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor innovatieve en kennis­ intensieve kantoren, bedrijven en instellingen in verschillende soorten en maten. Er is ruimte voor zowel internationale bedrijven als lokale onder­ nemers. Daarbij borduren we voort op de aanwezige vruchtbare voedingsbodem als gevolg van de aanwezigheid van toonaangevende bedrijven als IBM en B. Amsterdam. Voor Nieuwe Meer Oost sluit de toekomstige bedrijvigheid aan op het specifieke profiel waar

dit gebied zich op richt, namelijk Data & Business Analytics. We stimuleren niet alleen clustering van innovatieve bedrijven maar nadrukkelijk ook netwerkvorming met en tussen (kleinschalige) startups, scaleups, accelerators, broedplaatsen en betrokken ondernemers uit de buurt. Daarmee wordt samenwerking, uitwisseling en kruisbestuiving van kennis en innovatie gestimuleerd en wordt nieuw talent aangetrokken. De werkgelegenheid die wordt toegevoegd heeft bij voorkeur een sterke relatie met de (directe) omgeving in Nieuw-West. Dit draagt bij aan bestaanszekerheid en inclusieve eco­ nomische groei van de omgeving. Bedrijven worden uitgedaagd om hun lokale impact te laten zien, onder meer door aan te geven hoe zij lokaal talent willen werven (stage-, afstudeeren opleidingsplekken). Om diversiteit te stimuleren en startende en lokale ondernemers een kans te geven zich in Nieuwe Meer Oost te vestigen, streven we ernaar om 20 procent van de bedrijvigheid betaalbaar (maximaal €125,- per m2 verkoopvloeroppervlak) te laten zijn. Hiertoe zullen voor zover mogelijk nadere afspraken met de ontwikkelende partijen gemaakt worden.

Bedrijven en kantoren Voor een optimale bedrijfsvoering is het belangrijk dat wordt voorzien in bedrijfsruimte op de begane grond. Bij voorkeur voldoet deze bedrijfsruimte aan een aantal bouwkenmerken

77

78

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

waardoor deze geschikt is voor een zo ruim mogelijke range aan bedrijvigheid, bijvoorbeeld een hogere plint en verzwaarde verdiepingsvloer. Daarnaast is ook gestapelde bedrijfsruimte een mogelijkheid, bijvoorbeeld ten behoeve van innovatielabs, op de verdiepingen al dan niet in combinatie met kantooractiviteiten. Innovatielabs zijn werkruimten waar door middel van onderzoek en experiment tot innovatie wordt gekomen. Het is van belang dat de nieuwe kantoor­ gebouwen in tegenstelling tot traditionele, anonieme kantoorgebouwen een gemengde plint hebben, zodat het gebouw een gezicht krijgt langs de straat of aan het park. IBM verhuist naar een nieuw hoofdkantoor in het gebied. Het nieuwe gebouw krijgt voorzieningen in de plint en het gebouw zal gedeeld

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

worden met andere kantoorgebruikers, zoals scaleups. In het bestaande IBM-gebouw zijn kantoor, kunst en cultuur voorzien. Ook B. Amsterdam zal in het gebied blijven, op termijn mogelijk verspreid in nieuwe gebouwen. Gedurende de ontwikkeling van Schinkel­ kwartier zal de behoefte aan kantoren en bedrijven blijvend worden gemonitord, waarbij rekening wordt gehouden met het Kantorenplan Amsterdam 2019-2026 en regionale afspraken die in het kader van Platform Bedrijven en Kantoren (PlaBeKa) worden gemaakt. Een eventuele doortrekking van de Noord/Zuidlijn met een metrostation ter hoogte van de Johan Huizingalaan zal een belangrijke impuls geven aan de bereikbaarheid en daarmee het vestigingsklimaat van het innovatiedistrict nog verder gaan versterken.

5.5 Voorzieningen Divers voorzieningenaanbod In een bruisende stedelijke omgeving als Nieuwe Meer Oost zijn voorzieningen de belangrijkste smaakmakers. Het zijn deze functies die het gebied extra identiteit geven, waardoor mensen het gebied graag bezoeken. In de huidige situatie zijn er met B. Amsterdam twee horecagelegenheden en indoor sportvoorzieningen, waaronder padel, in het gebied aanwezig. Het toekomstige programma voor voorzieningen bedraagt circa 27.000 m2 bvo en bedraagt daarmee circa 10 procent van het totale programma voor Nieuwe Meer Oost. Op hoofdlijnen maken we onderscheid tussen maatschappelijke voorzieningen (circa 13.500 m2 bvo) en commerciële voorzieningen (circa 13.500 m2 bvo), bestaande uit subcategorieën waarvoor we specifieke uitgangspunten hebben geformuleerd. Maatschappelijke voorzieningen bestaan in beginsel uit onderwijs, jeugd-, zorg- en basisvoorzieningen, kunst en cultuur, sport, spelen en groen, maar ook andere vormen van maatschappelijke dienstverlening kunnen hieronder vallen. Commerciële voor­ zieningen bestaan uit horeca, detailhandel en overige dienstverlening. Maatschappelijke voorzieningen kunnen in sommige gevallen tegelijk ook commercieel zijn, denk bijvoorbeeld aan kinderopvang en gezondheidscentra.

Een divers voorzieningenaanbod is voor­waar­delijk voor het ontwikkelen van een aantrek­kelijk innovatiedistrict en het bieden van een inclusief en toegankelijk vestigingsklimaat. Om een inclusief en toegankelijk vestigingsklimaat te borgen is van belang dat 20 procent van de plint betaalbare ruimte (maximaal €125,- per m² vvo) wordt. Daarover maken we voor zover mogelijk met de ontwikkelende partijen nadere afspraken. Om tot een diverse en gedifferen­ tieerde invulling van de plint te komen voeren we gezamenlijk met de ontwikkelende partijen het gesprek. De ontwikkeling van Nieuwe Meer Oost biedt kansen om de bestaande ondernemerskracht in Nieuw-West te benutten en bij te dragen aan het optimaliseren van het voorzieningenniveau.

Maatschappelijke voorzieningen Het niveau van maatschappelijke voorzieningen in Nieuwe Meer Oost moet tijdig meegroeien met de groei van het aantal inwoners. Het is namelijk belangrijk dat we sociaalinclusieve, vitale buurten ontwikkelen waar iedereen kan meedoen, zich kan ontplooien, gestimuleerd wordt om te bewegen, gezond is en blijft en de benodigde zorg kan ontvangen in de eigen woonomgeving.

Referentienormen Het benodigde programma voor maatschap­ pelijke voorzieningen is gebaseerd op de Amsterdamse referentienormen maatschap­ pelijke voorzieningen, groen en spelen, die in juli 2024 geactualiseerd zijn. De opgave voor maatschappelijke voorzieningen in Nieuwe Meer Oost is onderdeel van de strategische inpassingsopgave van maatschappelijke voor­ zieningen in heel Schinkelkwartier. Om deze reden is het Strategisch Plan Maatschap­pelijke Voorzieningen Schinkelkwartier (bijlage 3) opgesteld, waarin een robuuste sociaal-­ruimtelijke voorzieningenstructuur voor heel Schinkelkwartier is opgenomen. In het Strategisch Plan Maatschap­ pelijke Voorzieningen hebben we geanticipeerd op de geactualiseerde referentienormen. Als vertrekpunt voor de benodigde maat­ schappelijke voorzieningen in Schinkelkwartier hebben we met behulp van de referentie­ normen berekend welk aantal en hoeveel vierkante meter voor elke voorziening nodig is, om zo een complete wijk te ontwikkelen. Verder hebben we rekening gehouden met het voorzieningenniveau in de aangrenzende bestaande buurten. Dit heeft geleid tot een totaalopgave voor heel Schinkelkwartier. Vervolgens hebben we afwegingen gemaakt over de spreiding van maatschappelijke voorzieningen over de buurten van Schinkel­ kwartier.

Uitgangspunt is dat we de juiste voorzieningen op de juiste plek en op het juiste moment realiseren, mede in relatie tot de fasering van de woningbouwopgave. De referentienormen voor maatschappelijke voorzieningen, groen en spelen verschillen per type woonmilieu en zijn gebaseerd op dichtheid, functiemenging en karakter van het gebied. Vanuit de ambitie een groene en leefbare stadswijk te maken zijn we in de projectnota Schinkelkwartier uitgegaan van referentienormen die horen bij een gemengd stedelijk woonmilieu. In de geactualiseerde referentienormen komt gemengd stedelijk woonmilieu overeen met gemengde stadsbuurt. In de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 is Nieuwe Meer Oost echter getypeerd als hoogstedelijk, waar lagere referentienormen bij horen, met als uitzondering ecosysteemgroen. Om recht te doen aan de ambities voor Schinkelkwartier laten we zien dat we des­ ondanks voldoen aan de referentienormen voor een gemengde stadsbuurt.