2 201106 bijlage bij Raadsadres: de Amsterdam connectie (collectie).docx

Toelichting: De corona-crisis maakt het voor ons vrijwel onmogelijk nog voldoende inkomsten voor het museum te verwerven. De meeste inkomsten werden verkregen uit onze succesvolle concertserie, die nu grotendeels is stil komen te liggen. Het museum wordt beheerd door de stichting Nederlands Piano Museum. Deze stichting is eigenaar van de collectie en van het eigen museumdepot. Daarom komt het museum niet in aanmerking voor de corona-steun van de gemeente. We zouden daarvoor op de rand van het faillissement moeten staan, wat zou betekenen dat we eerst de museumcollectie en het depot zouden moeten verkopen. Wat is er dan nog te redden? Wij willen zo spoedig mogelijk de exploitatie van het museum onderbrengen in een aparte stichting die onder leiding zal komen van een directeur met daarboven een Raad van Toezicht. De museumcollectie is enig in zijn soort, zeker in ons land, en Amsterdam zou er trots op mogen zijn deze parel te kunnen huisvesten. Zonder een goede plek om de collectie aan het publiek te kunnen tonen, zal ook het behoud van de collectie zelf op losse schroeven komen te staan. De collectie is in de afgelopen 50 jaar opgebouwd met toevoegingen uit collecties die deels al eerder werden bijeengebracht. Een belangrijke collectie van ca.

70 instrumenten van allerlei soorten (speeldozen, orgeltjes, pianola's, reproduktiepiano's, grammofoons e.d.) werd aan het museum nagelaten door de heer Andreas van Hall. Enkele jaren geleden kon het museum met steun van enkele fondsen een grote collectie muziekrollen overnemen van de erven van een verzamelaar van Amerikaanse jazz en ragtime rollen. De gehele collectie omvat enkele honderden instrumenten van allerlei soorten (piano’s vleugels, voorzetapparaten, rollenharmoniums, rollenorgels, speeldozen, grammofoons, fonografen, enzovoort) rond het thema reproduktie van muziek, met name pianomuziek. Meer dan 35.000 muziekrollen, vele duizenden boeken, tijdschriften en naslagwerken, vele duizenden authentieke folders en brochures, catalogi van fabrikanten. Vele duizenden 78 toeren platen met pianomuziek, vele duizenden lp's en cd's met pianomuziek. De Amsterdamse pianostemmer/techniker Dolf van den Assem (1931-2009, de 'stemmer van het Concertgebouw') vermaakte zijn gehele werkplaats met alle gereedschappen en materialen aan het museum. Het gespecialiseerde onderhoud van de instrumenten kan dus in eigen werkplaats geschieden en is van groot belang voor de presentatie en het behoud ervan.

Veel collectie-onderdelen hebben een Amsterdamse context: Het museum beschikt over een vrijwel complete collectie (meer dan 400) van de muziekrollen van de Amsterdamse fabrikant Hollandia (LIjnbaansgracht 56), 1923-1928. Daarnaast het merendeel (vele honderden) van de titels uitgebracht door de Amsterdamse fabrikant Euterpe (Prinsengracht 263, thans het Anne Frank Huis), 1928-1941. De unieke, rijk gedecoreerde Steinway vleugel (ca. 1900) met bijbehorend Welte Mignon reproduktie voorzetapparaat (ca. 1908) afkomstig uit de Amstrerdamse Villa Betty (Overtoom 241). Dit instrument werd lange tijd voor een tentoonstelling in bruikleen afgestaan aan het Rijksmuseum. Het unieke tevens op muziekrollen speelbare Aeolian Pipe Organ (1910) afkomstig uit het landhuis Kareol (Van Lennepweg, Aerdenhout). Aan de Amsterdamse koopman Julius Carl Bunge (1865-1934) voor wie het landhuis Kareol werd gebouwd, werd in 1934 posthuum de Gouden Eremedaille van de Stad Amsterdam toegekend vanwege zijn grote verdiensten, met name voor zijn bijdrage aan de muziekcultuur van de stad. Een zeldzaam exemplaar van de Clavinette, een klein model vleugel, met een bijzonder mechaniek, een uitvinding van de Amsterdamse muziekleraar en violist Albert Sluyter (1898-1981).

Het instrument werd rond 1960 gebouwd in samenwerking met de Amsterdamse pianohandel Verkruisen (Stadhouderskade) op de scheepwerf van De Vries Lentsch in Nieuwendam (Amsterdam Noord). In 1961 brandde de loods waar de instrumenten gebouwd werden af. Maar weinig exemplaren hebben deze ramp overleefd. Hierbij originele documentatie aan het museum geschonken door Solvejg Sluyter, de dochter van Albert Sluyter, die in haar woonplaats New York de verkoop in de VS op zich zou gaan nemen.

Alle muziekrollen gespeeld door de Amsterdamse pianist Dirk Schäfer. Ook hebben we een uitgebreid archief over hem met veel originele documenten en foto’s. Bijna alle muziekrollen van de pianist/componist Julius Roentgen. Hij gaf o.a. lange tijd les aan het Amsterdams Conservatorium. Ook hebben we veel van de rollen gespeeld door Leo de la Fuente geboren te Amsterdam in 1902. Hij werd omgebracht in Auschwitz, 1944. Diverse tafelpiano’s (ca. 1830-1840) van Amsterdamse pianobouwers als Van der Does en Duwaer. Veel grote pianohandels die grote winsten maakten met de verkoop, het onderhoud e.d. van automatische piano's hadden in Amsterdam hun hoofdvestiging en hun rollenbibliotheken: Bender, Duwaer en Naessens, Kettner, Goldschmeding, enz. Het museum documenteert dan ook een bijzonder deel van de Amsterdamse geschiedenis. In alle werelddelen werden muziekrollen voor de instrumenten gemaakt. Ook in Australië en Latijns Amerika. In dat werelddeel waren vele tientallen roillenfabrikanten. Een recente museum-CD werd gewijd aan het repertoire van de Argentijnse fabriek Pampa, met daarin uiteraard veel authentieke tango's.