2 beantwoording schriftelijke vragen 16 november 2021.pdf

Raadsinformatiebrief Beantwoording schriftelijke vragen

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp Numer

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 16 november 2021 Bouwen en Wonen / Duurzaamheid / Armoedebestrijding / Vastgoed / Monumenten Jakob Wedemeijer, Touria Meliani, Marjolein Moorman, Marieke van Doorninck Directie Wonen (bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl) Beantwoording schriftelijke vragen van de leden Vink en Rooderkerk inzake isolatie van Amsterdamse woningen en bedrijven 334

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 07-10-2021 heeft het college schriftelijke vragen ontvangen van de leden Vink en Rooderkerk inzake isolatie van Amsterdamse woningen en bedrijven. Onderstaand treft u de beantwoording van deze vragen aan. Toelichting door vragenstellers Op 6 oktober 2021 berichtte de NOS dat er nog altijd honderdduizenden huizen in Nederland gedeeltelijk of geheel enkel glas hebben1. In Amsterdam waren dit er eind 2020 nog 100.000 van de circa 450.000. Van de 8 miljoen woningen in Nederland is er een fors percentage dat niet voldoende is geïsoleerd. Met name particuliere huurwoningen blijven met een isolatiegraad van 61% achter2. Door de stijgende energieprijzen betalen de bewoners van deze huizen honderden euro’s per jaar extra om hun huis warm te houden. Dit kan voor veel mensen een forse aanslag op hun financiële mogelijkheden betekenen. Betere isolatie beschermt bewoners niet alleen tegen de stijgende energieprijzen, het is ook een belangrijke maatregel voor de verduurzaming van de stad. Volgens D66 is het daarom belangrijk om vaart te maken met isolatie van woningen en bedrijven.

Gezien het vorenstaande hebben de leden Vink en Rooderkerk, namens de fractie van D66, op grond van artikel 84 van het Reglement van orde gemeenteraad en raadscommissies Amsterdam, de volgende schriftelijke vragen aan het college aan het college gesteld: Het college kan de gestelde vragen als volgt beantwoorden.

1 https://nos.nl/collectie/13880/artikel/2400596-honderdduizenden-huurders-met-enkel-glas-zitten-klem-door-hoge-gasprijs 2 https://www.clo.nl/indicatoren/nl0383-isolatiemaatregelen-woningen

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 2 van 6

1. Voordat de energieprijzen zo snel stegen was 11% van de Amsterdamse huishoudens meer dan 10% van hun inkomen kwijt aan de energierekening. Kan het college in beeld brengen in hoeverre dit percentage zal stijgen naar aanleiding van de stijgende energieprijzen? Antwoord: Wanneer huishoudens meer dan 10% van hun inkomen uitgeven aan energie, is er sprake van energiearmoede. In 2019 had 11% van de Amsterdammers te maken met energiearmoede, in totaal 46.800 huishoudens. Met name huishoudens met een laag inkomen worden hierdoor getroffen en onder de groep met een inkomen onder de huurtoeslaggrens heeft maar liefst 37% energiearmoede. Drie groepen zullen naar verwachting als eerste de negatieve gevolgen hiervan ondervinden: 1) huishoudens met een variabel energiecontract, 2) huishoudens waarvan het energiecontract binnenkort afloopt en 3) huishoudens met een contract bij een kleine energiemaatschappij. Mensen met lage inkomens merken de fluctuaties in de energieprijs het sterkst in hun portemonnee. Van de personen in budgetbeheer of beschermingsbewind heeft naar schatting 90% een variabel energiecontract. Zij kunnen de honderden euro’s per jaar extra niet betalen. Hoe groot de groep Amsterdammers is die in de betaalproblemen kan of zal komen als gevolg van de stijging van energieprijzen is lastig in te schatten, onder andere omdat de informatie over contracten niet openbaar is.

Een eerste inventarisatie onder de grootste energieleveranciers (Vattenfall, Eneco, Essent) leert dat zij aanmerkelijke gevolgen verwachten. Een van hen geeft aan een stijging van circa 30% van het aantal klanten in een incassoprocedure te verwachten. TNO schat dat als de gasprijs stabiel hoog blijft, het aantal huishoudens in Nederland in energiearmoede met 2 procentpunt zal stijgen, in totaal 170.000 huishoudens waarvan veel in de grote steden. 2. Welke specifieke afspraken maakt het college met commerciële verhuurders zorgen dat bestaande woningen goed geïsoleerd worden? Antwoord: Het college heeft geen afspraken gemaakt met commerciële verhuurders. Er zijn geen wettelijke grondslagen om afspraken te maken zoals dit bij corporaties wel het geval is. Wel steunt het college de inzet van !WOON om huurders te ondersteunen duurzaamheidsmaatregelen af te dwingen bij hun verhuurder. De basis voor ondersteuning van huurdersgroepen is het wettelijk recht op initiatief voor energiebesparende woningverbeteringen (artikel 243 in boek 7 van het Burgerlijk Wetboek). 3. Een van de doelen van de Uitvoeringsagenda Duurzame Stad, Duurzame Banen 2021-2022 is dat eind 2021 een regeling gereed is voor de aanpak en financiering van het isoleren van 10.000 corporatiewoningen. Hoe ver is het college met deze regeling? Antwoord:

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 3 van 6

De uitwerking van deze invulling van de Renovatiemotor loopt. Informatie over de voortgang komt in de reguliere monitor Duurzame stad, duurzame Banen die in februari 2022 aan de commissie wordt aangeboden. 4. Is het college het met D66 eens dat de gemeente Amsterdammers bewust moet maken van de isolatiemogelijkheden voor zijn of haar gebouw? Antwoord: Het college is het hier mee eens. Op diverse manieren informeren we bewoners over de mogelijkheden. Bewoners kunnen onder andere terecht bij het regionale energieloket van Amsterdam, Nieuw Amsterdams Klimaat (duurzame wegwijzer) en de Groene Menukaart (bewoners in een monument). Verenigingen van eigenaren (VvE’s) zijn sinds 2016 actief benaderd en een energieadvies aangeboden. Tevens zijn in enkele wijken collectieve inkoopacties georganiseerd voor isolatiemaatregelen. Binnen de Renovatiemotor wordt eraan gewerkt om dit komende jaren op grote schaal in Amsterdam toe te passen. Als laatste kunnen bewoners ook bij partijen als 02025 en !WOON informatie en mogelijk hulp krijgen wanneer zij hun wooncomplex willen verduurzamen. 5.

Heeft het college in beeld in hoeverre dit probleem ook speelt bij bedrijfshallen en kantoorgebouwen? Antwoord: Uit het onderzoek “Draagvlak energietransitie bedrijven en maatschappelijke instellingen” (OIS, november 2020) is gebleken dat een deel van de bedrijven en maatschappelijke instellingen een vorm van isolatie heeft toegepast, vergelijkbaar met particulieren. Van degenen die antwoord hebben gegeven, geeft twee derde aan (drie)dubbelglas te hebben (67%), twee derde heeft een energiebesparende hoogrendements CV-ketel (69%) en 61% heeft vloerisolatie, muurisolatie of dakisolatie toegepast in het pand. Uit het onderzoek blijkt ook dat de isolatiegraad in huurpanden lager ligt dan bij panden in eigendom van het betreffende bedrijf of maatschappelijke instelling. In de MKB-motor, onderdeel van de Uitvoeringsagenda Duurzame Stad, Duurzame Banen 20212022, zijn maatregelen opgenomen om de verduurzaming van bedrijven te verhogen en meer specifiek de isolatiegraad. Zo wordt er momenteel een collectieve (inkoop) actie voorbereid voor spouwmuur en vloerisolatie, in samenwerking met het Regionaal Energieloket en MKB Amsterdam. Deze is gericht op bedrijven én instellingen en zowel op huurders als de verhuurders van panden en zal over een aantal weken worden gelanceerd.

Daarnaast is wet- en regelgeving van toepassing op bedrijven die hen verplicht om energiebesparende maatregelen te treffen. Zo geldt voor bedrijven met een jaarverbruik van >50.000 kWh of >25.000 m3 gas dat zij alle maatregelen moeten treffen die binnen 5 jaar terugverdiend worden. Isolatie is vaak één van die verplichte maatregelen. In samenwerking met de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) wordt er actief invulling gegeven aan toezicht en handhaving op deze wetgeving. Per 2023 geldt daarnaast een energielabel-C verplichting voor kantoren (vanaf 100m2). Het isoleren van kantoren is veelal nodig om minimaal

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 4 van 6

een C-label te kunnen verkrijgen. De gemeente is een campagne opgestart in samenwerking met de OD NZKG om kantoorpandeigenaren te informeren over deze aanstaande wetgeving. Een voorbeeld hiervan is de gezamenlijke actie in juni 2021, waarbij alle eigenaren en gebruikers van kantoorpanden in de gemeente Amsterdam via een brief zijn geïnformeerd over de energielabel-C wetgeving. Ook wordt samengewerkt met brancheorganisaties en andere externe partners om de doelgroep te bereiken. Tot slot worden ondernemers en kantoorpandeigenaren in deze campagne ook geattendeerd op de gratis energieadviezen van de gemeente Amsterdam. Hiermee krijgen ze inzicht in de maatregelen die zij kunnen treffen om hun pand te verduurzamen en een beter energielabel te krijgen.

6. Kan ‘werk met werk worden gemaakt’ door regulier onderhoud maar ook noodzakelijke inzet voor geluidsisolatie bij wegen te combineren met warmte-isolatie van woningen? Antwoord: Het is gangbaar om onderhoud en isolatie te combineren; voor meergezinswoningen wordt dit vaak gedaan binnen het meerjarenonderhoudsplan. Bij het vervangen van de kozijnen wordt ook gekeken naar isolatie, evenals bij onderhoud aan het dak. Bij geluidisolatie bij wegen (gevelsanering) worden er bouwkundige aanpassingen aan de gevel verricht, zoals akoestisch isolerend glas, kierdichting, regelbare ventilatievoorzieningen met luchtfilter en dakisolatie. Door die aanpassingen wordt het verkeerslawaai buiten gehouden en neemt de akoestische en de thermische kwaliteit van de woningen toe. Daarbij wordt er gestuurd op de realisatie van een gezond binnenklimaat met voldoende ventilatie en mogelijkheden om binnenkomende lucht te filteren. De subsidie mag alleen worden gebruikt voor geluid dus verdere uitbreiding van de maatregelen kan helaas niet. 7. Hoe ver is de gemeente met de isolatie van gemeentelijk vastgoed? Antwoord: Bij de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed wordt de nadruk gelegd op het verminderen van het energieverbruik. Isolatie is daarbij heel belangrijk. De raad heeft hiertoe het budget voor het verduurzamen van de gemeentelijke panden opgehoogd.

Wij hebben vanaf 2019 het toepassen van isolerend glas en dakisolatie op momenten van groot onderhoud aan kozijnen c.q. daken als standaardmaatregelen toegevoegd aan de meerjarenonderhoudsplanningen van alle panden. Per jaar worden ca. 10 daken geïsoleerd en in 15-20 panden isolatieglas geplaatst. Isolatie van gevels en vloeren wordt ook in veel gevallen toegepast. Ook hiervoor wordt gebruikt gemaakt van natuurlijke momenten zoals groot onderhoud, renovatie, functiewijziging van een pand of mutatieonderhoud. Met de incidentele middelen die vrij zijn gemaakt in het kader van Duurzaam herstel voor de Vastgoedmotor voor 2021/2022, isoleren we versneld circa 20 panden zodanig dat ze aardgasvrij gemaakt kunnen worden.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 5 van 6

Middels de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal is afgesproken dat wij ernaar streven dat al onze panden zodanig goed zijn geïsoleerd dat ze in 2030 energielabel A hebben en voldoende voorbereid zijn voor de overstap naar aardgasvrije alternatieven voor verwarming. 8. Er is vanuit de ECB groeiende druk op banken om hun kredietportefeuilles te verduurzamen. Hoe kunnen wij samen optrekken met banken om Amsterdams vastgoed te verduurzamen? Antwoord: Vanuit de gemeente zijn er met enige regelmaat contacten met banken over de verduurzamingsopgave van Amsterdam. Waar dat mogelijk is koppelen we initiatiefnemers die hun project willen financieren aan banken die bij de gemeente hebben aangegeven daarvoor open te staan. Bij de verduurzaming van het Amsterdamse vastgoed is de aanpak gericht op de pandeigenaar en de huurder, hierdoor hebben we een directe relatie met de partijen die het besluit nemen over of moeten instemmen met verduurzamingsmaatregelen. Van een indirecte aanpak via de financiers verwachten we minder effect; we kiezen er dan ook voor om onze capaciteit in te zetten op de contacten met gebouweigenaren en huurders. 9. Volgens de huidige regelgeving mag enkel glas bij monumentale panden niet worden vervangen door dubbelglas.

Zijn er nog andere ‘vieze regels’ die isolatie en verduurzaming in de weg staan? Hoe gaat het college hiermee om? Antwoord: Het is onjuist dat enkelglas bij monumentale panden niet mag worden vervangen door dubbel /isolerend glas). Dubbel glas mag wel worden toegepast in monumenten. Enkelglas kan worden vervangen door een variant dubbel glas als het in het bestaande raam past. In de gevallen dat het glas niet past, de glassponning is te ondiep, kan deze sponning in veel gevallen breder/dieper worden gemaakt zodat het glas alsnog kan worden geplaatst. Er zijn situaties waarin het raam vanwege de bestaande detaillering en/of monumentale waarden niet kan worden aangepast. De alternatieven zijn dan enkel glas met een warmte reflecterende coating, warmte reflecterende glasfolie of een binnen-voorzetraam. Het college heeft een Loket Duurzaam Erfgoed in het leven geroepen om te werken aan verduurzaming van monumentale panden. Ook komt er komend jaar €50.000,- subsidie beschikbaar voor het verduurzamen van monumentale ramen.

Wij verwachten u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Marieke van Doorninck Wethouder Ruimtelijke Ontwikkeling en Duurzaamheid Touria Meliani Wethouder Vastgoed en Monumenten Marjolein Moorman Wethouder Armoedebestrijding Jakob Wedemeijer Wethouder Bouwen en Wonen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Pagina 6 van 6