2 Bijlage 2 - Raadsinformatiebrief jaaroverzicht Buurtteam Amsterdam in beeld 2022.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Portefeuille(s) Zorg, Armoede en Schuldhulpverlening Wethouder Scholtes en wethouder Moorman BestuurszakenOJZD en BestuurszakenWPI

Onderwerp

Jaaroverzicht ‘Buurtteam Amsterdam in beeld 2022’ en prioriteiten 2023

Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij bieden wij u het jaaroverzicht ‘Buurtteam Amsterdam in beeld 2022’ aan. Met dit jaaroverzicht geven wij u inzicht in de activiteiten, resultaten en ontwikkeling van Buurtteam Amsterdam in 2022. Na de start van de buurtteams in het voorjaar van 2021, was 2022 het eerste volledige jaar dat de buurtteams actief waren. In 2022 lag de focus op het realiseren van ‘Een sterke basis 1’. In deze brief geven we aan wat de belangrijkste ontwikkelingen en resultaten in 2022 waren. Ook lichten we toe wat de prioriteiten zijn voor 2023, zoals toegezegd aan raadslid Hoogtanders (TA2022-022645) op 7 september bij de bespreking van de bestuursrapportage 2021 Maatschappelijke ondersteuning. Naast het Jaaroverzicht ‘Buurtteam Amsterdam in beeld 2022’ en de raadsinformatiebrief informeert het college u over de bredere ontwikkelingen en resultaten op het gebied van Zorg in de Wmo bestuursrapportage, die geagendeerd is voor de commissie OZA van 12 juli 2023 en op het gebied van Schuldhulpverlening het Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022, die geagendeerd is voor de commissie OZA van 31 mei 2023. Buurtteam Amsterdam in beeld 2022 Sinds april 2021 kunnen Amsterdammers terecht bij Buurtteam Amsterdam met hun vragen op het gebied van zorg, wonen, werk, geld, ontmoeten, gezondheid en veiligheid.

In 2022 lag de nadruk op het verder opbouwen en bereiken van een sterke basis bij de buurtteams in samenspel met alle partners in het sociaal domein. Belangrijke pijlers hierin waren de communicatie naar Amsterdammers, het maken en realiseren van samenwerkingsafspraken met netwerkpartners, het uniformer maken van werkwijzen en processen en de oprichting van de Amsterdamse Buurtteam Academie (ABA) voor de buurtteammedewerkers. Met de Amsterdamse Buurtteam Academie investeren we ook de komende jaren in de deskundigheid en kwaliteit en het behoud van medewerkers.

1 Titel van het jaarplan Buurtteam Amsterdam 2022.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum Pagina 2 van 5

De context waarbinnen Buurtteam Amsterdam haar opdracht in 2022 moest uitvoeren was roerig. Op de eerste plaats omdat de economische situatie in 2022 fors anders was dan verwacht vanwege de grote prijsstijgingen die veel invloed hadden op de uitgaven van huishoudens. Veel Amsterdammers kregen te maken met de armoedecrisis. Ook is het stelsel waarbinnen de buurtteams opereren volop in beweging. Zo vonden afgelopen jaar diverse aanbestedingen aanvullende ondersteuning Wmo (aanvullende individuele ondersteuning, hulp bij het huishouden en dagbesteding) plaats, is vraag en aanbod nog niet altijd voldoende op elkaar afgestemd (o.a. vanwege wachtlijsten in de aanvullende ondersteuning Wmo en GGZ en het samenspel tussen het buurtteam en de sociale basis) en zijn er hervormingen binnen het jeugdstelsel. De verwachting is dat dit ook heeft doorgewerkt in druk op de caseloads binnen de buurtteams en wachttijd voor Amsterdammers. Effectief samenspel tussen deze verschillende schakels binnen het sociaal domein is cruciaal om de beoogde verandering naar zo licht mogelijke, preventieve, integrale en passende zorg en ondersteuning te realiseren. Dit vraagt een lange adem. Tot slot speelt de schaarste een rol: zowel op de arbeidsmarkt, de woningmarkt als bij het vinden van passende huisvesting voor buurtteamlocaties.

Resultaten 2022 • Het bereik en de bekendheid van Buurtteam Amsterdam is vergroot. Het aantal informatie en adviesvragen is in 2022 ten opzichte van 2021 toegenomen met 50%. We verklaren dit door (1) de fysieke aanwezigheid in de wijk: er zijn inmiddels 34 buurtteamlocaties en 82 satellietlocaties verspreid over de stad. (2) Daarnaast is volop ingezet op de stedelijke communicatiecampagne en het neerzetten van het beeldmerk van Buurtteam Amsterdam. Voor veel Amsterdammers is de rode Buurtteam B een herkenbaar symbool geworden in de buurt. En (3) de financiële situatie van veel Amsterdamse huishoudens verslechterde in 2022. In alle stadsdelen ging de meest voorkomende ondersteuningsvraag over geld. De ondersteuning op bestaanszekerheid die buurtteams bieden, was daarom hard nodig. • De buurtteams speelden in 2022 een belangrijke rol in het vangnet energiearmoede. Een onderdeel daarvan was het benaderen van 9.824 Amsterdammers met een achterstand op hun energierekening. Maar ook bij andere vaste lasten was de inzet hard nodig: de aanpak vroegsignalering kende in 2022 een stijging van 39% in het aantal meldingen van schuldeisers. De buurtteams hebben met bijna 30.000 Amsterdammers contact gehad over hun betaalachterstand. • 21.300 Amsterdammers werden door het buurtteam ondersteund in 2022.

Dit aantal is ongeveer gelijk aan 2021, terwijl er veel meer informatie en adviesvragen waren. Vaak lukte het dus om Amsterdammers met informatie en advies weer op weg te helpen. De top 3 onderwerpen bij ondersteuning zijn: financiën, zorg en wonen. De gemiddelde wachttijd was wel iets hoger in 2022 (11,6 dagen t.o.v. 11,2 dagen in 2021). Met de grote toename aan informatie en adviesvragen en de wachttijden bij de aanvullende ondersteuning Wmo (hulp bij het huishouden) is dit wel verklaarbaar. Maar het college en de buurtteams werken verder aan de ambitie om wachttijd te verkorten. • Er werden mooie resultaten geboekt voor individuele Amsterdammers. Zoals bijstandsgerechtigden die aan het werk zijn gegaan als ervaringsdeskundige binnen een

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

•

Datum Pagina 3 van 5

buurtteam. En Amsterdammers met een risico op veiligheidsproblematiek die vroegtijdig werden gesignaleerd als gevolg van investeringen in de deskundigheid van medewerkers. Ook bleef de ondersteuning van gedupeerde ouders van het toeslagenschandaal veel inzet en aandacht vragen van de buurtteams. 3.049 ouders kregen ondersteuning, variërend van hulp bij schulden en geldproblemen tot psychosociale ondersteuning en begeleiding bij het hersteltraject van de Belastingdienst.

Naast deze inhoudelijke resultaten waren er ook organisatorische vraagstukken in 2022: • De transitie van cliënten vanuit zorgaanbieders Ambulante ondersteuning naar buurtteams is in 2022 nagenoeg afgerond. Eind 2022 zijn er in totaal 3.380 Amsterdammers overgedragen. Van circa 295 cliënten wordt in 2023 nog bekeken of ze naar het buurtteam overgedragen kunnen worden. Voor Amsterdammers betekent dit dat zij (een groot deel van) hun ondersteuning vanuit het buurtteam krijgen. • Ondanks de grote druk op de arbeidsmarkt is de opbouwfase van personeel binnen de buurtteamorganisaties in 2022 afgerond. Stedelijk gezien is er bij de buurtteams geen sprake van nijpende personeelstekorten, wat niet zegt dat er binnen buurtteamorganisaties geen vacatures zijn. Doordat er vanwege de krappe arbeidsmarkt veel beweging is onder het personeel en ervaren krachten tegelijkertijd moeilijker te vinden zijn, was de kennisopbouw van de teams een behoorlijke uitdaging in 2022. • Bovenal hebben de buurtteams in 2022 laten zien dat zij een flexibele en verantwoordelijke partner voor onze stad zijn. Op het moment dat de economische situatie fors anders was dan verwacht, toonde de buurtteams het vermogen om een belangrijke rol te vervullen in het verstrekken van de vangnetregeling aan Amsterdammers.

Maar ook op het moment van de brand in Riekerhaven stonden de buurtteams klaar om de slachtoffers op te vangen. De ervaring van de Amsterdammer In 2022 heeft de gemeente in nauwe samenwerking met Buurtteam Amsterdam een onderzoek gedaan naar de ervaring van Amsterdammers die in 2021 voor het eerst in contact kwamen met een buurtteam (hierover bent u geïnformeerd met de raadsinformatiebrief van september 2022). De resultaten waren positief als het gaat om de vindbaarheid, je welkom voelen en de geboden hulp. 70% van de Amsterdammers voelde zich welkom bij de buurtteams. Met de aandachtspunten, die vooral gaan over verbeteringen in toegankelijkheid en informatieverstrekking, zijn de buurtteams direct aan de slag gegaan. Extra budget voor kwaliteitsverbetering Tot slot hebben we met de door het Rijk beschikbaar gestelde extra middelen naar aanleiding van het toeslagenschandaal (de zogenaamde POK-middelen) een verbetering van de kwaliteit van dienstverlening aan Amsterdammers in gang gezet in 2022. De middelen worden gebruikt om het aantal Amsterdammers (de caseload) per medewerker te verlagen zodat professionals meer ruimte hebben om te werken aan hun vakmanschap, maatwerk, samenwerking in de wijk en het signaleren van knellende problematiek2. Ook voor het vangnet energiearmoede hebben de 2

Zoals toegelicht in de raadsinformatiebrief ‘versterking dienstverlening aan kwetsbare Amsterdammers door inzet extra rijksmiddelen’ van 28 september 2022 (VN2022-031552).

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum Pagina 4 van 5

buurtteams extra middelen gekregen om de capaciteit uit te breiden. In 2022 hebben de buurtteams in totaal bijna 10.000 meldingen van energiemaatschappijen binnen gekregen bij de vroegsignalering. Prioriteiten voor 2023: voortbouwen op het fundament, met aandacht voor belangrijke maatschappelijke opgaven De buurtteams zijn een belangrijke spil in het netwerk van ondersteuning van Amsterdammers. Er komt veel op ze af, maar niet alles kan tegelijk. In de opdracht aan Buurtteam Amsterdam zijn voor 2023 keuzes gemaakt om de ontwikkeling te faseren. Daarbij heeft het college samen met de buurtteams in 2023 de volgende prioriteiten gesteld: • Gezien de druk op bestaanszekerheid is het buurtteam extra alert op de ondersteuning bij geldproblemen, die blijft op hoog niveau. Dit geldt expliciet ook voor de ondersteuning aan gedupeerde ouders van het toeslagenschandaal, want juist nu de afhandeling door de Belastingdienst lang duurt, is de steun aan ouders vanuit de buurtteams heel belangrijk. • Een nieuwe ontwikkeling in de schuldhulpverlening is de aangekondigde halvering van de schuldsaneringstermijnen (van 3 jaar naar 1,5 jaar). Dit is een belangrijke stap om te zorgen dat mensen met schulden sneller zicht hebben op een nieuw perspectief. Het brengt ook een aantal overgangsvraagstukken met zich mee. Samen met de buurtteams zet het college in op een soepele en duidelijke overgang.

Ook verkennen we welke aanpassingen nodig zijn, zoals een intensivering van nazorg om Amsterdammers begeleiding te bieden voor een duurzaam schuldenvrij bestaan. • Het vergroten van het bereik van Buurtteam Amsterdam blijft prioriteit, zodat de Amsterdammer het buurteam weet te vinden. Buurtteams zijn zichtbaar aanwezig in de wijk, ook voor moeilijk bereikbare doelgroepen. Dit zien we terug in het cliëntervaringsonderzoek. De inzet van ervaringsdeskundigen draagt daaraan bij. • Buurtteams werken verder aan de verbetering van de kwaliteit van de uniforme werkwijze. Urgentie wordt opgepikt en opgepakt. Door goede informatie en adviesgesprekken bij binnenkomst van het buurtteam worden Amsterdammers snel aan de juiste hulpverlening gekoppeld. Ook worden volgende stappen gezet in het breed kijken en integraal werken door buurtteammedewerkers en weten Amsterdammers en samenwerkingspartners weten wat zij van het buurtteam mogen verwachten. • Kennis op de diverse gebieden is binnen de buurtteams op peil, blijft behouden en wordt verder ontwikkeld via de Amsterdamse Buurtteam Academie. • Verdere versterking van de samenwerking in de wijk. In 2023 versterken het buurtteam en OKT de integrale gezinsaanpak, aanvullend aan elkaar en samen met de sociale basis. Zodat Amsterdamse gezinnen de ondersteuning krijgen die zij nodig hebben.

Hierbij kunnen ze (delen van) de ondersteuning vanuit de sociale basis halen zodat zorg zo licht als mogelijk wordt gegeven en er voldoende capaciteit beschikbaar blijft voor de ondersteuning van Amsterdammers. Zo bouwen we ook in 2023 verder aan de transformatieopgave in het stelsel. • Het welbevinden en behoud van buurtteammedewerkers wordt door buurtteamorganisaties geborgd. De buurtteamorganisaties hebben een stevige positie in de stad en de komende jaren bouwen zij hier als goed werkgever op verder.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

•

Datum Pagina 5 van 5

Naast deze inhoudelijke prioriteiten heeft de doorontwikkeling van de sturing op de buurtteams prioriteit in 2023. Hierdoor vergroten we het feitelijke inzicht in zowel het effect voor Amsterdammers; het ervaren van meer grip op het leven, als de knelpunten in het functioneren van het stelsel als geheel en ontwikkelen we de sturing op de buurtteams stapsgewijs door.

Om voldoende rust en ruimte te creëren voor de realisatie van deze ambitie is op de volgende onderdelen afgesproken te faseren: • De verantwoordelijkheid voor dak- en thuisloosheid wordt in 2023 niet verder naar de buurtteams uitgebreid. We stellen een eventuele overheveling van de verantwoordelijkheden van de Centrale Toegang (de inloopfunctie van de Jan van Galen) ten minste uit t/m 2024. Daarnaast wordt in 2023 een besluit genomen welke rol de buurtteams hier wel en niet in gaan spelen op de lange termijn. • Ook in het takenpakket voor ondersteuning van jongeren maken we pas op de plaats. In 2023 continueren zij alleen de bestaande ondersteuning (bijvoorbeeld de intensieve jongerenschuldhulpverlening), maar krijgen er nog geen taken bij. Tegelijkertijd voeren we een stelsel brede verkenning uit voor ondersteuning aan jongeren Na deze verkenning neemt het college in 2023 in overleg met de buurtteams besluit welke rol het buurtteam gaat innemen voor de doelgroep jongeren vanaf 2024. Tot slot In 2021 en 2022 is het fundament gelegd. De resultaten van 2022 en de prioriteitsstelling voor 2023 geven ons vertrouwen in de buurtteamopgave in het komende jaar. Tegelijkertijd vergt de beoogde verandering naar zo licht mogelijke, preventieve, integrale en passende zorg en ondersteuning een lange adem. Niet alleen van de buurtteams, maar van alle partners in het sociaal domein.

Deze transformatieopgave waar we gezamenlijk voor staan vereist daarom ook de komende jaren nog volop onze aandacht. Ik hoop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben. Met vriendelijke groet,

Alexander Scholtes Wethouder Zorg en Maatschappelijke Ontwikkeling

Marjolein Moorman Wethouder Armoedebestrijding en schuldhulpverlening