2. DSDB Def 2022 Voortgangsrapportage.pdf

Duurzame Stad, Duurzame Banen Voortgangsrapportage 2022

Inhoudsopgave Duurzame Stad - Resultaten 2022

3

Duurzame Banen - Resultaten 2022

4

Hoofdstuk 1

5

1.1

Inleiding6

1.2

Ontwikkelingen tot nu toe

Hoofdstuk 2

Hoofdstuk 3

22

3.1

Zonmotor

23

3.2

Warmtemotor

25

3.3

Vastgoedmotor

27

3.4

Renovatie- en isolatiemotor

29

3.5

Klimaatadaptatiemotor

31

3.6

MKB-motor

34

7

10

2.1  Loopbaanpad Bouw & Techniek

11

2.2  Versnellen omscholing noodzakelijk

19

Bijlage 1 Toelichting per project Vastgoedmotor

37

Bijlage 2 Vergroende plekken Klimaatadaptatiemotor

40

Colofon42

Duurzame Stad, Duurzame Banen

2

Duurzame Stad - Resultaten 2022

▪ Succesvolle eerste subsidieronde met 5 grote corporaties (€ 2,3 miljoen) ▪ Succesvolle tweede subsidieronde waarbij 6 corporaties hebben aangevraagd ▪ Het totale beschikbare subsidiebudget van € 4 miljoen is toegekend

▪ 10 projecten afgerond ▪ 18 projecten in uitvoering ▪ 9 projecten in voorbereiding ▪ Succesvolle aanbesteding zonnepanelen

▪ Vier wijken geselecteerd (4.000 woningen) ▪ Subsidiegelden voor de 4 wijken (€ 12 miljoen) gealloceerd ▪ Buurtpeilingen uitgevoerd ▪ Tweede tranche in voorbereiding

▪ Aanpak Isolatie-offensief kan worden uitgebreid naar isolatie van woningen buurten warmtemotor ▪ 28.000 eigenaarbewoners uitgenodigd voor collectieve inkoopacties zonnepanelen en isolatiemaatregelen ▪ Hernieuwde aanpak vergaande renovatie: intensieve begeleiding van VvE’s

▪ 18 plekken vergroend ▪ 6.000 m2 extra groen en 60 extra bomen gepland ▪ 50 plekken in voorbereiding ▪ 23 personen in opleiding assistent groenvoorziening

▪ 277 afgeronde energieadviezen aan bedrijven ▪ Informatiecampagne energielabel C, 24 trajecten uitgevoerd ▪ 9 nieuwe collectieven op bedrijventerreinen voor verduurzaming ▪ Aanbesteding toekomstbestendige sportvelden gestart ▪ Voorbereiding paviljoen biobased materialen

Duurzame Stad, Duurzame Banen

3

Duurzame Banen - Resultaten 2022 Loopbaanpad Bouw & Techniek

Campagne Baan met Toekomst

▪ Het Loopbaanpad van start juni 2022 ▪ Uitstekend voorbeeld van een geslaagde publiek-private samenwerking ▪ Het Loopbaanpad is inmiddels uitgebreid naar 6 partijen

▪ Grote wervingscampagne Baan met Toekomst in juni en oktober, zichtbaar in de stad en online ▪ Succesvolle campagne laat zien dat Amsterdammers geïnteresseerd zijn in een duurzaam vak ▪ Meer dan 28.000 Amsterdammers weten de website te vinden

Oriëntatiedagen

Kansen voor alle Amsterdam

▪ Enthousiaste bezoekers positief over de praktische dag en kundige begeleiding ▪ Meer dan 500 bezoekers! ▪ Bezoekers kunnen kiezen uit 6 verschillende workshops

▪ Voorschakeltrajecten Bouw & Techniek ingericht bij AmsterdamWerkt! ▪ Meer dan 30 loopbaanadviezen ▪ De Green Room als fysiek loket voor alle Amsterdammers

Duurzame Stad, Duurzame Banen

4

Hoofdstuk 1 Inleiding Aanleiding en actuele situatie

Duurzame Stad, Duurzame Banen

5

1.1

Inleiding

Vanuit de aanpak Duurzaam Economisch Herstel investeert Amsterdam €78 miljoen uit het Klimaatfonds in het versneld verduurzamen van de stad. Dit is nodig om te voldoen aan de klimaatafspraken uit Parijs en om de negatieve effecten van de huidige energiecrisis te verminderen. Om de klimaatambities te realiseren zijn veel meer vakmensen nodig. Daarom spannen we ons in om meer Amsterdammers te verleiden en te begeleiden naar een opleiding en baan in de duurzame techniek en bouw.

In deze rapportage beschrijven we de stappen die zijn gezet in het omscholen van Amsterdammers naar een baan in de bouw of techniek en geven we een update over de zes verduurzamingsmotoren van Duurzaam Economisch Herstel.

1. De stad sneller verduurzamen Om de klimaatambities te kunnen behalen.

2. Meer Amsterdammers een baan in duurzame techniek en bouw Om de klimaatambities te kunnen realiseren.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

6

1.2

Ontwikkelingen tot nu toe

Samen sterker uit de crisis Het plan Samen sterker uit de crisis ­(september 2020), opgesteld door de toenmalige coalitiepartners, omvatte een pakket aan maatregelen om de negatieve economische en sociale gevolgen van de coronapandemie te verminderen. Er is gekozen om sneller en éxtra te investeren in een aantal duurzame projecten in de stad. Dit om een bijdrage te leveren aan het draaiende houden van (een deel van) de economie, werkgelegenheid te behouden en nieuwe werkgelegenheid te creëren. Er werd besloten om eerder dan gepland een aantal investeringen in duurzame projecten uit te voeren en dus te versnellen en Amsterdammers toe te leiden naar omscholingstrajecten. Deze doelen komen samen in het programma Duurzame Stad, Duurzame Banen, onderdeel van de aanpak Duurzaam Economisch Herstel.

Programma Duurzame Stad, Duurzame Banen Het programma Duurzame Stad, Duurzame Banen bestaat uit twee hoofdonderdelen: 1. Duurzame Stad; zes duurzame projecten die eerder dan gepland uitgevoerd worden. Deze projecten kregen de toevoeging ‘motor’ omdat ze bijdragen aan het sneller verduurzamen van de stad en zo bijdragen aan het bereiken van de klimaatambities van het college en de afspraken uit het Parijsakkoord. Het betreft de Vastgoedmotor, Zonmotor,

Warmtemotor, Klimaatadaptatiemotor, Renovatie- en isolatiemotor en de MKBmotor. Voor deze motoren is budget uit het Klimaatfonds beschikbaar gesteld. De motoren kennen een eigen dynamiek en doorlooptijd. 2. Duurzame Banen; het omscholen van zij-instromers (hieronder verstaan we iedereen die vanuit een andere branche de overstap wil maken naar een baan in de duurzame bouw en techniek. Dit kunnen mensen zijn die al een baan hebben, maar ook mensen met een uitkering). Dit onderdeel kent twee belangrijke componenten: a. Het Loopbaanpad Bouw & Techniek; zo noemen we het proces en de samenwerking met opleidingspartijen en werkgevers om meer zij-instromers voor de technische beroepen op te leiden. b. Baan met Toekomstwervingscampagne; waarin we in verschillende media Amsterdammers oproepen om zich te laten omscholen naar een duurzaam vak.

Veranderde situatie Sinds de vaststelling van het plan Samen sterker uit de crisis in 2020 is er veel veranderd in onze omgeving. Naast een onzeker verloop van de coronapandemie, is er op het Europese continent een oorlog gaande die grote gevolgen heeft voor de beschikbaarheid van gas en een enorme impact heeft op de economie. De noodzaak tot verduur­

zamen, het ondergeschikt maken van fossiele brandstoffen ten gunste van alternatieve energiebronnen en het nemen van extra isolerende maatregelen om energieverlies te voorkomen, worden allen steeds urgenter. En, hoewel deze urgentie evident is, heeft de situatie in de wereld tegelijkertijd effect op de snelheid van de uitvoering van die noodzakelijke maatregelen. Terwijl de motoren het doel hebben om de economie en werkgelegenheid van na de coronacrisis aan te moedigen, hebben we gezien dat de problemen die zich als gevolg van de coronapandemie en de oorlog in de Oekraïne voordeden en voordoen, ook effect hebben op de voortgang van de uitvoering van de motoren. Er werd vertraging opgelopen in de uitvoering van projecten door te weinig (interne) beschikbare personele capaciteit als gevolg van ziekte, stijgende kosten en verminderde beschikbaarheid van materialen. Geplande aanbestedingen konden niet doorgaan en/of de kosten van een gepland project namen tot wel 25% toe. In een aantal gevallen zijn projecten vertraagd als gevolg van de periode van lockdown (panden waren niet toegankelijk, zowel voor eigen vastgoed, als voor corporaties of MKB-bedrijven). Ook in het leven van veel individuele ­Amsterdammers heeft de coronapandemie flink ingegrepen. Investeringen in duurzaamheid hadden in deze jaren niet bij iedere individuele ­Amsterdammer of bij ieder bedrijf prioriteit.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

7

Ook de arbeidsmarkt ontwikkelde zich anders dan verwacht ten tijde van het opstellen van het plan Samen sterker uit de crisis. De verwachting was dat de coronacrisis een grote werkloosheid zou veroorzaken, in plaats daarvan zijn er voor het eerst in jaren meer openstaande vacatures dan werklozen. Het grote personeelstekort in de bouw, techniek en infra heeft effect op de voortgang van de verduurzaming van de stad.

Energiecrisis vraagt om extra versnelling Inmiddels is er, als gevolg van de energiecrisis, opnieuw behoefte aan versnelling van het verduurzamen van de stad, het isoleren van woningen, bedrijfs- en kantoorpanden, het aanleggen van alternatieve energiebronnen en innovaties die de verduurzaming versnellen. We gaan dan ook door met de uitvoering van de zes duurzame motoren. Daarbij zoeken we nadrukkelijk de samenhang met andere gemeentelijke projecten en initiatieven, zoals het isolatie­ offensief, ondersteuning bij verduurzaming van het MKB, de acties rondom 15% gas terug en collectieve inkoop­ trajecten voor ondernemers en woningeigenaren. De uitdaging van het vinden van personeel blijft onverminderd groot. Om het personeelstekort op relatief korte termijn te verminderen, moeten wij aan veel verschillende knoppen draaien. We blijven ons daarbij richten op zij-instromers die zich willen laten omscholen. Deze groep vormt op korte termijn hét belangrijkste inzetbare arbeidspotentieel voor deze sectoren. Na een korte opleiding kunnen zij direct starten met werken in een leerwerktraject bij een werkgever. Belangrijk dus om alles op alles te zetten om zij-instromers zo op te leiden en te ondersteunen dat zij snel functioneel inzetbaar zijn.

Eén van de doelen van de versnelde investeringen in de zes duurzame motoren, was om werkgelegenheid in de regio te behouden en extra werkgelegenheid te creëren ten tijde van de coronacrisis. De vraag hoeveel banen er exact zijn behouden en ontstaan als gevolg van de investeringen in de zes motoren is niet met één cijfer te beantwoorden. Er is een aantal redenen dat dit gecompliceerd maakt:

• Het opschalen van initiatieven om zij-instromers om te scholen voor banen in de energietransitie is complex. Er zijn veel partijen bij betrokken (werkgevers, opleidingspartijen, potentiële kandidaten, brancheorganisaties, O&O fondsen, overheid), die allen op één lijn moeten staan in de aanpak. In paragraaf 2.2 beschrijven wij de knelpunten die een snelle omscholing belemmeren. • Van de in totaal € 78 miljoen is er tot nu toe € 10 miljoen daadwerkelijk geïnvesteerd (in de economie gebracht). De overige € 68 miljoen wordt de komende jaren geëffectueerd, waarvan € 50 miljoen in de warmtemotor. De grootste investeringen moeten dus nog plaatsvinden, dan ontstaat logischerwijs meer werk dan tot nu toe. • De gehanteerde methodiek door SEO Economisch onderzoek (zie kader), welke ten grondslag ligt aan de berekening van werkgelegenheid van de zes motoren, gaat uit van werkgelegenheid in de gehele keten van het productieproces. Wij hebben geen zicht op wat er bij partners en in de gehele keten aan werk ontstaat als gevolg van de investeringen. Ook is de gemeente geen partner in het werving- en selectieproces van individuele bedrijven. Onze samenwerkingspartners (en hun onderaannemers en leveranciers) werken niet enkel aan projecten uit de zes motoren of andere programma’s in de stad.

Hun bedrijfsvoering, de groei en krimp van hun personeelsbestand en soorten functies, is van veel meer factoren afhankelijk, dan enkel de gemeentelijke investeringen in Amsterdam. Gezien de complexiteit van het meten van het exacte aantal behouden en nieuwe banen, hebben wij in de Uitvoerings­ agenda Duurzame Stad, Duurzame Banen (2021) aangegeven ons met name te verantwoorden op de gemeentelijke inspanningen om Amsterdammers te begeleiden naar omscholingstrajecten en werk in de duurzaamheidssector, bouw en techniek. Meer vakmensen zijn van essentieel belang omdat de enorme personeelstekorten in bouw, installatie- en elektrotechniek, infra en metaal de realisatie van de klimaatambities van de stad bedreigen.

Toelichting prognose uit onderzoek SEO Economisch onderzoek en CE Delft (2020) SEO economisch onderzoek en CE Delft maakten in de zomer van 2020 een prognose van de effecten van de geplande stedelijke verduurzamingsprogramma’s op de werkgelegenheid. SEO berekende dat de zes duurzame motoren én de staande beleidsambities samen kunnen leiden tot het activeren van private investeringen van € 2,7 miljard tot en met 2025. En dat er door die gezamenlijke investeringen in 5 jaar tijd circa 3.800 arbeidsjaren aan netto werkgelegenheid kan ontstaan. Gemiddeld dus 760 arbeidsjaren netto werkgelegenheid per jaar. Deze netto werkgelegenheid bestaat uit baanbehoud (wanneer het alternatief werkloosheid zou zijn) en uit extra banen. Het verloop ervan zal niet lineair zijn en is afhankelijk van het investeringstempo van de overheid en andere partijen. SEO hanteerde een input-outputmodel voor het berekenen van de economische effecten. In dit model wordt de toegevoegde waarde, die als gevolg van de investeringen ontstaat, berekend voor verschillende sectoren. Vervolgens wordt berekend hoeveel fte nodig is om deze toegevoegde waarde te realiseren. Dit is de bruto werkgelegenheid van de duurzaamheidsmaatregelen. Het input-outputmodel berekent aan de hand van een macro-economische model, de totale investeringen en de werkgelegenheid in de hele keten van een ‘productieproces’. Tieben, B.

(et al) (2020) Duurzaamheid en economisch herstel Amsterdam, SEO Economisch Onderzoek / CE Delft, in opdracht van de gemeente Amsterdam.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

8

Interessant werk is veel belangrijker dan leuk werk “Als broekie van 17 kwam ik voor het eerst in aanraking met de grafische sector. Het digitale printen kwam net opzetten en ik werd direct verliefd op de machines en de techniek die er achter zit.” Aan het woord is Marc Clarisse (49), net gestart als zijinstromer bij techniekopleider Tetrix. Gouden tip Na een carrière binnen de grafische branche waarvan de laatste negen jaar als 3D-print­ operator voor online kaartwinkel Greetz, vond Marc het tijd voor een nieuwe stap. “Greetz verhuisde begin dit jaar naar Almere en ik besloot niet mee te gaan. Spannend natuurlijk, maar het voelde ook goed om bewust te kiezen voor het onbekende. Ik kwam in contact met Caroline, loopbaanadviseur bij het Regionaal Werkcentrum. Na een aantal gesprekken attendeerde ze mij op de oriëntatiedag van Baan met Toekomst, waarbij ik verschillende onderdelen van de bouw en de techniek kon uitproberen. Dat bleek een gouden tip!”

Beroep op technisch inzicht en creativiteit Tijdens de workshop Metaalbewerking van Tetrix werd het Marc duidelijk dat dit de richting was waarin hij zich wilde verdiepen. “De machines die gebruikt worden, zijn net grote printers. Alleen werk je met metaal in plaats van met plastic.” Marc voelt zich nu weer meer uitgedaagd: “Bij Greetz werd het werk steeds verder gestandaardiseerd en geautomatiseerd. Eigenlijk hoefde ik alleen nog maar op een knop te drukken.” Dat is nu anders; bij Tetrix word ik technisch uitgedaagd. Ik krijg een map vol complexe opdrachten en bepaal zelf helemaal hoe ik die ga aanpakken. Uiteraard krijg ik hulp, maar het is heel fijn dat er zo’n beroep gedaan wordt op mijn technisch inzicht en creativiteit. Er is ruimte om uit te proberen en een beetje aan te klooien, essentieel als je een nieuw vak leert!”

Met jonkies in de klas Heeft Marc nog tips voor anderen die al dan niet gedwongen een overstap moeten maken? “Mijn allerbelangrijkste tip is: zorg dat je je nieuwe werk interessant vindt. Het alleen maar leuk vinden is onvoldoende. Leuk duurt maar vijf minuten, interessant werk duurt eindeloos.” “En verder is het me zo meegevallen allemaal! Ik vond het best spannend om weer te solliciteren. Tot nu toe werd ik steeds voor een volgende baan gevraagd en nu moest ik echt zelf op zoek.” De hulp van de loopbaancoach was hierin heel prettig. “Ik heb geleerd om in negen seconden een pitch over mezelf te houden én ik weet nu dat er in de huidige tijd een foto op mijn cv moet”, grijnst Marc. Ook is het hem meegevallen om weer in de schoolbanken te zitten. “In mijn hoofd had ik dit veel te groot gemaakt. Ik vond het van tevoren best spannend om tussen al die jonkies in de klas te zitten. Maar het valt me alles mee: we hebben lol en de groep is gemotiveerd om met elkaar wat te creëren. En het voordeel aan een oudere student is dat ik niet elk kwartier op TikTok hoef te kijken, haha!”

Van mijn hobby mijn werk De toekomst ziet Marc zonnig in, “Ik heb geen zwaar beroep, dus ik kan tot mijn 75ste makkelijk nog aan de machines staan. Er valt nog zoveel te leren, dat ik voor de komende jaren voldoende uitdaging in deze branche zie. Als ik thuis kom en Netflix aanzet, merk ik dat ik na vijf minuten alweer met mijn 3D-software aan de gang ben om nieuwe dingen uit te proberen. De televisie gaat dan weer uit. Ik heb echt van mijn hobby mijn werk gemaakt.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

9

Hoofdstuk 2 Duurzame Banen Bouwen aan omscholingstrajecten

Duurzame Stad, Duurzame Banen

10

Loopbaanpad Bouw & Techniek

2.1 

In de Uitvoeringsagenda ­Duurzame Stad, Duurzame Banen zijn barrières genoemd die een belemmering vormen voor potentiele zij-instromers om zich te laten omscholen naar een andere sector.

Loopbaanpad Bouw & Techniek Het idee achter het Loopbaanpad Bouw & Techniek is de krachten voor werven, selecteren en opleiden zo te bundelen dat er een duidelijk loket en route voor

de geïnteresseerde Amsterdammer gecreëerd wordt. Onder het Loopbaanpad Bouw & Techniek vallen ook de metaal­ sector, ondergrondse infrastructuur en mobiliteitstechniek. Het Loopbaanpad is

Opleidingen Amsterdam Werkt!

In de voortgangsrapportage van 2021 zijn enkele oplossingsrichtingen genoemd om deze barrières te overwinnen. Deze zijn het afgelopen jaar uitgewerkt en (waar mogelijk) toegepast. Samen vormen ze het Loopbaanpad Bouw & Techniek.

WSP

nog niet ‘af’, we hopen in het komende jaar meer opleiders en werkgevers toe te voegen die bereid zijn om zij-instromers op te leiden voor het werk dat zo hard nodig is om de stad verder te verduurzamen.

Passend werk bij werkgever

Servicemedewerker

Instalatietechniek

Gesprek of informatiebijeenkomst met consulent Werving

Digitaal loket

Metaal Meeloopdagen opleiders

Selectie AMN-test

Brede oriëntatie

BBL bij werkgever Bemiddeling

Infra (E)

In dienst bij werkgever

Bouw

Loopbaancoach

Duurzame Stad, Duurzame Banen

11

Barrières voor zij-instromers De barrières die genoemd zijn in de uitvoeringsagenda zijn: a. Het niveau van zij-instromers en werkzoekenden voldoet niet aan de verwachting van werkgevers. b. De complexe regels voor financiering van benodigde (om)scholing is maatwerk. Veel scholingspotjes vragen om microverantwoording. c. Het ontbreekt aan financiering en capaciteit voor de benodigde begeleiding op de werkvloer. d. De verschillende initiatieven voor zij-instromers werken langs elkaar heen in plaats van dat ze elkaar versterken. e. Een eventueel benodigde opleiding kost tijd en geld. Dat betekent vaak inkomensverlies tijdens een scholingstraject. Omscholen is hierdoor een stuk minder aantrekkelijk voor een zij-instromer. In de volgende paragrafen is beschreven aan welke oplossingen is gewerkt, die uiteindelijk gezamenlijk het Loopbaanpad vormen.

Basisopleiding en voorschakeltrajecten (oplossing barrière a) Voor een zij-instromer is het lastig om direct aan het werk te gaan bij een werkgever in de bouw of techniek omdat zij nog geen enkele ervaring hebben en dus niet direct inzetbaar zijn. Daarbij is de werkdruk bij veel organisaties hoog en de extra begeleiding die nodig is om zij-instromers het vak te leren, drukt (te) zwaar op de dagelijkse operatie van een ondernemer. Ook zijn zij-instromers vanwege hun leeftijd vaak duurder dan een net afgestudeerde scholier. Als oplossing om deze barrière te doorbreken, is gekozen voor een korte basisopleiding. Zij-instromers leren zo de basisvaardigheden en zijn daarmee snel inzetbaar. Het afgelopen jaar is er samen met Installatiewerk Noord-Holland, Bouwmensen Amsterdam, Tetrix Metaal en het ROC van Amsterdam een dergelijk leerwerktraject opgezet. Een zij-instromer volgt bij een van deze opleidingsbedrijven een korte basisopleiding en start vervolgens aan een leerwerktraject (en eventueel een BBL-opleiding) bij een aangesloten werkgever.

Vanaf november 2022 sluiten meerdere partijen aan, zoals SAB Elektra, een aanbieder die onder andere opleidt voor infra (elektriciteit), en de publiek-private samenwerking NextTechnician, een opleider in de mobiliteitstechniek. Nieuwe aanbieders kunnen zich aansluiten bij het Loopbaanpad Bouw & Techniek. Belangrijk daarbij is het bieden van een concreet en duurzaam omscholingsprogramma, waarbij certificering van modules of het behalen van een diploma in het verschiet ligt.

Trajecten voor Amsterdammers met een afstand tot de arbeidsmarkt Om de mogelijkheden van het Loopbaanpad Bouw & Techniek ook interessant te maken voor Amsterdammers die wat meer tijd nodig hebben voor het aanleren van vaardigheden is, in overleg met de bestaande dienstverlening van Amsterdamwerkt! (het reïntegratiebedrijf van de gemeente Amsterdam) een zogenaamd voorschakeltrajecten opgesteld. Hierdoor kan een kandidaat in maximaal 6 maanden via AmsterdamWerkt! wegwijs worden in het vak. De voorschakeltrajecten zijn afgestemd met de genoemde opleiders, zodat kandidaten de vaardigheden leren die nodig zijn om bij een opleider in te stromen. Zo kunnen kandidaten het Hef- en Reachtruck certificaat of VCAexamen halen. Ook kan de kandidaat leren lassen of de benodigde gecertificeerde diploma’s verwerven om als assistent groenvoorziening aan de slag te gaan. AmsterdamWerkt! biedt vervolgens begeleiding naar de werkgevers van het Loopbaanpad, zodat ook voor deze groep de mogelijkheden optimaal worden benut.

Financiering van omscholingstrajecten (oplossing barrière b en e) Met de samenwerkende opleidingspartijen is afgesproken dat een zij-instromer direct bij aanvang van een basis­ opleiding in dienst komt. Hierdoor heeft een zij-instromer de zekerheid van een inkomen gedurende de opleidings­ periode. Het Regionaal Mobiliteitsteam (RMT), dat onderdeel is van het Regionaal Werkcentrum (RWC), kan de

opleidings- en begeleidingskosten voor zij-instromers vergoeden op basis van de tijdelijke regeling aanvullende crisisdienstverlening COVID-19. Dit biedt opleiders de financiële ruimte om zij-instromers in dienst te nemen. Een ander voordeel hiervan is dat de zij-instromer door het dienstverband direct werkzaam is in de sector, waardoor de O&O fondsen in deze sector tevens kunnen bijdragen aan de begeleiding en opleiding van deze zij-instromers.

Begeleiding op de werkvloer (oplossing barrière c) Het knelpunt dat nog niet concreet is aangepakt en opgelost, is het tekort aan begeleiding op de werkvloer. Goede werkbegeleiders zijn noodzakelijk om nieuwe medewerkers in te werken en te scholen. Wij verwachten het aankomende half jaar in gesprek te gaan met brancheorganisaties, werkgevers en opleiders over de mogelijkheden om extra te investeren in programma’s die zich specifiek richten op het vergroten van deze werkbegeleiding. Denk bijvoorbeeld aan het inrichten van een simulatieruimte of de inzet van kundig personeel dat vanwege lichamelijke klachten goed inzetbaar is als coach of mentor van nieuwe medewerkers.

Loket (oplossing barrière d) In de Voortgangsrapportage van 2021 noemden wij het probleem van coördinatie en gebrek aan samenwerking tussen de hoeveelheid initiatieven die er zijn. Initiatieven van overheden, samenwerkingsverbanden, opleiders en branches voor het aantrekken en opleiden van technici zijn extreem versplinterd, te kleinschalig en gericht op dezelfde doelgroepen. In plaats van elkaar te versterken, dreigt het gevaar dat initiatieven met elkaar concurreren. Ook heeft de veelheid aan initiatieven het effect dat de geïnteresseerde zij-instromer door de bomen het bos niet meer ziet en niet weet waar te starten met het zoekproces of omscholings­ traject. Voor effectieve aanpak is samenwerking en ­eenduidigheid cruciaal.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

12

Om het werkzoekenden en zij-instromers makkelijker te maken is een digitale en fysieke toegang georganiseerd waar men geïnformeerd en begeleid wordt naar een baan in de energietransitie. Geïnteresseerde Amsterdammers vinden alle benodigde informatie op de website Baan met Toekomst. Hier is ook de mogelijkheid zich aan te melden voor verschillende oriëntatiedagen. Bij AmsterdamWerkt! locatie Van der Madeweg 26, is een Green Room ingericht. Een inspirerende ruimte waar Amsterdammers alles te weten komen over werken en leren binnen de energietransitie. Dit loket wordt twee ochtenden per week bemand door ervaren loopbaancoaches. Iedereen die geïnteresseerd is kan op deze dagen binnenwandelen voor een gesprek.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

13

Inspiratie in de Green Room Wie wil weten welke baanmogelijkheden er zijn binnen de energietransitie, kan sinds juni 2022 een bezoek brengen aan de Green Room. Op deze locatie van het reïntegratiebedrijf AmsterdamWerkt! van de Gemeente Amsterdam maak je makkelijk kennis met alle kansen die er zijn. Extra bijzonder aan de ruimte is dat de deelnemers aan het bouwtraject van AmsterdamWerkt! de ruimte hebben ingericht! Groene baankansen ervaren In de Green Room staat duurzaamheid centraal: Niet alleen is er zoveel mogelijk gebruik gemaakt van duurzame en herbruikbare materialen, bezoekers kunnen zich in de Green Room verdiepen in de duurzame banen waar de stad zo’n behoefte aan heeft. Denk hierbij aan banen in de bouwsector gericht op het renoveren en isoleren van panden, monteursbanen voor de installatie van warmtepompen en zonnepalen en ook aan groenmedewerkers die de stad vergroenen en zo de stad klimaatadaptief maken. Het helpt daarbij dat je in de omgeving bijna echt kan ervaren wat het werk inhoudt. Bijvoorbeeld dankzij een virtual reality bril, waarmee je kunt beleven hoe het is om een badkamer te installeren. Of hoe je samenwerkt aan het installeren van een zonnepaneel, dat maar liefst 23 kilo weegt. Of de uitleg over de werking van een warmtepomp.

De Green Room is ingericht met behulp van samenwerkingspartners uit het Loopbaanpad Bouw & Techniek. Zo komt de warmtepomp van het ROC van Amsterdam en Remeha, de zonnepanelen van Lens Energie en is de mooie groene wand mede tot stand gekomen dankzij Schröders Groen. WIJ Techniek plaatste een videobox, waar de bezoekers verschillende technische banen voorbij zien komen.

Loopbaancoaches

De Green Room kan ook gebruikt worden voor trainingen en vergaderingen en is voor alle medewerkers van de Gemeente Amsterdam te reserveren.

Is de bezoeker voldoende geïnspireerd geraakt, dan staan er loopbaancoaches klaar om alle vragen te beantwoorden en de bezoeker door te verwijzen naar de juiste plek. Dit kan bijvoorbeeld een aanmelding zijn voor een brede oriëntatiedag, waarbij men in de praktijk kan snuffelen aan de verschillende duurzame beroepen. Of een verwijzing naar een van de voorschakeltrajecten van Amsterdamwerkt!, speciaal ontwikkeld voor het werk binnen de energietransitie. Er zijn inmiddels bijna 30 loopbaanadviezen verstrekt.

Extra bijzonder aan de ruimte is dat de deelnemers aan het bouwtraject van AmsterdamWerkt! de Green Room zelf omgetoverd hebben tot deze prachtige ruimte. Voor en door de Amsterdammer dus! De Green Room kan ook gebruikt worden voor trainingen en vergaderingen en is voor alle medewerkers van de Gemeente Amsterdam te reserveren.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

14

Baan met Toekomst - wervingscampagne

Resultaten

Zoveel mogelijk Amsterdammers attenderen op de mogelijkheden die er zijn voor mensen die de overstap willen maken naar de bouw-, techniek- en metaalsector. Dát is het doel van de campagne Baan met Toekomst. Want zonder voldoende en goed geschoolde vakkrachten is het onmogelijk om alle ambities die noodzakelijk zijn om Amsterdam een toekomstbestendige stad te maken, te realiseren. De campagne roept de Amsterdammer op zich aan te melden voor een praktische oriëntatiedag.

De campagne heeft mooie resultaten opgeleverd. Zo hebben we na twee campagnerondes meer dan 28.000 bezoekers op onze landingspagina www.amsterdam.nl/ baanmettoekomst mogen verwelkomen, en weten we ook dat de website helemaal wordt doorgelezen.Tien procent van deze bezoekers klikt door naar een van de onderdelen op de website, wat een heel mooi resultaat is voor een soortgelijke landingspagina. Ook de social campagne heeft goed gescoord: de interactie op de advertenties was hoog en de Instagramcampagne was de best scorende uiting van de afgelopen jaren voor de gemeente Amsterdam. Maar uiteindelijk is het belangrijkste resultaat natuurlijk het aantal mensen dat de oriëntatiedag bezocht heeft: Bijna 500 geïnteresseerde Amsterdammers kwamen naar de Baan met Toekomst-dagen om te proeven aan de bouw en de techniek.

Zeer zichtbaar Op 7 juni jl. is de campagne gelanceerd en het knalgroene en opvallende campagnebeeld is daarna nog twee weken te zien geweest in zowel de straten van Amsterdam als in een grote onlinecampagne. De campagne was te zien en te horen op abri’s, straatreclameborden, digitale schermen op de metrostations en in het openbaar vervoer, advertenties in de bekende huis-aan-huis bladen in Nieuw-West, Noord, Zuidoost en Weesp (oplage ruim 200.000 stuks), via een online campagne op social media (Instagram, Facebook, Snapchat), een radiospot op FunX, een item bij AT5 Informeert, flyers en radio-spots. Er werd extra media ingezet in de stadsdelen Noord, Nieuw-West en Zuidoost en stadsgebied Weesp. In oktober is de campagne in aangepaste vorm herhaald.

De campagne is in de hele stad te zien geweest. Er is extra inzet geleverd in de focusgebieden Nieuw-West, Noord, Zuidoost en Weesp. Uit onderzoek dat het campagnebureau voorafgaand aan de campagne heeft laten uitvoeren, blijkt dat de doelgroep vooral in deze gebieden woont. De campagne wordt in het voorjaar van 2023 met een soortgelijke mediainzet herhaald.

Verschillende media hebben de start van de campagne aangegrepen om op een inspirerende manier aandacht te besteden aan de grote personeelstekorten die er zijn binnen de drie sectoren. Zo portretteerde het Parool een aantal jonge zij-instromers die bewust gekozen hebben voor een nieuwe start en maakte AT5 een rapportage over Rachid, die van muzikant de overstap maakte naar de elektrotechniek.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

15

Oriëntatiedagen en verdieping in het vak Samen met opleiders Installatiewerk Noord-Holland, Tetrix, Bouwmensen en het ROC van Amsterdam zijn meerdere Baan met Toekomst-oriëntatiedagen georganiseerd. Bijna 500 Amsterdammers waren aanwezig om te ervaren wat het betekent om werkzaam te zijn in bouw, elektro - en installatietechniek en metaal. Bezoekers zijn enthousiast over het programma, de persoonlijke aandacht en de praktische mogelijkheden om iets te maken. De campagne Baan met Toekomst heeft tot bijna 500 bezoekers geleid op de oriëntatiedagen. Meer dan 80% van de bezoekers schreef zich in voor één of meer verdiepingsdagen, die volgden op een oriëntatiedag. Tijdens een verdiepingsdag dompelt de deelnemer zich verder onder in de gekozen sector. Een verdiepingsdag kan onderdeel zijn van het selectieproces (bijvoorbeeld door het uitvoeren van praktijkopdrachten). Bij voldoende gebleken geschiktheid kan een kandidaat starten aan een leerwerktraject. Van de kandidaten die zich hebben aangemeld voor een verdiepende dag bij de opleiders, zijn de eerste 50 Amsterdammers inmiddels gestart aan een opleiding bij een van de opleidende werkbedrijven. Dit aantal groeit; er zijn nog veel bezoekers van de verdiepingsdagen die zich nog aan het oriënteren zijn. Zij maken voor zichzelf de afweging of zij daadwerkelijk de overstap kunnen en willen maken naar een heel andere sector.

Redenen waarom kandidaten zich uiteindelijk terugtrekken, zijn bijvoorbeeld het salaris (te laag), te weinig flexibiliteit (bijvoorbeeld onvoldoende redenen om parttime te werken of iets later te beginnen) of toch te weinig motivatie om de overstap daadwerkelijk te maken. Wij zoeken actief naar nieuwe partijen die openstaan voor ‘de nieuwe werknemer’: organisaties waar ook in deeltijd gewerkt kan worden of waar het mogelijk is om eerst kinderen naar school te brengen. Ook met de huidige opleiders bespreken we deze kansen en zoeken we met elkaar naar flexibiliteit.

Het kan ook zijn dat de kandidaat (nog) niet verder kan met het omscholingstraject omdat de taal nog niet goed beheerst wordt of er te weinig technisch inzicht is. In deze gevallen bemiddelen wij de kandidaat naar een taaltraject, het Werkgeversservicepunt of een traject bij Amsterdamwerkt! Tenslotte zit er nog een grote groep kandidaten in de procedure: zij gaan nog op kennismakingsgesprek of moeten nog een toets maken.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

16

De handen ineen voor een effectieve aanpak Het tekort aan vakkrachten in de bouw en de techniek is zo groot, dat de branches inmiddels niet meer om zij-instromers heen kunnen. Zij spelen een steeds prominentere rol als nieuwe bron van potentiele medewerkers. Om deze groep te bereiken en te enthousiasmeren de overstap te maken, slaan verschillende publieke en private partijen de handen ineen. Gezamenlijk organiseren zij de Baan met Toekomst-oriëntatiedagen waar bezoekers kunnen snuffelen aan de verschillende mogelijkheden binnen de bouw en de techniek. Vuurtjes aanwakkeren “Het belangrijkste doel is om mensen te laten zien wat het werk inhoudt zodat zij voor zichzelf kunnen bepalen of ze de overstap willen maken”. Aan het woord is Eva Weel, werkzaam bij de gemeente Amsterdam als projectleider Baan met Toekomst. “Zij moeten de deur een stuk wijzer uitlopen dan toen ze binnenkwamen. Mensen ervaren zelf hoe het is om een muurt te metselen of een lampje te maken. We vertellen ze alles over de omscholing en de oneindige mogelijkheden die er voor iedereen zijn. En dat alles op een dusdanig enthousiaste manier zodat we de vuurtjes aanwakkeren!” Naast de gemeente Amsterdam participeren Bouwmensen Amsterdam, Installatiewerk Noord-Holland, Tetrix en het ROC van Amsterdam. De gemeente neemt de grote arbeidscampagne en de coördinatie van het gehele programma voor haar rekening.

Aangenaam verrast Wat is volgens Eva de meerwaarde van deze gezamenlijke aanpak? “We bieden bezoekers het hele pakket: de één is geïnteresseerd in de bouw, dus die weet meteen wat hij wil. Maar de andere bezoeker is zich echt nog aan het oriënteren en wordt aangenaam verrast door een baan of een branche die hij eerder niet kende. De metaalbranche is bijvoorbeeld best een onbekende branche. Dankzij deze gezamenlijke aanpak is er al een behoorlijk aantal nieuwe medewerkers voor deze sector binnengekomen. Ook is het erg mooi dat

Amsterdammers massaal gewezen worden op de mogelijkheden die er zijn dankzij de campagne. Dit was voor de individuele partijen onmogelijk geweest om te organiseren.” Tenslotte noemt Eva het positief dat alle partijen een soortgelijk aanbod bieden aan zij-instromers: “Een zij-instromer wil snel aan de slag. Het vak wordt immers vooral in de praktijk geleerd. Ook voor een werkgever is het belangrijk dat een nieuwe medewerker snel inzetbaar is. Daarom bieden we korte omscholingstrajecten, zodat de zij-instromer snel aan de slag kan. Vervolgens kan gestart worden met een BBL-opleiding, zodat het vak ook duurzaam geleerd wordt.”

Meer opleiders sluiten aan Eva vertelt dat er in het nieuwe jaar weer oriëntatiedagen gepland staan. “En er sluiten steeds nieuwe partijen aan. Bij de laatste ronde in het najaar waren voor het eerst het programma Be an Engineer aanwezig: Zij bieden leerwerktrajecten op hbo-niveau aan. Ook konden bezoekers een workshop volgen bij NextTechnician, om vervolgens een traject te volgen richting de autotechniek. Tenslotte stond het Team Infra voor het eerst klaar om bezoekers alles te leren over ondergrondse elektriciteitsnetwerken. Mooie nieuwe aanvullingen dus! Het is de bedoeling is dat deze trend zich voortzet, zodat we écht al het aanstormend talent een Baan met Toekomst bieden!”

Duurzame Stad, Duurzame Banen

17

Regionaal Werkcentrum Groot-Amsterdam Het Regionaal Werkcentrum Groot-Amsterdam (RWC) speelt een belangrijke rol binnen het Loopbaanpad Bouw & Techniek. In eerste instantie was de opgave van het RWC: alle zeilen bijzetten om ervoor te zorgen dat de regionale arbeidsmarkt ondanks corona toch zo goed mogelijk kon blijven draaien. Na de eerste coronaschok kwam het ministerie met een aanvullend steunpakket voor regionale mobiliteitsteams (RMT). In de regionale mobiliteitsteams werken het UWV, de sociale partners en de gemeenten samen om mensen een extra duwtje te kunnen geven in het vinden van een passende baan. Iedereen is welkom. Loopbaanpaden Het werd al snel duidelijk dat de krapte op de arbeidsmarkt niet afnam, maar juist het tegenovergestelde, tot een situatie nu waarin echt in alle sectoren krapte is. Selma Nijhof, kwartiermaker van het RWC zegt hierover: “Het zijn roerige tijden voor werkgevers. Tegelijkertijd komt lang niet iedereen aan het werk die dat zou willen, of kunnen. Als RWC willen we in onze regio verschil maken om een bijdrage te leven aan de grote vraag aan arbeidskrachten in de tekortsectoren. Daarom zetten we in op loopbaanpaden voor de tekortsectoren. In de loopbaanpaden bundelen we het bestaande aanbod op het gebied van oriëntatie, het opleidingsaanbod en de match naar werk als één geheel richting de tekortsectoren.

Zo ontstaat er één duidelijke ingang voor werkzoekenden die zich willen oriënteren op een overstap naar ander werk en voor werkgevers die behoefte hebben aan nieuw personeel.” Het Loopbaanpad Bouw & Techniek is een heel mooi voorbeeld hoe partners elkaar weten te vinden en elkaars netwerk benutten. Het RWC heeft in dit loopbaanpad een faciliterende rol. Een aantal loopbaancoaches van het RWC begeleiden de kandidaten van start tot finish bij het doorlopen van dit pad.

Uitdagingen Naast het Loopbaanpad Bouw & Techniek is het Regionaal Werkcentrum ook bezig met de ontwikkeling van loopbaanpaden voor de sectoren Zorg en Welzijn, Vervoer en Logistiek en ICT. Op dit moment is het Loopbaanpad Bouw & Techniek het verst ontwikkeld, maar voor alle sectoren kunnen kandidaten zich nu aanmelden! De loopbaanpaden worden vormgegeven door werkgevers, brancheorganisaties, publieke- en private onderwijsinstellingen, gemeenten, UWV en bestaande samenwerkingsverbanden. Zij hebben ieder een rol in een onderdeel van het loopbaanpad en werken samen om van het loopbaanpad één geheel te maken. Dit klinkt wellicht eenvoudig, maar is het niet. Werkgevers worden aan ‘de voorkant’ gevraagd te investeren in toekomstig personeel. Dit klinkt wellicht logisch, maar werkgevers hebben nú behoefte aan goede medewerkers. “Tja, die tegenstrijd is soms een hard gelach. Een loopbaanbad gaat ook pas ‘lopen’ als elke partner meedoet. Natuurlijk wil iedereen meedoen, maar wat investeer ik en wat gaat het me uiteindelijk opleveren? Dat is een worsteling en iedereen ziet ook dat ‘niks doen’ zeker geen optie is! Kortom: de handen in elkaar slaan, maakt dat het gaat werken!”

Duurzame Stad, Duurzame Banen

18

Versnellen omscholing noodzakelijk

2.2 

Om het personeelstekort op relatief korte termijn te verminderen, moet aan verschillende knoppen gedraaid worden. Van voorlichting op basisscholen tot een goede doorstroom vanuit de Vmbo’s naar de Mbo-Techniekopleidingen. Zijinstromers vormen op korte termijn het belangrijkste inzetbare arbeidspotentieel voor organisaties. Na een korte opleiding kunnen zij direct starten met werken in een leerwerktraject bij een werkgever.

Systeem- en cultuurverandering nodig voor versnelling De voortgang in het vinden, opleiden en het toeleiden van kandidaten naar werk in de energietransitie is complex en vergt een enorme inspanning. In de recente brief (15 juli 2022) van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat aan de Tweede Kamer wordt de complexiteit om de arbeidstekorten op te lossen tevens benoemd; er is geen quick fix. Het vraagt om een systeem- en cultuurverandering. Mogelijke oorzaken van lage instroom in de technieksector, die in de brief aan de kamer worden genoemd, ervaren we ook op lokaal niveau in het Loopbaanpad Bouw & Techniek en de wervingscampagne Baan met Toekomst, zoals:

• De sector houdt over het algemeen vast

• Er zijn te weinig bedrijven die een

aan traditionele normen bijvoorbeeld op het gebied van werktijden en de sector wordt niet door iedereen als inclusief ervaren. Dit weerhoudt geïnteresseerde zij-instromers om de overstap te maken. • Het tekort aan voldoende technische (waaronder hybride) docenten waardoor opleidingen soms genoodzaakt zijn een numerus fixus te hanteren. • Het ontbreekt bij veel bedrijven aan een actieve leercultuur en een bijpassend investeringsniveau in menselijk kapitaal. • Indien een zij-instromer wil overstappen, kan diegene bijvoorbeeld te maken hebben met inkomensverlies tijdens omscholing waarmee de drempel om over te stappen groter wordt en risico’s meebrengt.

leerwerkplek (kunnen) aanbieden voor leerlingen/zij-instromers. Gemotiveerde kandidaten kunnen om deze reden niet starten aan een BBL-opleiding op mbo-niveau of aan een opleiding op associate degree of hbo-niveau (zoals het landelijke programma van Be an Engineer). • Opleidingen en werkgevers eisen een relatief hoog niveau van beheersing van de Nederlandse taal (tot B2 niveau).

Naast de genoemde mogelijke oorzaken door de ministers, zien wij in het proces van het Loopbaanpad Bouw & Techniek nog drie belangrijke knelpunten die de instroom naar banen in de techniek en bouw belemmeren: • Het startsalaris van een leerling-zijinstromer (conform cao Bouw & Infra of cao Metaal & Techniek) is niet aantrekkelijk en niet concurrerend in de markt. Het is voor veel zij-instromers te laag en daarmee te risicovol (gezien vaste lasten) om de overstap naar deze sector te maken.

In de brief aan de Tweede Kamer zien de ministers een eerste essentiële rol liggen bij werkgevers. Daarnaast ligt er vanwege het maatschappelijke belang van de transities ook een duidelijke rol voor de overheid om meer te doen aan dit specifieke kraptevraagstuk.

Gezamenlijke inzet op werkend systeem voor zij-instromers Ondanks de (bijna dagelijkse) nieuws­ berichten over de grote tekorten op de arbeidsmarkt om verduurzamingstrajecten, isolatie-opgave, nieuwe energiebronnen te realiseren, lijken nog niet alle partijen evenveel doordrongen van de urgentie om zij-instromers op te leiden en te laten toetreden tot deze sectoren. De knelpunten die zich aandienen vragen om een gezamen­ lijke inzet op het werkend krijgen van het Duurzame Stad, Duurzame Banen

19

systeem. Dit vraagt van alle betrokken partijen om anders te denken, maar vooral ook anders te doen. Dat geldt voor werkgevers, opleiders en overheden. Dat de groep zij-instromers noodzakelijk is om de tekorten te verminderen, wordt door alle partijen onderschreven. Maar de praktijk blijkt weerbarstiger dan beleidsnota’s, standpunten van een branchevereniging of de oproep tot mooie initiatieven op LinkedIn. Zijn zij-instromers inderdaad zo welkom als wordt gesuggereerd? Uiteraard zien we goede voorbeelden bij bedrijven die zij-instromers opleiden. Maar al te vaak zien we dat ook nog niet. Sommige bedrijven blijven hardnekkig vasthouden aan eisen waaraan een zij-instromer onmogelijk kan voldoen: een afgeronde technische opleiding op mbo 3 of 4 of hbo-niveau, enkele jaren werkervaring in de sector. Juist dat hebben ze niet, ze stromen in vanuit een andere sector, daarom noemen we deze groep zij-instromers. Bedrijven ervaren nog altijd belemmeringen in het aannemen van zij-instromers. Deze belemmeringen moeten we samen met brancheorganisaties zien op te lossen. We zien veel enthousiasme bij een groep Amsterdammers die bereid is in zichzelf te investeren en opnieuw te leren, die kans op extra arbeidspotentieel moeten we niet laten liggen.

Wij zien ook een belangrijke rol weggelegd voor de Rijksoverheid, die zou meer regie moeten nemen op het fundamenteel herzien van de arbeidsmarkt zodat de mismatch die er op die markt is wordt verminderd. Wij zien kansen liggen en pleiten voor: • Een individueel (om)scholingsbudget in te stellen dat voldoende is voor (om)scholing naar een baan in een tekortsector. • Dat er wordt voorzien in doorbetaling van loon tijdens omscholing naar een andere sector. • Dat er met de brancheverenigingen afspraken worden gemaakt over het structureel aanbieden van voldoende opleidingsplekken en het stimuleren van aantrekkelijke arbeidsomstandigheden (zoals een marktconform salaris, de mogelijkheid tot 32 uur werken, flexibelere arbeidstijden). De komende periode gaan wij in gesprek met branche­ verenigingen, de SER, de ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Economische Zaken en Klimaat, en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, om met elkaar te zoeken naar het interventies en regelingen die nodig zijn om meer zij-instromers sneller en duurzaam te laten instromen in de bouw- en technische sector.

Oplossingen binnen handbereik Een aantal oplossingen (andere instroomeisen, werk anders organiseren, meer opleidingsplaatsenbieden, een aantrekkelijk salaris, goede secundaire arbeids­ voorwaarden) liggen aan de werkgeverskant. Ook opleidingspartijen (zoals mbo-opleiders) zouden verkorte opleidingen of modulaire opleidingen voor zij-instromers kunnen bieden en een stevigere rol kunnen innemen op de verbinding met de bedrijven waar zij-instromers een leerwerkplek moeten vinden.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

20

Nieuwe kansen na coronajaren Hoessein Abboussaid (46) maakte deze zomer de overstap naar de metaalsector. Via de Baan met Toekomst-dagen kwam hij in contact met techniekopleider Tetrix, bij wie hij nu de opleiding mechatronica op mbo-niveau 4 gaat volgen. Ook een arbeidsovereenkomst bij een leerbedrijf is in zicht. Hoe kwam hij tot deze overstap en wat wil Hoessein andere zij-instromers én werkgevers meegeven? Het werk droogde op “Toen corona uitbrak, werkte ik via een uitzendbureau als horeca chauffeur. Tijdens de eerste lockdown kon ik nog doorwerken, want men wilde juist de flexibele krachten behouden. Maar het werk droogde steeds meer op en tijdens de tweede lockdown moesten juiste de vaste krachten aan het werk gehouden worden. Dat betekende voor mij dat er geen werk meer was en stopte het werk.” Van het uitzendbureau waar Hoessein een aantal jaar voor gewerkt had, vernam hij niets meer.

Zware jaren Er braken zware jaren aan, niet alleen qua werk, maar ook privé. Hoessein vertelt dat de problemen zich opstapelden en hij uiteindelijk een uitkering van de gemeente kreeg. Nu gaat het gelukkig weer de goede kant met hem op: “Ik ben er weer redelijk bovenop. Mentaal ben ik een stuk sterker geworden en ik ben blij dat ik weer iets doe waar ik gelukkig van word en waar ik goed in ben. Ook het werkritme en de dagelijkse structuur hebben een positieve invloed op me.”

Pak je kans! Hoessein wil nog wel iets kwijt aan de werkgevers binnen de metaalbranche: “Geef goede en gemotiveerde zij-instromers een kans! Ik heb moeite gehad om een leerbedrijf te vinden, terwijl ik altijd gewerkt heb, op de laatste anderhalf jaar na. Er wordt gewezen naar het gat in mijn cv, maar daar had ik een goede reden voor. Ik heb al een diploma op mbo-4 niveau, volg nu weer een pittige opleiding én ik beschik al over technische kennis en ervaring. Dan is het toch jammer dat er nog zo traditioneel gekeken wordt naar je cv. Helemaal in deze tijden van grote arbeidskrapte.”

Piece of cake

Tegen andere werkzoekenden zegt Hoessein: “Pak je kans! Binnen de techniek en metaal is er veel werk. Ook al zit je in een moeilijke situatie, nadat je een baan gevonden hebt wordt alles weer beter. Ik zie na die moeilijke jaren het licht weer.”

Het leerwerktraject bevalt hem tot nu toe goed. “Het is echt een piece of cake! En dat terwijl mechatronica nou niet echt makkelijk is. Ik help al andere leerlingen, ook omdat ik werkervaring heb.” Wel moet Hoessein wennen aan de theorie: “Ik heb mijn opleiding in de jaren ’90 afgerond en dan is het best lastig om weer in de lesbanken te zitten. Het leren gaat echt minder snel dan toen. Maar dat gaat goedkomen!”

Extra bijzonder aan de ruimte is dat de deelnemers aan het bouwtraject van AmsterdamWerkt! de Green Room zelf omgetoverd hebben tot deze prachtige ruimte. Voor en door de Amsterdammer dus! De Green Room kan ook gebruikt worden voor trainingen en vergaderingen en is voor alle medewerkers van de Gemeente Amsterdam te reserveren. Duurzame Stad, Duurzame Banen

21

Hoofdstuk 3 Duurzame Stad Voortgang motoren

Duurzame Stad, Duurzame Banen

22

3.1

Zonmotor

€ 4 miljoen subsidie voor zonnepanelen op Amsterdamse woningcorporaties. Gerealiseerd van januari 2022 – september 2022 • De eerste subsidieronde liep van 15 juli tot 31 augustus 2021. Vijf van de acht grotere woningcorporaties in Amsterdam dienden voor in totaal bijna €2,3 miljoen aanvragen in. Alle aanvragen van De Key, Ymere, Stadgenoot, Eigen Haard en Rochdale zijn toegekend. • De woningcorporaties hebben tot en met december 2022 om hun aanvraag uit ronde 1 te verantwoorden. Op het moment van schrijven (half september) is het volgende duidelijk: • Ymere heeft een jaar uitstel toegekend gekregen. Ze maken daarbij gebruik van het mandjessysteem, dat wil zeggen dat adressen waar het niet lukt om panelen te leggen worden vervangen door adressen die wel kans maken. Bij de eerste aanvraag werd verwacht 3.500 panelen te installeren. Hiervan zijn er meer dan 500 uitgevoerd; 500 uitgesteld, 1.000 in uitvoering en voor 1.500 uitstel aangevraagd.

• Stadgenoot heeft ook uitstel aangevraagd met een jaar. De verwachting is dat dit wordt toegekend. Stadgenoot verwachtte met de eerste aanvraag 2.900 panelen te leggen. Hiervan zijn er inmiddels meer dan 2.200 uitgevoerd en in beheer. Een kleine 400 in uitvoering en voor de overige is uitstel aangevraagd. • De Key heeft conform plannen 1.200 kWp gerealiseerd. • De aanvraag van Rochdale is met € 1 ton naar beneden bijgesteld, naar € 470.000. Met deze subsidie heeft Rochdale zonnepanelen gelegd met een vermogen van 1.200 kWp. • Ook bij Eigen Haard is er vertraging opgelopen door tekort aan technisch personeel en materiaal. Het is nog onduidelijk of ze uitstel aanvragen, of de oorspronkelijke aanvraag van € 450.000 naar beneden bijgesteld wordt met € 50.000 tot € 100.000.

• De tweede en laatste aanvraagronde van de zonmotor is opengegaan op 17 januari 2022 en sloot 1 mei 2022. Zes corporaties hebben subsidie aangevraagd; dit zijn op alfabetische volgorde: Eigen Haard, De Key, Rochdale, Stadgenoot, Woonzorg, Ymere. In de 2e ronde is in totaal voor meer dan € 2,5 miljoen aangevraagd, terwijl er nog € 1,7 miljoen beschikbaar budget is. Het Subsidiebureau toets de binnengekomen subsidies. € 6 ton voor Woonzorg is inmiddels toegekend. Woonzorg legt hiermee elk van hun complexen in Amsterdam vol panelen, zo’n 1.600 kWp en bereikt hiermee 1.384 huishoudens. De aanvraag voor een half miljoen euro van Rochdale ligt voor ter goedkeuring. Rochdale wil met de tweede tranche 1.300 kWp op de daken leggen aan zonnepanelen en bereikt 1.726 huishoudens. De vier overige woningcorporaties (Ymere, Stadgenoot, Lieven de Key en Eigen Haard) wachten nog op een besluit. De vertragingen zijn veroorzaakt door enkele factoren. Soms bleek het toch niet mogelijk om zonnepanelen op een geselecteerd dak te leggen. Ook is er een tekort aan uitvoerend personeel dat de panelen kan plaatsen. En is er een tekort aan omvormers en ander installatiemateriaal door de enorme vraag hiernaar vanwege de energiecrisis.

2021 • Succesvolle 1e ronde met

5 grote corporaties • Pilot omscholingstraject Zon

2022 • 2e subsidieronde waarin

6 corporaties subsidie hebben aangevraagd

Eindresultaat in 2024 • 32.000 panelen (10-11 MW) • 33.000 ton minder CO2–uitstoot • Lagere energierekening of minder

servicekosten voor bewoners

Bestedingen • De totaal beschikbare subsidie

van € 4 miljoen is toegekend

Duurzame Stad, Duurzame Banen

23

Bestedingen

Geleerde lessen en successen

Het totale beschikbare subsidiebedrag van de zonmotor, € 4 miljoen, wordt in 2022 beschikt. De daadwerkelijke besteding vindt plaats wanneer de aanleg van de panelen is afgerond.

• Succes Het gezamenlijk vormgeven door gemeente en

Planning in 2023 • In 2023 volgen we de voortgang van de uitvoering van de aanleg van de panelen. Het aantal gelegde panelen, het aantal bereikte huishoudens en de CO2uitstootvermindering wordt bijgehouden. Oorspronkelijk is de inschatting dat € 4 miljoen subsidie leidt tot 32.000 extra panelen (10 – 11 MW) en 33.000 ton minder CO2-uitstoot. Het daadwerkelijke eindresultaat wordt gecommuniceerd na afronding. • In de subsidievoorwaarden is gesteld dat de panelen uiterlijk één jaar na toekenning van de subsidie gelegd moeten zijn. De corporaties streven ernaar in november 2023 alle panelen uit de tweede tranche gelegd te hebben. Er bestaat de mogelijkheid om uitstel tot één jaar aan te vragen die, voorgaande ervaringen bij vergelijkbare subsidies in acht nemend, meestal toegekend wordt. Dat betekent dat uiterlijk november 2024 het budget is uitgegeven en alle panelen gelegd zijn.

corporaties van de subsidieregeling, heeft gemaakt dat het een regeling is geworden die voor elke corporatie een toegevoegde waarde heeft. • Succes De methodiek van het mandjessysteem geeft corporaties meer flexibiliteit. De corporaties dienen eenmalig een aanvraag in voor het aantal kWp zonder dat deze gekoppeld is aan panden. In de praktijk wijzigen plannen vaak doordat daken niet geschikt blijken. Het mandjessysteem geeft corporaties de ruimte om de panelen in dat geval op een ander pand te plaatsen. De opgestelde subsidieregeling voorziet daarin en lijkt daarmee doelmatig. • Succes Alle aanvragen uit de eerste subsidieronde leiden tot versnelling van het aanleggen én tot meer zonnepanelen. • Geleerde les Het openstellen van een tweede subsidie­ ronde terwijl de eerste ronde nog in uit­voering is en daarover nog uitstel gevraagd kan worden, leidt tot verwarring wanneer het subsidieplafond overvraagd wordt. Het advies voor een vervolg is om de verantwoording, of in ieder geval uitstel aanvraagperiode, voorbij te laten gaan voordat de tweede ronde opent.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

24

3.2

Warmtemotor

€ 50 miljoen voor het aanleggen en aansluiten van 10.000 woningen op het warmtenet. Vattenfall heeft alle investeringen voor nieuwe en bestaande warmtenetten ‘on hold’, gezet vanwege het voornemen van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat om alle warmtenetten verplicht onder publieke zeggenschap en in publiek eigendom te brengen. Dit heeft effect voor de voortgang van de warmtemotor.

Gerealiseerd van januari – september 2022 • Op 29 november 2021 tekenden gemeente Amsterdam, de Amsterdamse woningcorporaties en warmtebedrijven Westpoort Warmte en Vattenfall een mantelovereenkomst om vóór 2040 samen 110.000 woningen van het gas af te halen. • Voor de eerste tranche zijn vier buurten geselecteerd; de Wildemanbuurt en de Confuciusbuurt in Nieuw-West en de K-buurt Midden en Hakfort Huigenbos in Zuid-Oost. In totaal bevatten deze buurten 4.000 woningen. De subsidiegelden voor deze woningen zijn door het college gealloceerd. De initiatiefnemers kunnen deze aanvragen.

• In de vier buurten is een buurtovereenkomst opgesteld en ondertekend door de woningeigenaren en warmtebedrijven. In de overeenkomst geven de woningbouwcorporaties aan welke woningen ze (onder voorbehoud van akkoord door huurders) wanneer willen aansluiten op het warmtenet. • In het derde en vierde kwartaal van 2022 worden huurders en particuliere woningeigenaren in de vier buurten geïnformeerd over de condities waaronder hun woningen kunnen worden aangesloten op het warmtenet.

• Eind 2022 wordt in de buurt gepeild of er voldoende animo is voor de overstap naar het warmtenet. Bij een positief resultaat besluiten partijen om de afspraken uit de buurtovereenkomst definitief te maken. • Ook wordt eind 2022 per buurt een Buurt Uitvoeringsplan (BUP) opgeleverd. Daarin staan de publiekrechtelijke afspraken die de partijen onderling hebben gemaakt.

2021 • Mantelovereenkomst getekend • Voorbereidend onderzoek

2022 • Vier wijken geselecteerd

(4.000 woningen) • Subsidiegelden voor de wijken gealloceerd • Buurtpeilingen • Buurtuitvoeringsplan (BUP) • Tweede tranche in voorbereiding

Duurzame Stad, Duurzame Banen

25

• Een tweede tranche wordt voorbereid. In de tweede tranche buurten wordt rekening gehouden met een zogenaamde ‘overmaat’ zodat de doelstelling haalbaar blijft ondanks het feit dat er nog buurten kunnen afvallen. In de selectie van de buurten wordt intensief afgestemd met stedelijke partners zodat er optimaal ingezet wordt op koppelkansen met als doel de kosten van de warmtetransitie omlaag te brengen.

Bestedingen 2022 Het nieuwe college heeft de ambitie om onverminderd door te gaan met het aardgasvrij maken van wijken en dit te versnellen op basis van de opgedane ervaring. Tevens is duidelijk dat er geen nieuwe middelen beschikbaar worden gesteld om de onrendabele top af te dekken en dat het klimaatfonds uitgeput raakt. Nieuwe subsidiemiddelen zijn nodig om de warmtetransitie niet te laten stilvallen na de eerste 10.000 woningen. Het nieuwe rijkbeleidsprogramma Versnelling verduurzaming gebouwde omgeving (juni 2022) zet in op een gebiedsgerichte aanpak warmtetransitie. Deze lijkt de Amsterdamse aanpak te ondersteunen. We zetten in om investeringsmiddelen vanuit het rijk te krijgen voor de ondersteuning van de warmtetransitie. De beslissing rondom de nieuwe Warmtenetwet en het voornemen alle warmtenetten verplicht onder publieke zeggenschap en in publiek eigendom te brengen, kan invloed hebben op de beschikbare middelen van onze samen­ werkingspartijen en investeringsmiddelen van andere partijen (Rijksoverheid).

Planning 2023 • In 2023 starten de uitvoeringswerk­ zaamheden voor de eerste tranche. Buurtnetten worden vanaf 2024 aan­ gelegd en vanaf dat moment worden woningen aangesloten op het warmtenet, dat gebeurt op de momenten dat de eigenaren en huurders daar klaar voor zijn. • Voor de tweede tranche worden de Buurtovereenkomsten in 2023 getekend. • Ieder jaar wordt een nieuwe tranche voorbereid. Dit moet een repeterend proces worden dat steeds beter, sneller en goedkoper wordt. • De corporaties willen 70% van het bezit voor 2027 aansluiten. Voor de particuliere eigenaren wordt geschat dat de helft in deze periode mee doet. • Voor 2027 moeten 10.000 woningen aangesloten zijn op het warmtenet.

Wat het oplevert • 10.000 woningen worden

aangesloten op een warmtenet • aangesloten huizen stoten tot wel 60% minder CO2 uit • meerjarige samenwerking vastgelegd in een Mantelovereenkomst

Bestedingen • Het college heeft € 12 miljoen

gealloceerd voor subsidie voor de eerste 4 wijken. Deze worden (vanwege het on hold zetten van de investeringen van Vattenfall) waarschijnlijk niet in 2022 besteed

Geleerde lessen en successen • Succes De voorbereidingen voor de eerste 4 buurten zijn afgerond, we weten nu met welk aanbod we de buurten in kunnen gaan. Gezien de complexiteit van de opgave en de gedeelde belangen van vele partijen is dit een heel belangrijke mijlpaal. • Succes De integrale ontwikkeling van concepten voor de warmtetransitie binnen de City Deal lijkt een goed antwoord op de vraag hoe we de complexe problematiek van de warmtetransitie moeten aanpakken.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

26

3.3

Vastgoedmotor

€ 10 miljoen voor versnelling en opschaling van de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed, door het toepassen van meer verduurzamingsmaatregelen, waaronder nieuwe duurzame interventies (bijvoorbeeld klimaatadaptieve of circulaire maatregelen). Gerealiseerd van januari 2022 – september 2022 • 10 projecten zijn afgerond • 18 projecten zijn in uitvoering • 9 projecten in voorbereiding • Aanbesteding Zon afgerond, ofwel de versnelde aanleg van zonnepanelen op ruim 20 daken In bijlage 1 vindt u een overzicht van alle projecten.

Planning 2023 Naast de projecten die al in uitvoering zijn of worden voorbereid, wordt er nog een aantal projecten gestart in 2023 met een doorlooptijd in 2024. Ook worden in 2023 zonnepanelen geplaatst op diverse panden in gemeentelijk bezit. De aanbesteding hiervan is afgerond in 2022.

Geleerde lessen en successen • Geleerde les Ondanks dat de gemeente eigenaar is van de panden in de ­Vastgoedmotor, is de gemeente bij de planning en uitvoering van een groot aantal externe partijen afhankelijk zoals adviseurs, de netwerkbeheerder, vergunningverleners en subsidie­ verstrekkers. In de uitvoering van de projecten is, om verschillende reden, vertraging opgelopen: onvoldoende personeel bij aannemers, onvoldoende voorhanden materiaal als gevolg van de coronacrisis, vertraging in aansluitingen op het warmtenet, stijgende markt­ prijzen waardoor geraamd budget tekortschiet, beperkte toegankelijkheid van locaties (niet alle gebruikers wilden uit veiligheidsoverwegingen externen over de vloer). • Succes Door het succesvol doorlopen van de Aanbesteding Zon (zonnepanelen op gemeentelijk bezit) begrijpen we beter de zorgen van marktpartijen, waardoor we beter in staat zijn een aanbod te doen dat aantrekkelijk genoeg is.