2. Actualisatie Amsterdamse P+R maatregelen

Amsterdamse P+R-maatregelen Actualisatie 2021 Vastgesteld door het college op 21 december 2021 Van Verkeer en Openbare Ruimte Datum December 2021

Inhoudsopgave Samenvatting3 1. P+R in vogelvlucht 1.1 Kosten gebruik P+R 1.2 Centrumgebied en de centrumcheck 1.3 P+R-locaties en bezetting 1.4 Ontwikkeling parkeertarieven  1.5 Afspraken met partners

2. Belangrijkste Ontwikkelingen

4 4 4 4 5 5

6

2.1 Hubs: Parkeren op Afstand 2.2 Centrumcheck 2.3 Zero-emissie vervoer en deelfietsen 2.4 Digitalisering

6 7 7 7

3.  Werken aan een toekomst­bestendig P+R

8

3.1 Een toekomstbestendig P+R 3.2 Actualisatie van de P+R-maatregelen 

8 8

4. Uitvoering en monitoring 4.1 Uitvoering van de maatregelen 4.2 Monitoring en evaluatie

13 13 13

Colofon14

2

Amsterdamse P+R-maatregelen Actualisatie 2021

Gemeente Amsterdam

Samenvatting Aanleiding

Toekomstbestendig P+R

Sinds 1996 biedt Amsterdam bezoekers aan de stad de mogelijkheid om gebruik te maken van Parkeren + Reizen (P+R). Bezoekers kunnen voordelig parkeren in transferiums aan de rand van de stad en vervolgens voordelig verder reizen naar het centrum van de stad met het OV. Het doel van de P+R-voorzieningen is om een bijdrage te leveren aan de bereikbaarheid van Amsterdam en het aantal bezoekers aan Amsterdam te vergroten zonder dat dit leidt tot meer autoverkeer in het centrum. Het huidige beleid voor P+R is in 2012 vastgesteld door het college met de nota ‘P+R: slimmer, goedkoper, gerichter’.

Om P+R toekomstbestendig te maken zijn er aanpassingen nodig. P+R krijgt een steeds belangrijkere functie om te sturen op mobiliteit en bereikbaarheid in Amsterdam (in plaats van bij te dragen aan een toename van het aantal bezoekers aan de stad). Daarnaast hebben ontwikkelingen in deelmobiliteit en digitalisering ook effect op de manier waarop P+R-voorzieningen worden aangeboden. Tot slot komen de bestaande P+R-locaties steeds meer in stedelijk gebied te liggen door ruimtelijke ontwikkelingen als verdichting. Hun functie sluit echter minder goed aan bij stedelijk gebied. Deze P+R’s veranderen langzaam van een regiohub in een stadshub, waarbij de stadshub veel meer ingezet gaat worden als parkeerlocatie voor bewoners uit het centrum.

Mede door de groei van de stad is er in de afgelopen tien jaar veel veranderd in het denken over de bereikbaarheid van de stad. Er is sprake van een mobiliteitstransitie, waarbij scherpe keuzes worden gemaakt. Amsterdam wil meer ruimte voor fietsers, voetgangers, groen, spelen, voorzieningen en het openbaar vervoer. Daartoe zijn in 2019 de tarieven voor straatparkeren in het centrum stevig verhoogd. Ook is de Agenda Amsterdam Autoluw vastgesteld. Hierin worden tal van maatregelen getroffen om de stad leefbaar en bereikbaar te houden. Daarbij past een minder prominente rol voor autoverkeer en parkeren op straat. Het doel van P+R is nu om bij te dragen aan het bereikbaar houden van de binnenstad en zorgen voor minder verkeers- en parkeerdruk.

Grote aantallen, beperkt effect In absolute aantallen worden P+R-locaties in de stad veel gebruikt. Vanaf 2012 nam het aantal parkeeracties toe met ongeveer 350.000 tot ongeveer 860.000 per jaar. Deze groei is te verklaren door de toenemende drukte in de stad, door de komst van nieuwe locaties, zoals P+R Noord, en door de verhoging van de parkeertarieven in het centrum. Tegelijkertijd is het effect van P+R op het verkeer en de parkeerdruk in de stad beperkt. We schatten in dat we met de maximaal 5.300 beschikbare P+R-plekken dagelijks ongeveer 500 auto’s uit het centrumgebied weren. Daarnaast is de inschatting dat zonder P+R 1300 automobilisten met het openbaar vervoer naar Amsterdam zijn gereisd. P+R levert daarmee nog een te beperkte bijdrage aan de bereikbaarheid van de stad. Op dit moment is P+R vooral een gastvrij gebaar naar de bezoeker van Amsterdam.

3

Amsterdamse P+R-maatregelen Actualisatie 2021

Actualisatie P+R-maatregelen Met deze beleidsnotitie actualiseren we een aantal maatregelen om P+R toekomstbestendig te maken en in lijn te brengen met de Hubsvisie Amsterdam. Met de aanscherping wordt ook invulling gegeven aan aangenomen moties en genomen maatregelen naar aanleiding van de Agenda Amsterdam Autoluw. Belangrijk is dat P+R meer gaat bijdragen aan het verminderen van de verkeers- en parkeerdruk in het centrum, maar ook een gastvrij systeem blijft voor de bezoeker van Amsterdam. We nemen daarom de volgende maatregelen: 1. We vervangen de specifieke OV-korting voor P+R-bezoekers door een groepsdagkaart voor alle GVB-reizigers. 2. We maken werk van meer deelfietsen op de P+R, zodat de huidige locaties steeds meer doorgroeien naar een multimodale hub. 3. We breiden P+R binnen de gemeente uit waar de kansen liggen. 4. We starten een doelgroeponderzoek naar maatregelen voor potentiële gebruikers. 5. We behouden vooralsnog de huidige vorm van de centrumcheck en centrumgebied. 6. We voeren in 2022 een pilot uit specifiek gericht op forenzen bij P+R Johan Cruijff ArenA. De effecten worden gemonitord en waar nodig wordt het beleid bijgestuurd. Over twee jaar volgt een evaluatie op basis waarvan we bepalen of aanvullende maatregelen zinvol zijn. Gemeente Amsterdam

1. P+R in vogelvlucht 1.1 Kosten gebruik P+R Met de P+R-voorzieningen biedt de gemeente een alternatief voor het hoge parkeertarief van de binnenstad en wordt de financiële drempel om Amsterdam te bezoeken verlaagd. De tarieven voor het parkeren zijn in 2012 als volgt vastgesteld en sindsdien niet meer aangepast. P+R bestaat al lang in Amsterdam. In 2012 zijn de laatste grote veranderingen doorgevoerd. Hieronder een kort overzicht van de maatregelen zoals ze tot einde 2021 gelden.

uit reizen in plaats van het centrum als bestemming hebben. Anderzijds is de centrumcheck nodig om parkeerplekken van private exploitanten beschikbaar te krijgen. Als een P+R-locatie binnen of heel dicht in de buurt van het P+R-centrumgebied ligt, leidt dit tot concurrentie met het reguliere parkeeraanbod. Het risico is dat de private exploitanten daardoor minder P+R-plekken willen aanbieden, of dat de vergoeding die zij per parkeerplek vragen, te hoog wordt. Figuur 1. P+R-locaties en centrumgebied (oranje)

Maandag t/m vrijdag: • € 1 per dag tijdens de dal (na 10:00 inrijden), max 96 uur (4 dagen). • € 8 per dag tijdens de spits (inrijden voor 10:00) voor de eerste dag. Voor de aansluitende 72 uur geldt € 1 per 24 uur. Standaard parkeertarief na 96 uur. Behalve RAI, daar geldt maximaal 1 dag. Zaterdag, zondag en feestdagen: • € 1 per dag, max 96 uur (4 dagen). • Standaard parkeertarief na 96 uur. Behalve RAI, daar geldt maximaal 1 dag. Naast de korting op het parkeren is er ook een groepskorting voor het gebruik van OV van en naar de P+R-locatie: • 1 persoon: € 5,50 • 2 personen: € 5,50 • 3 personen: € 6,50 • 4 personen: € 7,50 • 5 personen: € 8,50 De P+R GVB-kaarten zijn alleen geldig in trams, bussen en metro’s van GVB.

P+R-locaties liggen op verschillende aanrijdroutes naar de stad (zie figuur 1). Shoppers, stappers en andere bezoekers kunnen vanaf die locaties gemakkelijk naar het centrum reizen en weer terug.

1.3 P+R-locaties en bezetting Het Amsterdamse P+R-systeem bestaat uit acht parkeerlocaties vlakbij snelwegen rond de stad. In totaal bieden deze locaties maximaal 5300 plekken voor bezoekers aan het centrum van Amsterdam. Van de P+R-locaties zijn er vier eigendom van de gemeente. Met vier private exploitanten heeft de gemeente individuele afspraken over de vergoeding voor het beschikbaar stellen van parkeerplekken voor P+R.

1.2 Centrumgebied en de centrumcheck Om in aanmerking te komen voor het P+R-parkeertarief moet de bezoeker kunnen aantonen dat hij met het OV in het centrum is geweest. Dit is de centrumcheck, die sinds 2012 via de parkeerautomaten plaatsvindt op basis van de reishistorie op de OV-chipkaart. Doel van de centrumcheck is tweeledig. Enerzijds voorkomen we dat P+R gebruikt wordt door reizigers die de stad

4

Amsterdamse P+R-maatregelen Actualisatie 2021

De P+R-locaties worden druk gebruikt. Vanaf 2012 nam het aantal parkeeracties toe met ongeveer 350.000 tot ongeveer 860.000 per jaar met ongeveer 1,3 miljoen personen. Dagelijks zijn er dus gemiddeld 2400 parkeerders. Er lijkt sprake van overcapaciteit. Echter, veel plekken zijn niet altijd beschikbaar door evenementen, sommige plekken zijn alleen in het

Gemeente Amsterdam

weekend beschikbaar en 15% van de gebruikers parkeert meerdere dagen achtereen. Ook worden de parkeerplekken niet evenredig gebruikt over de week en over alle locaties.

1.4 Ontwikkeling parkeertarieven Sinds de invoering van P+R is parkeren op straat op veel plekken in Amsterdam flink duurder geworden, terwijl de parkeertarieven van P+R niet zijn aangepast en de tarieven voor de OV-korting met maar €0,50€0,80 per batch kaartjes zijn gestegen. In 2019 zijn de parkeertarieven op straat aangepast met een gemiddelde tariefstijging van 50%. Hierdoor is parkeren in het centrum onaantrekkelijker geworden in vergelijking met P+R: Voor een bedrag dat een bezoeker betaalt voor gebruik P+R (inclusief OV) kon een groep van drie personen in 2012 ongeveer 100 minuten parkeren in het centrum. In 2021 is dat nog maar 60 minuten.

1.5 Afspraken met partners Private exploitanten De gemeente ontvangt de opbrengsten die parkeerders betalen in de garages van private exploitanten. Vervolgens betaalt de gemeente de exploitanten een vergoeding per parkeerder, per dag. Voor deze exploitanten is deze vergoeding minder aantrekkelijk geworden na de verhoging van de straatparkeertarieven in 2019. Die verhoging heeft er enerzijds toe geleid dat ze zelf hogere tarieven kunnen vragen voor het gebruik van hun parkeerplekken, en anderzijds dat er een grotere vraag is naar parkeerplekken. Dat laatste betekent dat er minder overcapaciteit is die via P+R aangeboden kan worden. De afgelopen jaren heeft de gemeente een compensatie in de vergoedingen doorgevoerd. In 2021 eindigt een aantal contracten en moeten er nieuwe afspraken worden gemaakt met de exploitanten. Dit zal leiden tot verdere verhogingen van de vergoedingen. Een punt van aandacht zijn klachten en vragen die bij private exploitanten binnenkomen over de P+Rsystematiek. Het aantal vragen en klachten is relatief klein: minder dan 1% van de gebruikers heeft een vraag of klacht, waarbij het grootste deel de centrumcheck betreft. We overleggen met de exploitanten over hoe we dit aantal verder kunnen terugdringen.

5

Amsterdamse P+R-maatregelen Actualisatie 2021

GVB Het verzorgen van een goed aanbod voor de reis van/ naar het centrum naar/van de P+R-locatie is een belangrijk onderdeel van de P+R-maatregelen. Dit betekent dat er een goede aansluiting moet zijn met het lokale OV. Tegelijkertijd is het bieden van betaalbare OV een belangrijk onderdeel van de P+R-maatregelen om reizigers te verleiden op P+R-locaties te gaan parkeren. Hiervoor heeft de gemeente in 2012 de afspraken gemaakt met GVB over een specifieke korting, zoals in paragraaf 1.1 is beschreven. Deze specifieke OV-korting voor P+R is vooral voordelig als meerdere personen samen reizen. Door P+R maken ongeveer 600.000 extra reizigers jaarlijks gebruik van GVB voor een retourreis naar de P+R-locatie. Echter, per rit subsidiëren we het OV - GVB biedt de specifieke korting aan onder de kostprijs per rit. Daarnaast geeft GVB aan dat de OV-korting leidt tot veel praktische vragen en klachten die zij deels moeten verwerken, ook in relatie tot de centrumcheck. GVB heeft de wens om het huidige OV-kortingssysteem te vervangen door een generiek systeem. Verder zijn de automaten die de GVB OV-kaarten aanbieden, aan het einde van hun technische en economische levensduur. Het voortzetten van de P+R-korting zou betekenen dat er een nieuw systeem ontwikkeld moet worden, speciaal voor de Amsterdamse situatie. Dit zou aanzienlijke investeringen met zich meebrengen.

De huidige wijze van het betalen voor OV (OV-chipkaart) wordt over twee tot drie jaar vervangen door andere systemen, zoals betalen via bankpas, smartphone of een nieuwe generatie OV-chip. Hoe dit er precies uit gaat zien, is nog niet helemaal duidelijk, maar het gaat effect hebben op de P+R-systematiek. Gezien deze ontwikkelingen is het van belang om nieuwe afspraken te maken, ook rekening houdend met de ontwikkeling van hubs.

Gemeente Amsterdam

2. Belangrijkste Ontwikkelingen

Steeds vaker is beleid erop gericht om het gebruik van de auto in de stad terug te dringen: Omgevingsvisie Amsterdam 2050, Actieplan Schone Lucht, Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal en de Agenda Amsterdam Autoluw. De stad wordt leefbaarder als er meer vervoer plaatsvindt te voet, met de fiets of het OV. Amsterdam creëert meer ruimte door parkeerplaatsen weg te halen. Naast de in hoofdstuk 1 genoemde ontwikkelingen is er nog een aantal ontwikkelingen die impact hebben op de doelstellingen van P+R en de implementatie ervan.

2.1 Hubs: Parkeren op Afstand Om de stad toegankelijk te houden wil Amsterdam bezoekers die met de auto reizen, steeds verder van het centrum ontvangen. Daarnaast willen we forenzen die in de spits met de auto reizen, buiten de stad opvangen, onafhankelijk van hun uiteindelijke bestemming in de stad. Voor bewoners zijn er alternatieven nodig voor parkeren op straat. De locaties binnen de Ring A10 zullen beschikbaar komen voor vergunninghouders. Binnen deze set aan maatregelen zal het huidige P+R-concept zich ontwikkelen. Op de middellange termijn worden maatregelen voor Parkeren op Afstand gecreëerd, als onderdeel van de Hubsvisie Amsterdam en de regionale hubsstrategie. Een hub fungeert als begin-, eind- of overstappunt in de reis. Vanuit P+R-optiek zijn de stadshub en de regiohub de twee belangrijkste.

6

Amsterdamse P+R-maatregelen Actualisatie 2021

Stadshub De stadshub is een locatie met uitstekende ontsluiting door (hoogwaardig) OV en deelmobiliteit. In sommige gevallen biedt de stadshub ook ruimte aan de auto. Hier kunnen bezoekers parkeren en doorreizen met OV of deelmobiliteit. Ook is het mogelijk de stadshub te gebruiken voor parkeren op afstand van bewoners voor de gebieden waar geen wijkhubs (mogelijk) zijn en waar de druk op de ruimte hoog is. P+R’s hebben de potentie om door te groeien naar een volwaardige stadshub, omdat hier dubbelgebruik van functies kan plaatsvinden. Het huidige netwerk van P+R’s ligt voor een groot deel aan de Ring A10. Vanwege de verdichting van de stad wordt het steeds lastiger om hier de overstap van auto op andere modaliteiten te faciliteren voor forenzen en bezoekers. Deze overstap zal steeds meer buiten het stedelijk gebied moeten plaatsvinden op regiohubs, waar meer ruimte is.

Regiohub De regiohub is een plek waar primair een overstap plaatsvindt van regionaal vervoer (OV en/of auto) richting de stad. Dit is in de meeste gevallen openbaar vervoer, maar kan ook een vorm van deelmobiliteit zijn. Belangrijkste doelen zijn het vergroten van de mobiliteitsopties richting de stad en het verminderen

Gemeente Amsterdam

van de druk op het regionale wegennet. De regiohub ligt zoveel mogelijk buiten het stedelijk gebied en in veel gevallen is dit een locatie buiten de gemeente Amsterdam. De uitwerking van de hubs zal effect hebben op de P+R. Eventuele nieuwe locaties voor P+R zullen we voornamelijk buiten de Ring A10 moeten zoeken, samen met regionale partners. Bij de huidige parkeerlocaties zal er steeds meer vraag komen om deze ook in te zetten voor bijvoorbeeld parkeren voor vergunninghouders. Ook op de tarifering van P+R zal bovenstaande van invloed zijn. Om bezoekers te stimuleren verder van de stad te parkeren wordt er waarschijnlijk een tarief ingesteld op basis van afstand tot de stad: hoe dichter bij de stad parkeren, hoe duurder. Het is zinvol om te kijken waar meer plekken gerealiseerd kunnen worden en welk gebruik dat uitlokt. Een P+R-locatie moet voldoen aan een goede ontsluiting voor de auto van/naar de snelweg (of provinciale weg), op korte loopafstand liggen van (bij voorkeur) hoogwaardig stedelijk openbaar vervoer met een frequente snelle verbinding naar de centrale stad en met restcapaciteit (metro, regiobus of tram). Als er geen goed OV voorhanden is, vormt de combinatie van parkeren en eigen vervoer (met uitzondering van auto) of deelmobiliteit een alternatief.

2.2 Centrumcheck Met het groter worden van het gebied van betaald straatparkeren in Amsterdam, is er ook discussie ontstaan over de omvang van het centrumgebied. Verwachting is dat met het verminderen van het aanbod aan straatparkeren de parkeerdruk ook buiten het centrum gaat toenemen. Daarnaast zal door het verwachte einde van de OV-chipkaart (vanaf 2024) de huidige manier van het doen van de centrumcheck over twee jaar niet meer mogelijk zijn. Vanuit de hubsvisie is er de verwachting dat voor parkeren op afstand een digitale koppeling tussen parkeren en vervolgvervoer noodzakelijk zal blijven (vergelijkbaar met de centrumcheck). Hiermee kan worden geregistreerd dat een gebruiker het gewenste gedrag heeft vertoond om in aanmerking te komen voor een korting of ander voordeel.

7

Amsterdamse P+R-maatregelen Actualisatie 2021

2.3 Zero-emissie vervoer en deelfietsen De meeste P+R-locaties liggen binnen de Ring A10. Vanuit het Actieplan Schone Lucht is aangegeven dat dit gebied in 2030 alleen toegankelijk is voor Zero Emissie (ZE) vervoer. Ongeacht welke locaties tegen die tijd worden gebruikt (als P+R voor bezoekers of bijvoorbeeld voor vergunninghouders die juist met de auto de stad uit willen), moeten deze bereikbaar blijven voor voertuigen die niet emissievrij zijn. Naast OV hebben reizigers steeds meer opties om naar het centrum te reizen: de eigen fiets, de huur- of deelfiets (inclusief OV-fiets), de deelscooter en de deelauto. De verwachting is dat het aanbod in de toekomst zal toenemen. Vanuit de P+R-maatregelen is het logisch dat andere vormen van vervoer naar het centrum ook mogelijk zijn, zolang het er maar voor zorgt dat er minder auto’s naar het centrum rijden. Hierbij zal er met name ingezet worden op deelfietsen. Lastig aspect hieraan is de centrumcheck, die dus ook voor andere aanbieders van vervoer ingezet moet worden.

2.4 Digitalisering Apps op mobiele apparaten raken steeds meer ingeburgerd. Nu al betaalt zo’n 80% van de straatparkeerders via een app. Door digitalisering ontstaan er nieuwe mogelijkheden die kunnen bijdragen aan het aanbod van P+R. Hierbij valt te denken aan andere vormen van centrumcheck, geautomatiseerde toegang tot P+R en inzicht voor gebruikers in de P+R locaties/plekken en (deel)vervoeropties. P+R zou onderdeel kunnen worden van MaaS-aanbiedingen (Mobility as a Service). Hierbij houden we rekening met de mogelijke integratie van mobiliteitsdiensten die op een hub worden aangeboden. Dit wordt een integraal onderdeel van Parkeren op Afstand en van P+R. Eind 2021 verwachten we een eerste plan voor een pilot voor een specifieke doelgroep te kunnen presenteren. Een aspect waar we als inclusieve stad rekening mee dienen te houden is dat een kleine groep mensen, bijvoorbeeld die digitaal minder onderlegd zijn, gebruik zal willen blijven maken van papieren toegangs- en vervoersbewijzen.

Gemeente Amsterdam

3. Werken aan een toekomst­ bestendig P+R 3.1 Een toekomstbestendig P+R Met het Amsterdamse P+R willen we nadrukkelijker bijdragen aan het bereikbaar houden van de binnenstad en zorgen voor minder verkeers- en parkeerdruk. Dit betekent dat we erop inzetten dat meer bezoekers die het centrum voor minimaal enkele uren willen bezoeken, niet met de auto doorrijden naar het centrum en daar parkeren. Concreet willen we dat een groter aandeel van de huidige 7.000 dagelijkse autobezoekers aan de stad die langer dan drie uur parkeren, van P+R gebruik gaat maken. Ook willen we zorgen dat er effectiever gebruik gemaakt wordt van de huidige locaties. Uitbreiding van plekken zal voornamelijk plaatsvinden op huidige parkeerlocaties. Waar uitbreiding van locaties voor P+R nodig is, zorgen we voor een goede afstemming met de Hubsvisie en de (regionale) hubsstrategie. Aansluitend bij een autoluwe stad, waarvoor we het reizen met OV verder stimuleren, willen we een OVaanbod dat niet specifiek voor autobezoekers geldt, maar voor alle groepen reizigers. Tot slot is het van belang dat P+R zich toekomstbestendig ontwikkelt. Hiertoe maken we gebruik van nieuwe inzichten en technologieën, zoals nieuwe betaalmethodes, deelmobiliteit en MaaS. We zetten daarmee in op gebruiksgemak en kostenefficiëntie van P+R-maatregelen.

3.2 Actualisatie van de P+R-maatregelen Amsterdam neemt de volgende maatregelen om met P+R de komende jaren een bijdrage te leveren aan de bereikbaarheid van de stad: 1. Vervanging van de specifieke OV-korting door een groepsdagkaart voor alle GVB-reizigers 2. Aanbieden van meer deelfietsen op P+R 3. Beperkte uitbreiding in parkeerplekken en -locaties 4. Starten van een doelgroeponderzoek ten behoeve van effectiever gebruik P+R 5. Voorlopig behouden van de centrumcheck 6. We voeren in 2022 een pilot uit specifiek gericht op forenzen bij P+R Johan Cruijff ArenA.

8

Amsterdamse P+R-maatregelen Actualisatie 2021

Maatregel 1. We vervangen de specifieke OV-korting voor P+R-bezoekers door een groepsdagkaart voor alle GVB-reizigers We gaan de specifieke P+R OV-korting voor de zomer vervangen door een groepsdagkaart voor alle GVBreizigers.

Wat is de groepsdagkaart? De groepsdagkaart bestaat uit de volgende componenten: • Reizen voor een vast tarief van € 17,51 per 24 uur • Voor groepen bestaande uit 3-5 personen (voor 1-2 personen is het voordeliger om met OV-chip/ bankpas/ individuele dagkaart te reizen) • De groepsdagkaart wordt alleen aangeboden via de GVB-app Gappie • Reizen met GVB in de gemeente Amsterdam

Waarom de specifieke P+R OV-korting vervangen? De aanpassing is ingegeven door beleidsmatige, economische en praktische overwegingen: Beleidsmatig: Amsterdam zet met het mobiliteitsbeleid in op maatregelen die bezoekers van de stad stimuleren om alternatieven voor de auto te kiezen. In feite maken P+R-maatregelen het juist gemakkelijker om met de auto naar de stad te reizen. Deze mobiliteitskeuze belonen met korting op het OV past niet binnen een visie waarin we juist het gebruik van de fiets of het OV als voorkeursvarianten voor de hele reis willen stimuleren. Met de groepsdagkaart wordt het voor de bezoeker van de stad overzichtelijker doordat er straks één groepsdagkaart wordt aangeboden voor alle GVB-reizigers en doordat voor alle vormen van het reizen met GVB via OV-chip of van de GVB-app Gappie gebruikt gemaakt kan worden. Economisch: Het onderhouden van de OVkaartautomaten kost de gemeente jaarlijks een

1 Dit is de huidige inschatting van de kosten van de groepsdagkaart

Gemeente Amsterdam

aanzienlijk bedrag. Daarnaast zijn ze verouderd en vertonen steeds vaker gebreken. Dit betekent dat er in 2022 geïnvesteerd zou moeten worden in een nieuw systeem voor het aanbieden van de OV-kaartjes. Daarnaast is het lastig om nu een toekomstbestendige oplossing te creëren, omdat het onduidelijk is hoe het betalen voor OV zich gaat ontwikkelen. Met het aanbieden van de groepsdagkaart is deze investering niet meer noodzakelijk. Praktisch: Het kortingstarief ligt onder de kostprijs per rit. De specifieke OV-korting brengt voor GVB jaarlijks significante kosten mee. Al met al heeft GVB een voorkeur voor P+R zonder specifieke OV-korting. Een andere praktische reden is dat de OV-korting regelmatig tot klachten leidt bij GVB, vooral bij gebruik van de centrumcheck.

Impact op gebruik P+R en OV Het bezoeken van Amsterdam wordt voor groepen van meer dan drie personen aanzienlijk duurder. Voor deze groep wordt het parkeren in P+R ongeveer net zo duur als drie uur parkeren in het centrum. Voordelig voor deze groep is wel dat zij onbeperkt kunnen reizen in de stad. Ook P+R Johan Cruijff ArenA wordt minder aantrekkelijk. We schatten dat ongeveer 182.000 bezoekers (42.000 parkeerders) door gaan rijden naar het centrum of Amsterdam niet bezoeken. Hierbij gaat het echter om minder dan 15% van het totaal aantal bezoekers en 5% van de parkeeracties.

P+R-locaties worden deze locaties steeds meer een volwaardige hub. We willen verschillende vormen van (vooral fiets-)vervoer naar het centrum aanbieden. Het ligt voor de hand om vanuit een P+R-locatie andere vormen van vervoer naar het centrum te faciliteren dan auto’s. We onderzoeken of het mogelijk is om te controleren of een deelfiets in het centrum is geweest. Hiervoor is medio 2021 een pilot in P+R Noord gestart met een aanbieder van deelfietsen. Als deze proef slaagt, kijken we hoe we kunnen uitbreiden naar meer leveranciers, meer P+R-locaties en andere vormen van deelmobiliteit zoals deelscooters. De resultaten van de pilot worden medio 2022 aan de wethouder gepresenteerd met suggesties voor vervolg in samenhang met de uitwerking van de (regionale) hubsvisie. Samen met de Vervoerregio Amsterdam (VRA) onderzoeken we bij vijf metrostations hoe deelmobiliteit kan worden ingericht als onderdeel van een OV-hub. Het doel is om inzicht te krijgen in de ruimtelijke inpassing en de zichtbaarheid van deelmobiliteit.

Maatregel 3. We breiden P+R binnen de gemeente uit waar kansen liggen We breiden de P+R-locaties voorzichtig uit en willen het aantal beschikbare parkeerplekken behouden. We zoeken locaties die met beperkte investeringen leiden tot een uitbreiding van het P+R-aanbod en aansluiten bij de uitvoering van de Hubsvisie Amsterdam.

Waarom voorzichtig uitbreiden? In 2019 en begin 2020 is de vraag naar P+R sterk toegenomen, vooral doordat parkeren op straat in het centrum flink duurder werd. Door de aanpassing aan de OV-kortingssystematiek zal het aantal parkeerders op korte termijn met ongeveer 42.000 afnemen. We verwachten dat de vraag op termijn weer toeneemt, onder andere door verdere maatregelen om parkeren in het centrum te ontmoedigen.

Aan de andere kant zal de groepsdagkaart leiden tot meer gebruik van het OV door andere groepen bezoekers (en wellicht bewoners) van Amsterdam.

Maatregel 2. We maken werk van meer deelfietsen op P+R Met het aanbieden van meer deelmobiliteit op

9

Amsterdamse P+R-maatregelen Actualisatie 2021

We zijn terughoudend met het uitbreiden van het aantal parkeerplekken voor P+R. De huidige locaties zijn weliswaar druk bezet, maar niet met de juiste doelgroep. Voordat we uitbreiding overwegen is het zaak dat de huidige P+R-plekken vaker gebruikt gaan worden door de beoogde doelgroep. Ook houden we zoveel mogelijk vast aan de huidige P+R-locaties. Het is niet effectief om het aantal P+Rlocaties op korte termijn uit te breiden. Eerst moet er

Gemeente Amsterdam

meer duidelijkheid komen waar alternatieve locaties voor P+R zinvol zijn.

uitgesteld. In ieder geval tot en met 2025 is er binnen het plafond geen ruimte.

Experimenten met nieuwe locaties

Parkeren op Afstand en Samen Bouwen aan Bereikbaarheid

Er zijn drie plekken waar we de mogelijkheden van het aanbieden van P+R verder gaan onderzoeken: • Als uitvoering van de hubsvisie gaan we met P+R Noord experimenteren om vergunninghouders te verleiden daar te parkeren. De huidige vrije ruimte in parkeergarage Boven ’t Y gaan we verder gebruiken voor parkeren voor P+R-gebruikers. • Het aanbod aan parkeerplekken voor P+R op locatie P+R Sloterdijk zal afnemen. We zijn in Nieuw-West aan het onderzoeken of we op een andere locatie P+R-voorzieningen kunnen starten. • Gaasperplas is een kansrijke locatie voor Parkeren op Afstand. Met het eindpunt van metrolijn 53 en de goede bereikbaarheid vanaf de A9 is dit een geschikte optie om te onderzoeken hoe dit ontwikkeld kan worden tot een regionale hub. We willen hier laagdrempelig starten met een terrein van bijvoorbeeld 200 plekken voor P+R. Wanneer dat goed blijkt te werken, kan gekeken worden naar uitbreiding of zelfs de bouw van een parkeergarage. Deze potentiële ontwikkelingen zijn vooralsnog niet gedekt en/of opgenomen in het investeringsplafond.

Op de middellange termijn worden er nieuwe locaties ontwikkeld vanuit een Parkeren op Afstand-strategie. Dit is onderdeel van de uitwerking van Samen Bouwen aan Bereikbaarheid. Deze P+R-locaties komen zo ver mogelijk buiten de Ring A10 te liggen en zijn gericht op het opvangen van forenzen en bezoekers. De huidige locaties binnen de A10 worden dan zoveel mogelijk ingezet als alternatief voor parkeren voor bewoners.

Maatregel 4. We starten een doelgroepenonderzoek naar potentiële gebruikers We gaan een doelgroeponderzoek uitvoeren naar de potentiële gebruikers van P+R. Op basis van de uitkomsten en aanbevelingen van dit onderzoek kunnen we gefundeerd stappen nemen om meer automobilisten die langer dan drie uur in het centrum op straat parkeren, te verleiden om gebruik te maken van P+R. Doel is dat P+R een grotere bijdrage levert in het verminderen van het aantal autobewegingen naar het centrum en van het aantal parkeeracties in het centrum.

Waarom een doelgroepenonderzoek? Plannen voor nieuwbouw van de P+R-locaties Noord en Zeeburg zijn in verband met het investeringsplafond

10

Amsterdamse P+R-maatregelen Actualisatie 2021

De beoogde gebruikers van P+R zijn reizigers die normaal met de auto naar de stad zouden komen en in

Gemeente Amsterdam

het centrum van de stad zouden parkeren. Gemiddeld parkeren er dagelijks zo’n 7000 bezoekers drie uur of langer betaald (op straat en in garages) in het centrum. We willen een groter deel van deze groep verleiden om te kiezen voor P+R. Op dit moment weten we dat gebruikers uit alle delen van het land en ook uit het buitenland komen. Voor een groot deel zijn het eenmalige of niet frequente bezoekers van de stad. Door meer kennis te verzamelen over hun gedrag en motieven zijn we beter in staat om de beoogde groepen te bereiken.

Huidige gebruikers Uit het klanttevredenheidsonderzoek blijkt dat ongeveer 35% van de P+R-gebruikers met het OV naar Amsterdam zou reizen als er geen P+R was. Met andere woorden: P+R houdt nogal wat bezoekers uit het regionale OV. Daarnaast geeft het klanttevredenheidsonderzoek aan dat ongeveer 20% van de huidige P+R-gebruikers naar het centrum zou doorrijden om daar met de auto te parkeren als er geen P+R was. Dat zijn ongeveer 500 gebruikers. Dit betekent dat we er maar beperkt in slagen om de juiste bezoekers te verleiden van P+R gebruik te maken.

Beoogde gebruikers Daarom gaan we doelgroeponderzoek uitvoeren naar de potentiële gebruikers van P+R. Ook onderzoeken we of er andere doelgroepen zijn die gebruik kunnen en willen maken van P+R. Dit mag niet ten koste gaan van het aantal reisbewegingen te voet, per fiets of met het OV. Ook moet het doelgroeponderzoek inzicht geven in de waarde van een vorm van centrumcheck voor P+R.

Communicatie Op dit moment maken we gebruik van de gemeentelijke media, aangevuld met communicatiemiddelen in verschillende talen: • Gemeentelijke website (amsterdam.nl/penr) • Social media-kanalen gemeente (Twitter, Facebook, Instagram) • Huis-aan-huiskrant • Locatieposters • Matrixborden • Folders op locatie

11

Amsterdamse P+R-maatregelen Actualisatie 2021

De komende maanden gaan we vooral communiceren over de aanpassingen van P+R. In het tweede kwartaal van 2022 gaan we met een bredere set communicatieacties aan de slag. Hierin verwerken we de uitkomsten van het doelgroeponderzoek en de ervaringen met de aanpassingen. Het doelgroepenonderzoek willen we dit jaar afronden, gevolgd door het opzetten van een communicatieplan.

Maatregel 5. We behouden vooralsnog de huidige vorm van de centrumcheck en centrumgebied We gaan onderzoeken wat de impact is van technologische en beleidsmatige ontwikkelingen om na de zomer in 2022 met een advies te komen aangaande de centrumcheck en het centrumgebied.

Waarom behoud centrumgebied en centrumcheck? Sinds 2012 is het gebied voor deze zogeheten centrumcheck niet gewijzigd. Intussen is het gebied in Amsterdam waar betaald parkeren geldt, wel groter geworden. Net buiten het centrum zijn de kosten voor parkeren op straat bovendien relatief het hardst gestegen. Het lijkt dus logisch om de centrumcheck op een groter gebied te baseren. Ook in de Hubsvisie Amsterdam en de Agenda Amsterdam Autoluw is er sprake van geleidelijke uitbreiding van het centrumgebied. Uitbreiding van het centrumgebied of afschaffing van de centrumcheck is direct van invloed op het de gebruikers (en daarmee doelstelling) van P+R en de relatie met private exploitanten (zie 1.2). Verder hebben ook technologische ontwikkelingen, en met name de vervanging van de OV-chipkaart in 2024, invloed op keuzes over hoe verder met de centrumcheck. Het is nu nog onduidelijk wat er precies gaat gebeuren en welke mogelijkheden dat geeft. Tenslotte is nu nog niet duidelijk hoe verder om te gaan met (uitbreiding van) het centrumgebied en een vorm van de centrumcheck. Waarschijnlijk moet de hubbezoeker met een digitale stempel aantonen in welk gebied die is geweest, om voor korting of voordeel in aanmerking te komen.

Vanwege alle aanpassingen aan P+R, de snelle technologische ontwikkelingen en visieontwikkeling hubs is het zinvol om het centrumgebied en de centrumcheck voorlopig aan te houden en uiterlijk einde 2022 te evalueren, wanneer we meer duidelijkheid hebben over bovenstaande.

Gemeente Amsterdam

Maatregel 6. We voeren in 2022 een pilot uit specifiek gericht op forenzen bij P+R Johan Cruijff ArenA In de hubsvisie wordt toegelicht hoe stads- en regiohubs zich richten op (mobiliteitsopties voor) meerdere doelgroepen: bewoners, bezoekers en forenzen. De P+R-locaties zullen zich dus ontwikkelen van een faciliteit voor bezoekers van de stad naar plekken die ook voor bewoners en forenzen plaats biedt. We voeren in 2022 een pilot uit specifiek gericht op forenzen waarbij we onderzoeken of we deze doelgroep voor een laag tarief kunnen verleiden op een P+Rlocatie te parkeren in plaats van door te rijden naar de werklocatie in de stad. Het meest logisch is om dat te doen bij P+R Arena: hier is nog sprake van een overcapaciteit en deze locatie bevindt zich het verst van het centrum af. De resultaten van een dergelijke pilot geven richting aan de wijze waarop we in de toekomst de doelgroep forenzen op een doelmatige manier kunnen bedienen op de stads- en regiohubs.

12

Amsterdamse P+R-maatregelen Actualisatie 2021

Gemeente Amsterdam

4. Uitvoering en monitoring 4.1 Uitvoering van de maatregelen Dit hoofdstuk biedt een overzicht van de planning van de verschillende maatregelen.

Maatregel 1: Vervangen van specifieke OV-korting voor de groepsdagkaart voor de zomer van 2022 Om de groepsdagkaart mogelijk te maken moeten we een aantal aanpassingen doen aan de parkeerautomaten, zodat deze reizigers ook gebruik kunnen maken van de parkeerkorting. Met het aanpassen van de wijze van het OV-tarief is extra communicatie naar de doelgroep nodig. Er wordt een communicatiestrategie opgesteld begin 2022. Deze heeft als doel de huidige gebruikers te informeren over de wijzigingen. Hiervoor worden de gebruikelijke kanalen (o.a. folders op de P+R-locaties en de P+Rwebsite) gebruikt, mogelijk aangevuld met andere middelen.

Maatregel 4: Stimuleren centrumparkeerders om van P+R gebruik te maken in Q2 2022 We zijn begonnen met een onderzoek of en hoe we een deel van de 7.000 automobilisten kunnen verleiden gebruik te maken van P+R. In 2022 willen we de acties uitvoeren, die uit het onderzoek komen. Hierbij kijken we ook hoe we eventuele communicatie-acties kunnen verbinden aan de communicatie aangaande de invoering van de groepsdagkaart

Maatregel 5: Evaluatie centrumcheck na de zomer 2022

Rond de zomer gaan we starten met het ontmantelen van de OV-kaartautomaten op de P+R-locaties.

Samen met GVB, NS en deelvervoerders gaan we in kaart brengen wat de technologische ontwikkelingen zijn aangaande het betalen voor (en bewijzen van) vervolgvervoer. Parellel daaraan brengen we in kaart wat de wensen zijn aangaande de koppeling tussen reisgedrag van gebruikers en het verlenen van bijvoorbeeld parkeerkorting. Na de zomer 2022 willen we een besluit te nemen over hoe hiermee om te gaan en daarmee ook wat te doen met de centrumcheck specifiek voor P+R.

Maatregel 2: Meer deelfietsen op P+R 2021-2022

Maatregel 6:

Halverwege 2022 gaan we de lopende technische proef aangaande deelmobiliteit evalueren. Wanneer deze proef succesvol is, zal gekeken worden hoe dit uit te breiden naar andere types deelvervoer en andere P+Rlocaties

Begin 2022 zal er een uitgewerkt plan hiervoor worden gemaakt, waarbij ook gekeken wordt naar de vooren nadelen van een laag tarief voor ook forenzen en hoe dit meetbaar te maken in de proef. Het is de verwachting dat de proef ongeveer een jaar gaat lopen.

Maatregel 3: Beperkte uitbreiding P+R 2021-22

4.2 Monitoring en evaluatie

Begin 2022 proberen we een overeenkomst te hebben met een aanbieder van een parkeerlocatie in Nieuw West, zodat we daar vanaf Q2 2022 kunnen starten.

We gaan de werking van P+R monitoren en na twee jaar volgt een evaluatiemoment. Dit betreft vooral de effecten van bovenstaande maatregelen en de beleidsaanpassingen voor het gebruik van P+R, qua aantallen en doelmatigheid, en de relatie met de private exploitanten. Daarnaast kijken we naar de exploitatielast van P+R en in welke mate er aanpassingen wenselijk zijn.

De extra vrije ruimte in parkeergarage Boven ’t Y gaan we gedurende 2022 steeds meer gebruiken. We gaan begin 2022 starten met het actiever verwijzen naar Boven ’t Y als parkeerlocatie in Noord. In het eerste half jaar van 2022 gaan we onderzoeken wat er nodig is om laagdrempelig bij de Gaasperplas te starten met een terrein van bijvoorbeeld 200 plekken voor P+R.

13

Amsterdamse P+R-maatregelen Actualisatie 2021

De werking van de groepsdagkaart evalueren we begin 2023, een jaar na invoering. Hierbij hebben specifiek aandacht voor de gebruikseffecten van de nieuwe tarieven en de mate van gebruik van de groepsdagkaart.

Gemeente Amsterdam

Colofon Uitgave Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte December 2021 Contact hubs@amsterdam.nl Vormgeving Vorm de Stad, Tom van Veenhuijzen

14

Amsterdamse P+R-maatregelen Actualisatie 2021

Gemeente Amsterdam