2. Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier.pdf

De deelopgave aan maatschappelijke voor­ zieningen voor Nieuwe Meer Oost is onderdeel van de totaalopgave voor Schinkelkwartier. Met deze investeringsnota Nieuwe Meer Oost geven we invulling aan een gedeelte van de totaal­ opgave voor Schinkelkwartier. Voor de meeste maatschappelijke voorzieningen voldoen we in Nieuwe Meer Oost aan de referentienormen. In sommige gevallen realiseren we zelfs meer dan nodig is, waarmee we bijdragen aan de opgave voor andere buurten van Schinkelkwartier. Voor een deel van de maatschappelijke voorzieningen, zoals een sporthal, voldoen we in Nieuwe Meer Oost niet aan de referentienormen. Dit deel wordt namelijk in andere buurten ingepast of, in het geval van georganiseerde buitensport, buiten het plangebied. Op basis van het Strategisch Plan Maatschappelijke Voorzieningen borgen we dat op het niveau van heel Schinkel­ kwartier wordt voldaan aan de referentienormen. In tabel op de volgende pagina staat het programma voor inpandige maatschappelijke voorzieningen in Nieuwe Meer Oost en ­verderop in het hoofdstuk zijn de beoogde locaties weergegeven. In het Strategisch Plan Maatschappelijke Voorzieningen is uitgegaan van circa 2.600 woningen voor Nieuwe Meer Oost. In deze investeringsnota gaan we uit van circa 2.850 woningen.

Dit verschil leidt niet tot een toename van woningen in heel Schinkel­ kwartier en leidt hierdoor niet tot wijzigingen in de opgave voor inpandige maatschappelijke voorzieningen. De maatschappelijke voor­ zieningen groen, sport en spelen worden toegelicht in hoofdstuk 6.

79

80

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Ruimtevraag inpandige maatschappelijke voorzieningen Nieuwe Meer Oost Onderwijs Integraal kindcentrum

3.400 m² en 1.400 m² buitenruimte (exclusief fiets- en scooterparkeren)

Aanvullende MBO en/of een andere onderwijsinstelling Kinderopvang solitair

maatwerk 350 m² plus 150 m² buitenruimte

Jeugd-, zorg-en basisvoorzieningen Gezondheidscentrum Sociaal buurtteam satelliet Buurtkamer

770 m² maatwerk 120 m²

Kunst en Cultuur 24 uurs-hub voor kunst en cultuur, inclusief nachtcultuur Broedplaats

Onderwijs In Nieuwe Meer Oost houden we rekening met de komst van een integraal kindcentrum (IKC). Een IKC biedt ruimte aan een basisschool, buitenschoolse opvang (BSO) en een kinderdagverblijf (KDV). Met de ontwikkelende partij van de Timeless-kavel is afgesproken om ruimte voor deze functie te reserveren op hun kavel. We voorzien de locatie van het IKC bij het meest oostelijke bouwblok ten zuiden van de Nieuwe Sloterweg. Het gebouw ligt dan centraal in de buurt en is via de Nieuwe Sloterweg makkelijk bereikbaar voor fietsers en voetgangers. Kinderen die met de auto worden gebracht, kunnen in-/uitstappen in een nabijgelegen binnenstraat, en via een groen binnenterrein naar de school wandelen. Bij de inpassing hanteren we de Ruimtelijke kaders voor alles-in-één-scholen in Amsterdam (6 februari 2023). Het IKC krijgt een totale oppervlakte van 3.400 m² bvo, de footprint van het gebouw is minimaal 1.500 m² bvo. Het gebouw wordt stand-alone ontwikkeld, dat wil zeggen dat er geen woningen bovenop de school komen. Op het dak komt een gymzaal die ook voor buitenschoolse activiteiten beschikbaar is. Vanuit de grondexploitatie is geld beschikbaar om de gymzaal op het dak en de buitenruimte van de bovenbouw te realiseren. Het schoolbestuur is bouwheer van de school en krijgt de grond en het schoolgebouw in eigendom. In de vervolgfase zal de gemeente in

maatwerk 1.200 m²

overleg met het schoolbestuur en de ont­ wikkelende partij van de Timeless-kavel bepalen op welke wijze het KDV een plek kan krijgen in het beoogde blok en welke maat­ regelen nodig zijn om geluidhinder voor nabijgelegen bewoners te beperken. De buitenruimte voor de midden- en bovenbouw (850 m2) ligt in de aangrenzende binnen­ straat en kan buiten schooltijd door buurt­ bewoners worden gebruikt. Het zoekgebied voor de buitenruimte voor de onderbouw (350 m2) en het KDV (200 m2) ligt direct rondom het schoolgebouw. De uiteindelijke locaties worden in afstemming met de ontwikkelende partij van de Timeless-kavel en het schoolbestuur bepaald. Het streven is om medegebruik voor omwonenden buiten schooltijden te faciliteren in de buitenruimte voor de onderbouw. De buitenruimte voor het KDV is direct gekoppeld aan de groepsruimte van het KDV in het gebouw.

zowel in de private als publieke sector. Dit kan een MBO, HBO of universiteit, een kennisinstituut of een mix in de vorm van bijvoorbeeld medegebruik zijn. Onderwijsinstituten kunnen een cruciale bijdrage leveren in de uitwisseling van kennis en onderzoek in de samenwerking met de innovatieve bedrijvigheid in het gebied. Kansrijke locaties voor een kennis- en onderwijsinstelling zijn langs de Johan Huizingalaan, ten noorden van de Nieuwe Sloterweg in de omgeving van het campushart of de losse gebouwen in het park (waaronder het iconische IBM-kantoor). Jeugd-, zorg- en basisvoorzieningen Nieuwe Meer Oost wordt een inclusieve buurt, wat betekent dat er ook voldoende jeugd-, zorg- en basisvoorzieningen beschikbaar zijn. De accommodaties zijn door de clustering op een plein of aan een doorgaande straat goed bereikbaar, toegankelijk, toekomstbestendig en duidelijk herkenbaar. De activiteiten richten zich op alle bewoners en bieden programma op het gebied van ontmoeting en waar nodig (ondersteunende) zorg. In Nieuwe Meer Oost is een gezondheids­ centrum nodig als buurtvoorziening. Dit is een locatie waar huisartsen en mogelijk ook eerstelijnszorg, wijkzorg en een apotheek geclusterd zijn. Bij voorkeur moet de locatie goed met openbaar vervoer bereikbaar zijn en om die reden nabij de Johan Huizingalaan liggen.

Een gezondheidscentrum komt bij voorkeur langs de Nieuwe Sloterweg of langs de promenade.

Aanvullend gaan we in Nieuwe Meer Oost uit van ruimte voor een zelfstandig kinderdag­ verblijf. Bij de inpassing van deze functie is de locatie flexibel, maar volgen we de normering voor geluid en houden we rekening met beperkingen vanwege luchtkwaliteit en ­omgevingsveiligheid.

Ten behoeve van het stimuleren van laag­ drempelige ontmoeting en activiteiten wordt een buurtkamer in het gebied ingepast. Het stadsdeel is primair aan zet voor de exploitatie en doelgroepafhankelijke programmering, in samenspraak met de welzijnsorganisatie en partijen in het gebied. De buurtkamer komt in de buurt van sociale huur- en ouderenwoningen en wordt bij voorkeur tegelijk met deze woning­ bouw opgeleverd. Deze functie is goed te combineren met of in de nabijheid van andere ontmoetingsfuncties. Aandachtspunt is dat de locatie op voldoende afstand komt van het nieuwe huis van de wijk, dat op termijn in Rieker­ park langs de Nieuwe Sloterweg is voorzien.

Het ecosysteem van het innovatiedistrict Nieuwe Meer Oost is niet compleet zonder één of meerdere kennis- en onderwijsinstellingen,

Verder kan Nieuwe Meer Oost, als een van de eerste buurten die binnen Schinkelkwartier ontwikkeld wordt, ook een satelliet-locatie voor

een buurtteam faciliteren. Het buurtteam is een laagdrempelige inloopvoorziening waar Amsterdammers terecht kunnen met vragen over zorg, wonen, geld, ontmoeten en veiligheid. Ook helpt het buurtteam de inwoners bij het vinden van de juiste ondersteuning. Deze kan gekoppeld worden aan een andere maatschappelijke voorziening in het gebied zoals een gezondheidscentrum of een buurt­ kamer. Kunst en cultuur De combinatie van creativiteit, ontspanning en vernieuwing past goed bij een bruisende stedelijke omgeving en een aantrekkelijk innovatiedistrict. Door het vertrek van IBM naar een nieuw kantoor elders in het gebied komt het iconische IBM-gebouw vrij, waardoor er ruimte ontstaat om het gebouw deels publiek te maken. De inzet is om hier een 24 uurs-hub voor kunst en cultuur te ontwikkelen, met name in combinatie met kantoor op de bovenliggende verdiepingen. Deze voorziening is gericht op culturele activiteiten voor participatie, educatie en talentontwikkeling, productie en presentatie. Daarbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan een combinatie van een podium met een museum en een expositie- en makersruimte voor lokale kunstenaars. In verband met de solitaire ligging in het park is een dergelijk gebouw ook kansrijk voor nachtcultuur.

Nachtcultuur omvat alle kunst en cultuur die tussen 22.00 en 6.00 uur wordt aangeboden, waaronder bijvoorbeeld nachtclubs en muziekpodia, en de ontmoetingsplaatsen die voornamelijk een sociaal-culturele rol vervullen in het nachtleven. Nachtclubs vallen ook onder horeca en zijn als zware horeca in het Horecabeleid 2025 opgenomen. Aanvullend kunnen combinaties en concentratie van allerlei culturele functies worden gezocht, eventueel gecombineerd met culturele horeca of leisure. Het cluster kan hiermee de buurt, maar ook de wijk en de stad bedienen. Een eventuele doortrekking van de Noord/Zuidlijn biedt een kans om hier stedelijke voorzieningen een plek te geven die profiteren van een optimale OV-bereikbaarheid. Er ligt een opgave voor het inpassen van een permanente broedplaats van 1.000 tot 1.500 m2 bvo, die mogelijk in een tijdelijke situatie op een andere plek in Nieuwe Meer Oost wordt gevestigd in afwachting van een permanente plek. Afhankelijk van het type broedplaats kan

81

82

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Groen Uitbreiding en versterking van het groen is een belangrijke opgave voor de ont­wik­keling van Schinkelkwartier en specifiek ook voor Nieuwe Meer Oost. Bij de uitbreiding van de groen­structuur houden we rekening met de geldende referentienormen voor gebruiksgroen en eco­systeemgroen. De uitwerking van de groen­structuur en de aansluiting op omliggende groenstructuren is onderdeel van het schets­ontwerp voor de openbare ruimte en komt in hoofdstuk 6 aan de orde.

een geschikte locatie worden aangewezen. Een broedplaats met een publiek deel kan goed worden ondergebracht in het kunsten cultuurcluster, maar kan ook worden ­gecombineerd in een levendige plint. Het faciliteren van overige culturele voor­ zieningen sluit goed aan op de behoefte uit de omgeving en past bij een innovatiedistrict. Aanvullend kan gedacht worden aan culturele ontmoetingsplekken met een religieuze insteek, bij voorkeur ook in de vorm van medegebruik door verschillende organisaties.

Kaart visie beoogde locaties maatschappelijke voorzieningen

BP

O

BK

art

ush

p Cam

GC

KDV

IKC

O GC Promenade

BP

CV NC

Onderwijs

Kunst en cultuur

IKC Integraal kindcentrum 1x

BP Broedplaats *

KDV Kinderopvang 1x

CV Culturele voorziening

O

NC Nachtcultuur

MBO, HBO, WO

Jeugd-, zorg- en basisvoorzieningen

GC Gezondheidscentrum met apotheek 1x * BK Buurtkamer 1x

*

Meerdere geschikte locaties

Sport en spelen Genoeg ruimte voor sport en spelen is ook belangrijk voor de ontwikkeling van Schinkel­ kwartier en specifiek voor Nieuwe Meer Oost. De inpassing van de referentienormen voor sport en spelen in de openbare ruimte is onderdeel van het schetsontwerp. Naast sport en spelen in de openbare ruimte komt ook georganiseerde buitensport in hoofdstuk 6 aan de orde. In Schinkelkwartier is ook een sporthal nodig. De woningbouwopgave van Nieuwe Meer Oost telt vanuit de referentienorm, hoewel in beperkte mate, mee in deze opgave. Daarnaast hebben we de ambitie om in Schinkelkwartier een nieuwe zwemvoorziening te ontwikkelen. De sporthal en de zwemvoorziening zullen een nader te bepalen locatie buiten Nieuwe Meer Oost krijgen, naar verwachting Riekerpark.

Commerciële voorzieningen Net als het niveau van maatschappelijke voorzieningen moet ook het niveau van com­merciële voorzieningen meegroeien met de groei van het aantal inwoners in Nieuwe Meer Oost. Bewoners, werknemers en gebruikers moeten de mogelijkheid hebben om in de buurt tijdens de lunch een broodje te halen, ’s avonds uit eten te gaan of de dagelijkse boodschappen te doen. De spreiding en omvang van com­ merciële voorzieningen hebben we gebaseerd op de functieprofielen (zie paragraaf 5.6), de voorzieningen in bestaande buurten in de omgeving en beoogde voorzieningen in de nieuw te ontwikkelen buurten van Schinkel­ kwartier. In het kader van de planuitwerking maken we met de ontwikkelende partijen nadere afspraken over de omvang en spreiding van commerciële voorzieningen in het gebied, gerelateerd aan de functieprofielen. Horeca We streven in lijn met het gemeentelijk horecabeleid naar een divers aanbod van horeca, dat goed aansluit op de beoogde levendigheid van een innovatiedistrict. In Nieuwe Meer Oost is ruimte voor horecavestigingen in verschillende soorten en maten, veelal gevestigd in de plint. Het gaat hier primair om (grand)cafés en bars (middelzware horeca) en koffiezaken, lunch­ rooms, ijssalons en restaurants (lichte ­horeca). Bij overige functies wordt ondergeschikte horeca gestimuleerd om ontmoeting extra te faciliteren. Specifiek voor het iconische IBM-

kantoor zien we kansen voor nachthoreca (zware horeca) vanwege de solitaire locatie. Deze maakt dan onderdeel uit van de 24 uurs-hub voor kunst en cultuur. De kleinschalige horecavestigingen zijn verspreid door de buurt mogelijk, bijvoorbeeld bij de toegang van een binnenterrein, maar de grootste concentratie is voorzien langs de promenade en de Nieuwe Sloterweg. In principe geldt het uitgangspunt maximaal één horecavestiging per straatwand (van hoek tot hoek), met uitzondering van de promenade en de Nieuwe Sloterweg. Bijzondere horecacategorie in Nieuwe Meer Oost is het reeds vergunde hotelconcept in het gebouw B@Home op de hoek van de Johan Huizingalaan en de Nieuwe Sloterweg. Dit betreft een maximum van 30 hotel­ appartementen voor maximaal vier personen van totaal 2.800 m² bvo. De verblijfsduur bedraagt minimaal drie nachten en maximaal zes maanden. Deze functie sluit ruimtelijk en functioneel goed aan op de woonfunctie en veelal gedeelde voorzieningen in B@Home en faciliteert ook in de behoefte om kenniswerkers in het gebied tijdelijke huisvesting te bieden. Hiermee draagt het bij aan het completer en aantrekkelijker maken van het innovatiedistrict. Het gebouw komt centraal te liggen tussen de verschillende B. gebouwen in het innovatiedistrict Nieuwe Meer. Leisure In Nieuwe Meer Oost is ook ruimte voor leisurefuncties.

Net als de ruimte die voor kunst en cultuur, horeca en sport wordt gemaakt in het gebied, is leisure verrijkend voor het innovatiedistrict op het gebied van cultuur en ontspanning. Gedacht kan worden aan functies zoals een spa, een bioscoop en een arcadehal. Detailhandel dagelijkse boodschappen Aangezien de ontwikkeling van het naast­ gelegen deelgebied Riekerpark en daarmee de realisatie van het wijkwinkelcentrum voor Schinkelkwartier pas over enkele jaren is gepland is er aanleiding om in Nieuwe Meer Oost een bescheiden winkelcluster te ­ontwikkelen. Dit is in lijn met het detail­handels­ beleid Amsterdam. Het winkelcluster bestaat uit een supermarkt van maximaal 2.000 m² bvo (1.500 m² winkelvloeroppervlak), aan­ gevuld met vier tot maximaal acht vestigingen

83

84

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

kleinschalige winkels gericht op de dagelijkse ­boodschappen, zoals een bakker of een drogist. Deze winkels hebben een maximum vestigingsgrootte van 200 m² bvo en een maximale ­gezamenlijke oppervlakte van 800 m² bvo.

centrum zal een andere volwaardige supermarkt binnen Schinkelkwartier een plek gaan krijgen. Samen vormen de winkelclusters langs de Nieuwe Sloterweg het winkelhart van Schinkelkwartier.

Het tijdig realiseren van een volwaardige ­supermarkt is van belang zodat toekomstige bewoners in de omgeving hun dagelijkse boodschappen kunnen doen. Een supermarkt in Nieuwe Meer Oost is gezien het woningbouw­ programma en de afstand tot omliggende bestaande winkelclusters verantwoord.

Overige (kleinschalige) dienstverlening Ten behoeve van een divers voorzieningen­ aanbod wordt ruimte geboden aan klein­ schalige dienstverlening. Dit zijn voorzieningen gericht op consumentverzorgende dienst­ verlening, niet zijnde detailhandel, maar ook dienstverlening met een meer (sociaal-) maatschappelijk karakter zou hieronder kunnen vallen. Voorbeelden van (kleinschalige) dienstverlening zijn een kapper, een nagelstudio, een coachingspraktijk, een yogaschool, een wasserette, een tandarts of een kinderdag­ verblijf. Daarnaast zijn kleinschalige voor­ zieningen gericht op zakelijke dienstverlening toegestaan, zoals een administratiekantoor. Ook evenementruimten of gedeelde publieke werkruimten, ondersteunend aan het innovatiedistrict, vallen hieronder.

Een supermarkt is uitsluitend op een specifieke locatie in Nieuwe Meer Oost toegestaan, ­namelijk het meest oostelijk deel van de Nieuwe Sloterweg, direct na de beoogde onder­ doorgang van de spoordijk. De directe ruimtelijke relatie en samenhang tussen dit winkelcluster en het wijkwinkelcentrum via de Nieuwe Sloterweg moet namelijk benadrukt worden. Het winkelcluster in Nieuwe Meer Oost vormt een opmaat naar het nog te ontwikkelen, naastgelegen wijkwinkelcentrum in Riekerpark. In dat winkel-

5.6 Functieprofielen De nieuwe ruimtelijke structuur van Nieuwe Meer Oost bestaat uit verschillende type straten en (verblijfs)plekken, waarbij verschillende functies passen. Om te kunnen sturen op het juiste programma op de juiste plek onder­ scheiden we zes functieprofielen die aansluiten op de steden­bouwkundige eenheden uit hoofdstuk 4: blokkenstad, parkrand, losse gebouwen in het park, Nieuwe Sloterweg met buurtplein, promenade en Johan Huizingalaan. De functieprofielen werken door in het plint­ programma en geven handvatten om de verschillende sferen van rust, reuring en ruis in het gebied te benadrukken. Het plintprogramma is namelijk bepalend voor de beleving op straat. Daarnaast is er vanuit de functieprofielen oog voor een gebalanceerde en afwisselende spreiding van dag- en avondactiviteiten en voor doordeweekse en weekendactiviteiten. Ook is er oog voor economische diversiteit qua type functie en vestigingsgroottes.

Door te spreiden en te mixen ontstaat er in Nieuwe Meer Oost een aantrekkelijk en gezond vestigingsklimaat voor ondernemers en voor­ zieningen. Economische diversiteit en een passende invulling van plinten op de juiste locatie zijn namelijk cruciaal voor het beoogde uitnodigende en interactieve karakter van het innovatiedistrict. De bewoners, werkenden, bezoekers, studenten en scholieren in Nieuwe Meer Oost kunnen hierdoor rekenen op een bruisende stedelijke woon- en werkomgeving. Hieronder lichten we eerst de functieprofielen toe, gevolgd door de visie op de invulling van de plinten. Sommige gebouwdelen vallen in meerdere functieprofielen. De oriëntatie van de gevel bepaalt welk functieprofiel leidend is. Bij de inpassing van functies wordt rekening gehouden met het hybride karakter van de gebouwdelen die in meerdere functieprofielen liggen.

Profiel blokkenstad De buurtstraten en binnenterreinen zijn relatief rustig vergeleken met de hoofdstraten maar bieden ook ruimte voor interactie en ontmoeting. In de plinten langs de buurtstraten voorzien we vooral woningen, waarbij het wenselijk is om hier ruimte te maken voor gezins- en ouderenwoningen. Dit wordt soms afgewisseld met bijvoorbeeld kleinschalige bedrijvigheid en voorzieningen zoals een koffietentje, een tandartspraktijk of een administratiekantoor bij de toegang van een binnenterrein. Dergelijke kleinschalige niet-woonfuncties (maximum vestigingsgrootte bedraagt 150 m2 bvo) nodigen uit om de binnenterreinen in te lopen. Leidend is dat er ruimte is voor de lokale economie.

WANDELEN WONEN

SPELEN

Aan de binnenterreinen wordt voornamelijk gewoond maar ook de activiteiten van de niet-woonfuncties zijn vanaf de binnenterreinen zichtbaar. Zo kan bijvoorbeeld een secundaire toegang voor bijvoorbeeld personeel, een kinderdagverblijf of een dansschool worden gemaakt, die een hoofdingang langs de Nieuwe Sloterweg, promenade of Johan Huizingalaan hebben. In het meest oostelijke blok ten zuiden van de Nieuwe Sloterweg is ruimte gereserveerd voor het IKC.

Profiel parkrand Langs de groene noord-zuidverbinding ligt de focus vooral op prettig wonen aan het buurtpark. Hier willen we een sfeer van rust benadrukken. De woonfunctie is op alle verdiepingen, inclusief de begane grond, leidend. De park­ rand is een aantrekkelijke plek voor ouderen en gezinnen om te wonen, nabij het groen, maar ook dichtbij de voorzieningen, zoals de supermarkt. Op de hoeken in de plint zijn onder­ brekingen met een kleinschalige publieke functie zoals horeca of een tandartspraktijk mogelijk (maximum vestigingsgrootte bedraagt 250 m2 bvo). In ieder geval langs de Nieuwe Sloterweg komen publieke functies. Het blok ten noorden van de Nieuwe Sloterweg vormt een uitzondering op het principe woonfunctie in de plint (zie profiel Nieuwe Sloterweg).

WONEN

85

86

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Referentiebeeld Park am

87

Profiel Nieuwe Sloterweg

Gleisdreieck, Berlijn

De Nieuwe Sloterweg wordt een levendige straat voor fietsers en voetgangers, waaraan het centrale buurtplein van Nieuwe Meer Oost is gelegen. Hier willen we een sfeer van reuring benadrukken. Het buurtplein en de aangrenzende bebouwing langs de Nieuwe Sloterweg vormen het campushart, waar mensen naartoe komen voor ontmoeting en verblijf. De Nieuwe Sloterweg verbindt het campushart met de andere twee toekomstige centrumgebieden in Schinkelkwartier, namelijk het winkelhart in Riekerpark aan het park en het cultureel hart in Schinkelhaven aan de havenkom. De drie centrumgebieden geven identiteit aan de toekomstige buurten van Schinkelkwartier. Een goede afwisseling van dag- en avondfuncties is voor de levendigheid en leefbaarheid van de Nieuwe Sloterweg en het buurtplein van belang.

Foto: Martijn de Wit

LEREN

WINKELEN

ONTMOETEN

Centrumgebieden Nieuwe Sloterweg

Profiel losse gebouwen in het park

VERBLIJVEN WERKEN

In de losstaande gebouwen in het park is er ruimte voor werken, wonen, leren en uitgaan. Hier willen we een sfeer van reuring benadrukken. Er komen twee woontorens met voor­ zieningen in de plint. Daarnaast krijgt IBM een nieuw kantoor, waar ook ruimte is voor andere bedrijvigheid waaronder scaleups. In het bestaande iconische IBM-kantoor voorzien we een hub voor kunst en cultuur, een centrale plek voor culturele en leisure voorzieningen zoals een theater, een museum, gecombineerd met educatie, horeca en nachtcultuur.

UITGAAN

De plinten in de gebouwen zijn publiek toe­ gankelijk en hebben een alzijdige open uitstraling. Dit geeft de gebouwen een gezicht in het park. De maximum vestigingsgrootte van de plint­functie bedraagt 350 m² bvo. Voor de culturele en leisure voorzieningen geldt een uitzondering. De vestigingsgrootte van deze voorzieningen is maatwerk, waarbij de voor­ ziening ook over meerdere verdiepingen verdeeld kan worden. De specifieke mix van functies zorgt ervoor dat de gebouwen in het park niet alleen overdag en doordeweeks maar ook ’s avonds en in het weekend tot een actief en levendig gebruik van het park leiden. Dit zorgt ervoor dat ’s avonds de sociale veiligheid in het park geborgd is. Deze stedelijke functies profiteren ook van de directe nabijheid van het beoogde metrostation ter hoogte van de Johan Huizingalaan.

Winkelhart Campushart

Plangrens Nieuwe Meer Oost

Centrumgebieden Schinkelkwartier

Nieuwe Sloterweg

Centrale pleinen Schinkelkwartier

Overige verbindende wegen

Bestaande winkelconcentraties

Cultureel hart

88

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Om deze verbindende centrumfunctie te benadrukken kent de Nieuwe Sloterweg zoveel mogelijk een aaneengesloten en afwisselende plint, gevuld met primair kleinschalige en publieksaantrekkende functies met een open en uitnodigende uitstraling. Plintfuncties waaraan gedacht kan worden zijn een dansschool, een kunstgalerie, een fietsreparatie­ bedrijf, een lunchroom of een restaurant (maximum vestigingsgrootte bedraagt 250 m² bvo). Uitzondering op deze vestigingsgrootte wordt gemaakt voor bijvoorbeeld een ­maatschappelijke voorziening zoals een gezondheidscentrum en de supermarkt.

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

De supermarkt langs het meest oostelijk deel van de Nieuwe Sloterweg in Nieuwe Meer Oost maakt deel uit van het bescheiden winkel­ cluster, met kleinschalige winkels die niet groter zijn dan 200 m2 bvo. Op de verdiepingen is een mix van wonen, bedrijvigheid en onderwijs voorzien. Een optimale afwisseling tussen onderwijs, bedrijvig­heid (zoals innovatielabs), kantoor­ functies en wonen (combinatie van studenten/ jongeren en andere woondoelgroepen) onderstreept de functie als campushart en maakt het centrumgebied compleet.

Referentiebeeld Wibauthof, Amsterdam

nieuwe experimenten en innovaties tentoon te stellen. De promenade nodigt uit tot flaneren en verblijf (op het terras). De plint is zoveel mogelijk aaneengesloten gevuld met actieve publieke functies en eventueel kan de plint uit

twee bouwlagen bestaan. De maximum vestigingsgrootte van de plintfunctie bedraagt 350 m² bvo. Zowel overdag als ’s avonds is hier levendigheid. Op de verdiepingen is de woonfunctie dominant.

Profiel Johan Huizingalaan De bebouwing aan de Johan Huizingalaan krijgt een zakelijke invulling en uitstraling met voornamelijk (multi-tenant) kantoren, her en der gemengd met wonen of stedelijke voorzieningen, zoals kennis- en onderwijsinstellingen. Hier is volop ruimte voor de innovatieve economie. Dit functieprofiel kent vooral sferen van reuring en ruis.

LEREN

Foto: Martijn de Wit

Op ooghoogte, en dan vooral op de hoeken, is een aantrekkelijke (eventuele tweelaags) plint voorzien, waarin publieke functies met een open uitstraling zich vestigen. Op de hoeken zijn de functies niet groter dan 250 m2 per vestiging, daarbuiten mogen de plintfuncties groter zijn. Er ontstaat een afwisselende mix van allerlei soorten bedrijvigheid (zoals een fietsenmaker of repaircenter), evenement­ ruimten, co-working spaces (gedeelde open­ bare werkruimten) en publieke functies, zoals dienstverlening, horeca, een sportschool of een leisurefunctie.

Profiel promenade

VERBLIJVEN

FLANEREN

De promenade speelt een cruciale rol in het verbinden van Nieuwe Meer Oost met Nieuwe Meer West, de buurt aan de westzijde van de Johan Huizingalaan, die ook onderdeel is van innovatiedistrict Nieuwe Meer. Hier willen we een sfeer van reuring benadrukken. Naast het campushart wordt de promenade een belang­ rijke hotspot van Nieuwe Meer Oost. Met een ligging op het zuiden en direct grenzend aan het park, is dit een perfecte locatie voor meerdere horecavestigingen. Denk aan grand cafés, restaurants, een ijssalon, afgewisseld met andere publieke functies, zoals consument­ verzorgende dienstverlening en leisure, zolang de functies een open en uitnodigende uitstraling hebben. Hier is ook ruimte om bijvoorbeeld

WERKEN

89

90

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Plintprogramma Onderstaande plintenkaart geeft in globale zin weer welke type functies waar nodig zijn om tot de gewenste straatactivering te komen in aansluiting op de bovengenoemde functie­ profielen. Door op de juiste plekken de ­leven­dige en niet-levendige plintfuncties te concentreren dan wel te spreiden ontstaat een herkenbare en samenhangende ruimtelijk-

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

91

­functionele structuur. Zo wordt duidelijk waar de rust of juist de reuring kan worden opgezocht. Dit zal de identiteit van Nieuwe Meer Oost ten goede komen en is ook belangrijk voor het creëren van een aantrekkelijk en gezond vestigingsklimaat voor ondernemers. Bij de invulling van de plinten is het daarom relevant om naast de functieprofielen, ook met deze plintenkaart rekening te houden.

Kaart visie invulling plinten

Wonen

Voorzieningen

Overzicht programma Nieuwe Meer Oost

Woningen

Werken

Aaneengesloten plint van kleinschalige publieksaantrekkende functies

Werkfuncties, dienstverlening en publieke functies Aantrekkelijke publieke plintfunctie op de hoek Horeca en andere publieke functies die verblijf stimuleren

Kleinschalige buurtgebonden functies/lokale economie Onderwijsvoorziening

Onderwijs

Innovatielabs

Hotel

Kantoor

Combinatie werken en voorzieningen

Datacenter

Woonfuncties in plint dominant

Maatschappelijk en/of commercieel

92

bijschrift

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

93

94

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

6

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Openbare ruimte

In dit hoofdstuk staat de openbare ruimte in Nieuwe Meer Oost centraal. Eerst gaan we in op de opgaven voor de openbare ruimte die de ambitie om Nieuwe Meer Oost door te ont­wikkelen tot een innovatiedistrict met zich meebrengt. Vervolgens beschrijven we de onderdelen water-, groen- en verkeersstructuur. We lichten toe met welke ingrepen we invulling geven aan de opgaven. Deze ingrepen hebben

we verwerkt in een schetsontwerp voor de openbare ruimte. Het schetsontwerp is een visuele weergave van de uitgangspunten voor de openbare ruimte in het stedenbouwkundig plan. Tot slot beschrijven we de structurerende elementen van de openbare ruimte in Nieuwe Meer Oost: de straten, bijzondere plekken en groengebieden die samen het geraamte van de nieuwe buurt vormen.

6.1 Naar een toekomstbestendige inrichting die interactie stimuleert Zoals beschreven in hoofdstuk 3 is de centrale ambitie om Nieuwe Meer Oost, in samenhang met het aangrenzende Nieuwe Meer West, door te ontwikkelen tot innovatiedistrict. Daarbij is de opgave om de verblijfskwaliteit te verbeteren en ruimtelijke samenhang met de omgeving te creëren. We sluiten aan bij de stedenbouw­ kundige en programmatische opgaven zoals beschreven in hoofdstuk 4 en 5.

Voortborduren op bestaande kwaliteiten De bestaande water- en groenstructuur in Nieuw-West en het omliggende landschap bieden een goede basis voor het ontwerp van de openbare ruimte in Nieuwe Meer Oost. De groene lanen, vaarten en stadsstraten in Nieuw-West vormen samen een robuust raamwerk van lange lijnen dat houvast biedt bij de gebiedsontwikkeling. Ook de nabijheid van de Oeverlanden en de Nieuwe Meer vormen

een belangrijke kwaliteit. De toekomstige water- en groenstructuur in Nieuwe Meer Oost willen we dan ook goed aansluiten op dit bestaande raamwerk en het omliggende landschap. In het plangebied zelf passen we de ecologische verbinding langs het spoortalud in en willen we deze verder versterken.

Aanpassing water- en groenstructuur De huidige water- en groenstructuur in Nieuwe Meer Oost is ontoereikend met oog op de toekomstige ontwikkeling. Er is relatief veel verharding, relatief weinig kwalitatief groen en de waterkwaliteit is onvoldoende. De huidige inrichting voldoet dan ook niet aan de eisen voor een klimaatbestendige inrichting: hemelwater kan onvoldoende worden opgevangen en de temperaturen lopen zomers sterk op. Bij de aanpassing van de water- en groenstructuur houden we rekening met de gemeentelijke

referentienormen voor groen en de water­ huishoudkundige eisen voor oppervlakte-, grond- en hemelwater.

Toevoegen van verblijfskwaliteit Een openbare ruimte die uitnodigt tot ont­ moeting, verblijf en beweging is voorwaardelijk voor het functioneren van het innovatiedistrict. Daarmee stimuleren we bovendien interactie tussen verschillende mensen. We zetten in op een hoge gebruiks- en belevingswaarde en een goede afwisseling tussen levendigheid en rust. We activeren de openbare ruimte door deze zorgvuldig te programmeren. Hierbij letten we op kruisbestuiving van ontmoeten, sporten en spelen in relatie tot het programma in de bouwblokken. We richten de openbare ruimte autoluw in en realiseren een fijnmazig netwerk voor fietsers en voetgangers. Verder beperken we met geluidschermen langs de snelweg en het spoor de geluidbelasting in de openbare ruimte. We maken het IBM-verleden van het gebied zichtbaar door karakteristieke elementen terug te laten komen in de openbare ruimte. We denken bijvoorbeeld aan informatievoorziening, kunst op het buurtplein en verwijzingen in straatnamen. Bij de inrichting van de openbare ruimte sluiten we aan op de gemeentelijke principes volgens Puccini, de Amsterdamse standaardisatie van de inrichting van de openbare ruimte. We (her)gebruiken zoveel mogelijk duurzame materialen zoals bestrating, zitelementen en openbare verlichting.

Gefaseerde inrichting In de huidige situatie is een groot deel van de grond in Nieuwe Meer Oost in erfpacht uit­gegeven en is de hoeveelheid openbare ruimte beperkt. In de toekomstige situatie neemt de hoeveelheid openbare ruimte per saldo toe. Enerzijds wordt een aanzienlijk deel van de huidige in erfpacht uitgegeven grond openbare ruimte. Het gaat om de straten, het plein en een deel van het buurtpark. Anderzijds geven we enkele onderdelen van nieuwe gebouwen in erfpacht uit. De nieuwe bouwblokken en de publiek toegankelijke binnen­ terreinen blijven in erfpacht uitgegeven. We richten het parkgedeelte op grond van ProRail in als openbare ruimte en werken het ontwerp, de uitvoering en het beheer hiervan in nauwe afstemming met ProRail verder uit.

De inrichting van de openbare ruimte wordt gefaseerd uitgevoerd en is veelal gekoppeld aan de ontwikkeling van de bouwblokken en afgestemd op de ondergrond. Uitzonderingen daarop vormen bovenplanse maatregelen zoals de Nieuwe Sloterweg, de herprofilering van de Johan Huizingalaan en de Henk Sneevlietweg. Gezien de samenhang met Nieuwe Meer Oost worden deze ingrepen wel in dit hoofdstuk aangestipt. De fasering van de inrichting van de openbare ruimte en de bovenplanse maatregelen lichten we nader toe in hoofdstuk 9.

95

96

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

6.2 Waterstructuur Nieuwe Meer Oost ligt in het polderpeilgebied Riekerpolder en heeft een streefpeil van -1,9 m NAP. De huidige waterstructuur in Nieuwe Meer Oost vormt een belangrijke drager voor het schetsontwerp openbare ruimte. Die structuur bevat een watergang langs de spoordijk en een grillig vormgegeven vijver ten zuiden van het monumentale IBM-gebouw.

Richting een circulair watersysteem

Huidige openbare ruimte

Toekomstige openbare ruimte

Plangrens Nieuwe Meer Oost

Plangrens Nieuwe Meer Oost

Grenzen erfpachtgebied

Grenzen erfpachtgebied

Openbare ruimte

Openbare ruimte

Gemeentewerf en recyclepunt

Publiek toegankelijke binnenterreinen (in erfpacht uitgegeven)

Buitenruimte (in erfpacht uitgegeven) Buitenruimte Global Switch Gebouwen (in erfpacht uitgegeven)

(in erfpacht uitgegeven)

ProRail eigendom

Gebouwen (in erfpacht uitgegeven)

Rijkswaterstaat eigendom ProRail eigendom (in te richten als openbare ruimte) Rijkswaterstaat eigendom Integraal kindcentrum en zoekgebied buitenruimte onderbouw en kinderdagverblijf (niet in erfpacht uitgegeven)

In de toekomstige situatie gaan we uit van het verleggen van de watergang langs het spoor­ talud in westelijke richting om zo ­voldoende ruimte te maken voor het buurtpark. De waterpartij ten zuiden van het monumentale IBMgebouw wordt in het schetsontwerp aangepast, waardoor onder andere drie eilanden ontstaan. De landschappelijke functie van de waterpartij voor het monument blijft behouden. Dit wordt als onderdeel van het buurtpark nader beschreven in paragraaf 6.5. Door de aanleg van een nieuwe watergang parallel aan de promenade in oost-westelijke richting en parallel aan de Johan Huizingalaan in noord-zuidelijke richting wordt de water­ structuur in Nieuwe Meer Oost verbonden met het water in de Oeverlanden. Daarmee vervallen de huidige twee duikers die het water in deze gebieden met elkaar verbinden. In de toekomst krijgt het water van Nieuwe Meer Oost via de sporendriehoek een verbinding met deelgebied Riekerpark, zodat in Schinkelkwartier een circulair watersysteem ontstaat. In Nieuwe Meer Oost doen we hiervoor een aanzet met een aansluiting hiervoor op de doorlopende watergang langs het spoor. Bij het toevoegen van verhard/bebouwd oppervlak en het dempen van oppervlaktewater moet in hetzelfde peilgebied watercompensatie plaatsvinden door nieuw oppervlaktewater te maken.

Voor het toevoegen van verhard/ bebouwd oppervlak moet 10 procent worden gecompenseerd en voor het dempen van oppervlaktewater moet 1-op-1 worden gecompenseerd. De verharding in het gebied neemt sterk af en het bebouwd oppervlak blijft min of meer gelijk. Per saldo is sprake van een afname van verhard/bebouwd oppervlak. In het gebied wordt oppervlaktewater gedempt en toegevoegd. Per saldo is sprake van een lichte afname

van oppervlaktewater. Deze afname wordt gecompenseerd binnen Schinkelkwartier, naar verwachting in deelgebied Riekerpark, dat onderdeel is van het peilgebied Riekerpolder. Voorwaarde is dat in elke fase van de ont­ wikkeling sprake is van een positieve balans. De fasering komt in hoofdstuk 9 aan bod. Samen met het waterschap Amstel, Gooi en Vecht werken we een watercompensatieplan van de gebiedsontwikkeling Nieuwe Meer Oost binnen peilgebied Riekerpolder verder uit.

Kademuren en natuurvriendelijke oevers In het ontwerp zorgt het water voor een vanzelfsprekende overgang tussen stad en landschap. Aan de stedelijke zijde van het water bepalen geometrische vormen en lange lijnen het beeld. Langs de Johan Huizingalaan en rondom de bouwblokken kiezen we daarom voor lage kademuren die kenmerkend zijn voor de watergangen in Nieuw-West. Aan de landschappelijke zijde creëren we meer organische vormen door middel van natuurvriendelijke oevers die bijdragen aan het verbeteren van de water­ kwaliteit en het verhogen van de biodiversiteit. Bovendien zorgen we er met deze ingrepen voor dat het water beter kan worden beleefd.

Klimaatadaptieve inrichting Als gevolg van klimaatverandering worden regenbuien frequenter en heviger en komen zomers vaker langere perioden van droogte voor. We zorgen in Nieuwe Meer Oost voor een klimaatadaptieve inrichting van de openbare ruimte en binnenterreinen, waarmee we aansluiten op de gemeentelijke Agenda Klimaatadaptatie 2024-2026. Dit betekent onder meer het voor­ komen van hemelwateroverlast en droogte. We voldoen aan de principes uit het Omgevingsprogramma Riolering 2022-2027 Amsterdam waarbij hemelwater wordt opgevangen, wordt vastgehouden en vertraagd wordt afgevoerd naar bodem, oppervlaktewater of riool. In de openbare ruimte doen we dit door onder andere het watersysteem uit te breiden, de hoeveelheid verharding te verminderen, groen toe te voegen en waterafvoerende straten te realiseren. Hiermee voorkomen we schade bij een bui van 70 mm in een uur. De openbaar toe­ gankelijke binnenterreinen moeten voldoen aan de principes van de waterneutrale bouwenvelop,

97

98

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

wat inhoudt het vasthouden van 60 liter per m², het afvoeren van 1 mm/uur en het beter benutten van opgevangen hemelwater. Perioden van droogte kunnen leiden tot een tekort aan bodemvocht en daarmee een slechte groei of sterfte van beplanting en (jonge) bomen. Het verminderen van de hoeveelheid verharding en het toevoegen van water en groen dragen bij aan het waterbergend vermogen en daarmee het beperken van de negatieve effecten van droogte. Verder houden we bij de inrichting van het groen rekening met droogteresistente en diverse bomen en beplanting. De grondwaterstand in het gebied zal met name als gevolg van de afname van de hoeveelheid

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

verharding stijgen. Het toevoegen van de watergang langs de promenade en het verleggen van de watergang langs het spoortalud in westelijke richting zorgen voor een demping van de grondwaterstijging. De grondwaterstand ligt in de buurt van de watergangen namelijk dichtbij het niveau van het oppervlakte­waterpeil. Van de ­water­gangen af bolt de grondwaterstand vervolgens op. Om voldoende afstand tussen de grondwaterstand en het ­maaiveldpeil te behouden houden we rekening met de gemeentelijke ontwateringsnorm van 0,9 meter. Concreet betekent dit dat we het maaiveld ten noorden van de watergang naast de promenade ophogen met een hoogste punt op het buurtplein.

Sociale veiligheid Sociale veiligheid is een essentieel aspect van een leefbare buurt. Het ontwerp en de inrichting van de openbare ruimte spelen hierbij een cruciale rol. Door te focussen op verschillende elementen kunnen we de (sociale) veiligheid in Nieuwe Meer Oost waarborgen: • Openbare binnenterreinen dienen toegankelijk te zijn maar ook overzichtelijk, met ruimten die sociale interactie aanmoedigen en tegelijk voldoende privacy bieden. • Fiets- en voetpaden en onderdoorgangen moeten goed verlicht en goed onderhouden zijn om een gevoel van sociale veiligheid te garanderen, vooral ’s avonds en ’s nachts.

• Een buurtpark kan fungeren als een ontmoetingsplek voor de gemeenschap, maar moet ook goed verlicht en vrij van verborgen hoeken zijn. Ook functies zoals bankjes, fonteinen en kunstwerken kunnen mensen aantrekken en het gevoel van gemeenschap versterken, waardoor de sociale veiligheid wordt vergroot. • Hoofdroutes dienen duidelijk gemarkeerd te zijn en goed onderhouden om een gevoel van richting en veiligheid te bieden. • Ogen op straat, zoals vanuit grondgebonden woningen met ramen die uitkijken op de openbare ruimte en publieke functies in de plint, dragen bij aan sociale controle.

6.3 Groenstructuur De huidige groenstructuur in Nieuwe Meer Oost bestaat uit de landschappelijke groenzone ten zuiden van het IBM-kantoor, het talud langs de spoorlijn en de groenstroken langs de Johan Huizingalaan en de Henk Sneevlietweg. Direct ten zuiden van het gebied ligt natuur- en recreatiegebied de Oeverlanden als onderdeel van de Westeinderscheg. De landschappelijke groenzone bij het IBM-gebouw, het spoortalud en de Oeverlanden zijn onderdeel van de ecologische structuur Amsterdam. Langs de Johan Huizingalaan, onderdeel van de Amsterdamse hoofdbomenstructuur, staan ter hoogte van het plangebied bergiepen die zijn aangemerkt als beeldbepalende bomenrij.

Verbinden van groen op verschillende schaalniveaus Huidige waterstructuur, in combinatie met verharding/

Toekomstige waterstructuur, in combinatie met verharding/

gebouwen en groen

gebouwen en groen

Plangrens Nieuwe Meer Oost

Plangrens Nieuwe Meer Oost

Groen 53.760 m²

Groen 82.620 m²

Water 24.300 m²

Water 22.410 m²

Verharding 91.650 m²

Verharding 61.720 m²

Gebouwen 87.220 m²

Gebouwen 90.180 m²

Uitgangspunt voor de toekomstige groen­ structuur in Nieuwe Meer Oost is om deze aan te sluiten op de groenstructuur in de omgeving en de kwaliteit van het aanwezige groen te benutten en zoveel mogelijk te versterken. Met het ontwerp voor Nieuwe Meer Oost verbinden we het groen op verschillende schaalniveaus met elkaar. Dit zorgt ervoor dat koele plekken op loopafstand bereikbaar zijn. Dichtbij huis voelt het groen van de buurtstraten en binnenterreinen als een verlengstuk van de woning.

De bouwblokken krijgen groene binnen­ terreinen die openbaar toegankelijk zijn en met elkaar en met het buurtpark in Nieuwe Meer Oost zijn verbonden via informele groene routes. We creëren sterke verbindingen met het omringende landschap. Nieuwe Meer Oost is zo ontworpen dat bewoners via de straten en het buurtpark naar de Oeverlanden kunnen lopen of fietsen. Na toekomstige realisatie van Riekerpark en de sporendriehoek zal het buurtpark goed verbonden zijn met en onderdeel vormen van een groter geheel. Er ontstaat op deze manier een doorkoppeling van groene ruimten die aantrekkelijk is voor mens en dier: tuin – binnenterrein – buurtstraat – park – recreatiegebied. De schoonheid van het landschap en de seizoenen kan zo in optima forma worden beleefd.

99

100

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Referentienormen voor groen, sport en spelen In hoofdstuk 5 zijn de Amsterdamse referentienormen maatschappelijke voorzieningen, groen en spelen geïntroduceerd en behandeld voor inpandige maatschappelijke voorzieningen. De referentienormen voor groen, sport en spelen in

de buitenruimte behandelen we in dit hoofdstuk. In onderstaande tabel geven we een overzicht van de referentienormen en bij­ behorende ruimtevraag voor Nieuwe Meer Oost. Op basis daarvan geven we aan in hoeverre we hier in Nieuwe Meer Oost invulling aan geven.

Ruimtevraag groen, sport en spelen Nieuwe Meer Oost

Huidige groenstructuur Nieuwe Meer Oost en omgeving

Voorziening

Referentienorm

Ruimtevraag

Gebruiksgroen

16 m² per woning

4,56 hectare

Ecosysteemgroen*

6 m² per woning en 0,1 m² per m² kantoor-, winkel- of bedrijfsruimte

2,86 hectare

Sport in openbare ruimte

1 m² per woning

0,29 hectare

Speelplek

1 per 300 woningen, minimaal 150 m² terrein

9,50 speelplekken

Speelveld

1 per 1000 woningen, minimaal 1000 m² terrein

2,85 speelvelden

Georganiseerde buitensport

5 m² per woning en 2,5 m² per studentenwoning**

1,24 hectare

* Bij een hoogstedelijk woonmilieu gelden lagere referentienormen, met uitzondering van ecosysteemgroen, daar komt 2 m2 per woning bij. Dit zou resulteren in een totale ruimtevraag van 3,43 hectare. ** Het aantal studentenwoningen in Schinkelkwartier is naar rato van het aantal woningen verdeeld over de deelgebieden

Groen Gezien de verdichtingsopgave is het voorzien in voldoende kwalitatief en openbaar toegankelijk groen een belangrijke voorwaarde voor de doorontwikkeling van Nieuwe Meer Oost tot innovatiedistrict. Groen is namelijk essentieel voor verblijven, ontspannen, bewegen, ont­ moeten, maar ook voor biodiversiteit en natuur­beleving, opvangen van hemelwater en tegengaan van hittestress. In de Amsterdamse referentienormen voor groen wordt onderscheid gemaakt tussen gebruiksgroen en ecosysteemgroen. In Nieuwe Meer Oost voldoen we aan de referentienormen voor gebruiksgroen, ecosysteemgroen en de afstand van woningen tot buurtgroen en stadsparken, en zorgen we bovendien voor bufferruimte voor andere buurten van Schinkelkwartier.

Beoogde groenstructuur Nieuwe Meer Oost en omgeving

Gebruiksgroen is stedelijk attractief groen waarin men kan verblijven en recreëren. De

oppervlakte dient minimaal een 0,5 hectare aaneengesloten te zijn en dient voor 60 procent te bestaan uit levend groen. De resterende oppervlakte van 40 procent is bedoeld voor paden, water en andere voorzieningen als sport en spel. Verder worden minimale afstanden gehanteerd tussen groen en woningen: 250 meter voor buurtgroen en 750 meter voor stadsparken. Met het buurtpark en de groen­ stroken rondom datacenter Global Switch geven we invulling aan de referentienorm voor gebruiksgroen. Buurtgroen is voor alle bewoners en werknemers op loopafstand (binnen 250 meter afstand) bereikbaar en het Landschaps­ park De Oeverlanden ligt om de hoek (binnen 750 meter afstand). Ecosysteemgroen, waaronder groen in binnenterreinen en beplantingsvakken in straten, heeft als belangrijkste doel om de buurt ­klimaat­adaptief te maken, maar draagt ook bij aan de biodiversiteit en de verblijfskwaliteit.

101

102

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Sport en spelen in openbare ruimte De openbare ruimte in Nieuwe Meer Oost programmeren we gedeeltelijk voor sport en spelen. Ruimte voor sport en spelen is b ­ elangrijk voor bewegen, ontmoeten en ontspannen en daarmee voor gezondheid. In de Amsterdamse referentienormen voor sport en spelen wordt onderscheid gemaakt tussen sport in de openbare ruimte, speelplekken en speelvelden. Het programma voor sport en spelen ver­spreiden we over de hele buurt, zodat deze voorzieningen voor elke bewoner goed bereikbaar zijn. Deze voorzieningen kunnen worden ingepast in het gebruiksgroen. Bij sport in de openbare ruimte denken we aan hardlooproutes, trapveldjes, bootcampplekken, urban gym en uitdagende trappen. We voorzien vanuit de referentienorm in meer dan voldoende ruimte voor ongeorganiseerde sport in de openbare ruimte, zoals bijvoorbeeld in het buurtpark en in de groenstrook langs de Henk Sneevlietweg. Gebruiksgroen en ecosysteemgroen

Sport en spelen in de openbare ruimte

Gebruiksgroen (inclusief water)

Speelplek

85.770 m²

9 x 150 m² (1.350 m²)

Ecosysteemgroen (openbare ruimte)

Speelveld

24.640 m²

1.000 m²

Ecosysteemgroen (binnenterreinen)

Speelveld (gecombineerd met schoolplein bovenbouw) 1.000 m²

22.740 m² (waarvan 7.150 m², 25% van de ruimtevraag, meetelt voor de referentienorm)

Sport in openbare ruimte (indicatief, ook elders in het gebied veel ruimte) 2.850 m²

Van de referentienorm voor ecosysteemgroen mag maximaal 25 procent van de totale ruimte­vraag op de kavel of het dak worden gerealiseerd. De ecologische verbinding langs het spoor en de beplantingsvakken in de buurtstraten behoren tot ecosysteemgroen (in de openbare ruimte). De groene binnenterreinen zijn belangrijk voor zowel functies die horen bij gebruiksgroen als ecosysteemgroen. Volgens de referentienorm tellen de binnenterreinen gedeeltelijk mee als ecosysteemgroen. Aanvullend kan de potentie van daken tot extra groen leiden. Ondanks dat we deze extra capaciteit aan binnenterreinen en groene daken niet nodig hebben voor het behalen van de

referentienormen voor groen en om die reden ook niet meerekenen, leveren ze daar uiteraard wel een bijdrage aan. Het is overigens niet uitgesloten dat delen van gebruiksgroen ook als ecosysteemgroen kunnen fungeren en vice versa. Het reeds aanwezige groen in Nieuwe Meer Oost is meegeteld in de groenberekening. Reden hiervoor is dat Nieuwe Meer Oost een mono­ functioneel werkgebied is en er zodoende een beperkte claim rust op het huidige groen. Daarnaast waarderen we het bestaande groen op tot kwalitatief groen, zodat het bijdraagt aan klimaatadaptatie en het verhogen van de biodiversiteit.

Speelplekken zijn bijvoorbeeld speeltoestellen en -aanleidingen. Met name voor de jongste kinderen, die niet zonder begeleiding van ouders hun buurt uit kunnen, is het van belang dat deze speelruimte op loopafstand te bereiken is. Met oog op sociale veiligheid voorzien we een aantal speelplekken in de publiek toegankelijke binnenterreinen. Dit werken we nader uit met de ontwikkelende partijen. Aanvullende speelplekken realiseren we op logische plekken in het buurtpark, zodat we voldoen aan de referentienorm. Speelvelden zijn bijvoorbeeld kleine veldjes met goaltjes of baskets, geschikt voor kinderen van alle leeftijden. Een schoolplein kan fungeren als speelveld in de wijk, maar moet dan wel onder­ deel van de openbare ruimte zijn en dus ook na schooltijd toegankelijk zijn. Het schoolplein voor de bovenbouw in Nieuwe Meer Oost voldoet aan deze voorwaarden en wordt dus dubbel gebruikt. Daarnaast passen we in het buurtpark één speelveld in. We voldoen niet geheel aan de referentienorm voor speel­velden. Dit is aanvaardbaar, omdat we ruim voldoende groen realiseren en hierin in dubbelgebruik voorzien. De robuuste groenstructuur van Nieuw-West, zoals beoogd in het Algemeen Uitbreidingsplan (AUP), is niet overal volledig tot zijn recht gekomen. Dit komt onder andere door de spreiding van recreatieve voorzieningen, zoals

speelplekken en sportvelden, die omwille van gangbare loopafstanden voor elke leeftijdsgroep een plek kregen in groen- en parkstroken. In het plan voor Nieuwe Meer Oost bieden we voldoende ruimte voor sport en spelen en borgen we de robuustheid en doorwaad­ baarheid van het landschap. Daarbij zoeken we aansluiting op de bestaande verbindingen in de nabije omgeving waaronder de Oeverlanden, het spoorpark Ringzone West en de Sportas, waardoor een fijnmazig netwerk van formele en informele sport- en beweegroutes ontstaat. Georganiseerde buitensport Georganiseerde buitensport is een integraal onderdeel van de ontwikkeling van Schinkel­ kwartier en daarmee van Nieuwe Meer Oost. Doel is het tijdig borgen van voldoende ruimte voor sporten in en nabij Schinkelkwartier. Dat betekent dat we vanaf de start rekening houden met voldoende sportvoorzieningen, al dan niet in tijdelijke vorm, zodat de sport kan mee­ groeien met de wijk. De aanwezigheid van kinderen is daarbij een belangrijke bepalende factor voor de inschatting van de sportopgave in een gebied. De sportvoorzieningen zijn toe­gankelijk en bereikbaar voor iedereen en het aanbod is zo divers mogelijk. Het inpassen van de 1,24 hectare georganiseerde buitensport volgend uit het woningbouw­ programma voor Nieuwe Meer Oost maakt onderdeel uit van de opgave van 4,8 hectare op het niveau van heel Schinkelkwartier.

De gefaseerde ontwikkelstrategie voor sport uit de projectnota Schinkelkwartier blijft het uitgangspunt. We gaan dus ook nog altijd uit van de inpassing van ten minste 1 hectare binnen Schinkelkwartier en 3,8 hectare buitenplans in de te intensiveren sportparken Sloten en Sloten-West. In Nieuwe Meer Oost zal geen georganiseerde buitensport worden ingepast. Op 1 april 2025 heeft het college de Ontwikkel­ strategie Sportpark Sloten en Sloten-West vastgesteld. Momenteel werkt de gemeente de herinrichting van de sportparken Sloten en Sloten-West verder uit. Er bestaat nog ruimte om de bestaande sportvoorzieningen beter te benutten, onder andere in verband met de huidige ondercapaciteit. Vanuit de gebieds­ ontwikkeling in Nieuwe Meer Oost leveren we een financiële bijdrage voor de herinrichting van de benodigde 1,24 hectare op de sport­ parken.

103

104

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

In geval van wijzigingen van de ecologische structuur is een besluit van de gemeenteraad nodig. In de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 is het voornemen opgenomen om de ecologische structuur van Amsterdam toe te voegen aan de Amsterdamse hoofdgroenstructuur.

De Plantijn

Sloterstrip

Schinkelhaven

Nieuwe Meer Oost

Riekerpark

Nieuwe Meer West

Georganiseerde

Plangrens Nieuwe Meer Oost

Hoofdas voor bereikbaarheid sportclusters

Zoekgebied voor tijdelijke sport

Bestaande verbindingen in beweeglandschap

buitensport

(beschikbare zoekruimte 1,75 hectare in totaal) Sportas (bestaand cluster georganiseerde buitensport) Zoekgebied georganiseerde buitensport, sporthal en zwembad (opgave ten minste 1 hectare in totaal)

Intensivering bestaande sportparken Sloten en Sloten-West

De benodigde 4,8 hectare voor heel Schinkel­ kwartier in de eindsituatie zal pas op langere termijn beschikbaar zijn. Er zijn daarom twee locaties aangewezen die tijdelijk ingezet worden voor georganiseerde buitensport: een deel van het Keynesplein in Nieuwe Meer West en een deel van de voormalige sportvelden in Riekerpark. Het Keynesplein kan de eerste jaren van de gebiedsontwikkeling in Nieuwe Meer Oost, langs de Johan Huizingalaan, bijdragen aan de leefbaarheid voor de eerste bewoners en aan de activiteit in het innovatiedistrict Nieuwe Meer. Programmering van de tijdelijke locaties is mogelijk voor zowel tradi­tionele sporten met een kleiner veld­ oppervlak als voor opkomende urban sporten (footy, korfbal, basketbal, skaten, bmx en boulderen). De daadwerkelijke invulling zal mede met de sportsector (waaronder bonden en sportaanbieders) nader worden bepaald. Dit geldt ook voor de later te realiseren 1 hectare georganiseerde buitensport binnen Schinkelkwartier.

Versterken ecologische verbindingsfunctie De groenblauwe corridor in de oost- en zuidflank van Nieuwe Meer Oost is in de Ecologische Visie Amsterdam aangewezen als onderdeel van de ecologische structuur van Amsterdam. Deze structuur verbindt groengebieden in NieuwWest met de Oeverlanden en vormt daarmee een belangrijke ecologische verbinding voor stadsnatuur die cruciaal is voor het behouden van de biodiversiteit in Amsterdam. Uitgangspunten ecologische structuur Doel van de Ecologische Visie, een uitwerking van de Structuurvisie Amsterdam 2040, is om groene gebieden met elkaar te verbinden waar­door het leefgebied van diverse planten diersoorten wordt uitgebreid. Om de ecologische structuur goed te laten functio­ neren moeten knelpunten worden aangepakt. Ruimtelijke plannen mogen niet leiden tot een verzwakking van de ecologische structuur doordat bijvoorbeeld extra barrières ontstaan.

Huidige natuurwaarden Nieuwe Meer Oost bestaat voor een groot gedeelte uit verharding. Binnen de verharde delen is nauwelijks sprake van natuurwaarden. De groenblauwe corridor in de oost- en zuidflank van het gebied heeft de hoogste natuurwaarde, voornamelijk bij de bestaande bomen en vegetatie op de landtong. Er is geschikt leefgebied aanwezig voor verschillende diersoorten aanwezig: vleermuizen, kleine zoogdieren, vogels, amfibieën, reptielen en insecten. In het riet broeden rietvogels, langs de oevers van de watergang en op de spoordijk is geschikt leefgebied aanwezig voor onder andere de kleine watersalamander. Het struweel op de landtong is geschikt voor kleine zoog­ dieren zoals de egel. De bomen bieden broed­gelegenheid voor vogels en verblijf­ plaatsen voor vleer­muizen. Vleermuizen foerageren in het gebied en vogels vinden hier voedsel. Op de spoordijk zijn groeiplaatsen van orchideeën en leef­gebied voor vlinders en wilde bijen aanwezig. De groenblauwe corridor fungeert ook als migratieroute voor onder andere de ringslang en de bunzing. Impact stedenbouwkundig plan In het stedenbouwkundig plan voor Nieuwe Meer Oost zijn twee bouwblokken (gedeeltelijk) binnen de huidige ecologische structuur geprojecteerd: het nieuwe multi-tenant kantoor (dat in 2024 is vergund) en het meest oostelijke bouwblok in Think District direct ten noorden van het buurtpark.

Daarnaast verleggen we de watergang langs de spoordijk in westelijke richting, zodat tussen de watergang en de groene zone langs het spoor ruimte ontstaat voor inpassing van een verbinding voor langzaam verkeer, recreatie, sport en spelen in de openbare ruimte. Echter, door verschillende ingrepen te doen zorgen we ervoor dat deze plannen niet leiden tot een verzwakking van de ecologische structuur. Integendeel, door maatregelen te treffen en hoge eisen te stellen aan het gebruik en de inrichting kunnen we de natuurwaarden en ecologische verbindings­ functie juist versterken. We richten een zone exclusief in voor ecologie en verbinden die

optimaal met het groen in de omgeving. Bovendien heffen we bestaande barrières in de ecologische structuur op en voorkomen we nieuwe barrières. Verder zorgen we voor een aanzienlijke reductie van de geluidbelasting in de ecologische structuur door langs de snelweg en het spoor geluidschermen te realiseren. Ecologische verbindingen omgeving Het plan voor Nieuwe Meer Oost voorziet in een uitbreiding van de water- en groenstructuur en groenblauwe verbindingen met de omgeving. Zo realiseren we een robuuste groenblauwe verbinding onder de A4 naar de Oeverlanden met aan de oostzijde stobben of stortstenen. Deze verbinding sluit goed aan op de verbinding langs het spoortalud. Bij de toekomstige herprofilering van de Johan Huizingalaan kan aanvullend een faunapassage gerealiseerd worden, waarmee de oost-west verbinding wordt verbeterd. Op termijn gaan we bovendien uit van een nieuwe oost-west verbinding voor dieren tussen het groen van Nieuwe Meer Oost, de sporendriehoek en Riekerpark. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheid om een faunapassage te realiseren in de onderdoorgang van de spoordijk ter plaatse van de Nieuwe Sloterweg.

105

106

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

107

Geschikt habitat voor verschillende soorten We zetten nadrukkelijk in op het realiseren van divers habitat, zodat er voor verschillende soorten geschikt leefgebied aanwezig is. Daarbij hanteren we als principe: hoe meer diversiteit in groen, hoe hoger de biodiversiteit.

Referentie water- en oeverzone Foto: Florinda Nieuwenhuis

Ecologische structuur

Huidige ecologische structuur

Referentie buurtpark Foto: Gemeente Amsterdam

Referentie hogere taludzone Foto: Saxifraga – Jan van der Straaten