2. Bestuurlijke reactie gewijzigd initiatief voorstel Amsterdamse Loods 20122023

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 19 december 2023 Ruimtelijke Ordening Wethouder Van Dantzig Directie Ruimte en Duurzaamheid (bestuurszaken.RD@amsterdam.nl Bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel 1 Amsterdamse Loods van de leden Nadif (GroenLinks) en Bakker (SP)

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 16 oktober 2023 hebben de raadsleden Nadif (GroenLinks), IJmker (GroenLinks), Bentoumya (GroenLinks) een gewijzigd initiatiefvoorstel getiteld 1 Amsterdamse Loods ingediend. Met dit voorstel wordt het college gevraagd om: a. De verschillende loodsen samen te laten werken en deze samenwerking onder te brengen binnen ‘1 Amsterdamse Loods’; b. Bewoners van de buurt en de lokale ondernemingen te betrekken bij adviezen over leegstaand vastgoed in de wijk; c. Afspraken te maken met vastgoedeigenaren om het nemen van maatschappelijke verantwoordelijkheid te garanderen; d. Het Amsterdams diversiteitsbeleid van de gemeente toe te passen op het 1 Amsterdamse Loods beleid; e. Gebruik te maken van de kennis die de loodsen hebben om andere gemeentelijke problemen op te pakken of te signaleren. Het college waardeert het werk dat de indieners hebben verzet om dit voorstel te schrijven en de getoonde betrokkenheid tot dit onderwerp. In dit initiatiefvoorstel herkennen wij veel ambities die wij ondersteunen. Veel van de ambities sluiten aan op werkzaamheden die we reeds georganiseerd hebben en uitvoeren, denk aan het betrekken van buurtbewoners in lokale initiatieven, de contacten die er zijn met vastgoedeigenaren en het feit dat diversiteit en inclusiviteit onderdeel is van de werkwijze van de Stadsloods.

In de tijd tussen het eerste en het gewijzigde voorstel zijn een aantal verbeteringen doorgevoerd op het gebied van integraliteit, samenwerking tussen de loodsen en centraal maken van informatie. De Stadsloods is sinds september 2023 voorzitter van het integraal gemeentelijk Panden en Programma (PeP) overleg, waar ruimtelijke onderwerpen in de volle breedte worden besproken, waar de loods rol een grote zichtbaarheid heeft en waar andere loodsen op aangesloten zijn. Zaken als ondermijning, witwassen en criminaliteit zijn geen loods taken. Deze specifieke taken zijn elders in de organisatie belegd, o.a. bij Openbare Orde en Veiligheid (OOV). Het voorstel voor een ICT/database dat inzicht kan verschaffen in vraag naar - en aanbod van panden is herkenbaar en iets dat het college ook graag wil realiseren. De Stadsloods inventariseert op dit moment welk systeem hierbij kan ondersteunen.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 december 2023 pagina 2 van 6

Een stads brede oplossing waarbij vanuit de hele stad vraag en aanbod wordt geregistreerd en aan elkaar gekoppeld wordt zou de beste oplossing zijn om in te zetten op een blijvend leefbare stad. Onder sub f wordt dit nader toegelicht. Per onderdeel van het initiatiefvoorstel treft u hieronder een reactie en advies van het college aan: a) De verschillende loodsen samen te laten werken en deze samenwerking onder te brengen binnen een ‘1 Amsterdamse Loods’ Het tegengaan van leegstand Het college herkent de geschetste problematiek van (langdurige) leegstand van commercieel vastgoed niet. Onder commercieel vastgoed wordt verstaan: winkels, bedrijfsruimte, maatschappelijke ruimte en kantoren. Stadsloods ervaart juist een groeiend tekort aan (betaalbaar) bedrijfsmatig en maatschappelijk onroerend goed. De voorraad van bedrijfsmatige en maatschappelijke ruimte staat onder druk door de groei van de stad en de omzetting van deze functies ruimte naar andere, beter renderende functies. Daarnaast is commercieel vastgoed voornamelijk in handen van de particuliere markt waar (stijgende) marktprijzen en marktcondities gelden. Ook bedrijventerreinen bieden steeds minder uitkomst vanwege de transformatie naar woonfuncties. Omdat de vraag naar bedrijfsruimte en maatschappelijke ruimte het aanbod overschrijdt, valt een steeds grotere groep ondernemersorganisaties en ondernemers buiten de boot.

De Bedrijvenadviseur Transformatie constateert ook een groeiende krapte op de markt van bedrijfsruimte, waardoor nu en naar verwachting de komende jaren weinig leegstand is. Een onderzoek in opdracht van Economische Zaken (Bedrijvenstrategie 2020-2030) geeft aan dat de stad in 2040 150 hectare bedrijfsruimte te kort komt. Een voorbeeld is het transformatiegebied aan de Klaprozenweg waar het voor de zittende ondernemers niet of nauwelijks mogelijk is om aan andere (betaalbare) ruimte te komen. De enige sector die op dit moment kampt met leegstand is de winkel-/retail sector, maar het merendeel van de leegstaande panden in de stad betreft frictieleegstand. Wat betreft de cijfers hieromtrent: in de laatste (concept) leegstandsbarometer is de leegstand in winkelverkooppunten per november 2023 in Amsterdam met 5,5% onder het Nederlands gemiddelde (7,0%). Ten opzichte van vorig jaar (5,3%) is sprake van een lichte stijging in Amsterdam. De leegstand in Nederland was vorig jaar 7,1%. Het beeld wisselt uiteraard per stadsdeel. Omdat winkels een belangrijke rol spelen in het straatbeeld en in de beleving van de stad, monitoren wij deze sector nauwgezet. Met name voor de winkelstraten is er speciaal beleid en specifieke aanpak ontwikkeld. Hier gaat het over maatwerk en zijn de winkelstraatmanagers en de retail loods actief. Er is veelvuldig contact met winkeliers en pandeigenaren.

Als gevolg hiervan is er veel informatie beschikbaar zodat, indien langdurige leegstand dreigt te ontstaan, actie ondernomen kan worden.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 december 2023 pagina 3 van 6

Samenwerkende loodsen Binnen de gemeentelijke organisatie zijn verschillende loodsen dan wel loodsende adviseurs ingesteld: • De Stadsloods die stads breed en generiek vraag en aanbod verbindt en ruimtelijk advies geeft; • De Retailloods die dit specifiek op winkel-/retail gebied doet; • De Kantorenloods die eigenaren en gebruikers van de kantorensector verbindt en adviseert; • De Bedrijvenadviseur Transformatie die op het gebied van de te transformeren bedrijvengebieden adviseert; • De Monumentenloods, die speciaal is ingesteld voor monumentenopgaven. De bovengenoemde loodsen en adviseurs hebben hun eigen specifieke vakgebied met de hiertoe benodigde specifieke vakkennis, ervaring en netwerk. Binnen de verschillende directies wordt de loods functie verschillend ingevuld zodat deze aansluit bij de actuele behoefte van zowel de markt/stad als van de gemeente. De verschillende loodsen werken onderling samen, zowel op reguliere basis als gericht op specifieke opgaven. Zo wisselen de loodsen kennis en informatie uit en stemmen zij af in het maandelijkse Programma en Panden overleg (PeP) waar de Stadsloods voorzitter van is.

Het verstevigen van de Stadsloods coördinatie via het PeP-overleg draagt bij aan de ambitie die spreekt uit het initiatiefvoorstel om de sturing op onderlinge informatieuitwisseling en vraag en aanbod van vastgoed verder te verbeteren Ten tijde van het vorige initiatiefvoorstel was de Stadsloods nog geen voorzitter en door het vervullen van deze centrale rol is dit in lijn met de wens tot integraliteit van de initiatiefnemers van dit voorstel. Conclusie: gezien het bovenstaande adviseert het college de raad om het voorstel van raadsleden Nadif, IJmker en Bentoumya op dit punt niet over te nemen. b) Bewoners van de buurt en de lokale ondernemingen te betrekken bij adviezen over leegstaand vastgoed in de wijk Op wijkniveau hebben de gebiedsmakelaars een verbindende en loodsende rol. De gebiedsmakelaar is dé schakel tussen de gemeente, buurtbewoners en ondernemers in een wijk. Ze zijn goed op de hoogte van de lokale ontwikkelingen in een buurt en zijn het eerste aanspreekpunt. De (stads) loodsen werken buurt overstijgend en integraal, dus voor de hele stad. Om specifieke wijkkennis te hebben moet je ook in een wijk of bepaald gedeelte van de stad werken; dit is een expertise. Op 26 oktober 2021 heeft het college ingestemd met het beleidskader Buurtrechten. Onderdeel van dit beleidskader is het biedingsrecht.

Bewoners die voor de uitvoering van een maatschappelijk initiatief een pand of stuk grond nodig hebben kunnen een plan indienen bij het Bureau Integraal Maatschappelijk Initiatief (BIMI). Dit bureau zorgt ervoor dat inhoudelijk ambtelijk experts betrokken worden bij de integrale beoordeling van het initiatief. Bij een positieve beoordeling kunnen zij middels de gemeentelijke leurprocedure binnen het PePoverleg een claim leggen op vrijkomend vastgoed en grond in eigendom van de gemeente

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 december 2023 pagina 4 van 6

Amsterdam. Op dit moment wordt het leegstandsbeheer van gemeentelijk vastgoed herzien. Mogelijk biedt dat aanvullende kansen. Conclusie: het college beschouwt dit punt als ondersteuning van onderdelen van het beleidskader Buurtrechten. c) Afspraken met vastgoedeigenaren maken om het nemen van maatschappelijke verantwoordelijkheid te garanderen Er zijn geen instrumenten om vastgoedeigenaren te dwingen om maatschappelijke verantwoordelijkheid te laten nemen. Samenwerken waarbij maatschappelijke doelen en invullingen het uitgangspunt zijn, is wel mogelijk en vindt op meerdere plekken in de gemeentelijke organisatie plaats. Dit wordt doorgaans op project- of stadsdeelniveau ingestoken, bijvoorbeeld: -

-

Vanuit de gebiedsteams van de stadsdelen (per stadsdeel gebiedsteams, gebiedsmakelaars en straatmanagers). Vanuit Stadsdeel Centrum is het team Aanpak Binnenstad actief in het contact met eigenaren om vanuit een aantal perspectieven (veiligheid, economisch belang, etc.) samen te werken en informatie op te halen. Vanuit het publiek-private samenwerkingsverband Centrum XL werken overheid en bedrijfsleven samen aan een leefbare en (economisch) gezonde binnenstad en betrekken hier ook pandeigenaren bij.

Op stedelijk niveau vindt dit ook plaats door: - Woningbouwverenigingen worden veelvuldig betrokken bij ontwikkelingen in de stad en hebben hierin een verantwoordelijke rol. - Vanuit de gebiedsontwikkeling door G&O. - Vanuit Stadloods is er veel samenwerking met vastgoedeigenaren (plaatsen van vastgoedaanbod op de Stadsloods website actief aandragen van kandidaten). - Het bedrijfsleven, waaronder vastgoedpartijen, werken steeds meer in lijn met ESG. ESG staat voor Environmental, Social en Governance (Milieu, Maatschappij en Governance) en duurzaam en verantwoord ondernemen is hierbij een verplichting. Hierin zit een mogelijke sleutel of breekijzer voor meer constructieve samenwerking. ESG Innovation Collective is een project binnen de gemeente waarin dit o.a. wordt onderzocht. De Stadsloods heeft al samenwerking met de markt op basis van ESG-uitgangspunten. Conclusie: het college beschouwt dit punt als ondersteuning van verbeteracties die reeds gaande zijn, waaronder de Aanpak Binnenstad en per stadsdeel gebiedsteams, gebiedsmakelaars en straatmanagers. d) Het Amsterdams diversiteitsbeleid van de gemeente toe te passen op het Amsterdams loods beleid De loodsen voeren hun werkzaamheden uit op basis van bestaand beleid en ambities van de gemeente Amsterdam.

Het beleid ten aanzien van diversiteit, inclusiviteit en emancipatie is hier nadrukkelijk onderdeel van en het loodswerk vertegenwoordigt in principe alle beleidsdoelen en ambities. Onze focus ligt op alle functies die voor een vitale stad van belang zijn en wij draaien het

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 december 2023 pagina 5 van 6

om: als een vraag binnenkomt beoordelen wij deze op relatie met beleid of ambitie (Omgevingsvisie). Actuele voorbeelden van de Stadsloods begeleiding bij de zoekvraag naar ruimte: Gay Men’s Choir Manoeuvre Amsterdam: Zoekt repetitieruimte; Regenbooghuis: Ontmoetingsplek voor de Regenbooggemeenschap van Amsterdam; Villa Vrolijk: Zorginstelling die een logeermogelijkheden biedt voor kinderen met een meervoudige beperking, Zigzagzorg: De zorg en dagopvang van kinderen met een verpleegkundige of gespecialiseerde hulpbehoefte; Philadelphia Zorg: Zoekt een plek voor de dagbehandeling van kinderen met een verstandelijke beperking en een intensieve zorgvraag; Kaleidos: Een GGZ-instelling voor en door LHBTI+ personen zoekt een ruimte; Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam: Een onafhankelijke stichting, gericht op het bestrijden en aanpakken van discriminatie en het beïnvloeden van maatschappelijke processen die daaraan ten grondslag liggen; Stichting Bright Fame: Helpt vrouwen die werkzaam zijn achter de ramen met maatschappelijke en juridische vragen; Psychologenpraktijk Holtslag / Kemna: Een praktijk voor gay relatie therapie.

Is vanwege een tijdelijk huurcontract vanaf april 2024 op zoek naar ruimte voor psychologische wijkondersteuning op de Oostelijke Eilanden; Stichting Sociaal Cement: Een maatschappelijke jongerenorganisatie die zich inzet om jongeren aansluiting te laten vinden bij de samenleving; Stichting Creating Talents: Zoekt een kantoor- en workshopruimte van 75 tot 250 vierkante meter voor het begeleiden van jongeren naar een adequate startkwalificatie op de arbeidsmarkt. In samenwerking met diverse onderwijsinstellingen biedt Creating Talents lente- en zomerscholen, examentrainingen en andere bijlesactiviteiten aan; Vereniging Groengrijs: Een sociaal maatschappelijk initiatief voor dagtochten in dienst van sociaal-maatschappelijke organisaties, van zorgcentra tot gehandicaptenorganisaties, van jeugdverenigingen tot buurtcentra. Het doel is om sociaal isolement te voorkomen, de sociale cohesie te vergroten en cultuur en natuur voor jong en oud toegankelijk te maken; The Refugee Company: vrijwilligersorganisatie draagt bij aan een inclusieve samenleving door mensen met een vluchtelingenachtergrond te ondersteunen economisch onafhankelijk en zelfredzaam te worden door werk te vinden, betaald of op vrijwillige basis. Door mee te doen worden mensen sterker en gelukkiger.

Conclusie: het college beschouwt dit punt als ondersteuning van verbeteracties die reeds gaande zijn vanuit het beleid voor Diversiteit en Inclusie. e) Het gebruik maken van de kennis die de Stadsloods heeft om andere gemeentelijke problemen op te pakken of te signaleren Vanuit het werkveld is er bij de Stadsloods veel kennis over de huisvestingsmogelijkheden voor (maatschappelijke) organisaties en bedrijven, bestaand vastgoed en ontwikkeling,

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 december 2023 pagina 6 van 6

vastgoedorganisaties, beleid en ambities, ruimtelijke ontwikkelingen in de stad en de gemeentelijke organisatie. Delen, informeren en adviseren zijn onderdeel van het werk. In de het werkveld van de loodsen hebben is er geen specifieke focus, kennis of zicht op ondermijning, belastingontduiking, witwassen of andere criminele activiteiten. Daar waar er vermoeden zou zijn, richten wij ons tot onze collega’s van Openbare Orde en Veiligheid (OOV) Conclusie: gezien het bovenstaande adviseert het college de raad om het voorstel van raadsleden Nadif, IJmker en Bentoumya op dit punt niet over te nemen. f) Het digitaliseren van de database van leegstand vastgoed binnen de loodsen Het verbeteren van de ondersteunende ICT/database is een belangrijk verbeterpunt. Bij Stadsloods wordt gewerkt met een sterk verouderde en zeer arbeidsintensieve database waardoor slechts op beperkte schaal vraag en aanbod kan worden geregistreerd. Momenteel is Stadloods de mogelijkheden tot een efficiënte ICT-ondersteuning/database systeem aan het verkennen. Het gaat dan om een oplossing voor alleen de Stadsloods.

Een stads brede oplossing waarbij vanuit de hele stad vraag en aanbod wordt geregistreerd en gekoppeld zou de beste oplossing zijn om in te zetten op een blijvend leefbare stad en draagt bij aan de ambitie die spreekt uit het initiatiefvoorstel om de sturing op vraag en aanbod van vastgoed verder te verbeteren. In het initiatiefvoorstel ’Voldoende ruimte voor maatschappelijke organisaties en buurtgroepen in transformerende en nieuwe stad’ van de leden van Minderhoud (PvdA), Boomsma (CDA), Alberts (SP), Koyuncu (Denk) en Van Renssen (GL) komt ICT als ondersteuning van maatschappelijke vraag naar ruimte ook aan de orde. Dit voorstel vraagt het college te onderzoeken hoe deze opgave meegenomen kan worden bij de ICT-systemen die de gemeente momenteel heeft of aan het opzetten is. Gezien het bovenstaande ontraadt het college de raad om met het initiatiefvoorstel in te stemmen. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Reinier van Dantzig Wethouder Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling

Bijlagen 1. Gewijzigd initiatiefvoorstel 1 Amsterdamse Loods

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl