2. DSDB Def 2022 Voortgangsrapportage.pdf

2021 • 3 projecten afgerond • 12 in voorbereiding

2022 • 10 projecten afgerond • 18 projecten in uitvoering • 9 projecten in voorbereiding

Wat het oplevert in 2024 • 40 panden in gemeentelijk

eigendom verder verduurzaamd

Bestedingen • In 2021 en 2022 is

€ 4,2 miljoen besteed

Duurzame Stad, Duurzame Banen

27

Vechtsporter timmert Artis Aquarium in elkaar Bezoekers aan Artis moeten het de komende jaren zonder het Aquarium doen: het Rijksmonument krijgt na 141 jaar een grondige restauratiebeurt. Na al die jaren zijn de waterbakken gaan lekken en heeft het water het gebouw beschadigd. Een prachtige klus voor Bouwbedrijf Salverda. Én voor zij-instromer Michell Adelina (33), die een half jaar geleden bewust koos voor een nieuwe carrière als timmerman. Er is altijd werk in de bouw “Tot een half jaar geleden was ik fulltime bezig met sport: Ik ben MMA-vechter (Mixed Martial arts) op professioneel niveau en ik ben trainer. Dit doe ik allebei nog steeds, maar in de avonduren. Ik ben enthousiast over mijn overstap: ik vind het werk leuk en ik ben gemotiveerd om steeds nieuwe werkzaamheden op te pakken.” Michell vertelt dat zijn vader hem geïnspireerd heeft om als timmerman te gaan werken. Een andere motivatie is de baanzekerheid die het werk hem geeft: “Er is altijd werk in de bouw! Voor mij is dit naast de inhoud van het werk een doorslaggevende factor geweest.”

Restauratie is echt mijn ding “De opdrachten worden steeds uitdagender: ik begon met afdekwerkzaamheden, maar nu maak ik ook vloeren en deuren. Zo wordt het werk steeds interessanter. En dit project is natuurlijk uniek! Ik ben helemaal op mijn plek: restauratie is echt mijn ding”. Michell gaat een dag in de week naar school en werkt de overige dagen. De combinatie bevalt hem goed: “Ik wil de opleiding versneld afronden, zodat ik daarna weer met de vervolgopleiding kan starten.”

Bouw aantrekkelijker maken Zijn er ook zaken waar Michell aan moet wennen? “De werktijden! Het was in het begin omschakelen om elke dag om kwart voor zeven te starten. Ook moet ik mijn tijd anders indelen: sporten, mensen trainen en natuurlijk mijn kinderen zien. Dit moet ik allemaal goed plannen, anders kom ik in de knel.” Collega en voorman Harrie Bovendorp – die

ook aangeschoven is – noemt het startsalaris voor een zij-instromer ook als knelpunt: “Wij werken veel met jongeren van een jaar of 16 - 18 jaar. Zij wonen nog thuis en kunnen prima rondkomen van het salaris. Maar als je net als Michell wat ouder bent en je huur of een hypotheek moet betalen, dan kun je nauwelijks rondkomen. Helemaal met die prijzen in Amsterdam! Veel mensen kiezen liever voor een kantoorbaan, het werken met de handen is niet populair meer. Willen we werken in de bouw aantrekkelijker maken, dan moet het loon voor zij-instromers omhoog. Als je eenmaal gediplomeerd bent en je hebt werkervaring, dan kun je overigens wel goede stappen maken.”

Uiteindelijk kun je rijk worden De overstap die Michell naar de bouw heeft gemaakt, zou hij andere mensen zeker adviseren: “Iedereen die aan zijn toekomst denkt, moet denken aan een baan in de bouw. Mooi werk én genoeg werk. En uiteindelijk kun je rijk worden, haha!” De zwemmende bewoners van het Aquarium zijn overigens te zien in verschillende pop-up aquaria in de dierentuin, of tijdelijk verhuisd naar verschillende Europese dierentuinen. Duurzame Stad, Duurzame Banen

28

3.4

Renovatie- en isolatiemotor

€ 10 miljoen voor isolatiemaatregelen bij 10.000 woningen, aanpak voor vergaande renovatie en de organisatie voor collectieve inkooptrajecten van verduurzamingsmaatregelen voor woningeigenaren. Gerealiseerd januari – september 2022 Isolatie (€ 5 miljoen) • De sterk toegenomen energieprijzen in 2022 hebben geleid tot een aanpak Isolatieoffensief. Het college zet deze winter in op verschillende intensiveringen zodat er meer isolatieprojecten van de grond komen. In dat kader is er een aanbesteding gedaan om komende winter zoveel mogelijk kwetsbare huishoudens te ondersteunen met maatwerk energieadvies en (installatie van) eenvoudige energiebesparende producten aan huis. Deze kan bij tevredenheid na de winter verlengd worden voor de huurders en eigenaarbewoners in warmtemotorbuurten. De woningbouwcorporaties en de Amsterdamse Federatie voor Woningcorporaties (AFWC) steunen deze route.

Collectieve inkoop (€ 2 miljoen) • Inkoopacties in Gaasperdam en Banne Noord zijn succesvol afgerond. 3.000 bewoners ontvingen een verduurzamingsadvies, 700 van hen hebben het adviesrapport gedownload en is er door 358 bewoners een aanvraag voor isolatie gedaan waarvan er 212 zijn uitgevoerd. • De opdracht voor collectieve inkoop van verduurzamingsmaatregelen is gegund aan Winst Uit Je Woning (WUJW). Met deze partij werken we de komende 4 jaren samen om collectieve inkoopacties voor particuliere woningeigenaren te organiseren. WUJW benadert aannemers en installateurs om het werk uit te voeren en begeleidt eigenaren bij het offerte- en installatieproces. • Inkoopactie zonnepanelen voor eigenaar-bewoners van eengezinswoningen (22.000 woningen). Tot september hebben 2.051 eigenaren een offerte opgevraagd, zijn er 1.846 uitgebracht en zijn er 388 opdrachten verleend. In september is een inkoopactie voor isolatiemaatregelen gestart voor dezelfde groep, uitgebreid met beschermd stadsgezicht en Weesp, waardoor het aantal woningen groeit naar 28.000. • Starten inkoopactie voor zonnepanelen op kleine VvE’s (minder dan 8 appartementen) in stadsdeel West en Zuid. De VvE’s ontvangen ondersteuning bij besluitvorming. Wanneer de aanpak

succesvol is, breiden we uit naar de overige stadsdelen en grotere VvE’s. • Ontwikkelen aanpak hoe de gemeente huurders kan ondersteunen om verhuurders te vragen te verduurzamen. Deze aanpak wordt getest in een pilot in november, waarbij we ons richten op kleine partijen met maximaal 4 woningen.

Vergaande renovatie (€ 3 miljoen) • Hernieuwde aanpak voor vergaande renovatie. De aanpak richt zich op ondersteuning van VvE’s in Zuidoost, Nieuw-West en Noord die gebruik willen maken van de subsidie Volkshuisvestingsfonds (beschikbaar per april 2022). • Er is een webinar over het volkshuisvestingsfonds en de vergaande renovatie ontwikkeld. Dit webinar wordt goed bekeken. Op de website van de VvE- aanpak is informatie te vinden en zijn de haalbaarheidsonderzoeken aan te vragen. • Er zijn meerdere informatiebijeenkomsten voor VvE’s zijn georganiseerd. Dit doen we in samenwerking met stichting !WOON en gebiedsmakelaars of aardgasvrij-regisseurs. • 3 haalbaarheidsonderzoeken zijn uitgevoerd (twee voor Reigersbos en één voor de Gouden Leeuw). 4 haalbaarheidsonderzoeken in Venserpolder zijn aangevraagd.

2021 • Aanbesteding collectieve inkoop • Evaluatie pilot Reigersbos leidt

tot nieuwe aanpak vergaande renovatie • Pilot collectieve inkoop Banne Noord uitgevoerd

2022 • Aanpak Isolatie-offensief kan

worden uitgebreid naar isolatie woningen buurten warmtemotor • 28.000 eigenaars/bewoners uitgenodigd mee te doen aan collectieve inkoopacties zonnepanelen en isolatiemaatregelen • Hernieuwde aanpak vergaande renovatie: intensieve begeleiding van VvE’s • € 5 miljoen toegekend vanuit Volkshuisvestingsfonds aan VvE’s Duurzame Stad, Duurzame Banen

29

• € 5 miljoen van het Volkshuisvestings-

• We voeren gesprekken met het

Planning 2023

fonds is toegekend aan VvE’s (1.084 woningen). Twee VvE’s zijn met de werkzaamheden gestart. Andere VvE’s bereiden een subsidieaanvraag voor (voorlopige inschatting voor nog eens 1.000 woningen). • In overleg met het Warmtefonds is een voorstel ontwikkeld om de planuit­ werking voor VvE’s voor te financieren. Dit wordt in het laatste kwartaal van 2022 voorgelegd aan de raad. • VvE’s stimuleren gezamenlijk te verduurzamen. Hierdoor kunnen VvE’s een gezamenlijke opdracht in de markt zetten waardoor de kosten voor de planvorming en uitvoering gereduceerd worden. • Activatieteam ingezet voor verhoging opkomst Algemene ledenvergadering (ALV) van de VvE’s. Samen met de Academie van de Stad is een pilot uitgevoerd, waarbij een activatieteam wordt ingezet om één-op-één gesprekken te voeren met de bewoners en hen te bewegen om vragen te stellen over de plannen, naar een informatieavond of ALV te komen, de informatie te lezen en uitleg te geven over stemmen, volmachten e.d.. De pilot in Hoogoord West heeft mooie resultaten opgeleverd. De aanwezigheid van bewoners werd daardoor verhoogd van 10% tot 75 %. Veel VvE’s willen in de toekomst gebruik maken van een activatieteam. Wij gaan in gesprek met de Academie van de Stad over een vervolg.

Warmtefonds over een mogelijkheid om de overwaarde van woningen te verzilveren voor een aantal oudere VvE leden. • Huishoudens met een verzamelinkomen tot € 45.014 per jaar hoeven vanaf 1 november 2022 geen rente te betalen op een lening bij het Nationaal Warmtefonds om hun koophuis te verduurzamen. Samen met de G4 zijn we in gesprek met het warmtefonds en ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninklijk relaties (BZK) om deze regeling ook beschikbaar te maken voor eigenaren van appartementen.

• We starten in 2023 met

Bestedingen 2022 • Voor het onderdeel collectieve inkoop was tot september 2022 de besteding € 222.318,- De prognose voor het gehele jaar 2022 is een besteding van € 340.000,-. Tot nu toe is door deelnemers aan de collectieve inkoopactie ruim € 2 miljoen besteed aan zonnepanelen. Er is recentelijk een collectieve inkoopactie voor isolatiemaatregelen gestart en ook start in 2022 een actie voor collectieve inkoopactie voor zonnepanelen voor VvE’s en een pilot voor particuliere huurders. Een eerste schatting is dat er in 2022 totaal voor ca. € 4 miljoen aan investeringen gedaan wordt door de deelnemers aan de collectieve inkoopacties. • In 2022 is € 373.895,- besteed aan het traject van vergaande renovatie.

informatiebijeenkomst over vergaande renovatie en de ondersteuningsmogelijkheden in Nieuw-West en Noord. • In 2023 is de subsidieregeling voor VvE’s die vergaand willen renoveren en verduurzamen beschikbaar. Deze subsidie is bedoeld voor kosten voor planvorming, meerkosten MJOP’s, extra haalbaarheidsonderzoeken en kosten voor beheerders. • In samenhang met het Isolatieoffensief wordt ingezet op het isoleren van woningen in de buurten van de Warmtemotor. • Uitvoering collectieve inkooptrajecten verduurzamingsmaatregelen.

Wat het oplevert • Investeringen en uitvoering van

verduurzamingsmaatregelen bij woningeigenaren als gevolg van collectieve inkoopactie • Isolatie bij 10.000 woningen (naast Isolatieoffensief) in de buurten van de warmtemotor • VvE’s worden ondersteund in verduurzaming

Bestedingen • In 2021 en 2022 is ca.

€ 900.000 besteed

Geleerde lessen en successen • Succes De subsidie die beschikbaar is uit het Volkhuisvestingsfonds zet VvE’s en corporaties in beweging. De ondersteuning vanuit de renovatiemotor is welkom en ook noodzakelijk gezien de vele stappen die gezet moeten worden. • Succes Het samenwerken met meerdere VvE’s werkt goed. Sommige VvE’s zeggen: we wachten op de uitkomsten bij de buren. Op deze manier stimuleren zij elkaar. • Geleerde les Er zijn veel acties en studies in Zuidoost. VvE-leden worden vanuit verschillende hoeken benaderd. Voor hen is het lastig om in te schatten wat past en wat de goede volgorde van activiteiten is. Er is meer coördinatie op gezamenlijke aanpak gewenst.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

30

3.5

Klimaatadaptatiemotor

We willen in de stad hittestress verminderen in warme perioden, water vasthouden in droge perioden en wateroverlast verminderen bij hevige regenbuien. Er is € 2,5 miljoen beschikbaar waarmee we extra plekken in met name de openbare ruimte ontharden en vergroenen. De groene plekken worden klimaatadaptief aangelegd. Gerealiseerd januari 2022 – september 2022 • In deze periode zijn er 18 plekken vergroend. Dat levert bijna 6.000 m2 extra groen op in de stad en 60 extra bomen. Een compleet overzicht van alle vergroende plekken is te vinden in bijlage 2. • De voorbereidingen van ca. 50 plekken zijn gestart, o.a. aan het Zonneplein (Noord), de Socratesstraat (NieuwWest), de Paul Huffkade (Oost), Jan Maijenstraat (West), Vechtplein (Zuid), Milovan Djilastraat (Zuidoost), Hendrik Jonkerplein (Centrum). Ook zijn de eerste voorbereidingen gestart voor een nieuwe groene plek in stadsgebied Weesp.

Bestedingen 2022 In 2022 wordt ca. € 926.000.- Dat brengt het totaal aan uitgaven voor de klimaatadaptatiemotor (2021 + 2022 ) op € 1,15 miljoen.

Planning 2023 • We streven ernaar eind 2023 circa 80 plekken vergroend hebben. Het oorspronkelijke aantal van 100 komt lager uit omdat we in de concrete uitwerking veelal hebben gekozen voor een hogere kwaliteit per plek dan enkel te focussen op kwantiteit qua aantallen.

Geleerde lessen en successen • Succes We combineren programma’s en financiën (restantgroengelden en bomenvervangings-programma) waardoor de effectiviteit van de nieuwe groene plekken meer impact hebben op een klimaatadaptieve stad. • Succes We sluiten met dit project aan bij reeds lopende projecten waar we extra gaan vergroenen. Dit levert een effiencyslag op omdat er dan gebruik gemaakt wordt van bestaande projectorganisaties. Een nadeel is dat de afhankelijkheid van realisatie toeneemt in een integraler project, wat de planning van de groenplekken in sommige gevallen vertraagt.

• Geleerde les Kleine ingrepen (zoals bijvoorbeeld het vergroten vergroenen van boomspiegels) kosten relatief weinig tijd, maar hebben ook weinig impact op een klimaatadaptievere stad. Gedurende het project zijn we ons daarom meer gaan richten op nieuwe groenplekken met meer impact, met als gevolg dat we nu richting de 80 plekken i.p.v. 100 gaan. Kwaliteit boven kwantiteit. De grotere ingrepen zoals ontharden van grotere oppervlakten en dit vergroenen met intensievere beplanting en bomen kosten meer tijd als gevolg van participatie, ontwerp en werkvoorbereiding. • Geleerde les Door aanwezige kabels en leidingen wordt vergroening in sommige gevallen verhinderd door nutsbedrijven, zoals Liander en Waternet. Herstelkosten van beplanting zijn in de meeste gevallen hoger dan herstelkosten van verharding. Zelfs als vergroening technisch mogelijk is in de buurt van/boven kabels en leidingen, willen nutspartijen niet de hoge(re) herstelkosten op zich nemen na werkzaamheden aan hun kabels/leidingen. Vanwege de hogere herstelkosten worden bezwaren ingediend op vergroeningsplannen.

2021 • 5 plekken vergroend • Omscholingstraject ontwikkeld

tot Assistent Groenvoorziening

2022 • 18 plekken vergroend • 6.000 m2 extra groen

en 60 extra bomen • 50 plekken in voorbereiding • 23 personen in opleiding assistent groenvoorziening

Wat het oplevert in 2024 • Extra groene plekken in de

stad die helpen om de stad klimaatbestendiger te maken • Werkgelegenheid

Bestedingen • In 2021 en 2022 is € 1,15 miljoen

besteed Duurzame Stad, Duurzame Banen

31

Iedereen kan bij ons terecht Stedelijk groen wordt steeds belangrijker in het omgaan met de klimaatverandering. Denk hierbij aan groene daken om regenval te reguleren en ervoor zorgen dat de riolen niet overlopen. Of meer groen in de stad om de warmte beter op te vangen. Vanuit het gedachtegoed om de fysieke doelstelling te koppelen aan de werkgelegenheidsdoelstelling is er een opleidings- en werkgelegenheidsspoor ontstaan. No-brainer

Trots! “We zijn er trots op dat iedereen bij ons terecht kan. Heb je een uitkering, ben je scholier of wil je van baan wisselen? Het kan allemaal! Steeds meer mensen willen zich inzetten voor een groenere stad. We willen iedereen de kans geven om basiskennis en vaardigheden te verwerven in deze branche. Dat kan een springplank zijn voor een duurzame carrière. We verwelkomen in de komende periode graag nog veel meer kandidaten!” Er zijn tot nu toe 23 mensen om- en bijgeschoold naar de groene sector, waarvan er 5 vast in dienst zijn gekomen bij een groenaannemer en 10 mensen op flexibele basis in het groen aan het werk zijn.

Het is een grote opgave om de hele stad klimaatadaptiever te maken en er zijn veel mensen nodig die hieraan mee willen werken. En laat de groensector nu nét een sector zijn die een chronisch tekort heeft aan personeel. Soraya van Pinxteren accountmanager bij het Werkgeversservicepunt Groot-Amsterdam (WSP). vertelt over de aanpak. “De missie om de stad te vergroenen en verduurzamen is voor mij een no-brainer”, vertelt Soraya. Sinds maart 2021 is zij betrokken bij het programma Duurzame Stad, Duurzame Banen. “We werken samen met onderwijs, werkgevers en overheid om kandidaten op te leiden voor werken in het groen. De samenwerking maakt wendbaarheid mogelijk. We spelen in op zowel de behoefte van de kandidaat als die van de arbeidsmarkt.”

Praktijkverklaren Binnen het scholingstraject Klimaat en Groen is gestart met praktijkverklaren. Dat is een flexibele vorm van onderwijs die zowel inspeelt op de arbeidsmarkt als aangepast kan worden aan het niveau van de kandidaat. “Kandidaten leren in ons programma kennis en vaardigheden bij Amsterdamwerkt! en bij opleider Yuverta, daarmee halen zij certificaten. Dertien weken na start van het werk toetst het Clusiuscollege deze kennis en vaardigheden nogmaals. Zijn de kennis en vaardigheden op orde, dan worden deze onderdeel van een erkend mbo-diploma. Daarmee kan modulair geleerd worden. Om een volledig mbo-diploma te halen, moeten de overige modules ook behaald worden. Deze worden samengesteld en gepland door het onderwijs en de werkgever.”

Duurzame Stad, Duurzame Banen

32

Fijner wonen en werken door meer groen We willen meer groen en minder steen in Amsterdam. Met meer groen kan onze stad beter omgaan met extremer weer als meer hitte, droogte en hevige regenbuien. De stad wordt zo regenbestendiger en we zorgen voor verkoeling en biodiversiteit. Daarom maken we sinds 2021 nieuwe groene plekken in de stad. Dit doen we bovenop de al geplande en lopende groenprojecten.

Opleiding én zicht op werk in het groenvak Het project Nieuwe groene plekken valt onder de Klimaatadaptatiemotor van het programma Duurzame stad, duurzame banen. Binnen de Klimaatadaptatiemotor is veel aandacht besteed aan scholing en het creëren van banen in het groenvak. Er zijn afspraken gemaakt met de groenaannemers en onderwijsinstellingen. Dit om Amsterdammers op de lange termijn op te leiden in het groenvak. Hierbij zijn er tot nu toe al 23 mensen omen bijgeschoold naar de groene sector, waarvan er 5 vast in dienst zijn gekomen bij een groenaannemer en 10 mensen op flexibele basis in het groen aan het werk zijn.

Er zijn sinds 2021 ruim 25 plekken extra aangepakt. Nu het project loopt, blijkt dat we met het budget van 2,5 miljoen euro circa 80 plekken kunnen vergroenen. In de uitvoering hebben we gekozen voor hoge kwaliteit, bijvoorbeeld een grotere hoeveelheid vierkante meters groen en verschillende klimaatadaptieve maatregelen naast elkaar.

Gevoelstemperatuur van 48 graden Een goed voorbeeld van een nieuwe groen plek is het grote plein aan de Ekingenstraat in Nieuw-West. Dit plein was door het vele zwarte asvalt één van de locaties in de stad die veel last had van hitte. In de zomer kon de gevoelstemperatuur oplopen tot 48 graden en dat maakte het onprettig voor de bewoners en omgeving. Samen met de buurt is een nieuw groen plein ontworpen met 800 vierkante meter extra groen én 19 nieuwe bomen. Deze zorgen in de zomer voor benodigde schaduw en een prettigere temperatuur.

Groen tegen wateroverlast Bij hevige buien bleef er water staan op het plein. De nieuw aangelegde groenstroken rond de speelplaats helpen tegen de wateroverlast, omdat het water hier in de grond kan zakken. De gebruikte planten zijn bijvriendelijk, wat ook de ecologische waarde van het groen verhoogt. Het plein is in mei 2022 opgeleverd. De bewoners zijn erg blij met het extra groen in hun buurt.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

33

3.6

MKB-motor

€ 1,25 miljoen voor ondersteuning bij innovatieve projecten van MKB’ers via Start-up-in-Residence, Innovatielab en Scale-up. € 1,25 miljoen voor energie­ adviezen en begeleiding van kleine, middelgrote en grote MKB-bedrijven en aan bedrijfscollectieven voor het verduurzamen van hun bedrijf(spanden). Voor deze laatste groep faciliteert de gemeente ook collectieve inkooptrajecten. Gerealiseerd van januari 2022 – september 2021 • 100 energieadvies- en begeleidingstrajecten voor bedrijven. Gemiddeld wordt in 43% van de uitgebrachte energieadviezen overgegaan tot een investering in duurzame maatregelen • 24 adviestrajecten aan kantooreigenaren die in 2023 verplicht energielabel C moeten hebben. De ondernemer ontvangt een maatwerkadvies om C-label te realiseren en aan het eind ontvangt de ondernemer een nieuw energielabel.

• Energiebesparende maatregelen bij ondernemers in de Dapperstraat. 80% van de ondernemers deed mee. Gemiddeld werd 5,5% op het gehele verbruik direct bespaard als gevolg van het ter plekke installeren van tochtstrips, radiator-ventilatoren, LED-verlichting en aanpassingen aan installaties. We werken aan een plan om deze aanpak op te schalen (zie kader). • 9 nieuwe collectieven op bedrijven­ terreinen om gezamenlijk te investeren in verduurzaming, gebruik makend van Herstructurering en Intelligent ­Ruimtegebruik (HIRB+) Duurzaamheid subsidie. Deze collectieven zijn gevormd in: Sloterdijk III en IV, Cornelis ­Douwesterrein, Akerpoort, Weesp. We zijn in contact met ondernemers in Zuidoost om ook daar collectieven op te zetten. • 36 bedrijven hebben in totaal € 1.724.000,- geïnvesteerd in verduurzamingsmaatregelen zoals zonnepanelen, laadinfrastructuur, isolatie en ledverlichting. De gemeente is in contact met de provincie Noord-Holland om de HIRB+ subsidie te verlengen en uit te breiden. • Eind 2021 is de collectieve inkoopactie voor isolatiemaatregelen in samenwerking met MKB Amsterdam, gestart. Er zijn 5.000 brieven verstuurd en door MKB Amsterdam is een social media-campagne gevoerd. Er zijn géén bedrijven die hiervan gebruik hebben gemaakt. Uit de

evaluatie blijkt dat bedrijven bij een dergelijke actie de voorkeur hebben aan ‘losse’ maatregelen, waardoor hun bedrijfsvoering door blijft gaan. In het najaar starten we met een actie rondom laadinfrastructuur. Ook bekijken we mogelijkheden voor een collectieve actie in samenwerking met Koninklijke Horeca Amsterdam. • Een deel van het budget van de MKBmotor wordt ingezet voor programma van Start-up in Residence, ter ondersteuning van innovatieve jonge start-ups/MKB-ers. De editie 2022 stond in het teken van Sustainability & Circularity. In januari 2022 zijn 6 start-ups geselecteerd. Zij hebben vanaf dat moment gewerkt aan de doorontwikkeling van hun producten. Het slotevent was op 24 juni 2022. Hier presenteerden alle ondernemers zichzelf en vertelden zij meer over wat ze in de pilots hebben onderzocht en ondervonden. • We testen in het Innovatielab duurzame innovatieve producten/diensten. De eerste versie van het Lab heeft als thema Nieuw biobased materialen. Eind 2022 wordt op het Marine Terrein een paviljoen gebouwd van deze materialen. Dit paviljoen blijft één jaar staan, zodat materialen in alle seizoenen kunnen ­worden getest. Met deze pilot laten we zien wat er kan met biobased materialen.

2021 / 2022 • 277 afgeronde energieadviezen

aan bedrijven • Informatiecampagne energielabel C, 24 trajecten uitgevoerd • Pilot Dapperstraat • 9 nieuwe collectieven op bedrijventerreinen voor verduurzaming • van Start-up in Residence afgerond • aanbesteding toekomstbestendige sportvelden gestart • voorbereiding paviljoen biobased materialen

Duurzame Stad, Duurzame Banen

34

• In 2021 zijn we gestart met een marktconsultatie voor Toekomstbestendige Sportvelden. Op steeds meer sportvelden in de stad wordt kunstgras toegepast. Deze velden worden in de zomer erg warm, nemen weinig water op, kunnen schadelijk zijn voor het milieu tijdens de gebruiksfase en zijn aan het einde van de levensduur moeilijk te recyclen. We hebben ondernemers gevraagd om met innovaties voor kunstgrasvelden te komen die bijdragen aan het terugdringen van de negatieve effecten van de kunstgrasvelden. De scope van het project is aanzienlijke toegenomen. Naast de nieuw aan te leggen velden (€ 25 miljoen), gaat het nu om alle velden die de gemeente in bezit heeft en beheert voor de komende tien jaar (€ 105 miljoen) en de sportvelden van gemeente Haarlem. In 2022 is aan dit project een Europese subsidie (LIFE) toegekend van € 800.000,- . Dit is 60% van de financiering. Een deel van de overige 40% financiering komt uit de MKB-motor.

Bestedingen 2022 In 2022 is ruim 1,1 miljoen euro uitgegeven. Dat brengt de totale uitgaven in de MKBmotor op 1,6 miljoen euro.

Planning 2023 • Uitbreiden energieadviezen voor ondernemers. • Opzetten van verduurzamingsprojecten op bedrijventerreinen.

Successen en geleerde lessen • Succes Subsidies op energiebesparing/ duurzame opwek zijn extra stimulans om nu te investeren. Zeker wanneer de ondernemer ondersteund wordt met het aanvragen van subsidie (ontzorging). • Geleerde les De onvoorziene lockdowns zorgden ervoor dat aantal bedrijfsbezoeken werd geminimaliseerd waardoor minder energieadviezen gegeven konden worden. Lockdowns zorgden ook voor minder inkomsten bij ondernemers en daardoor minder aandacht voor verduurzaming. • Geleerde les In (micro/klein) MKB is energieadvies- en begeleiding niet voldoende. Deze ondernemers worden het beste geholpen wanneer er direct maatregelen worden geïnstalleerd door klusteams, waarmee direct bespaard wordt. • Geleerde les Bij collectieve (inkoop) acties lijkt het beter om te kiezen voor producten die geïnstalleerd kunnen worden zonder dat bedrijfsvoering stil komt te liggen.

Wat het oplevert • Verduurzaming bedrijventerreinen • Ondersteuning MKB bij uitvoer

energiebesparende maatregelen • Investeringen door bedrijven in verduurzaming

Bestedingen • Tot en met 2022 is

€ 1,6 miljoen besteed • Op basis van de adviezen hebben ondernemers € 1,7 miljoen geïnvesteerd in duurzame maatregelen

Duurzame Stad, Duurzame Banen

35

Energieadvies op maat in de Dapperstraat In opdracht van de gemeente Amsterdam benadert Klimaatroute ondernemers en bewoners die moeite hebben hun energierekening te betalen. Het doel is om energieverbruik en kosten te reduceren door middel van energieadvies en het leveren en installeren van laagdrempelige energiebesparende maatregelen. Daarnaast biedt Klimaatroute energiecoaching om gedragsverandering ten aanzien van energiegebruik te stimuleren. Cadeau op het juiste moment Britt Bouter van Klimaatroute vertelt: “In de Dapperstraat hebben we getest of de werkwijze die wij uitvoeren bij particulieren ook succesvol kan zijn bij ondernemers. We zijn met veel ondernemers in gesprek gegaan. Velen deelden hun zorgen over de stijgende energieprijzen. Reacties op onze komst waren dan ook overwegend positief. “Dus eigenlijk kom je cadeaus brengen”, zei een ondernemer. Of zelfs: “Je had niet op een beter moment kunnen komen”. Ook waren de reacties op de energierapporten goed: "Ik had niet gedacht dat ik er een paar honderd euro per jaar mee kon besparen." “Een dankbare doelgroep dus”, aldus Britt.

Flexibele tijden voor het installatieteam Zij vertelt verder: “De Dapperstraat pilot heeft ons veel informatie opgeleverd. De belangrijkste les is dat één contactmoment, zoals bij bewoners gebruikelijk is, onvoldoende bleek om de gewenste resultaten te behalen. In de pilot werd de gehele dienstverlening in één keer uitgevoerd. Voor het vervolg is gekozen voor een uitgebreider stappenplan, waarbij eerst advies wordt gegeven en op een later de daadwerkelijke maatregelen door een installatieteam worden uitgevoerd. Installatie tijdens de openingsuren is voor sommige ondernemers storend. Om hieraan tegemoet te komen bieden we flexibele tijden aan voor het installeren van de maatregelen. Dit kan bijvoorbeeld vroeg in de ochtend, begin van de avond of op rustige momenten”. De werkwijze die toegepast is in de Dapperstraat wordt nu grootschalig uitgebreid in Amsterdam. Britt: “We gaan meerdere winkelstraten bezoeken en in 2022 nog 500 ondernemers helpen bij het verlagen van hun energiekosten”.

Werk uit handen nemen Heeft Britt nog tips? “Ik zou willen meegeven dat er weldegelijk een manier is om flink te besparen op het huidige energieverbruik van Mkb’ers. Mkb’ers worden vaak vergeten als grote energieverbruikers in ons land. Het is begrijpelijk dat vele ondernemers geen tijd of ruimte hebben om hier zelf mee aan de slag te gaan, je hebt immers een zaak te runnen. Het is juist daarom zo fijn om wat werk uit handen te kunnen nemen en ondernemers te helpen bewust te worden van de besparingspotenties in hun bedrijfsvoering. Het mooie van deze werkwijze is het stukje directe realisatie. In plaats van alleen het advies geven, worden maatregelen gelijk uitgevoerd. Dit voorkomt dat de ondernemer onnodige kosten betaalt en het levert een mooie CO2 besparing op. Een “win-win” zou ik zeggen.”

Duurzame Stad, Duurzame Banen

36

Bijlage 1

Toelichting per project Vastgoedmotor Veel projecten zijn nog in uitvoering. De uitvoering van voornamelijk complexere projecten duurt vaak langer dan gepland, doordat vertraging van een onderdeel doorwerkt in de hele planning. Als projecten door lange levertijden of beoordelingstermijnen van vergunningaanvragen even ’stil lagen’ zijn andere relatief simpele projecten uitgevoerd, zoals het versneld verledden van panden.

Door de grilligheid van de markt worden wellicht projecten nog (verder) uit- of afgesteld. De vastgoedportefeuille biedt echter voldoende verduurzamingskansen om te blijven doorpakken.

Aantal projecten

Adres

(Beoogd) resultaat

Gerealiseerd in 2022 (jan-sep): 10 projecten

Alkmaarstraat 10

Vervangen van conventionele Tl-verlichting voor ledverlichting

Houtmankade 330 - 334 – 336

Groen dak

Eliza van Calcarstraat 2 (Sportcentrum Caland)

Aansluiting op stadswarmte (aardgasvrij)

S.F. van Oss-straat 1

Vervangen en herstellen groen dak

Zilverberg 68

Integraal verduurzamingsproject (vloerisolatie, transitieklaar, HR++ glas)

J.J. Cremerplein 27 B

Ledverlichting voor gehele pand

Van Beuningenplein 19

Ledverlichting voor gehele pand

Gerard Callenburgstraat 38

Ledverlichting voor gehele pand

Karel Doormanstraat 125

Ledverlichting voor gehele pand

Tichelstraat 50-BG

Ledverlichting voor gehele pand

Duurzame Stad, Duurzame Banen

37

Aantal projecten

Adres

(Beoogd) resultaat

In uitvoering: 18 projecten

Albert Camuslaan 38

Warmtepomp en PV-panelen (aardgasvrij)

Baas Gansendonckstraat 2

Integraal verduurzamingsproject (dubbelglas, gevel- en dakisolatie, groen dak)

Bezaanjachtplein 243-251

Vervangen van conventionele Tl-verlichting voor ledverlichting

Derde Oosterparkstraat 159

Integraal verduurzamingsproject (BENG, aardgasvrij, dubbelglas, dakisolatie)

IJplein 3

Integraal verduurzamingsproject (dakisolatie, warmtepompen, aardgasvrij, PV-panelen, groen dak)

Kamperfoelieweg 207

integraal verduurzamingsproject (warmtepomp, PV-panelen, aardgasvrij, HR++ glas, vloerisolatie)

Kantershof 633

Ledverlichting voor gehele pand

Lauriergracht 6

Wand- en vloerisolatie, isolerend glas

Lorentzlaan 71-73

Integraal verduurzamingsproject (wand/vloer/dak isolatie, isolerend glas, warmtepomp)

Marnixplein 1 (het Marnix)

Vergroening gevel

Mauritskade 24

Integraal verduurzamingsproject (dak/gevel isolatie, dubbelglas, ledverlichting, PV-panelen, hybride warmtepomp)

Mijehof 406

PV-panelen

Nes 59 - 63

Groen dak

Plein 40 - 45

Integraal verduurzamingsproject (ledverlichting, isolerende en zonwerende beglazing, gevelisolatie, PV-panelen, kantoor minimaal label C)

Recht Boomssloot 52

Dakisolatie en een groen dak

Saxenburgdwarsstraat 6

Integraal verduurzamingsproject (dak/vloer/gevel isolatie, ledverlichting, dubbelglas, warmtepomp, PV-panelen)

Weteringschans 6-8

Ledverlichting

Wingerdweg 110

Dak- en gevelisolatie

Duurzame Stad, Duurzame Banen

38

Aantal projecten

Adres

(Beoogd) resultaat

In voorbereiding/ aanbesteding: 9 projecten

Voormalige Stadstimmertuin 4-6

Integraal verduurzamingsproject (PV-panelen, HR++ glas, gevel- en vloerisolatie)

Lizzy Ansinghstraat 88 (Sporthal de Pijp)

Aardgasvrij

Tolhuisweg 2

Groen dak

Tolhuisweg 5

Groen dak

Brederodestraat 108

Integraal verduurzamingsproject (PV-panelen, dubbelglas, dak-, gevel- en vloerisolatie)

Eerste Helmersstraat 17

Dakisolatie en groen dak

Magalhaensplein 2

Integraal verduurzamingsproject (aardgasvrij, PV-panelen, isolatie dak, gevel en vloer, ledverlichting)

Meteorenweg 266-270

Integraal verduurzamingsproject (PV-panelen, extra isolatie, warmtepomp, aardgasvrij)

Reggestraat 18

Integraal verduurzamingsproject (volledige isolatie buitenschil, PV-panelen, warmtepomp, groen dak)

Duurzame Stad, Duurzame Banen

39

Bijlage 2

Vergroende plekken Klimaatadaptatiemotor In 2021 zijn er 5 plekken vergroend

• Op het Steve Bikoplein (Oost) is er ca. 285 m2 stoeptegel

• Aan de Hugo de Grootkade (West) is er in september

• Een klimaatadaptieve binnentuin aan de Albert

verwijderd en vervangen door groene plantvakken, zijn er twee nieuwe bomen geplant en aan de muur klimplanten aangebracht. Daarvoor zijn twee parkeerplaatsen opgeheven en een groot stuk onnodig betegelde stoep omgevormd. Het nieuwe groen wordt beheerd door ca. 15-20 bewoners. • Aan de Krijn Taconiskade (Oost) is er in april in samenspraak met de Bedrijven Investereringszone (BIZ) en omwonenden rondom de bestaande bomen ca. 300 m2 aan tegels verwijderd en vergroend met inheemse vaste planten. • Het pleintje aan de Binnengasthuisstraat (Centrum) is vergroend met drie ovale plantvakken van ca. 100 m2 en zes prunussen. Vanuit stadsdeelbudget is de jeu-deboulebaan opgeknapt en zijn de plantenbakken en geveltuinen opnieuw beplant. Veel bewoners en de Universiteit van Amsterdam zijn betrokken geweest en beheren nu samen met de aannemer het groen. • Aan de Christoffelkruidstraat (Noord) is in overleg met de buurt een deel van het trottoir en boomspiegels vergroend door middel van heesters en vaste planten. De straat is in januari vergroend met 80 m2 aan hagen en 300 m2 aan vaste planten. • Aan de Johan van Hasseltkade (Noord) is er 203 m2 onthard en vergroend met een variëteit aan vaste planten. Ook zijn door middel van een aanvullend budget zes zilverlindes geplant langs de kade.

ca. 400 m2 aan nieuw groene vakken aangelegd met bloemrijk gazon en bollen. Ook worden de groeiplaatsen van de bestaande iepen verbeterd. Zo kunnen deze iepen verder uit groeien en wordt hun levensduur vergroot. • Op de Plantage Middenlaan (Centrum), tussen de Plantage Westermanlaan en Plantage Lepellaan, zijn ca. 225 m2 aan nieuwe plantvakken gerealiseerd. In de plantvakken ter hoogte van het Westermanplantsoen zijn siergrassen geplant, waardoor het plantsoen mooi aansluit op de Plantage Middenlaan. • Op de Max Planckstraat (Oost) zijn er in juli 50 groenbakken geplaatst, met een variatie aan beplanting en 25 fruitbomen. De bakken worden beheerd door een groep bewoners. • Bij basisschool Egoli (Zuidoost) zijn 13 nieuwe bomen geplant en is de verkeerssituatie verbeterd door middel van ca. 230 m2 aan nieuwe plantvakken. • Op het Robert Scottplein (West) zijn twee extra Amberbomen aangeplant om het plein een groener aanblik te geven. Daarnaast zijn de kale plekken in de bestaande groenvakken aangevuld met beplanting. • Voor het stenige Bottelierplein (Oost) is er samen met bewoners een ontwerp gemaakt waarbij het een fijner plein wordt. Er is ca. 75 m2 aan plantvakken gerealiseerd. Hierdoor staan de bestaande bomen in de open grond in plaats van in de bestrating. Het nieuwe groen wordt beheerd door een groep bewoners.

Cuijpstraat in samenwerking met directie Vastgoed.

• Ca. 150 m2 extra groen op het Westerdok door beplanting van 52 boomspiegels (elk 3 m2). • Ca. 510 m2 biodiverse groene daken op de 34 nieuwe marktboxen op het Waterlooplein. De intensief begroeide daktuinen hebben glooiingen, boomstammen, waterschalen en steenformaties. • Ca. 85 m2 extra groen (totaal 145 m2) aan de Westerkade 218. • Ca. 500 m2 extra groen bij de Lucaskerk en jongerencentrum De Hood. Verharding is verwijderd, speeltoestellen vervangen en beplanting volgt begin 2022.

In 2022 zijn er 18 plekken vergroend • In de Ekingenstraat (Nieuw-West) zorgde het vele asfalt van het plein voor hoge gevoelstemperaturen. Samen met de buurt is een nieuw groen plein ontworpen met ca. 800 m2 extra groen inclusief 19 nieuwe bomen. In mei 2022 is het opgeleverd. • Het versteende pleintje aan de Prof. Casimirstraat (Nieuw-West) is begin februari 2022 vergroend in samenspraak met omwonenden. Er is ca. 280 m2 aan nieuwe plantvakken aangelegd met sierlijke beplanting, waarmee tegelijkertijd de groeiplaats van de bestaande bomen is verbeterd.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

40

• In totaal is ca. 100 m2 groen toegevoegd op het Krugerplein (Oost) verdeeld over twee nieuwe plantvakken, een geveltuin en negen corten-stalen groenbakken met vaste beplanting. Het groen is in medebeheer bij een groep bewoners. De bestaande bomen zijn ingevoegd in de plantvakken en krijgen daarmee een betere groeiplaats. • In het voorjaar van 2022 is de speeltuin bij het Evertsweertplantsoen (Nieuw-West) vernieuwd. Stenen en asfalt hebben plaatsgemaakt voor bomen en planten. Ook zijn een Water Afvoer Drainage en Infiltratie (wadi) en een speelwaterpomp aangelegd. In totaal is ca. 1.000 m2 onthard en 800 m2 nieuw groen aangelegd, waarmee een fijne speelomgeving is gecreëerd met meer ruimte en uitdaging om te spelen. Dit schoolplein is mede dankzij een subsidie van de Amsterdamse Impuls Schoolpleinen (AIS) vergroend. Zie ook: https://www.nieuwamsterdamsklimaat.nl/initiatieven/ klimaatadaptieve-natuurspeeltuin-de-kikker-groen-enduurzamer

Duurzame Stad, Duurzame Banen

41

Colofon Deze rapportage is samengesteld door programma Duurzame Stad, Duurzame Banen, in samenwerking met Directies Ruimte en Duurzaamheid, Werk, Participatie en Inkomen, Economische Zaken, Onderwijs, Jeugd en Zorg, Wonen, Gemeentelijk Vastgoed, Chief Technology Office en Verkeer en Openbare Ruimte

Vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders December 2022 Ontwerp Ontwerpwerk

amsterdam.nl/duurzaam

ONT2022094

Duurzame Stad, Duurzame Banen 2022-2023 Rapportage 2022