2_GGD26-0216 factsheet valpreventie.pdf
Tekst van het document
GGD Amsterdam
Valongevallen bij 65-plussers in Amsterdam inzicht en preventie
Factsheet
Inzicht en preventie valongevallen
Vallen kan grote gevolgen hebben voor 65-plussers. Zowel voor henzelf als voor de maatschappij. Een val kan impact hebben op de zelfredzaamheid en de kwaliteit van leven. Door het vroegtijdig opsporen en herkennen van valrisico’s, kunnen veel valincidenten voorkomen worden. Het programma Vitaal Ouder Worden werkt aan vier speerpunten: valpreventie, lichamelijke vitaliteit, mentale veerkracht en een gezonde leefomgeving.
Valpreventie De ketenaanpak Valpreventie zorgt ervoor dat inwoners met een valrisico vroegtijdig worden opgespoord en op de juiste plek voor ondersteuning terecht kunnen. Dat kan variëren van laagdrempelig beweegaanbod in de sociale basis tot maatwerk valpreventieve interventies door geschoolde professionals. Binnen de ketenaanpak worden inwoners en professionals- uit de brede sociale basis, de valpreventieve interventies en het medisch domein met elkaar verbonden. Lichamelijke vitaliteit Voldoende lichaamsbeweging en een gezond voedingspatroon zijn cruciaal voor het behouden van fysieke en mentale gezondheid en vermindert het risico op vallen. We stimuleren en agenderen een divers sport- en beweegaanbod en een gezond voedingspatroon. Vitaal Ouder Worden werkt samen met Sport en Bos om het beweegaanbod toegankelijk en betaalbaar te maken voor iedereen.
Mentale Veerkracht Veerkracht is essentieel om goed om te gaan met uitdagingen bij het ouder worden, zoals gezondheidsproblemen, verlies van dierbaren en andere levensveranderingen. Vitaal Ouder Worden maakt oudere Amsterdammers bewust van het belang van een gezonde leefstijl en activeren hen om stappen te nemen. We sluiten in onze contacten en communicatie aan bij de leefwereld en behoeften van de diverse groepen ouderen in Amsterdam. Gezonde leefomgeving Een omgeving die uitnodigt om te bewegen en anderen te ontmoeten bevordert de algehele gezondheid en het welzijn. Vitaal Ouder Worden agendeert bij- en werkt samen met, afdelingen binnen de gemeente die gaan over de inrichting van de openbare ruimte.
2
Factsheet
Inzicht en preventie valongevallen
Vrouwen en 85-plussers vallen het vaakst • Vrouwen zijn vaker tenminste een keer gevallen en zijn vaker gewond geraakt bij een val dan mannen. • Bij 85-plussers zijn de cijfers het hoogst: 50% is gevallen en 23% is gewond geraakt bij een val. • Bij 65-74 jarigen is dit lager: 27% is gevallen en 13% is gewond geraakt bij een val. 20 50 23
Leeftijd
85+ 12
75-84 65-74
Geslacht
V M
Totaal
15 7
28
9
8 9
>130% beleidsmatig minimum ≤130% beleidsmatig minimum
31
13 13
35
16 11
Alleenwonend Anders
29
13
Po, vmbo, mbo-1
2 of meer keer gevallen 37
18
Mbo 2-4, havo, vwo
Totaal
36 27
13 11
Hbo, wo Opleiding
• 39.000 (32%) 65-plussers zijn in het afgelopen jaar één of meer keer gevallen, waarvan 12.000 (10%) twee of meer keer. • 17.500 (14%) raakten gewond door een val. • 46.000 (37%) zijn bezorgd om te vallen.
• 65-plussers die als hoogst afgeronde opleiding een basisof praktische opleiding (po, vmbo, mbo-1) hebben zijn vaker tenminste 1 keer gevallen (35%) dan middelbaar of hoger opgeleiden (resp. 31 %-29%). • 65-plussers met een lager huishoudinkomen (≤130% van het minimum loon) en alleenwonenden zijn ook vaker gevallen (36% en 35%)
Huishouden
Van de Amsterdamse 65-plussers is bijna een derde gevallen
Meer valongevallen bij basis- of praktisch opgeleiden, lager inkomen en alleenwonenden
Huishoudinkomen
Deze factsheet geeft inzicht in hoe vaak 65-plussers vallen, wie meer risico loopt en de samenhang met kenmerken zoals welbevinden en beperkingen. De factsheet is gebaseerd op cijfers van de Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2024.
35
16 8
2829
12 9
31 37
13 12
29
36
17
33
10 14
32
1 of meer keer gevallen
gewond geraakt bij een val
Figuur 2: Valongevallen en gewond geraakt bij het vallen onder 65-plussers
36
in Amsterdam naar opleiding, huishouden en huishoudinkomen (%)
29
28
10 10
33
32
14
2 of meer keer gevallen
1 of meer keer gevallen
gewond geraakt bij een val
Figuur 1: Valongevallen en gewond geraakt bij het vallen onder 65-plussers in Amsterdam naar geslacht en leeftijd (%)
3
Factsheet
Inzicht en preventie valongevallen
Meeste valongevallen in Zuid en Nieuw-West • Het percentage 65-plussers dat is gevallen verschilt niet significant tussen de stadsdelen. • In absolute aantallen komen de meeste valongevallen voor in Zuid ( 7.500) en Nieuw-West ( 7.000), en de minste in Zuidoost (4.000) en Weesp (1.000). Dit kan verklaard worden door verschillen in leeftijdsopbouw en omvang van de stadsdelen.
Trend in valongevallen vanaf 2008
45 40 35 30 25 20 15 10 5 0 2008
• Het percentage 65-plussers dat één of meer keer is gevallen is tussen 2008 en 2024 stabiel gebleven, • Het percentage ouderen dat twee of meer keer is gevallen, is sinds 2016 licht gedaald.
2012 1 of meer keer gevallen
2016
2020
2022
2024
2 of meer keer gevallen
Totaal Amsterdam
39.000
Westpoort Noord 5.000 West 5.000 Nieuw-West 7.000
Centrum 5.000
Oost 5.000
Zuid 7.500
Zuidoost 4.000 1.000 t/m 4.500 4.501 t/m 5.500 5.501 t/m 7.500
Weesp 1.000
Figuur 3: Geschat aantal 65-plussers dat in het afgelopen jaar één keer of vaker is gevallen naar stadsdeel
4
Factsheet
Inzicht en preventie valongevallen
Samenhang met andere factoren Naast verschillen tussen achtergrondkenmerken van de 65-plussers, kijken we ook naar samenhang met andere factoren. Waar hebben 65-plussers die zijn gevallen nog meer mee te maken?
Samenhang tussen leefstijl en valongevallen
1 of meer keer gevallen in de laatste 12 maanden Alle 65-plussers
65-74 jarigen
75-84 jarigen
85-plussers
-
-
=
=
=
=
=
=
+
+
+
+
Moeite met mobiliteit
+
+
+
=
Beperkt in zien
+
+
+
=
Beperkt in horen
+
+
+
+
+
+
+
=
Is eenzaam
+
+
+
=
Bezorgd om te vallen
+
+
+
+
Leefstijl: Voldoen aan de
• 44% van de 65-plussers voldoet aan de beweegrichtlijn. Zij zijn minder vaak (27%) tenminste 1 keer gevallen dan degenen die dat niet doen. • 51% van de 65-plussers heeft overgewicht. Er is geen verschil in valongevallen tussen ouderen met en zonder overgewicht.
beweegrichtlijn
Samenhang tussen beperkingen en valongevallen
aandoening
• Van de 65-plussers heeft 52% een langdurige aandoening en 20% mobiliteitsproblemen. Zij hebben een hoger valrisico: – van de 65-plussers met een langdurige aandoening is 38% gevallen. – van de 65-plussers met mobiliteitsproblemen is 48% gevallen. • 10% van de 65-plussers heeft een visuele beperking en 7% een gehoorbeperking. Zij hebben een hoger valrisico, respectievelijk 47% en 50%.
Samenhang tussen mentale gezondheid en valongevallen
• 6% van de 65-plussers heeft een hoog risico op een angststoornis of depressie, en 53% voelt zich eenzaam. We zien een samenhang met een hoger valrisico – van de 65-plussers met een hoog risico op een angststoornis of depressie is meer dan de helft (55%) gevallen – van de 65-pussers die zich eenzaam voelt is 37% gevallen. • Van degenen die bang zijn om te vallen, geeft 53% aan dat ze tenminste een keer zijn gevallen in het afgelopen jaar.
Overgewicht
Beperkingen en aandoeningen: Heeft langdurige
Mentale gezondheid: Hoog risico op angststoornis/depressie
Tabel 1: Samenhang van leefstijl, beperkingen en aandoeningen en mentale gezondheid met valongevallen Note 1: Bij het analyseren van de samenhang is gecorrigeerd voor gender, opleiding en huishoudinkomen. Note 2: Samenhang geeft geen richting van oorzaak‑gevolg aan. Legenda + Meer kans op valongevallen (odds ratio > 1) – Minder kans op valongevallen (odds ratio < 1) = Geen significant verschil (p > 0,05)
5
Factsheet
Inzicht en preventie valongevallen
Valrisico bij 65-plussers De valrisicotest brengt het risico op vallen in kaart met drie vragen. Bij een ‘Ja’ op één of meer vragen is er sprake van een valrisico. Als we de gerapporteerde valongevallen, bezorgdheid om te vallen en ervaren beperkingen in mobiliteit uit de gezondheidsmonitor combineren krijgen we inzicht in groepen met een hoog valrisico.
Gevallen in de afglopen 12 maanden
Bezorgd om te vallen
45.285
38.637 13.832
• Bijna 39.000 65-plussers rapporteren een valongeval. • Ruim 45.000 zijn bezorgd om te vallen. • Bijna 24.000 ervaren mobiliteitsbeperkingen. • Bij ongeveer 10.000 65-plussers (8%) komen alle drie de risicofactoren samen. • Bijna 46% van de 65-plussers heeft géén van de risicofactoren. Kijken we naar de 65-plussers die op alle drie factoren ‘ja’ hebben dan zien we dezelfde risicogroepen als bij de losse factoren. Vrouwen hebben vaker dan mannen alle drie de risicofactoren. Daarnaast hebben de volgende groepen een hoog risico: 85-plussers, ouderen met een opleidingsniveau van maximaal po, vmbo of mbo-1, ouderen met een huishoudinkomen van ≤130% van het beleidsmatig minimum en alleenwonenden.
14.110 (12%)
13.059
9.891 (8%)
7.452 (6%)
1.577 (1%)
5.068 Moeite met mobiliteit
23.988 Figuur 5: Groepsgroottes 65-plussers die bezorgd zijn om te vallen, moeite hebben met mobiliteit en 1 of meer keren zijn gevallen in de afgelopen 12 maanden.
6
Factsheet
Inzicht en preventie valongevallen
Over het onderzoek De Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen is een vierjaarlijkse gezondheidsmonitor van de GGD Amsterdam onder de inwoners van 18 jaar en ouder. De Gezondheidsmonitor is een samenwerking tussen alle GGD’en, het RIVM, CBS en GGD GHOR Nederland. De monitors worden uitgevoerd in opdracht van de gemeenten. Voor deze factsheet zijn gegevens gebruikt van 9.564 respondenten, waarvan 16% op dat moment 65 jaar of ouder was. Door de gegevens te wegen naar demografische kenmerken zijn de resultaten representatief voor de bevolking van Amsterdam. Verschillen tussen groepen zijn met
een chi-kwadraattoets statistisch getoetst op significantie, waarbij een p-waarde van 0,05 is aangehouden. Dat betekent dat er een verschil is als de kans dat dit verschil toeval is kleiner is dan 5%. Daarnaast zijn er logistische regressies uitgevoerd om de samenhang te bekijken tussen verschillende uitkomsten. De samenhang tussen uitkomsten kan worden uitgedrukt in odds ratio’s (OR). Een OR is een getal dat aangeeft hoeveel keer groter de kans op een uitkomst of gebeurtenis is in de ene groep ten opzichte van een andere groep. Met samenhang kunnen geen conclusies worden getrokken over een richting van oorzaak-gevolg.
GGD Amsterdam
gezondleven@ggd.amsterdam.nl
Meer cijfers
Afdeling Gezond leven
Website
ggd.amsterdam.nl/vitaalouderworden
ggdgezondheidinbeeld.nl
Vormgeving
Vorm de Stad
Fotografie
Fotobank Amsterdam, Sanne Couprie
maart 2026