2. 20220802_investeringsnota thomasakempis.pdf
Tekst van het document
Thomas à Kempislocatie concept investeringsnota Juni 2022
concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
Colofon Juni 2022 Opdrachtgever: Nabila Bouabbouz (G&O) Gemeente Amsterdam: Irma Dejong (projectmanager) Jordan Jansen (assistent-projectmanager) Christina Marigliano (assistent-projectmanager) Elmer Verhaak (stedenbouwkundige) Mildred Janssen (stedenbouwkundige) Mei van Eeghen (stedenbouwkundige) Sander Drost (planningsadviseur) Peter Bouwmeester (planningsadviseur) Desiree Markiet (projectleider G&O) Mark Koelman (adviseur duurzaamheid) Sander Aardenburg (gebiedsmakelaar) Gerardie de Graaf (gebiedsmakelaar) Adri Hofstra (projectleider openbare ruimte) Koen Vreeker (RO-jurist)
Luchtfoto langs Burgemeester Röellstraat met Thomas à Kempislocatie in geel kader
Inhoudsopgave 1 Voorwoord
4
2 Huidige situatie en opgave 2.1 Geuzenveld - Slotermeer 2.2 Rousseaubuurt 2.3 De ontwikkellocatie 2.4 Rond de Rousseaubuurt
5 5 6 7 8
3 Uitgangspunten voor de nieuwbouw 3.1 Verdichten met behoud van cultuurhistorische waarde 3.2 Programma 3.3 Duurzaamheid 3.4 Een gezonde buurt 3.5 Diverse aandachtspunten
9 9 10 11 14 15
4 Stedenbouwkundig plan 4.1 Stedenbouwkundige inpassing 4.2 Stedenbouwkundige randvoorwaarden
16 16 18
5 Beeldkwaliteitskader 5.1 Architectuur 5.2 Gevelopbouw 5.3 Plint en ontsluiting 5.4 Ontmoeting gebouwdelen 5.5 Materialisering & detaillering 5.6 Buitenruimte
22 22 24 27 28 29 30
6 Participatie en communicatie 6.1 Buurtbijeenkomst – buurtbus 6.2 Vervolg participatie
33 33 33
7 Ontwikkelstrategie
34
8 Proces, middelen en planning
35
9 Milieu/technisch onderzoek
37
10 Bijlage 10.1 Waterparagraaf Thomas à Kempislocatie
44 45
concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
3
Voorwoord
Voor u ligt de Investeringsnota Thomas à Kempislocatie. De nieuwbouw op de Thomas à Kempislocatie maakt onderdeel uit van de opgave zoals geformuleerd in de Principenota GeuzenveldSlotermeer (2019).
Sloterdijk
Binnenstad
De opgave voor Geuzenveld Slotermeer is om met respect voor de cultuurhistorische waarde van het gebied de woningen en de woonomgeving te verbeteren en vernieuwen. Tegelijkertijd biedt deze vernieuwing kans om woningen bij te bouwen en de woningvoorraad in de buurt te differentiëren, een andere opgave van de gehele stad Amsterdam. De locatie, langs de Hoofdgroenstuctuur en op het kruispunt van de Thomas à Kempisstraat met de Burgemeester Röellstraat is in De Principenota Geuzeveld-Slotermeer 2019 aangewezen voor het bouwen van een hoogteaccent. In deze investeringsnota Thomas à Kempislocatie leggen we de uitgangspunten en randvoorwaarden vast voor de bouw van het hoogteaccent. Het plan is gemaakt in overleg met de corporatie Stadgenoot. In deze investeringsnota gaan we achtereenvolgens in op de opgave, de huidige ruimtelijke situatie, de uitgangspunten voor de nieuwbouw, de visie op de buurt en vervolgens de ontwikkelstrategie om te komen tot de bouw van dit hoogteaccent. Tevens beschrijven we op welke wijze de participatie en inspraak plaats vindt.
4
concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
Plein ‘40 - ‘45
Slotermeer
locatie woongebouw
1
Sloterplas
Tram 13
Geuzenveld Lambertus Zijlplein
Vogelvlucht van de locatie in de huidige situatie met projectie van de plek in de stad
2
Huidige situatie en opgave
2.1 Geuzenveld - Slotermeer
De wijken Geuzenveld en Slotermeer liggen in het westen van Amsterdam. In het hele gebied wonen 44.500 inwoners. Beide tuinsteden zijn gebouwd in de jaren ’50 op basis van het Algemeen Uitbreidingsplan van Amsterdam (AUP) uit 1934. Kenmerkend voor de tuinsteden is de scheiding van verkeerssoorten, functiescheiding en een open verkaveling. De hoofdstructuur bestaat uit een hiërarchisch, samenhangend stelsel van groen, water en wegen. Het is met name deze samenhangende, hiërarchische structuur en de relatief grote omvang van het gebied alsook de betekenis van de planvorming binnen de architectuurgeschiedenis die dit gebied uniek maakt.
Het stelsel van groen, water en wegen is een structuurbepalend principe van het AUP in NieuwWest. Dit wordt ook wel de schotse ruit genoemd. Hierbij zijn de parkstroken de groene assen, de waterwegen de blauwe assen en de autowegen de grijze assen. In het oorspronkelijke plan werden alle buurten door de verschillende assen begrensd en dit is nog steeds de belangrijkste maatgevende structuur in het stadsdeel. De nieuwbouwkavel staat op een kruispunt van de assen in het netwerk. De groen-blauwe as wordt gevormd door de parkstrook met watergang tussen het Sloterpark en het Eendrachtspark, deze parkstrook wordt doorkruist
door de Burgemeester Röellstraat, de grijze as die vanuit het hart van Geuzenveld richting het centrum van Amsterdam loopt. Het groen is een belangrijk onderdeel van de structuur in de tuinsteden. Dit is oorspronkelijk zo ontworpen dat bewoners vanuit hun tuin en hof door een aan ééngesloten groen netwerk naar de grote parken en het omliggende landschap kunnen komen. De verschillende tuinsteden worden begrensd door parkstroken die naar de stadsparken leiden. De nieuwbouwlocatie ligt aan de parkstrook tussen Geuzenveld en Slotermeer. De parkstrook leidt naar het Sloterpark en het Eendrachtspark, van daar kan men naar de Sloterscheg of de Brettenscheg komen.
Eendrachtspark
eester va
n Leeuwe
nlaan
Plein ‘40-’45
De Savo
rnin Lohm
Parkstroo
k
Burgem
Lambertus Zijlplein
anstraat
Locatie woongebouw
eester Rö
ellstraat
Rousseaubuurt
Sloterpark
Locatie woongebouw in Geuzenveld-Slotermeer
Burgem
Sloterplas
Schotse ruit van Nieuw-West concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
5
2.2 Rousseaubuurt
De Rousseaubuurt is onderdeel van de Confuciusbuurt. De buurt ligt ingeklemd tussen de wijkwegen De Savornin Lohmanstraat (zuid) en deN200 Burgemeester Eendrachtspark van Leeuwenlaan (oost). Aan de noordkant ligt de Burgemeester Röellstraat. De opengewerkte verkaveling met middenhoogbouw grenst met de koppen van de bebouwing aan deze straat. De westzijde van de buurt grenst aan de parkstrook van het Eendrachtspark. Aan de parkstrook staan laagbouwwoningen. Aan de Burgemeester van Leeuwenlaan bevinden zich winkels en horeca in de begane grond. De woningen in de Rousseaubuurt zijn gebouwd in de jaren ‘50. De bouwtechnische Lodewijk laag. kwaliteit is in veel gevallen van
Compositie en bebouwing De Burgemeester Röellstraat geldt als belangrijkste maatgevende structuur met forsere bebouwing en hoogte-accenten. De hoven die aan de zuidkant van Plein ‘40 - ’45 maken deel uit de Burgemeester Röellstraat grenzen N200 van een groter ensemble die de noordzijde van de Confuciusbuurt afsluit. Dit zijn de complexen Herbert Spencerhof, John Lockehof en Kierkegaardstraat. Karakteristieke ensembles van een haaks- en schuin georiënteerd bouwblok van 4 lagen met een kap. Hierdoor ontstaat daartussen een hof dat wordt afgesloten door oost-west georiënteerde ouderenwoningen van één laag met een kap.
Ontsluiting De wijk is goed bereikbaar per fiets en auto. De A5, de A10 en de Haarlemmerweg liggen vlakbij. De halte van tramlijn 13 bevindt zich op de kruising van de Burgemeester Röellstraat en de Burgemeester van Leeuwenlaan. Met deze tram bereik je in 5 minuten het metrostation Jan van Galenstraat. De tram rijdt 8 keer per uur en eindigt bij het Centraal Station.
Deysselst
raat
Burgem ees
ter Röellst
Burgem
eester R
raat
öellstraa t Burgem ees
rnin Loh
manstra
Burgem eester van
Burgem ee
De Savo
De Savorn
in Lohman
straat
Burgem eester van
Leeuwe nlaan
ster van Le
Leeuwenl aan
euwenla
an
ter Röellstr aat
Amsterdam centrum Ring A10
De Savorn
in Lohma
nstraat
rmee
rlaan
at
6
concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
Aantal bouwlagen en type dak Rousseaubuurt 1
3
5
2
4
6
Osdorp
100 m
20 m
Slote
Locatie Thomas à Kempislocatie binnen Rousseaubuurt Omtrek bouwkavel
20 m
+ kap
100 m
Waarderingskaart stedenbouwkundige en architectonisch kwaliteit Orde 1
Orde 3
Orde 2
Basisorde
Geen orde AUP
Groen en openbare ruimte De locatie ligt langs de parkstrook tussen Sloterpark en het Eendrachtspark. De parkstrook en de watergang vormen een ecologische verbinding tussen de grote parken. Bovendien zijn de watergang en oevers onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland (NNN), deze verbinding blijft in stand. Het groen ten westen van de watergang is onderdeel van de hoofdgroenstructuur (met aanduiding ‘Stadspark’), aan de zijde van de Rousseaubuurt is dit nu niet het geval. In de zomer van 2022 wordt naar alle waarschijnlijkheid de Hoofdgroenstructuur 2.0 vastgesteld door de raad, de NNN is hierin opgenomen. Vanaf dat moment behoort de oostoever tot aan het wandelpad ook tot de hoofdgroenstructuur. Aan beide zijden van het water
ligt een wandelpad in de parkstrook. Het grasveld op de te ontwikkelen kavel doet nu dienst als trapveldje.
beplanting te duiden. In de bestaande situatie heeft elk hof zijn eigen type boom.
Op het grasveld staan Canadese Populieren aan de zijde van de Burgemeester Röellstraat en enkele Japanse Sierkersen aan de andere zijde van het veld. De Canadese Populieren zijn nu 65 jaar oud. De kans op takbreuk bij dit type bomen wordt groter naarmate ze ouder worden, met gevaarlijke situaties voor voetgangers en spelende kinderen tot gevolg.
2.3 De ontwikkellocatie
De bomentaal van de tuinstad, het reageren van de bomen op het patroon van de stedenbouwkundige architectuur en niet op het verkeer, is in de Rousseaubuurt niet overtuigend aanwezig. Er is in deze buurt geen duidelijke hiërarchie inBomenkaart de
De te ontwikkelen locatie ligt in de noordwest hoek van de Rousseaubuurt. Ingesloten door de Burgemeester Röellstraat, Kierkegaardstraat, Descartessstraat en de Eendrachtsparkstrook. Op deze locatie bevindt zich nu een grasveld met doelpalen en enkele grote bomen. Ook staat er een gebouw met een maatschappelijke functie op de hoek van de Descartesstraat en de Thomas à Kempisstraat. De ontwikkellocatie staat aangemerkt als hoogbouwlocatie in de Principenota GeuzenveldSlotermeer (2019).
Omgeving Rousseaubuurt 20 m
100 m
Burgem
Burgeme
eester Rö
ester Rö
ellstraat
ellstraat
Esdoorn Kastanje
Iep Linde
rnin Lohm
anstraat
Es Appel Plataan Populier
Groenstructuur Rousseaubuurt
Bomenkaart Rousseaubuurt
Parkstrook
Groenstrook
Collectief hof
Oever
Openbaar hof
Tuin
20 m
Canadese Populieren
100 m
Bomen overig
Descarte
sstraat
à Kempi
Berk
sstraat
Els
Thomas
Burgeme
ester va n Le
euwenla
an
Kierkegaardstraat
De Savo
Bomen
Kers Thomas à Kempislocatie Eik Valse Christusdoorn Omtrek bouwkavel Wilg Meidoorn Haagbeuk
concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
Overig
7
Bouwwerk op de kavel Het bouwwerk met maatschappelijke functie heeft een aantrekkende werking op mensen buiten de buurt, waardoor verkeersbewegingen en parkeerdruk in de Rousseaubuurt toenemen. Bovendien blokkeert het huidige bouwwerk de historische groene zichtas vanaf de Descartesstraat naar de parkstrook. De eigenaar van het pand heeft het pand te koop aangeboden in 2018. Om de beoogde ontwikkeling van hoogbouw hier mogelijk te maken heeft de gemeente het pand aangekocht. Met sloop en herontwikkeling op de kavel wordt bovendien de stedenbouwkundige groenstructuur hersteld en vermindert het aantal verkeersbewegingen van nietbewoners in de Rousseaubuurt.
2.4 Rond de Rousseaubuurt
Aan de overzijde van de Burgemeester Röellstraat ligt de Lodewijk van Deysselbuurt. Hier wordt de komende jaren een groot herontwikkelingstraject voorbereid, waarbij de lage bebouwing aan de Burgemeester Röellstraat worden vervangen door middenhoogbouw van maximaal 7 bouwlagen. Het straatprofiel van de Röellstraat wordt ook aangepast, zodat de woningen aan de noordzijde dichterbij de nieuwe stadslaan komen te staan. Bovendien komt er aan de noordzijde van de straat ruimte voor enkele commerciële en maatschappelijke voorzieningen.
8
concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
3
Uitgangspunten voor de nieuwbouw
In dit hoofdstuk beschrijven we de beleidskaders die richting geven aan de nieuwbouw op de Thomas à Kempislocatie We hebben dit gebundeld in de volgende thema’s: ■ Verdichten met behoud van cultuurhistorische waarde ■ Programma ■ Duurzaamheid ■ Parkeren ■ Groene en klimaatbestendige stad ■ Een gezonde buurt
3.1 Verdichten met behoud van cultuurhistorische waarde Cultuurhistorische waarde De Nota Cultuurhistorie stelt regels om de tuinstedelijke ontwerpprincipes zoveel mogelijk te borgen, waarbij Nieuw West is opgedeeld in een aantal verschillende beschermingsregimes. De Thomas à Kempislocatie is onderdeel van het beschermingsregime Tuinstad Standaard. Nieuwbouw is mogelijk, maar wel binnen een aantal voorwaarden. De belangrijkste randvoorwaarden zijn: ■ Het groene, blauwe en grijze raamwerk moet behouden blijven; ■ Nieuwbouw krijgt in principe een van oorsprong voorkomende verkavelingstypologie; ■ Bouwblok / gebouw is architectonische eenheid, ■ De verhouding tussen de hoogte van de gebouwen en de onbebouwde ruimte ernaast
moet in verhouding 2 : 3 staan. ■ Het raamwerk blijft in stand; bestaand stratenplan mag worden gewijzigd mits hiërarchie in stand blijft; ■ Alle schaalniveaus groen blijven gehandhaafd; ■ Toepassen Bomentaal Nieuw-West; ■ Hoogteaccent mogelijk op kruising van het grijze, groene en blauwe raamwerk. Omgevingsvisie Amsterdam 2050 / Ruimte voor de Stad De omgevingsvisie is op 8 juli 2021 door de raad vastgesteld. In de omgevingsvisie staan de opgaven waar Amsterdam voor staat. Amsterdam ziet het als een verantwoordelijkheid om te groeien en zo te voldoen aan de vraag die er ligt. De visie beschrijft de gewenste ontwikkeling op basis van vijf strategische keuzes die gelden als voorwaarde voor de groei. Dit zijn: ■ meerkernige ontwikkeling ■ groeien binnen grenzen ■ duurzaam en gezond bewegen ■ rigoureus vergroenen ■ samen stadmaken De visie bevat ook een ruimtelijk-programmatisch kader en een beleidsagenda waarin al het bestaande beleid voor de fysieke leefomgeving is samengevat. Het bouwen op de Thomas à Kempislocatie draagt op verschillende vlakken bij aan de doelen in de omgevingsvisie. Allereerst komen er 80 sociale huurwoningen bij de woningvoorraad binnen de bestaande stad. Dit sluit aan op de enorme
woningbehoefte die er in deze tijden is. Ook op het onderwerp Rigoureus Vergroenen dragen de plannen bij. Zie hiervoor de uitleg bij de Groenvisie. Groenvisie (vastgesteld december 2020) De ambitie in de groenvisie is om het bestaande groen te verbeteren en toegankelijker te maken, nieuw groen toe te voegen en de groene ruimte in en om de stad beter met elkaar te verbinden. Door de huidige bebouwing van het orthopedisch centrum te slopen ontstaat er een veel betere verbinding tussen de buurt en de groenstrook. Daarnaast vormt het nieuwe bouwvolume langs de drukkere Röellstraat een buffer ten opzichte van het verkeersgeluid en fijnstof, waardoor de openbare groene ruimte meer verblijfskwaliteit krijgt. Door beide ingrepen is de groene openbare ruimte toegankelijker en beter te gebruiken. Er wordt gekeken hoe in het gebouw verticaal groen en dakgroen toegepast kan worden. Koers 2025 In Koers 2025 heeft de gemeente, als uitwerking van de Structuurvisie, Geuzenveld-Slotermeer aangewezen als een van de tien gebieden om kwalitatieve en kwantitatieve ambities voor te benoemen. Geuzenveld en Slotermeer kunnen ruimte bieden aan zowel bestaande bewoners als ook midden- en hogere inkomens (lokale stijgers, spijtoptanten uit groeikernen en nieuwe stedelingen).
Amsterdam heeft daarbij het verhogen en op peil houden van de leefbaarheid in deze voormalige stedelijke vernieuwingsgebieden benoemd als concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
9
expliciete opgave. Op de Thomas à Kempislocatie is ruimte voor sociale huur en middeldure huurwoningen. Wanneer de woningcorporatie geen middeldure huur toevoegt op deze locatie moeten zij dit bij andere ontwikkelingen in de Rousseaubuurt compenseren. Stedenbouwkundig kader Rousseaubuurt en Savornin Lohmanstraat Het stedenbouwkundig kader voor de Rousseaubuurt benoemt de noodzaak om de groene assen in de buurt te herstellen, evenals het concentreren van maatschappelijke en economische functies langs de Burgemeester van Leeuwenlaan. Met de ontwikkeling van de Thomas à Kempislocatie worden deze aandachtspunten verwerkt. De groene as naar het Eendrachtspark wordt hersteld. Bovendien wordt de maatschappelijke functie die nu op de locatie zit verplaatst. Zo zijn er minder verkeersbewegingen in de wijk.
3.2 Programma Wonen Leidend voor het woningprogramma zijn de afspraken zoals die vastliggen in de samenwerkingsafspraken en aanvullend gemeentelijk beleid. Het bouwen van extra woningen is hierin een belangrijke opgave, waarbij dit bij moet dragen aan gedifferentieerde buurten. Prioriteit in het Amsterdamse beleid ligt bij sociale huur en middeldure huurwoningen. De nieuwbouw krijgt een vloeroppervlak van ca 7.500 - 8.500 m2 BVO. Er kunnen circa 85 woningen gerealiseerd worden. Voornamelijk 2- en 10
concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
3-kamerappartementen en en ook enkele 4 en/of 5 kamerwoningen (maisonettes). De gemiddelde woninggrootte wordt circa 65 m2. Maatschappelijk en economisch programma Voor het in balans houden van het woningenbestand en het plaats bieden aan werkruimten hanteert de gemeente de richtlijn van toevoeging van 5 m2 BVO bedrijvigheid per extra woning. Dit kan hoger of lager uitvallen, toegespitst op de specifieke kenmerken van een buurt. De richtlijn toegepast op de ontwikkeling van de Thomas à Kempislocatie betekent een toevoeging van ongeveer 425 m2 werkruimte in de buurt. Het stedenbouwkundig kader Rousseaubuurt & Savornin Lohmanstraat borgt de samenhang in (her)ontwikkeling van het vastgoed in de buurt. Binnen de buurt wordt voornamelijk woonprogramma ontwikkeld, zo ook op de Thomas à Kempislocatie. De toekomstige ontwikkelingen aan de Burgemeester van Leeuwenlaan en de Savornin Lohmanstraat bieden kansen voor het toevoegen van de extra bedrijvigheid. Hier is vastgoed al ruim aanwezig en goed bereikbaar. Omdat op de Thomas à Kempislocatie maatschappelijke voorzieningenruimte verdwijnt is afgesproken dat Stadgenoot ongeveer 500 m2 aan maatschappelijke voorzieningen zal realiseren in de plint van de Burgermeester van Leeuwenlaan. Dit kan zijn in de vorm van een buurtkamer, of een andere maatschappelijke voorziening waar de buurt behoefte aan heeft.
Over het concrete metrage en locatie voor realisatie van bedrijfsruimten worden afspraken
Niet-woonfuncties Detailhandel
Opslag
Horeca
Onderwijs
Mogelijke plekken voor bedrijvigheid en voorzieningen in de plint.
gemaakt bij herontwikkeling van het vastgoed van Stadgenoot aan de Van Leeuwenlaan en de Savornin Lohmanstraat. De gemeente onderzoekt de komende tijd de concrete behoefte aan bedrijfs- danwel werkruimten, het gebiedsniveau waarop dit moet worden afgesproken met derden (Rousseaubuurt of Geuzenveld-Slotermeer) en de wijze waarop vraag en aanbod van bedrijfs- en andere werkruimten in Geuzenveld-Slotermeer bij elkaar gebracht kunnen worden.
3.3 Duurzaamheid
Amsterdam wil een duurzame stad zijn, voor nu én voor de generaties na ons. Een groene, gezonde, en welvarende stad voor iedereen die hier woont, werkt of op bezoek komt. De stadsbrede aanpak staat beschreven in de Routekaart Klimaat Neutraal. Deze aanpak moet leiden tot het verduurzamen van de gebouwde omgeving. De stad moet energiezuinig en klimaatneutraal groeien. De ontwikkeling van de Thomas à Kempislocatie is geschikt om bij te dragen aan de doelstellingen en een aantal ambities op duurzaamheid van Amsterdam. Duurzame energie De gemeente Amsterdam heeft als doel om de CO2-uitstoot met 55% terug te dringen in 2030 en met 95% in 2050. Daarnaast streeft de stad naar 100% gebruik van duurzame energie in 2050. Deze doelen zijn uitgewerkt in de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050. Voor nieuwbouw betekent dit dat er ingezet wordt op zeer goed geïsoleerde, en het liefst energieleverende gebouwen, die ook optimaal profiteren van de zon, zodat dit vanzelf al
zorgt voor een prettig woonklimaat. Onderstaande eisen gelden hiervoor : ■ Nieuwbouw moet voldoen aan de BENG-eisen. Sinds 1 januari 2021 wordt de energieprestatie van nieuwbouw bepaald aan de hand van de nieuwe BENG-normering (Bijna Energie Neutrale Gebouwen) conform de NTA 8800. In plaats van één EPC-norm worden bij de BENG normen gesteld aan: de energiebehoefte (BENG 1), het primair fossiel energieverbruik (BENG 2) en het aandeel van hernieuwbare energie (BENG 3). Aandachtspunt is dat deze hernieuwbare energie op het eigen perceel opgewekt moet worden. De exacte aanscherping van de BENG in Amsterdam moeten nog vastgesteld worden. Ontwikkelende partijen worden wel uitgedaagd om zo goed mogelijk te scoren op alle drie de onderdelen. ■ Nieuwbouw moet voldoen aan de TOjuli grenswaarde. TOjuli staat voor Temperatuur Overschrijding (in) juli en is een indicator waarmee per oriëntatie van het gebouw inzicht wordt gegeven in het risico op oververhitting. De grenswaarde per 1 januari 2021 is: 1,20. ■ Aardgasvrije nieuwbouw. Conform ‘Amsterdam Aardgasvrij’ en de Wet VET (Voortgang energietransitie) is bij nieuwbouw geen gasaansluiting meer toegestaan.
grondstoffen gebruiken en in 2050 volledig circulair zijn. Adaptief en demontabel bouwen en het gebruik van klimaatneutrale, biobased, en hernieuwbare materialen levert een bijdrage aan het behalen van deze doelstellingen. Bij de ontwikkeling van nieuwe gebouwen in een plangebied dagen we ontwikkelaars uit op dit duurzaamheidsthema. Circulair bouwen bestaat hier uit twee onderdelen: flexibel ontwerp en materiaalgebruik. Voor de bebouwing is een slim ontwerp belangrijk voor een langere levensduur. Een van de aspecten van slim ontwerpen is een modulaire en flexibele aanpak, waardoor gebouwen kunnen worden aangepast op nieuwe gebruikers en andere toepassingen. Voor de gebouwplint wordt om deze reden uitgegaan van een verhoogde bruto verdiepingshoogte van minimaal 3,5 meter, zoals opgenomen in de bouwregels voor het gebouw, zodat uitwisselbaarheid van functies in de toekomst mogelijk blijft. Bij circulair bouwen worden de gebouwen zo ontworpen dat de materialen een zo lang mogelijke levensduur krijgen door middel van hergebruik of herbestemming. Het hergebruik van materialen voor een transformatieopgave is vaak een uitgangspunt. De ontwikkelaar wordt uitgedaagd om de milieuimpact van de toe te passen materialen bij de bouw en gedurende de gehele levenscyclus van gebouwen tot een minimum te beperken.
Daarbij gaat het niet alleen om de initiële bouw, maar ook de impact van onderhoud, vervangingen en eventueel de sloop
Circulair bouwen en materialen Amsterdam wil in 2030 50% minder nieuwe concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
11
en verdere verwerking van de materialen aan het einde van hun levensduur. De onderstaande eis met betrekking tot materiaalgebruik is (landelijk) vastgesteld: ■ Een minimale MPG-score van ≤ 0,8. De wettelijk verplichte MilieuPrestatie Gebouwen (MPG) geeft aan wat de milieubelasting is van de materialen die in een gebouw worden toegepast. De MPG wordt getoetst bij de omgevingsvergunning aanvraag door het bevoegd gezag. Het gaat hierbij om nieuwe kantoorgebouwen (groter dan 100 m²) en om nieuwbouwwoningen. Hoe lager de MPG, hoe duurzamer het materiaalgebruik is. Marktpartijen worden daarom ook uitgedaagd om tot een zo laag mogelijke MPG-berekening te komen.
volgens Puccini het uitgangspunt. Verder kan waar mogelijk ingezet worden op het weglaten van verharding. Dit kan bijvoorbeeld door het toevoegen van vegetatie of water of in combinatie met waterdoorlatende verharding. Klimaatadaptatie Klimaatadaptatie omvat onderwerpen als rainproof, hitte en droogte. Door klimaatverandering zal het vaker warm en droog zijn terwijl korte maar zware
buien druk uitoefenen op de bestaande riolering. Deze ontwikkelingen vragen ook om een bijdrage op particulier terrein. Allereerst heeft de gemeente ambities voor het verwerken van regenwater opgesteld voor openbare ruimte en private ruimte. In het Gemeentelijk Rioleringsplan Amsterdam 2016– 2021 staat de ambitie dat in de gehele stad een bui van 60 mm per m2 per uur verwerkt kan worden zonder schade aan
In geval er wordt gekozen voor het gebruik van hout, wordt er alleen hout toegepast met een FSC-keurmerk of een vergelijkbare kwaliteit. De ontwikkelaar kan gebruik maken van de laatste kennis over houtbouw. Het is een robuuste manier van bouwen die goed past in het beeldkwaliteitsplan. Ook de toepassing van biobased bouwmaterialen kan hierin een rol spelen. Materialen als staal en beton zijn minder duurzaam en zouden in mindere mate toegepast moeten worden. Verontreiniging van het hemelwater door bouwmaterialen moet worden voorkomen door geen gebruik te maken van uitlogende materialen zoals koper, lood en zink. Voor de openbare ruimte is het materialen gebruik 12
concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
Zones met problemen waterretentie
Problemen waterretentie
Locatie
huizen en vitale infrastructuur. Hiervan wordt 20 mm via het ondergrondse hemelwaterstelsel verwerkt en wordt 40 mm tijdelijk opgeslagen in de openbare en private ruimten (daken, tuinen, et cetera). Het leidende rainproof-principe (regenbestendigheid) is het lokaal infiltreren van regenwater in de bodem en bij overschot afvoeren naar de groene oever en de waterloop ten westen van het plangebied. De Thematische Studie Regenbestendige Gebiedsontwikkeling geeft verder richtlijnen, voorbeelden en tips voor een nadere uitwerking. Deze richtlijnen zullen worden betrokken bij de verdere uitwerking van het inrichtingsplan voor de openbare ruimte.
binnen hetzelfde peilvak worden gecompenseerd. Dit dient in open verbinding te staan met de rest van het watersysteem. De vernieuwing van de Thomas à Kempislocatie leidt tot een toename van de hoeveelheid verharding van circa 1.050 m2. Er moet dus 105 m2 oppervlaktewater gerealiseerd worden binnen hetzelfde peilvlak. Het metrage kan nog veranderen wanneer het openbaar ruimte ontwerp gemaakt wordt. Het is mogelijk om meerdere compensatieprojecten samen te pakken en voor de projecten gezamenlijk een geschikte locatie te zoeken voor de uitbreiding van het oppervlaktewater. Dit is inmiddels opgepakt op het niveau van Geuzenveld
Voor de bebouwing en het uitgegeven terrein geldt dat de perceeleigenaar zelf verantwoordelijk is voor de verwerking van het regenwater op eigen terrein. Bij het ontwerpen van gebouwen moet het vasthouden en vertragen van hemelwater worden meegenomen zoals beschreven in de Amsterdamse Hemelwaterverordening (2021). Op het platform Amsterdam Rainproof (www.rainproof.nl) wordt dit nader toegelicht en ter inspiratie verscheidene voorbeelden aangereikt. Een verscheidenheid van oplossingen is hierbij mogelijk (dak, gevel, waterzuilen, waterkelders, margestroken), waarbij een combinatie met andere opgaven voor de hand ligt (koeling gebouw, benutting hemelwater voor bevloeiing van groenvoorzieningen of toiletspoeling). Daarnaast moet bij toename van verharding van meer dan 1.000 m2 minstens 10% van het extra verharde oppervlak aan nieuw oppervlaktewater
Slotermeer, waarbij ook gekeken wordt naar de mogelijkheden voor collectieve compensatie bij de Sloterplas. De klimaatverandering leidt naast heftige regenbuien ook tot hogere temperaturen, hitteperioden en droogte. De toename aan bebouwingsoppervlakte op de Thomas à Kempislocatie kan daarmee bijdragen aan een toename in temperatuur in het bebouwingsgebied. Groen en dan met name bomen, kunnen een matigend effect hebben. Omdat de hoeveelheid groen op het kavel zelf afneemt zal de waarde van groen voor de klimaatadaptatie gezocht moeten worden in de kwaliteit ervan. In dit kader is de naastgelegen oeverzone natuurlijk een belangrijke kwaliteit die behouden moet blijven. Natuurinclusief bouwen en groen openbare ruimte Een van de duurzaamheidsdoelen van de gemeente Amsterdam, zoals ook benoemd in de Groenvisie, is het versterken van de biodiversiteit in de stad. Natuurinclusief bouwen en natuur toevoegen aan de openbare ruimte dragen beide bij aan leefbare en klimaatbestendige stad voor mens en dier. De kavel ligt tegen een watergang aan en in de nabijheid van een groene parkstrook. Met deze ligging kan de invulling van de kavel bijdragen als natuurlijke verbinding door het ontwikkelen van groen op kavels, gevels en daken.
Schema verharding en groen Groen Bebouwing wordt groen Verhard wordt groen
Groen wordt bebouwing Blijft verhard Groen wordt verhard, met groenelementen
Door de nieuwbouw neemt het totale oppervlakte groen af. De hoeveelheid groen die afneemt proberen we zo minimaal mogelijk te houden door concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
13
een groen dak op de nieuwbouw te realiseren en de ruimte rond de nieuwbouw zoveel als mogelijk groen in te richten. Daarnaast willen we de kwaliteit van het groen dat rond het gebouw ligt verbeteren. De huidige ecologische waarde van het grasveld is laag, hier ligt een kans om ecologische kwaliteitsverbetering door te voeren. Er wordt een gevarieerd groen landschap terug gebracht. Dit houdt bijvoorbeeld in dat gras (laagwaardig) wordt vervangen voor bloemen, struiken en/of planten. Hiermee wordt niet alleen de belevingswaarde voor de omgeving verhoogd, maar neemt ook de leefbaarheid voor dieren toe. Bovendien helpen de maatregelen ook de klimaatbestendigheid van de hoogbouwkavel en de buurt te verhogen.Ook wordt extra aandacht besteed om de natuur-inclusieve maatregelen te laten aansluiten op de aanwezige ecosystemen (zoals de aanwezige oevers) en om de omgeving tegelijkertijd klimaat adaptief te maken. De bomen die nu op de kavel staan hebben een hoge kwaliteit. Deze bomen hebben echter een resterende levensduur van tussen de 5 en 10 jaar, doordat het risico op takbreuk met ernstige gevolgen erg groot wordt bij deze bomen. We compenseren de bomen naar verhouding van grootte, voor grote bomen worden meer bomen terug geplant.
14
Voor de ontwikkeling van het gebouw zelf worden naast de klimaatmaatregelen die reeds zijn opgenomen in de Hemelwaterverordening afspraken gemaakt over natuurinclusief ontwerpen van gebouw en buitenruimte. Het Amsterdamse handboek ‘Natuurinclusief bouwen en ontwerpen’ van Blokker en Timmermans (2018) dient als inspiratiebron. concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
Voor de openbare ruimte bestaat de Amsterdamse groennorm. De norm is 24 m2 openbaar gebruiksgroen per nieuwe woning en 4 m2 ecosysteemgroen per woning. In Slotermeer is er voldoende groen volgens de groennorm, ook wanneer er woningen worden bijgebouwd (Eendrachtspark en Noordelijk Sloterpark -beide binnen 500 meter van de locatiehebben een gezamenlijk oppervlak gebruiksgroen van circa 480.000 m2, voldoende om de norm te halen voor heel Geuzenveld en Slotermeer Zuidwest tezamen). Daarom ligt de focus meer op het toevoegen van kwaliteit van de groene openbare ruimte. Daarnaast doet de gemeente de komende jaren grootschaliger investeringen in de verbetering van de groene openbare ruimte in Geuzenveld Slotermeer. Zo wordt in het Eendrachtspark geïnvesteerd in een kwaliteitsverbetering, betere verbindingen met de buurten en andere groengebieden. Daarnaast zijn er plannen om de ecologische verbindingen en recreatieve mogelijkheden in Sportpark Ookmeer en het Sloterpark te vergroten. Duurzame mobiliteit Voor het halen van de ambitie om vanaf 2030 alleen nog uitstootvrije mobiliteit toe te staan moeten duurzame vormen van mobiliteit worden gestimuleerd. De ambitie is om het fietsgebruik te stimuleren. Fietsen is gezond, draagt bij aan schonere lucht en aan een leefbaar en bereikbaar Amsterdam. Het is dan ook belangrijk om goed toegankelijke fietsparkeerplekken met voldoende (inpandige)
ruimte voor scooters en een aantal oplaadpunten voor elektrische tweewielers te realiseren. Deze en andere normen en richtlijnen zijn opgenomen in de nota ‘Parkeernormen Fiets en Scooter’. Op 8 juni 2017 is de Nota Parkeernormen Auto vastgesteld. De nota onderscheidt 3 gebieden A, B en C op grond van nabijheid tot openbaar vervoersknooppunten. Voor de gebieden zijn verschillende parkeernormen voor de auto vastgesteld. De Thomas à Kempislocatie wordt tot de B-gebieden gerekend. Dit betekent dat voor de sociale en middeldure huurwoningen geen minimum aan parkeerplaatsen vereist is (minimumparkeernorm is 0, maximum 1,0 parkeerplek per woning, gerealiseerd op eigen terrein). In 2022 is het parkeerregime ingevoerd waarbij de zittende bewoners de mogelijkheid hebben gekregen om een parkeervergunning aan te vragen. De adressen van nieuwbouwwoningen worden uitgesloten van de mogelijkheid om een parkeervergunning aan te vragen, dus ook de nieuwe bewoners van de Thomas à Kempislocatie. Uitzondering daarop zijn bewoners die als gevolg van de vernieuwing hun woning moeten verlaten en terugkeren in deze buurt. Deze bewoners mogen hun parkeervergunning behouden als ze deze voor de verhuizing al hadden.
3.4 Een gezonde buurt
Amsterdam streeft naar gezonde bewoners in gezondheidsbevorderende wijken. De nota Volksgezondheid Amsterdam 2017 – 2020 geeft hiervoor de volgende speerpunten:
■ ■ ■ ■
Roken en alcoholgebruik Actieve leefstijl en gezond gewicht Angst en depressie Eenzaamheid
Bij de nieuwbouw aan de Thomas à Kempislocatie is het de uitdaging om de nieuwbouw zo uit te voeren, dat een actieve leefstijl wordt gestimuleerd en dat de bewoners gestimuleerd worden aandacht voor elkaar en hun omgeving te hebben. De ligging aan de hoofdgroenstructuur; het Eendrachtspark, en zo dicht bij het Sloterpark vormen natuurlijke aanleidingen om veel te bewegen. De herinrichting van de openbare groen rondom de bebouwing moet de onderlinge contacten van de bewoners en de omwonenden bevorderen. Het uitgangspunt bij de inrichting van de openbare buitenruimte is dat sporten speelplekken en het groen aantrekkelijk, goed bruikbaar en makkelijk bereikbaar zijn. Georganiseerde sport De sportopgave die hoort bij de woningbouwopgave Op de Thomas à Kempislocatie wordt bepaald op basis van de Amsterdamse Sportnorm, onderdeel van de Amsterdamse Referentienormen voor Maatschappelijke Voorzieningen, Groen en Spelen. Voor deze buurt is dat 9m2 georganiseerde buitensport per woning. Dat resulteert in een opgave van 765m2. Het is niet logisch deze opgave in de buurt zelf te realiseren, enerzijds omdat het een bestaande buurt betreft, met beperkte ruimte en anderzijds omdat een relatief klein veldoppervlak als dit niet exploiteerbaar is voor een sportvereniging.
De georganiseerde sportopgave wordt opgepakt als onderdeel van de georganiseerde sportopgave in het hele gebied Geuzenveld-Slotermeer, als één van de projectoverstijgende opgaven die volgt uit de verdichting en geplande woningbouw in meerdere buurten. De sportopgave wordt in eerste instantie opgevangen door intensivering van de bestaande sportparken, Eendracht en Ookmeer. Hier liggen met efficiënter ruimtegebruik en waar mogelijk de omzetting van gras naar kunstgras kansen om ruimte te bieden aan meer gebruikers. Sport en spel in de openbare ruimte In de Rousseaubuurt ligt een groot openbaar speelveld aan de Rousseaustraat. Daarnaast wordt bij het ontwerp van de directe omgeving van de Thomas à Kempislocatie ruimte gereserveerd voor sport- en spelmogelijkheden in het groen aan de parkstrook. Hierdoor blijven er genoeg openbare sport- en spelvoorzieningen in de directe omgeving.
3.5 Diverse aandachtspunten Afval Het beleid voor het scheiden van huishoudelijke afval in Amsterdam is minimaal 65 procent in 2020 (Europese norm). Amsterdam kiest ervoor om zoveel mogelijk afval te scheiden aan de bron, zodat hoogwaardig hergebruik van grondstoffen mogelijk is. De verschillende fracties worden zoveel mogelijk via ondergrondse afvalcontainers ingezameld. De capaciteit van de containers aan de Descartesstraat is voldoende voor deze extra woningen en ligt binnen de toegelaten maximale loopafstand. concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
15
4
Stedenbouwkundig plan
4.1 Stedenbouwkundige inpassing
In het nieuwe ontwerp van de Thomas à Kempislocatie ligt de nadruk op een goede invoeging van de nieuwbouw in de directe bebouwde omgeving, de buurt blijft herkenbaar als eenheid en de tuinstedelijke kenmerken van de buurt blijven behouden. Daarnaast is de beleving van de groene omgeving in en om het gebouw een belangrijke waarde bij de ontwikkeling van de kavel. Accent op de kruising van het raamwerk De nieuwbouwkavel staat op een kruispunt van de assen in het raamwerk van Nieuw-West. De groenblauwe as wordt gevormd door de parkstrook en waterloop tussen het Sloterpark en het Eendrachtspark, deze as wordt doorkruist door de Burgemeester Röellstraat: grijze as die vanuit het hart van Geuzenveld richting het centrum van Amsterdam loopt. Met de hoogbouw wordt er extra nadruk gegeven op deze kruising. De hoogbouw is zo een baken langs de assen en andersom kunnen bewoners vanuit de hoogbouw het groen-blauwe netwerk en de grote parken goed ervaren.
Accent op de kruising van de groen-blauwe en grijze assen
16
concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
Accenten langs de lange lijn De hoogbouw staat aan de Burgemeester Röellstraat. Deze route loopt vanaf het Lambertus Zijlplein richting het centrum van de stad en eindigt in de Jordaan. Daarmee is de straat een belangrijke auto- en OV-verbinding voor bewoners richting het centrum en de stad uit. De Burgemeester Röellstraat is daarmee een belangrijke route voor het stadsdeel, die extra nadruk mag krijgen. Er staan verschillende hoogteaccenten (gepland) langs deze route op belangrijke kruisingen. De nieuwbouw vormt het accent bij de kruising met de Eendrachtsparkstrook.
Accent langs de parkstrook De tuinsteden in Nieuw-West worden in het oorspronkelijke plan gescheiden door een brede parkstrook. De afzonderlijke tuinsteden liggen hierdoor als het ware in het groen. Geuzenveld en Slotermeer worden door de Eendrachtsparkstrook gescheiden. De parkstrook is in de afgelopen decennia echter gedeeltelijk bebouwd. Die bebouwing heeft ook de leesbaarheid van de afzonderlijke tuinsteden vertroebeld. De nieuwbouw fungeert als een poort tussen de tuinsteden en geeft zo op een nieuwe manier extra nadruk aan de grens tussen de tuinsteden.
Opbouw van het ensemble Het nieuwe bouwvolume bestaat uit een hoogbouwdeel en een middenhoogbouwdeel. De hoogbouw speelt ook op het schaal van de buurt een stedenbouwkundige rol. Het vormt een beeindiging van de 6 hoven van de Röellstraat. Aan de Kierkegaardstraat komt het bouwdeel met 4 lagen dat zich voegt naar het bestaande ensemble aan de zuidzijde van de Burgemeester Röellstraat. De hoogbouw en middenhoogbouw vormen samen een haakvormig gebouw. De ruimte binnen deze haak wordt groen ingericht en vormt zo een uitbreiding van de Eendrachtsparkstrook.
Accenten langs de lange lijn
Overgang van tuinsteden
Doorzetten en afsluiten van het ensemble
concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
17
4.2 Stedenbouwkundige randvoorwaarden
X: 115627.273 Y: 487781.783
Bebouwing Harde rooilijn
30,00
17,25
Maximale rooilijn 45
45
max bouwhoogte (m)
20,43
15,00 13,50 1,50
Toegang Water
X: 115656.851 Y: 487776.767
X: 115624.765 Y: 487766.995
Bomen 15 4,06
15
13
1,00
44,21
Ensemble ■ De hoogbouw en middenhoogbouw vormen een ensemble. Ze zijn verschillend van volume, maar vormen wel een architectonische eenheid; ■ Het ensemble voegt zich naar de architectuur van de Rousseaubuurt, maar heeft daarin een meer uitgesproken eigen karakter; ■ De hoogbouw speelt een rol op de schaal van het hiërarchisch stelsel van de tuinsteden. De middelhoogbouwvormt een voortzetting van de naastgelegen hoven. Zo worden beide schalen verenigd in één ensemble.
Nieuwbouw
15,00
Voor de inpassing van het gebouw in de Rousseaubuurt zijn randvoorwaarden opgesteld. De randvoorwaarden waarborgen de kwaliteit van het bestaande terwijl zij tegelijkertijd oog en ambitie hebben voor verbetering. De ruimtelijke kwaliteit voor bewoners en de stad staan hierin centraal. Der partij die de bebouwing daadwerkelijk gaat realiseren moeten zich aan de randvoorwaarden houden. Deze voorwaarden vormen ook het toetskader voor de vereiste kwalitatieve beoordeling van de plannen door de gemeente Amsterdam, de supervisor en de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit. Daarnaast worden de generieke eisen van Welstand en de aanvullende Welstandseisen AUP en Post-AUP gevolgd.
X: 115632.162 Y: 487720.902
6 X: 115645.472 Y: 487718.644
6 13
Plattegrond kavelpaspoort Thomas à Kempislocatie
18
concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
Rooilijnen De rooilijnen zijn op de kaart vastgelegd: ■ De harde rooilijn geeft aan waar er op de rooilijn gebouwd moet worden. De maximale rooilijn geeft aan dat het bouwvolume deze lijn niet mag overschrijden, met uitzondering van eventuele ondergeschikte elementen zoals balkons, erkers of dakranden; ■ De noordelijke harde rooilijn, aan de Burgemeester Röellstraat, ligt 2 meter van het bestaande trottoir. Hierdoor ontstaat er langs de Burgemeester Röellstraat een voorplein en extra ruimte voor voetgangers langs de hoogbouw; ■ De oostelijke maximale rooilijn is zo geplaatst dat er voldoende lucht blijft tussen de nieuwbouw en bestaande bebouwing aan de Kierkegaardstraat. De maximale rooilijn van de middenhoogbouw ligt 1,5 meter naar achteren, zodat de vereiste verhouding van 2:3 vanuit de Nota Cultuurhistorie gehandhaafd blijft; ■ De zuidelijke harde rooilijn ligt zo dat de historische zichtas vanaf de Descartesstraat naar de Eendrachtsparkstrook open blijft; ■ De westelijke maximale rooilijn van de hoogbouw komt 1,5 meter van het wandelpad langs het water, zodat ook hier voldoende ruimte blijft voor voetgangers. Bouwdiepte ■ De hoogbouw heeft een maximale lengte van 30 meter en een maximale diepte van 15 meter; ■ De middenhoogbouw schijf heeft een minimale diepte van 10,5 meter en een maximale diepte van 13,5 meter.
Bouwhoogte ■ De hoogbouw krijgt een maximale bouwhoogte van 14 bouwlagen (tot 45 meter). Deze hoogte zien we ook terug in andere (woon)gebouwen rondom het nieuw te bouwen woongebouw; ■ De hoogte van de middenhoogbouw ligt maximaal gelijk aan de goothoogte van de tegenoverliggende bebouwing. Dit is ongeveer 13 meter hoog; ■ De afstand van langsgevels tussen nieuwbouw en bestaande bouw hebben een verhouding van 2:3; ■ Het peil wordt gemeten vanaf de Burgemeester Röellstraat.
Openbare ruimte De openbare ruimte wordt in de komende jaren vernieuwd. Uitgangspunt voor de openbare ruimte is dat de buurt de karakteristieken van de tuinstad behoudt. Het gebouw vormt de schakel tussen de stedelijke voorzijde en de parkachtige achterzijde. Verblijfskwaliteit en de mogelijkheid om samen te komen staan in het ontwerp centraal.
45m 45m
AA’
13m
AA’
13m
45m 45m
BB’ 13m BB’ 13m
Doorsneden schema Thomas à Kempislocatie concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
19
De openbare ruimte ten noorden en oosten van de nieuwbouw krijgt een stedelijk karakter. Hier komen onder andere parkeerplaatsen. Bij de hoofdingang op de hoek van de Kierkegaardstraat komt een pleinruimte met verblijfskwaliteit. In deze stedelijke ruimte wordt vanzelfsprekend ook ruimte gereserveerd voor planten, bosschages en bomen.
Openbare sport- en spelvoorzieningen In het ontwerp voor de openbare ruimte wordt onderzocht welke sport- en spelvoorzieningen een plek kunnen krijgen rond de nieuwbouw. Doel is om in ieder geval de sportvoorziening die verdwijnt op de kavel (in een andere vorm) terug te laten komen aan de parkzijde van de nieuwbouw.
De ruimte in de haak van de nieuwbouw krijgen een parkachtige uitstraling. De parkstrook langs het water zet door in dit gebied. De groene singel met het wandelpad wordt behouden en uitnodigend vormgegeven. Het pad en de zichtas vanaf de Descartesstraat naar de Eendrachtsparkstrook wordt hersteld.
Overgang privé - openbaar Om de privacy te waarborgen krijgen woningen op de begane grond aan de Kierkegaardstraat en de Burgemeester Röellstraat een margestrook. Een strook direct voor de woning die bewoners zelf kunnen inrichten. De margestrook is onderdeel van de architectuur van het gebouw. Hiervoor gelden de volgende randvoorwaarden:
■ De margestrook is 1,5 meter diep; ■ De bestrating wordt onderscheidend vormgegeven van de bestrating van de openbare ruimte; ■ Erfafscheidingen in de margestrook zijn niet toegestaan; ■ Scheiding tussen woningen zijn toegestaan, maar moeten mee-ontworpen worden in de architectuur van het gebouw. Deze mogen niet hoger worden dan 0,5 meter. ■ Trapjes naar de woningen zijn toegestaan in de margestrook, hellingbanen niet; ■ De hellingbaan/trap voor de fietsenkelder mag niet in de margestrook beginnen. Aan de achterzijde op de begane grond wordt persoonlijke buitenruimte mogelijk gemaakt. Deze veranda’s (balkons) behouden een open karakter. Erfafscheidingen worden mee ontworpen door de architect, zodanig dat schuttingen worden ontmoedigd. Eventuele galerijen op de verdiepingen worden zo vormgegeven dat ze ook verblijfskwaliteiten hebben. Bomen De Canadese populieren op de locatie zijn oud. De bomen zijn over maximaal 10 jaar aan het eind van hun levensduur. Er is dan namelijk een relatief grote kans op takbreuk, wat een gevaar vormt voor voorbijgangers. Bij de keuze voor woningbouw op deze locatie heeft de kwaliteit en leeftijd van de bomen meegespeeld.
Groene zichtas vanaf de Descartesstraat, oude situatie
20
concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
Groene zichtas vanaf de Descartesstraat, nieuwe situatie
De te kappen bomen worden gecompenseerd volgens de Bomenverordening van Amsterdam. Er staan ook kleinere bomen op de kavel. Waar mogelijk worden deze bomen verplant, zo niet dan worden ze gecompenseerd. Mogelijke compensatielocaties zijn de groene zone op de kavel zelf, in de parkstrook langs het water, binnen de Rousseaubuurt zelf of in de aangrenzende Röellbuurten.
Techniek & duurzaamheid ■ Technische installaties inpandig en uit het zicht oplossen; ■ Nieuwbouw wordt niet aangesloten op gas; ■ Bij nieuwbouw dient te worden voldaan aan de Hemelwaterverordening van Amsterdam; ■ Het middelhoogbouwdeel krijgt verplicht een groen dak, voor de hoogbouw is dit optioneel.
Parkeren Het uiteindelijk benodigde aantal parkeerplaatsen, mede afhankelijk van de parkeerdruk na invoering van het parkeerregime, zal nader worden bepaald in het openbaar ruimte ontwerp. Voor nu wordt ervan uitgegaan dat er geen extra parkeerplaatsen gerealiseerd hoeven te worden. De onderbouwing hiervoor staat in hoofdstuk 9.
Beeldkwaliteit Het plan dient te voldoen aan de welstandsnota en het beeld kwaliteitskader. Deze is te vinden in hoofdstuk 5.
Fietsparkeren en scooterparkeren voor bezoekers wordt meegenomen in het openbare ruimte ontwerp voor de kavel. Fietsenstalling en bergingen ■ Fietsenstalling: Voor het fietsparkeren dient te worden voldaan aan de fietsparkeernormen van Amsterdam. Een inpandige fietsenstalling is vereist, zodanig dat deze de kwaliteit van de straatgevels niet negatief beïnvloedt, de mogelijkheden voor inpandige fietsenstalling worden beschreven in bouwbrief 2015-130 van de gemeente Amsterdam; ■ Bergingen: bergingen worden inpandig als onderdeel van de woning gerealiseerd.
concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
21
5
Beeldkwaliteitskader
In dit beeldkwaliteitskader leggen we de uitgangspunten en randvoorwaarden vast voor de bouw van het hoogteaccent. Het kader geeft aanvullende criteria naast de bestaande welstandscriteria. Het plan dient verder te voldoen aan de regels van de Nota Cultuurhistorie Nieuw-West (2013), beschermingsregime Tuinstad Standaard. De Thomas à Kempislocatie ligt aan de rand van en groene as die het Eendrachtspark verbindt met het nabijgelegen Sloterpark. Deze context nodigt uit tot het nadenken over een nieuwe beeldtaal. Een hedendaagse vertaling van de tuinstedelijke kenmerken, die zich voegt in de groene omgeving en de naoorlogse tuinstad, maar tegelijkertijd ruimte biedt tot verbijzondering aan een groene rand. Deze vertaling uit zich in een architectuur waarin beleving van het groen centraal staat.
5.1 Architectuur
Het gebouw wordt op een relatief klein kavel ingepast op een hoek van twee belangrijke lange lijnen; de groen-blauwe lijn langs de parkstrook en de stedelijke lijn langs de Burgemeester Röellstraat. In een dergelijke kleine en tegelijk zichtbare ruimte, dicht op bestaande bebouwing, mag een gebouw niet massief ogen. Het gebouw en specifiek de gevel moet een lichte uitstraling krijgen, ook teruggrijpend naar de modernistische idealen van licht, lucht en ruimte. Architectonische eenheid ■ De hoogbouw- en middenhoogbouw vormen een architectonische eenheid; ■ Architectuur van de bouwmassa’s is sprekend en helder. De architectuur refereert aan haar omgeving. Oriëntatie ■ De bebouwing kent een alzijdige vormgeving met een leesbare uitstraling van een woongebouw; ■ Woningen in het gebouw hebben een tweezijdige oriëntatie.
Een gebouw met lichte uitstraling. Homerustoren - Almere - Klunder Architecten
22
concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
max 45 m max 30 m
max 15 m
Levendige plint Burg. Röellstraat Nettohoogte plint minimaal 3,5 meter Entreezone dubbele verdiepingshoogte Entree op de hoek aan zijde Kierkegaardstraat Mogelijkheid (half )-verdiept te bouwen Voor stalling en technische ruimte Burg
max 13 m
eme
este
r Rö
ellst
raat
min 6,5 m Ontmoeting bouwdelen moet zorgvuldig vormgegeven worden Opening tussen bouwdelen is mogelijk Minimale afstand is half de hoogte van de middelhoogbouw
min 10,5 m max 13,5 m
Tho
sà ma
Kem
piss
t traa
Plint woningen Nettohoogte plint minimaal 3 meter
max 56,6 m
K ie
r ke
g
rd aa
aa
str
t
D es
car t esst
raat
Isometrisch schema Thomas à Kempislocatie concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
23
5.2 Gevelopbouw
Het woongebouw op de kruising van twee belangrijke lange lijn heeft een sterke vormgeving nodig. Dit betekent hoogwaardige en eerlijke materialen die mooi verouderen, hoge plinten en een sterke algehele vormgeving van het gebouw. Het gebouw moet de interactie aangaan met zijn omgeving. Gevelkarakteristiek ■ De bouwdelen zijn in volumeopbouw, detaillering en materialisering verwant aan elkaar; ■ De gevel heeft reliëf waardoor schaduwwerking ontstaat; ■ De woningen in de bouwdelen zijn gericht op en hebben een relatie met de openbare ruimte. Deze relatie komt tot uitdrukking in de openheid van de gevels. De openheid moet de ruimtelijke en visuele relatie tussen binnen en buiten versterken; ■ Gevels met daarachter andere functies dan wonen hebben ook een relatie met de openbare ruimte; ■ Publieke functies en entrees worden in de architectuur zichtbaar gemaakt door materialisatie en/of accentvorming; ■ De gevels op voetgangersniveau hebben een open karakter, niet langer dan één beukmaat aan achtereenvolgende dichte gevels; ■ De kopgevels hebben ook een open uitstraling.
Gevelopbouw ■ Het gebouw heeft een duidelijke gevelopbouw met een plint, middendeel en beeindiging die het bouwvolume een herkenbare geleding geeft; ■ De bouwblokken worden voorzien van een plat dak. Installaties zijn onderdeel en weggewerkt in het silhouet; ■ Het gebouw en specifiek de gevel, krijgt een lichte uitstraling, kenmerkend voor de modernistische idealen van licht, lucht en ruimte; ■ De hoofdmassa van de bebouwing kent een ritmische geleding.
Gebouw bestaat uit plint, middendeel en beeindiging.
24
concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
Een gebouw met lichte uitstraling en open kopgevels. Woontoren - Antwerpen - Wiel Arets
Woningen gericht op en met relatie tot het groen. Klarenstraat - Amsterdam - Vanschagen Architecten (renovatie)
Open kopgevel en galerij binnen de rooilijn Senecaflat - Amsterdam - Vanschagen Architecten (renovatie) concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
25
Galerij en balkons ■ Eventuele galerijen en verticale ontsluiting moeten binnen de rooilijnen worden gerealiseerd; ■ Galerijen en balkons zijn integraal onderdeel van het gevelontwerp; ■ Balkons zijn vormgegeven als elementen die de plasticiteit van de bouwmassa’s versterken; ■ De onderzijde van de balkons en galerijen is als een zichtzijde afgewerkt; ■ Galerijen hebben voldoende maat en verblijfskwaliteit; ■ Balkons worden maximaal 0,80 meter uitkragend buiten de gevel geplaatst en hebben een diepte van minimaal 1,20 meter; ■ De balkons en veranda’s kijken op de parkzone.
Galerijen moeten voldoende verblijfskwaliteit hebben.
26
concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
Balkons mogen maximaal 0,8 meter uitkragen buiten het bouwvolume
Galerij met afstand tot de private verblijfsruimte Corneliahof - Pernis - Bureau Massa
Galerij met verblijfskwaliteit Studentenhuis Weesperstraat - Amsterdam - Hertzberger
Balkons zijn in een integraal onderdeel van het gevelontwerp, worden binnen de rooilijn gerealiseerd en kijken uit op het groen. Jeruzalem Blok N - Amsterdam - Studioninedots
Balkons hebben maximaal een kleine uitkraging. Senecaflat - Amsterdam - Vanschagen Architecten (renovatie) concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
27
5.3 Plint en ontsluiting
De plint van het gebouw draagt bij aan een levendige en aantrekkelijke openbare ruimte. Entrees en leefruimte van afzonderlijke woningen moeten zo veel als mogelijk in de plint komen. De entree van de appartementen krijgt een centrale plek en wordt in de architectuur zichtbaar gemaakt door materialisatie en/of accentvorming. Je moet van buiten kunnen zien wat er binnen gebeurt en andersom. Er moet voorkomen worden dat fietsen in de openbare ruimte worden gestald, daarom moet er een goede toegankelijkheid van de inpandige fietsenstalling worden gerealiseerd. Plint ■ De plint wordt gevormd door de eerste twee bouwlagen; ■ De begane grond verdieping heeft een nettohoogte van minimaal 3,5 meter; ■ De plint wordt in detaillering en/of de ligging van het gevelvlak nadrukkelijk anders vormgegeven dan de bovenliggende verdiepingen; ■ De verhoogde plint vormt een solide en tegelijkertijd open drager van het gebouw en draagt bij aan een goede landing van het gebouw in zijn omgeving; ■ De plint aan de Burgemeester Röellstraat krijgt een levendig karakter met waar mogelijk voordeuren en leefruimtes aan de straat; ■ Het middenhoogbouwdeel heeft voordeuren en waar mogelijk leefruimtes aan de straat; ■ De functies in de plint dragen bij aan de levendigheid en sociale veiligheid op straat. 28
concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
Entree ■ De entree voor de appartementen in de hoogbouw ligt aan de Kierkegaardstraat, krijgt een dubbele verdiepingshoogte en een zeer open karakter; ■ De entree is zo ontworpen dat deze als zodanig leesbaar is binnen het gevelontwerp van het gebouw.
Overgang privé - openbaar ■ De overgang prive - openbaar wordt zorgvuldig vormgegeven. Er wordt een balans gezocht tussen leven op de straat en voldoende privacy voor bewoners; ■ Een margestrook van circa 1 meter aan de Burgemeester Röellstraat en de Kierkegaardstraat zorgt voor een extra buffer tussen de openbare ruimte en de woning; ■ Persoonlijke buitenruimte op de begane grond behoudt een open karakter en zijn niet afsluitbaar met schuttingen. De erfafscheiding wordt mee-ontworpen met het woongebouw.
Een verhoogde open plint met een gepronceerde entree. Entrance building - Amsterdam - SeARCH
Duidelijke gevelopbouw met open plint en subtiele afsluiting. Frame - Amsterdam - Frits van Dongen
5.4 Ontmoeting gebouwdelen
Extra aandacht moet uitgaan naar de ontmoeting van beide bouwdelen. Hier moet een ruimte verbijzondering komen die zowel de eenheid van het gebouw als de uniciteit van beide bouwdelen benadrukt. ■ De schakel tussen de bouwdelen heeft een ruime maatvoering, zowel in breedte als hoogte; ■ Een opening tussen de bouwdelen is mogelijk; ■ Bij de ontmoeting van de gebouwdelen moet de connectie met de groene achterzijde ervaarbaar zijn.
Entree en hoogwaardige collectieve binnenruimte/ontsluiting. Woontoren - Antwerpen - C.F. Møller
Brede galerij met verblijfskwaliteit als schakel tussen bouwdelen. Entrance building - Amsterdam - SeARCH concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
29
5.5 Materialisering & detaillering
Op een zichtlocatie zoals deze moet een gebouw komen met een hoogwaardige uitstraling, waarbij de compositie, materialisatie en detaillering een spannend en evenwichtig gevelbeeld oplevert. Materialisering ■ De materialisering van het gebouw moet solide zijn en een hoogwaardige uitstraling hebben. Er wordt rekening gehouden met de veroudering en mogelijkheden in het onderhoud; ■ De materialisering en detaillering refereert op een speelse manier naar de bestaande achitectuur van de Rousseaubuurt; ■ De gevel wordt gedeeltelijk in baksteen vervaardigd. Het baksteen wordt gebruikt als vlakvulling binnen de compositie van de gevel, kenmerkend voor de functionalistische architectuur in de buurt; ■ Kleur wordt terughoudend toegepast.
Baksteen als vlakvulling in de gevelcompositie Klarenstraat - Amsterdam - Vanschagen Architecten (renovatie)
Detaillering ■ Duurzaamheidsoplossingen dienen in het architectonisch ontwerp geïntegreerd te worden; ■ Plaatmaterialen met zichtbare bevestigingen zijn uitgesloten. De maatvoering van plaatmateriaal dient zorgvuldig op de ritmiek van het gevelbeeld afgestemd te worden; ■ Hemelwaterafvoer is zorgvuldig mee-ontworpen in het gevelbeeld; ■ Maatregelen tegen windhinder zijn een integraal onderdeel van het gevelontwerp. Hoogwaardige materialen met ingetogen sprekende detaillering Bakemabuurt - Amsterdam - Vanschagen Architecten
30
concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
Baksteen als vlakvulling in de gevelcompositie Nusselein - Amsterdam - ANA Architecten
5.6 Buitenruimte
De karakteristieken van de openbare ruimte van de tuinstad moet worden behouden en waar mogelijk hersteld en versterkt. Daarbij vormt het gebouw de schakel tussen de stedelijke voorzijde en de parkachtige achterzijde. Zuid en west: parkachtig ■ De zones ten zuiden en westen van het gebouw krijgen een parkachtige uitstraling. De parkstrook langs het water zet door in dit gebied; ■ De bomentaal van Nieuw-West wordt zo goed als mogelijk hersteld en waar mogelijk verbeterd; ■ Het parkachtige landschap krijgt een ontwerp dat aansluit op het tuinstadkarakter van NieuwWest. Noord en oost: Stedelijk ■ De openbare ruimte ten noorden en oosten van het bouwwerk krijgt een meer stedelijk karakter; ■ In de stedelijke ruimte zijn groenelementen aanwezig, grotere groenvlakken zijn niet passend in deze ruimte; ■ De openbare ruimte is zo ontworpen dat mensen elkaar kunnen ontmoeten.
Persoonlijke buitenruimte moet mee-ontworpen worden met het gebouw. Schuttingen zijn niet toegestaan Sfeerimpressie HOLT - Groningen - DELVA concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
31
Persoonlijke buitenruimte mee-ontworpen met het gebouw. Sfeerimpressie Metropolloyd - Rotterdam - ANA Architecten
Een margestrook aan de voorzijde verzacht de overgang van privé naar openbaar (project onbekend)
32
concept investeringsnota Thomas à Kempislocatie
Persoonlijke buitenruimte mee-ontworpen met het gebouw. Finderup Park - Aarhus - C.F. Møller
6
Participatie en communicatie
Het plan voor het nieuwe woongebouw in de Rousseaubuurt is op verschillende manieren gecommuniceerd door zowel de gemeente als Stadgenoot. In oktober 2021 is een nieuwsbrief verspreid aan alle bewoners in de buurt en daar net buiten. In deze nieuwsbrief konden de bewoners lezen voor wie het gebouw wordt ontworpen, hoe hoog het gebouw wordt en op welke manier zij konden reageren op de plannen.
6.1 Buurtbijeenkomst – buurtbus Om vragen te beantwoorden en reacties op te halen van bewoners op de eerste ideeën stonden de gemeente en Stadgenoot vier dagen met de buurtbus in de wijk, op verschillende tijdstippen doordeweeks en op zaterdag. Reacties Er is gesproken met zo’n 70 buurtbewoners verspreid over de 4 dagen. Ze konden hun reactie achterlaten op een kaartje in de bus, of een reactie mailen. Hiervan hebben 10 bewoners gebruikgemaakt. Er is wisselend gereageerd. De meeste bewoners begrijpen goed dat er meer woningen nodig zijn voor Amsterdammers. Maar ze vinden het wel zonde van dit mooie stukje groen in de buurt. Sommigen gaven daarbij aan de hoogbouw niet te zien zitten vanwege de verwachte negatieve invloed ervan op de beleving van licht, lucht en ruimte. Voor de toekomstige buren van het nieuwe woongebouw is de afname van de ruimtebeleving heel letterlijk omdat deze naast hun complex komt. Andere bewoners vroegen zich af waarom er niet andere prijsklassen worden bijgebouwd dan sociale huur. Enkele bewoners gaven aan kansen te zien in een