2. IC 2021 12 01 Advies Hendrick de Keyserschool.pdf

Bezoekadres: Weesperplein 8 (Vm. Stadstimmertuin 4-6) Postbus 1409 1000 BK Amsterdam www.crk.amsterdam.nl

Integrale Commissie Advies nr. 2021-15 Status: definitief

Onderwerp Datum Commissie

Hendrick de Keyserschool, Entreegebied Gulden Winckel 1-12-2021 (hybride) Eric Luiten (voorzitter), Annuska Pronkhorst, Albert Herder, Marianne Griffioen, Jeroen Schilt, Hans van der Made

Secretaris

Paul Rosenberg, Pepijn Diepeveen

Toelichting

Wessel de Jonge (WdJ architecten), Pieter Klomp (R&D) Arwen Schram, Ronald Kleine (PMB), Jeroen Semeijn (WdJ architecten), Nicole Plasschaert (Stadsgenoot), Lotte Klous (Rochdale), Joris Broekhuizen (R&D), Jannie Vinke (ANA architecten), Karin Westerink (M&A)

Overige deelnemers

Achtergrond Vanaf 2016 is door drie corporaties in overleg met de gemeente gewerkt aan een verdichtingsplan voor het Entreegebied Gulden Winckel dat uitgaat van het toevoegen van 300-600 woningen. De bedoeling en verwachting is dat door de verdichting het gebruik en kwaliteit van de openbare ruimte en de sociale veiligheid zullen verbeteren. Op 12 februari 2020 is door de Integrale Commissie geadviseerd op de inhoud van de principenota. De commissie constateerde dat het verdichten in principe mogelijk is maar adviseerde om een raamwerk openbare ruimte leidend te laten zijn in de planvorming en voor het middendeel (waar het Elseviergebouw deel van uitmaakt) en zuidelijke deel (met de Hendrick de Keyserschool) de analyse van de monumentwaarde van de afzonderlijke gebouwen als uitgangspunt te nemen voor de ontwikkeling. Vraagstelling Voor de plot van Stadgenoot met daarin het gemeentelijke monument het Hendrick de Keysergebouw is een bouwenvelop ontwikkeld, waarbij voorgesteld wordt om een gedeelte te slopen, namelijk de gymzaal, om ruimte te bieden aan de woningbouwopgave. Wij vragen u om een oordeel te geven over het integrale model voor de bouwenvelop van Stadgenoot en bij uw oordeel ook de twee andere modellen te betrekken.

De Commissie Ruimtelijke Kwaliteit adviseert de gemeente Amsterdam over de integrale kwaliteit van de fysieke leefomgeving: stedebouw, openbare ruimte, cultuurhistorie, welstand en monumenten.

Commissie Ruimtelijke Kwaliteit Riomte

Datum 1-12-2021 (hybride) Hendrick de Keyserschool, Entreegebied Gulden Winckel Pagina 2 van 4

Advies De commissie beschouwt de Hendrick de Keyserschool, zoals ook in het eerdere advies is aangegeven, als een hoogtepunt in de naoorlogse scholenbouw, waarvan de essenties als door een wonder vrijwel in de originele staat bewaard zijn gebleven. De Commissie is ervan overtuigd dat de waardering voor deze schepping van architect Nicolaï over enige decennia veel algemener zal zijn dan nu. Er is dan ook veel waardering voor Stadgenoot en voor WDJ architecten voor de buitengewoon zorgvuldige wijze waarop de restauratie en herbestemming van dit monument wordt voorbereid. Tegelijk vindt de commissie het - in het kader van de transformatie - slopen van een onderdeel van het gebouw geen begaanbare weg. De compositie van de school kenmerkt zich door een samenhangende en zeer uitgekiende combinatie van bouwkundige elementen, waarbij de grootte, de functie en de expressie van de samenstellende volumes prachtig in balans zijn. De gymzaal is een markant onderdeel van deze compositie en kan niet uit het geheel worden verwijderd en door iets anders vervangen, zonder de overtuigingskracht en evidentie van het geheel geweld aan te doen. De getoonde modellen voor het toevoegen van woningen en de variantenstudie die daar deel van uitmaakt, laten zien dat er voor deze locatie geen voor de hand liggende oplossing bestaat om substantieel bouwmassa toe te voegen.

Vanuit het gebouw geredeneerd ligt het het meest in de rede om in de geest van Nicolaï door te stapelen met doosvormige volumes. Deze exercitie heeft niet tot een esthetisch en financieel haalbaar resultaat geleid. Over het voorkeursmodel is de commissie, wanneer we het slopen van de gymzaal buiten beschouwing laten, verdeeld: het toevoegen van in hoogte en rooilijn verspringende volumes en het maken van een binnentuin kunnen op enige sympathie rekenen. Twijfels zijn er over de hoogte van de toren die wordt toegevoegd op de plaats van de gymzaal en over de verblijfskwaliteit van de restruimte tussen de westelijke gevelwand en het talud van de snelweg. De toren wordt met 41 meter dominant over de horizontale gestapelde bouwelementen van de school en verhoudt zich daardoor slecht tot de basisopzet van het monument. De ruimte tussen de nieuwbouw en het talud van de A10 is op sommige plaatsen maar 7 meter. De commissie gelooft niet dat daar met de voorgestelde ingrepen de gewenste kwaliteit en sociale veiligheid worden gehaald. Ten aanzien van de varianten waarbij de gymzaal wordt gespaard en de bebouwing wordt geconcentreerd in één schijfvormig volume is ook geen consensus. Dit is puur architectonisch gezien een helder gebaar dat de school in tact laat en past in het AUP-idioom.

Maar de commissie ziet ook de duidelijke beperkingen van dit voorstel: weinig interactie met de openbare ruimte, een nieuwe schijf die het doorsnijdende effect van de A10 bevestigt, visuele concurrentie met het Elseviergebouw en windhinder en schaduw voor de naastgelegen Rochdale-kavel. De commissie is van mening dat gezien de uitvoerige verkenningen en varianten er weinig anders valt te concluderen dan dat het overeengekomen kwantitatieve programma van eisen het historische, stedebouwkundige en landschappelijke ‘laadvermogen’ van de locatie overstijgt. De commissie adviseert u opnieuw te bezien of er een financieel haalbaar programma is te

Commissie Ruimtelijke Kwaliteit Riomte

Datum 1-12-2021 (hybride) Hendrick de Keyserschool, Entreegebied Gulden Winckel Pagina 3 van 4

ontwikkelen dat wel inpasbaar is en waaruit ook de restauratie kan worden betaald. Want de commissie is zich ook bewust van het feit dat het respecteren van het monumentale schoolgebouw an sich geen garantie biedt voor een duurzaam voortbestaan. De voorgenomen restauratie is van grote betekenis voor de vitaliteit en uitstraling van dit gebied. Aanvullende opmerkingen De inrichting van de openbare ruimte in het plan is nog schetsmatig aangegeven. De commissie adviseert dit (welke variant ook het uitgangspunt wordt) veel preciezer uit te werken en meer samenhang aan te brengen tussen de binnentuin en de groenzone langs het talud. In de naoorlogse stedebouw is een groenaanleg geen restruimte maar een volwaardige contramal van de gebouwde omgeving. Die worden idealiter tegelijk en op hetzelfde uitwerkingsniveau ontwikkeld. Het oorspronkelijke ontwerp van Jan Bijhouwer voor de binnentuin van de school biedt mogelijk een interessant aanknopingspunt.

Amsterdam, 7 december 2021 Commissie Ruimtelijke Kwaliteit

Eric Luiten, voorzitter

Commissie Ruimtelijke Kwaliteit Riomte

Datum 1-12-2021 (hybride) Hendrick de Keyserschool, Entreegebied Gulden Winckel Pagina 4 van 4

Bijlage Beleidskaders: - Koers 2024. Ruimte voor de Stad - Projectnota Entreegebied Gulden Winckel (dec. 2020) Aangeleverde stukken: - Herbestemming Keyserschool Amsterdam (presentatie WDJ architecten, 26-11-2021) - Hendrick de Keijser. Entreegebied Gulden Winckel (presentatie WDJ Architecten 1-122021) - Stedenbouwkundige uitgangspunten (presentatie R&D, 1-12-2021) - Entreegebied Gulden Winckel: projectbesluit (notitie t.b.v. SIRK 25-11-2021) - Notitie over Krelis Louwenstraat 1 (voormalige Hendrick de Keyserschool), (M&A 2-92020) - Bouwhistorisch onderzoek Hendrick de Keyserschool (Suzanne Fischer, 30 april 2020) - Stedenbouwkundige uitgangspunten (presentatie R&D, Stadgenoot, 1-12-2021)