1a. Leidraad sociaal opdrachtgeverschap.pdf

Bureau Social Return www.amsterdam.nl/socialreturn

Leidraad Sociaal opdrachtgeverschap

>5% sociale winst Minimaal 5% sociale winst bij aanbestedingen. Dat is de ambitie van de gemeente Amsterdam. Slim uitvragen is daarbij het motto. Dat betekent dat de gemeente al in de voorbereidingsfase bedenkt welke vorm van sociale impact past bij een aanbesteding. Doorgaans wordt 5% toegepast, tenzij er goede redenen zijn om hiervan af te wijken. Daarbij geldt het principe van comply or explain: pas het toe of leg het uit. Als er meer mogelijk is, dan wordt het hoger. Zo hoopt de gemeente sociale impact te realiseren voor Amsterdam en voor haar inwoners.

Leeswijzer De Leidraad Sociaal Opdrachtgeverschap bestaat uit onderdelen die door middel van het stedelijk proces Social Return aan elkaar verbonden zijn. In het eerste deel van de handreiking wordt beschreven wat met sociaal opdrachtgeverschap wordt bedoeld, het tweede deel bevat de bekende fasen uit de oude Leidraad Social Return: Voorbereiding, Specificeren, Selecteren, Contracteren, Uitvoering en Evaluatie en Handhaving. Vervolgens worden de verschillende rollen van het stedelijk Bureau Social Return beschreven binnen de bovengenoemde fasen. Naast deze versie over sociaal opdrachtgeverschap is een versie gepubliceerd over sociaal opdrachtnemerschap.

Voorwoord

Amsterdam is een sociale stad. De afgelopen jaren heeft de gemeente Amsterdam daarom geïnvesteerd in social return. Bij grote aanbestedingen die Amsterdam in de markt zet, vragen we onze opdrachtnemers een bijdrage te leveren aan de sociale doelstellingen die we als stad nastreven, bijvoorbeeld voor kwetsbare Amsterdammers die maatschappelijk een steuntje in de rug kunnen gebruiken. Werkgelegenheid, werktoeleiding, stages en opleidingen staan daarbij voorop. Maar ook andere vormen van sociale impact op het gebied van werk, inkomen, onderwijs, armoedebestrijding, zorg en gezondheid zijn mogelijk.

"Amsterdam doet het liefst zaken met ondernemers met een sociaal hart" Bij elk project wordt van tevoren goed nagedacht over de vraag wat voor sociale impact het beste bij het project past. Dit betekent dat opdrachtgevers permanent moeten nadenken over hoe hun investeringen óók sociaal zullen renderen: sociaal opdrachtgeverschap. Dit vraagt om creativiteit, vaktechnische kennis en organisatorisch vermogen. Zowel op het niveau van de

Metropoolregio Amsterdam als in samenwerking met de stadsdelen. Zo wordt bijvoorbeeld gekeken naar kansengelijkheid bij de Stichting Studiezalen. Deze leidraad en het hierin beschreven stedelijk proces social return helpen daarbij. Zie de Leidraad Sociaal Opdrachtgever­ schap vooral ook als inspiratiebron en hulpmiddel voor hetgeen wij als stad in de kern willen zijn: sociaal, soms dwars, maar altijd democratisch en met oog voor iedereen. Veel creativiteit toegewenst. Rutger Groot Wassink Wethouder Sociale Zaken en Democratisering

t

Opd ra ch

Door social return tot een belangrijk onder­deel van het inkoopproces te maken verbinden wij onze economische activiteit in de stad aan sociale doelstel­ lingen. Investeringen die de gemeente doet – bijvoorbeeld in het kader van de energietransitie of het programma Bruggen en Kademuren – dienen óók sociaal te renderen. Daarnaast stimuleren we sociaal inkopen. Dit is een belangrijk signaal: als Amsterdam doen we het liefst zaken met ondernemers met een sociaal hart.

s ver e g

  3

Bureau Social Return www.amsterdam.nl/socialreturn

Contact met Bureau Social Return (BSR) over social return en sociaal inkopen Bureau Social Return van de gemeente Amsterdam adviseert opdrachtgevers, inkopers en opdrachtnemers. Voor de Leidraad Sociaal Opdrachtgeverschap en meer informatie: https://www.amsterdam.nl/ondernemen/inkoop-opdrachten/social-return/ Of per mail: social.return@amsterdam.nl

Colofon Copyright © 2023 De Leidraad sociaal opdrachtgeverschap is een uitgave van de gemeente Amsterdam en is vastgesteld door het college van B en W. Eventuele technische wijzigingen en/of met een rechtstreekse werking van de Europese Unie worden door Bureau Social Return verwerkt. Deze uitgave van de Leidraad sociaal opdrachtgeverschap wordt op zowel internet als intranet met begeleidende communicatie gepubliceerd. Deze uitgave mag door publieke organisaties worden overgenomen met bronvermelding. Inhoudelijke bijdrage: Code Sociale Ondernemingen

Met speciale dank aan: PIANOo, VNG en het Centre for Public Procurement Universiteit Utrecht Tekst: Luisterrijk & Tekstburo Gort Fotografie: M. Brasz, Allart Blaauboer Fotografie, Pantar / Compass-group, ROC / G4S, Manpower, PBK Amsterdam, Fotobank gemeente Amsterdam Vormgeving en layout: DropOuts Amsterdam Illustraties: DSGM.FRM Eindredactie: Bureau Social Return gemeente Amsterdam

Leidraad

Sociaal opdrachtgeverschap Deze leidraad is voor opdrachtgevers, inkopers en andere geïnteresseerden: hoe gaat de gemeente Amsterdam om met sociaal opdrachtgeverschap? En hoe kun je daar zelf aan bijdragen? In deze versie wordt het 7-fasenplan voor inkopers en opdrachtgevers van de gemeente toegelicht. Social return wordt op verschillende manieren toe­ gepast. Toeleiding naar werk is één van de speerpunten. Daarnaast wordt social return bijvoorbeeld toegepast in relatie met duurzaamheid, circulaire economie, diver­si­ teit en inclusie en gebiedsontwikkeling. Bureau Social Return van de gemeente Amsterdam adviseert hierin aan de stad Amsterdam. Maatwerk staat daarbij voorop.

Opd ra ch

t

s ver e g

  5

Inhoudsopgave 1. Wat wil de gemeente Amsterdam?

De gemeente wil sociaal inkopen De gemeente wil partnerschap en samenwerking De gemeente wil een inclusieve werkgever zijn

9 9 10 12

2. Sociaal aanbesteden en inkopen: 7-fasenplan voor inkopers van de gemeente 17  Fase 1: Voorbereiden 18  Fase 2: Specificeren Fase 3: Selecteren Fase 4: Contracteren Fase 5: Uitvoeren Fase 6: Evalueren Fase 7: Handhaven

3. Wat biedt Bureau Social Return? Expertise Adviezen Kennis van Amsterdam Sociale makelaar

23 25 26 28 28 29 31 31 31 31 32

4. Sociale impact: wat zijn de mogelijkheden in Amsterdam?  35

Begrippenlijst

35 35 35 35 36 36 37 37 38

t

Opd ra ch

Pantar Werkgevers Servicepunt Groot-Amsterdam Amsterdamse sociale firma’s Sociale ondernemingen Alternatieve Invullingen Amsterdams Powercertificaat Sociaal Werkkoepel Vrijwilligers Centrale Amsterdam

s ver e g

  7

1. Wat wil de gemeente Amsterdam? In Amsterdam willen we dat iedereen mee kan doen en een plek heeft in de stad. Dat doen we als gemeente samen met anderen: bewoners, ondernemers, multinationals en tal van andere samenwerkingspartners.

De gemeente geeft jaarlijks ruim €2 miljard uit aan inkoop. Hiermee kan de gemeente zelf het verschil maken voor veel kwetsbare Amsterdammers. Allereerst door iets extra’s te vragen van opdrachtnemers, maar ook door zelf in te kopen bij sociale organisaties. Er zijn veel goede voorbeelden. Zo biedt de leverancier van warme dranken van de gemeente ontwikkelkansen aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt werkzaam bij werkleerbedrijf Pantar. Een financieel adviesbureau helpt een erkende Amsterdamse sociale firma bij het op orde krijgen van de financiële administratie. Een detacheringsbureau zet professionals in voor maatschappe­lijke initiatieven. En een zorg­organisatie biedt opgeknapte laptops aan kinderen in armoede. Alle beetjes helpen Elk bedrijf, elke afdeling en elk individu kan sociale impact maken. Dat kan ook met kleine uitgaven. Alle beetjes helpen. Het is eenvoudig een etentje met het team te organiseren bij een restaurant waar mensen met een arbeidsbeperking werken. Of wat te denken van het huren van externe vergaderruimte bij een maatschap­pelijke organisatie?

Wie een kerstgeschenk nodig heeft, kan bij Pantar en Amsterdamse sociale firma’s terecht. Kijk verder op www.pantar.nl en www.socialezaken.info/nl/gemeente. Kernwaarden bij inkoop Amsterdam wil sociale en maatschap­ pelijke verantwoorde keuzes maken binnen de inkoopketen. Daarbij werken we vanuit drie kernwaarden: gelijkheid, verbondenheid en rechtvaardigheid. Deze waarden staan ook centraal in het coalitieakkoord. De gemeente wil een betrouw­bare partner zijn voor opdrachtnemers. Hierbij streven we duurzaam en rechtvaardig gedrag na van onze eigen organisatie, van onze opdracht­nemers en keten­partners. We dragen niet alleen een verant­ woordelijk­heid voor de Amsterdammer als eind­­gebruiker van ingekochte diensten en producten, maar indirect ook voor de werknemers van onze leveranciers en hun onderaannemers. Sociale impact wil zeggen: het toevoegen van sociale waarde voor mensen in een kwetsbare situatie. Dat kan gaan over werk, sociale cohesie, armoede, gezond­ heid, eenzaamheid en onderwijs of een andere sociale opgave in de stad. Het gaat om een duurzame en positieve verandering ten behoeve van maat­ schappelijke uitdagingen.

t

Opd ra ch

De gemeente wil sociaal inkopen

s ver e g

  9

Erkende Amsterdamse sociale firma’s Dat je in Amsterdam sociaal kunt ondernemen bewijzen circa 67 erkende sociale firma’s in de stad. Erkende Amsterdamse sociale firma’s zijn bedrijven die zich richten op zowel bedrijfseconomische continuïteit als op het creëren van werkplekken en dagbesteding voor Amsterdammers met een afstand tot de arbeidsmarkt en zijn gevestigd in Amsterdam. Minimaal 30% van de medewerkers heeft een afstand tot de arbeidsmarkt. Amsterdamse sociale firma’s halen minstens 50% van de totale inkomsten uit de verkoop van producten en diensten.

Sociaal inkopen is een middel om eco­ nomische activiteiten te verbinden aan sociale doelstellingen die we als gemeente nastreven. Het gaat om doelen op het gebied van werk, participatie, armoedebestrijding, kansengelijkheid, zorg, gezondheid, onderwijs, taal, inclusie en diversiteit. Doen Naast inkoop kan elk onderdeel van de gemeente hier­aan bijdragen. Niet alleen door producten en diensten te leveren aan inwoners en bedrijven, maar ook door anderen te stimuleren iets terug te doen voor kwets­­bare inwoners. Daarbij kijken we verder dan het standaard taken­ pakket van een afdeling. Extra Sociaal opdrachtgeverschap bestaat uit meer dan re-integratietrajecten, opvang of zorg die we als gemeente vanuit onze wettelijke taak al bieden. Het gaat ook om slim gebruik maken van het eigen netwerk en de bedrijfsvoering voor het creëren van sociale impact. Anders gezegd: het is iets extra’s. Gemeente Het gaat om het creëren van sociale impact rond economische activiteit en het op weg helpen van partners om dit in de praktijk te brengen. De gemeente voert een sociaal personeelsbeleid, koopt sociaal

10  Leidraad

in en richt de bedrijfsvoering zo in dat deze sociale impact oplevert voor de stad.

De gemeente wil partnerschap en samenwerking De gemeente Amsterdam heeft relaties met allerlei partijen in en buiten de stad. Door partijen slim met elkaar te verbinden, ontstaat een hoger sociaal rendement voor de stad. Bijvoorbeeld het versterken van onderwijs door het doneren van laptops in het kader van thuisonderwijs. Bedrijven Amsterdam is een aantrekkelijke vesti­ gings­­plek voor bedrijven. De gemeente stimuleert deze bedrijven om iets terug te doen voor de stad. Hier­voor zijn meer­­ dere instrumenten. Het meest bekende instrument is social return als het gaat om gemeentelijke inkoop. Maar ook los van de inkoop willen bedrijven een steentje bijdragen. Relaties Niet alleen in de inkooprelatie zit een weder­kerig element. Ook andere relaties van de gemeente lenen zich voor sociaal opdracht­geverschap en het creëren van sociale impact. Denk aan relaties die de gemeente heeft via bijvoorbeeld subsidies, gronduitgifte en gebieds­

Evenementen Bureau Social Return helpt de gemeente om verbindingen te leggen in dit netwerk van meer dan honderden organisaties. Voor­beeld: met het evenementenfonds steunt de gemeente evenementen zoals de Uitmarkt, Pride Amsterdam en het Kwaku Summer Festival. Ook telt mee in de score: samenwerking met het werkleer­bedrijf Pantar en met erkende Amsterdamse sociale firma’s. Internationaal Een ander voorbeeld: de internationale bedrijven die zich vestigen in de regio Amsterdam en hierbij hulp krijgen van Amsterdam InBusiness. Op basis van hun intrinsieke motivatie worden ze gevraagd iets terug te doen voor de stad. We noemen dit corporate social responsibility ofwel maatschappelijk verantwoord onder­nemen.

Nog meer En er gebeurt meer. Verschillende bedrijven geven hun werknemers jaarlijks de mogelijkheid om zich tijdens werktijd in te zetten als vrijwilliger voor een lokaal project. Ook denkt de gemeente mee over verduurzaming van kantoorpanden en samenwerking met lokale en sociale toeleveranciers. En bij het transformeren van stedelijk gebied zijn ontwikkelaars en investeerders maatschappelijk betrokken in hun plan­ nen en uitvoering. Zo bieden ze ook kansen voor kwetsbare Amsterdammers. Afwegingen Bij sociaal opdrachtgeverschap leent elke relatie zich voor het maken van afspraken over sociale impact. Afhankelijk van de aard van de relatie kunnen harde, formele afspraken worden gemaakt of juist zachte, informele afspraken. Hierbij kijkt de gemeente wat een organisatie of samenwerkingspartner kan betekenen voor de stad en hoe het netwerk van een organisatie eruitziet. En natuurlijk ook: wat is het voordeel voor de organisatie zelf?

t

Opd ra ch

transformatie, via evenementen en hotels. Gezamenlijk hebben deze relaties een enorm potentieel om sociale impact te realiseren.

s ver e g

  11

De gemeente kijkt ook welke invloed het vragen van een sociale bijdrage kan hebben op de relatie met de gemeente. Zo is het kansrijker een grote projectontwikkelaar te vragen iets terug doen voor de buurt dan sociale voorwaarden te stellen bij een parkeervergunning. In dit laatste geval is een sociale tegenprestatie buiten proportie.

werk­gever zijn die toegankelijk is en een gezonde leefstijl stimuleert.

De gemeente wil een inclusieve werkgever zijn

Werkplekken Elke afdeling van de gemeente kan werkplekken, traineeplaatsen of stage­­ plekken bieden aan Amsterdammers met een afstand tot de arbeidsmarkt. Dit kan via het advies­team Banenafspraak

De gemeente Amsterdam wil als hoofdstad het goede voorbeeld geven. We willen een inclusieve en sociale

Foto: Pantar / Compass-group

12  Leidraad

Gelijke kansen Voor de gemeente Amsterdam staan gelijkwaardigheid en diversiteit voorop. De gemeente biedt gelijke kansen, ongeacht sekse, etniciteit, afkomst, geaardheid en of een lichamelijke of verstandelijke beperking. We willen daarbij een afspiegeling zijn van de stad.

(programma Sterk in Werk), het stage­ bureau of het Young Professionals Programma voor Statushouders. Stagebureau Voor de bemiddeling van stagiairs heeft de gemeente een stagebureau. Voor mbo-1 en mbo-2 studenten kost het soms meer moeite om een stageplek vinden in de stad. De gemeente heeft daarom extra aandacht voor deze groep binnen de eigen organisatie.

In eigen beheer Dat wil zeggen dat een opdracht niet in de markt wordt gezet, maar in eigen beheer wordt uitgevoerd. Denk aan schoon­­maak, catering, conciërgetaken, onderhoud of receptie­werk­zaamheden. De mede­werkers – vaak mensen met een kwets­bare positie op de arbeidsmarkt – komen dan in vaste dienst.

Statushouders als trainee Ook heeft de gemeente Amsterdam een talentenprogramma voor status­ houders: Young Professionals Programma voor Statushouders.

Foto: ROC Amsterdam / G4S Opd ra ch

t

s ver e g

  13

Leidraad Sociaal Opdrachtgeverschap Sociaal opdrachtgeverschap

Partnerschap en samenwerking Samenwerking door inclusief werkgeverschap

Sociaal aanbesteden en inkopen

1 Voorbereiden 2 Specificeren

3 Selecteren

4 Contracteren

5 Uitvoeren

6 Evalueren

Bureau Social Return

7 Handhaven 5

Expert op het gebied van sociale impact Wij kennen de sociale kaart van Amsterdam De sociale makelaar

Sociaal inkopen

UITVOERINGSFASE

Diverse marktpartijen

CONTRACTMANAGEMENTFASE

ONTWIKKELFASE

1

2

3

4

5

Opdrachtnemer/ lead buyer BIJSTUREN

6

INVULLING SOCIAL RETURN

Comply or Explain Opdrachtgever

BSR DENKT MEE MET OPDRACHTGEVER

Nadenken over sociale impact

BSR LEVERT CONCREET ADVIES

BSR HELPT SLIM AANBESTEDEN

BSR VOERT BSR MAAKT GESPREKKEN AFSPRAKEN Wat gaan we doen?

Kiezen voor de markt op gaan of niet

Afspraken uitvoeren

7

BSR EVALUEERT MET OPDRACHTGEVER

BSR BSR MONITORT NAMENS OPDRACHTGEVER/ CONTRACTMANAGER

WEL DE MARKT OP NIET DE MARKT OP

RAPPORTEREN

Marktverkenning

Pantar BSR NEEMT RESULTATEN MEE NAAR VOLGEND PROJECT

Sociaal opdrachtnemerschap

Opdrachtnemers gemeente Amsterdam

14  Leidraad

SOCIALE IMPACT

COALITIEAKKOORD

INKOOP/ADVIESFASE

www.amsterdam.nl/socialreturn

Opdrachtnemers gemeente Amsterdam

Bureau Social Return

Sociaal opdrachtnemerschap

SOCIAL RETURN INVULLEN (PROJECT)

3

AANBESTEDING

OPDRACHT GEGUND GEKREGEN

AANMELDEN

STARTGESPREK

1

2

BINNEN 7 DAGEN MELDEN BIJ BSR

PRESTATIE AFSPRAKEN

EINDE OPDRACHT OF NIEUWE OPDRACHT

KWARTAALRAPPORTAGES

EVALUEREN

4

5

RAPPORTEREN BIJSTUREN VERBINDEN HANDHAVING

AFRONDEN EN AFREKENEN

www.amsterdam.nl/socialreturn

t

Opd ra ch

PUBLIEKE PARTNERS ONDERNEMERS INTERMEDIAIRS

s ver e g

  15

2. Sociaal aanbesteden en inkopen: 7-fasenplan voor inkopers van de gemeente Hoe kunnen gemeentelijke afdelingen en inkopers sociale impact meenemen in een inkooptraject? Dit 7-fasenplan helpt om bewust te kiezen voor sociale impact. Wees creatief en heb lef! Sociaal aanbesteden per fase van het inkooptraject:

Bureau Social Return Bureau Social Return faciliteert in elke fase de opdrachtgever en inkoper. Tip: neem daarom al in een vroeg stadium contact op met Bureau Social Return om de mogelijkheden voor sociale impact en sociaal inkopen in kaart te brengen.

FASE 1 Voorbereiden FASE 2 Specificeren FASE 3 Selecteren FASE 4 Contracteren FASE 5 Uitvoeren FASE 6 Evalueren FASE 7 Handhaven

Leidraad Sociaal Opdrachtgeverschap Sociaal opdrachtgeverschap

Samenwerking door inclusief werkgeverschap

1 Voorbereiden 2 Specificeren

3 Selecteren

4 Contracteren

5 Uitvoeren

6 Evalueren

Bureau Social Return

7 Handhaven 5

Expert op het gebied van sociale impact Wij kennen de sociale kaart van Amsterdam De sociale makelaar

Sociaal inkopen

UITVOERINGSFASE

Diverse marktpartijen

CONTRACTMANAGEMENTFASE

ONTWIKKELFASE

1

2

3

4

5

Opdrachtnemer/ lead buyer BIJSTUREN

6

INVULLING SOCIAL RETURN

Comply or Explain Opdrachtgever

BSR DENKT MEE MET OPDRACHTGEVER

Nadenken over sociale impact

BSR LEVERT CONCREET ADVIES

BSR HELPT SLIM AANBESTEDEN

BSR VOERT BSR MAAKT GESPREKKEN AFSPRAKEN Wat gaan we doen?

Kiezen voor de markt op gaan of niet

Afspraken uitvoeren

7

BSR EVALUEERT MET OPDRACHTGEVER

BSR BSR MONITORT NAMENS OPDRACHTGEVER/ CONTRACTMANAGER

WEL DE MARKT OP NIET DE MARKT OP

RAPPORTEREN

SOCIALE IMPACT

COALITIEAKKOORD

INKOOP/ADVIESFASE

www.amsterdam.nl/socialreturn

Marktverkenning

Pantar BSR NEEMT RESULTATEN MEE NAAR VOLGEND PROJECT

Sociaal opdrachtnemerschap

Opdrachtnemers gemeente Amsterdam

t

Opd ra ch

Partnerschap en samenwerking

Sociaal aanbesteden en inkopen

s ver e g

  17

FASE 1

elke kansen zijn er voor Voorbereiden | Wsociale impact?

In deze fase onderzoekt de gemeente de scope van de opdracht en de mogelijk­heden voor sociale impact, passend bij de aanbesteding. Idealiter is er al vroegtijdig een gesprek met opdrachtgevers over sociaal opdrachtgeverschap.

consultatie. Dit levert informatie op over hoe ontwikkeld een marktsegment is en wat de kansen zijn voor sociale impact. Dit is een essentieel onderdeel, aan­gezien het bepaalt in hoeverre de opdracht door sociale partijen kan worden uitgevoerd. Wat zijn de mogelijkheden?

Vijf varianten van sociaal aanbesteden

Social return als bijzondere voorwaarde De meest bekende vorm van het creëren van sociale impact is: social return opnemen in de aanbesteding als bijzon­ dere uitvoeringsvoorwaarde. Bij social return wordt de opdrachtnemer verplicht tot een sociale tegenprestatie. Dit komt na de gunning als eis in het contract.

Variant 1: Social return Als de gemeente een aanbesteding in de markt zet waarbij iets extra’s wordt gevraagd van opdrachtnemers, dan loont een goede marktverkenning en 18  Leidraad

Bij aanbestedingen onder de Europese aanbestedingsdrempel kan ook social return worden toegepast. Dit gebeurt bij opdracht met veel sociale kansen en altijd in overleg met Bureau Social Return.

Om hoeveel gaat het? Social return drukken we uit in een percentage van de totale opdracht­ waarde. De ambitie is 5%. Afhankelijk van de sociale kansen die er zijn kan dit percentage ook hoger zijn. In uitzonder­ lijke gevallen is het percentage lager dan 5% of wordt er geen sociale tegen­ prestatie gevraagd. Bureau Social Return geeft hierover advies. Social return als gunningscriterium Social return kan bij een aanbesteding ook als wens opgenomen worden in de vorm van een sociaal gunningscriterium. In dat geval kan een inschrijvende partij punten scoren door bij de inschrijving te laten weten welke sociale impact hij wil realiseren. Een sociaal gunningscriterium kan worden toegepast in combinatie met

t

Opd ra ch

Voor welke aanbestedingen geldt dit? Uitgangspunt in Amsterdam is dat social return alleen wordt toegepast bij alle aanbestedingen boven de Europese aanbestedingsdrempel voor diensten, ongeacht of het een dienst, levering of werk is. Deze grens heeft de gemeente zelf aangebracht in het kader van pro­ portionaliteit. De gemeente vindt het redelijk om bij opdrachten van deze omvang iets extra’s terug te vragen van opdrachtnemers op sociaal vlak. Andere gemeenten hanteren hogere of lagere drempelbedragen voor social return.

s ver e g

  19

een contracteis of los daarvan. Een sociaal gunningscriterium wordt vooral gebruikt als er veel sociale kansen zijn waarop de inschrijver zich kan onderscheiden of als het betreffende marktsegment bekend is met social return. Voorbeeld Een voorbeeld van een gunningscriterium is het percentage social return dat een inschrijver toezegt te realiseren. Hoe hoger het percentage, hoe meer punten er gescoord kunnen worden. Een ander voorbeeld is het indienen van een concreet plan. In de aan­bestedings­ leidraad staat hoe de inschrijver op sociale aspecten kan scoren. Dit kan per aanbesteding verschillen.

Sociaal inkopen via Pantar Pantar is het sociale werkleerbedrijf voor Amsterdam en Diemen. Hier werken ruim 3.000 medewerkers in verschillende functies. Pantar biedt een scala aan diensten, zoals onderhoud en schoonmaak, digitalisering, post­bezorging, verpakken van spullen, interieur­ beplanting, transport en logistiek, verkeersregelaars, groen­ onderhoud, reiniging van de open­ bare ruimte en parkeerbeheer. Het direct afnemen van diensten en producten is een vorm van sociaal inkopen. Kijk verder op: www.pantar.nl.

Variant 3: Aanbestedingen voor­ behouden aan sociale ondernemingen De gemeente heeft de juridische mogelijk­heid om een voorbehoud te maken van opdrachten aan andere sociale onder­nemingen. Wat is een sociale onderneming? Een sociale onderneming heeft ten minste 30% kansarme werknemers of werk­nemers met een afstand tot de arbeids­markt in dienst. Er zijn twee manieren om te achter­halen of een bedrijf een sociale onder­neming is: via de Prestatie­ladder Sociaal Ondernemen (PSO) en via de code Sociaal Onder­ nemen. Ze hebben allebei tot doel om de arbeids­participatie van kwets­bare groepen te verbeteren. Het PSO30+certificaat erkent organisaties die aan de kwantitatieve eisen van artikel 2.82 van de Aanbestedingswet voldoen. Door opdrachten te verlenen aan dergelijke organisaties, die ook buiten Amsterdam gevestigd kunnen zijn, geeft de gemeente Amsterdam een impuls aan de werk­gelegen­heid voor een kwetsbare groep en onder­steunt het de groei van dit type bedrijven. Een nadeel van deze manier van aan­besteden is de beperkte concurrentie. Er is overigens geen sprake van recht­streekse gunning aan één sociale onder­neming. De gemeente kiest via de aan­bestedings­procedure nog steeds tussen toegelaten inschrijvers.

Uitsluitend recht: wat is mogelijk? Er zijn twee mogelijkheden bij uitsluitend recht: I. De organisatie met het uitsluitend recht voert bepaalde werkzaam­heden uit. Deze werk­zaam­heden kunnen uit de opdracht worden gehaald en direct worden gegund aan de organisatie waar­aan het uitsluitend recht ver­leend is. In dat geval wordt dit deel van de opdracht niet apart aanbesteed. II. De organisatie met het uitsluitend recht kan in de aanbesteding als verplichte onderaannemer een deel van de opdracht uit­voeren. De potentiële opdracht­ nemer wordt dus verplicht met bijvoorbeeld Pantar samen te werken. Dit geldt ook voor opdrachten met een waarde boven de Europese aanbestedings­drempel. Als de opdracht door Pantar kan worden uitgevoerd, wordt dit nader verkend. Erkende Amsterdamse sociale firma’s Sociale firma’s zijn een bijzondere groep sociale ondernemers, erkend door de gemeente Amsterdam. Eén op de tien Amsterdammers die onder de Participatiewet aan het werk is (doelgroep Banenafspraak), is in dienst bij een sociale firma. Voor mensen met een aanzienlijke begeleidingsbehoefte en veelal een lage productiviteit (doelgroep Beschut werk) geldt dat zelfs 42% bij een sociale firma werkt.

t

Opd ra ch

Variant 2: Uitsluitend recht Pantar Dit houdt in dat Pantar uitsluitend recht heeft om voor de gemeente bepaalde opdrachten uit te voeren, zonder dat deze hoeven te worden aanbesteed.

s ver e g

  21

Wat is een sociale firma? De gemeente Amsterdam spreekt van sociale firma’s als bedrijven zich richten op zowel bedrijfs­ economische continuïteit en winst­ gevendheid als op het creëren van werkplekken en arbeids­matige dagbesteding voor mensen met een afstand tot de arbeids­markt. Daarbij genereren zij minimaal 50% van de totale inkomsten uit de verkoop van producten en diensten (niet uit dagbestedingsactiviteiten). Ook bestaat tenminste 30% van hun personeels­bestand uit mensen met een afstand tot de arbeids­markt. Bij het toekennen van de status Amsterdamse sociale firma wordt ook beoordeeld door de gemeente of de sociale impact van het bedrijf in Amsterdam gemaakt wordt. Op dit moment zijn er circa 67 bedrijven in Amsterdam die door de gemeente zijn aangemerkt als erkende sociale firma. Het aantal sociale firma’s in de stad groeit nog steeds. Voorbeelden van diensten die sociale firma’s leveren zijn: schoonmaak, catering, design, repro, schoonmaak, reclame­werk, fiscale diensten, communicatie en vervoer­diensten. Kijk voor meer informatie op www.socialezaken.info/nl/ gemeente.

22  Leidraad

Variant 4: Een-op-een gunnen Onderhands aanbesteden Bij aanbestedingen onder de Europese aanbestedingsdrempel kunnen alle - dus ook sociale - ondernemingen worden uitgenodigd om een offerte uit te brengen. Dit kan volgens de reguliere procedure bij enkelvoudig en meervoudig onderhands aanbesteden. De percelenregeling Soms is er behoefte om een specifieke partij te contracteren voor een bepaald deel van een opdracht. Dit wordt in artikel 2.18 van de Aanbestedingswet geregeld door de percelenregeling. Door het opdelen van de opdracht kunnen er meer deelopdrachten verstrekt worden die beter passen bij de schaal van kleinere én sociale partijen. Dit houdt over het algemeen wel in dat na gunning het contract­management meer inzet en capaciteit vergt. Wanneer een opdracht met een totale waarde hoger dan de Europese aan­ bestedings­drempel wordt gesplitst in percelen, kunnen in sommige gevallen één of meerdere percelen worden uit­ gezonderd en direct aan een specifieke partij worden gegund, bijvoorbeeld een sociale onderneming. Dit kan tot maximaal 20% van de totale waarde van een project met een maximum van € 80.000 per perceel (art. 2.18 van de Aanbestedingswet).

Bureau Social Return • Geeft advies over de kansen en risico’s van de verschillende varianten. • Geeft advies hoe sociale impact kan worden meegenomen in een marktconsultatie. • Deelt kennis en ervaring met sociale impact bij soortgelijke inkooptrajecten.

rekening gehouden worden dat er vol­ doende sociale partijen zijn die succes­ vol kunnen inschrijven. Meer informatie: richtlijn 2014/24/EU, bijlage XIV.

oe ziet de sociale uitvraag Specificeren | Heruit? In de eerste fase is een variant gekozen om sociale impact te creëren. In deze fase wordt die variant verder ingevuld.

Afwegingen bij opdrachtver­ strek­king Pantar of Werkbrigade Is er sprake is van uitsluitend recht, opdracht aan Pantar of de Werkbrigade? Let dan op de volgende punten:

FASE 2

• Maak contact met Pantar of de Werkbrigade bij het formuleren van de opdracht. • De contractsoort en de afspraken in dit contract met deze partijen. • Wordt een deel van de opdracht gegund? Denk na en onderzoek wat een realistisch aandeel is binnen de totale opdracht voor Pantar of de Werkbrigade.

t

Opd ra ch

Variant 5: De SAS-procedure SAS staat voor: sociale en andere speci­ fieke diensten. Dit is een specifieke aanbestedingsprocedure waarbij het moge­lijk is om enkele onderdelen voor te behouden aan sociale partijen. Het in­richten van een SAS-procedure vraagt veel uitwerking. Ook moet hierbij

s ver e g

  23

• Als er sprake is van het verstrekken van een opdracht aan een sociale onderneming op basis van art. 2:82 (voorbehoud) of art. 2:18 Aanbestedings­wet (percelenregeling), dan zijn geen verdere afwegingen noodzakelijk. • Hoe zorgen we ervoor dat de even­ tuele samenwerking tussen Pantar of de Werkbrigade en de andere opdrachtnemers na gunning goed verloopt?

Afwegingen bij opdracht­ verstrekking markt Wordt er gekozen om sociale voorwaarden te stellen bij de opdracht aan reguliere marktpartijen? Let dan op de volgende punten:

Bureau Social Return • Geeft advies over de mogelijk­ heden om sociale impact te vertalen naar een concrete uitvraag. • Kent de resultaten van sociaal inkopen en social return in vergelijkbare inkooptrajecten. • Stelt maatwerkteksten op voor de sociale paragraaf in de inkoop­strategie en aan­bestedings­leidraad. Bijvoorbeeld door te vragen hoe sociale impact wordt gerealiseerd voor armoede­ bestrijding of hoe wordt samengewerkt met Pantar. • Formuleert sociale gunnings­ criteria en de bijbehorende scoresystematiek. • Faciliteert in het contact met Pantar, de Werkbrigade, sociale ondernemingen en Amsterdamse sociale firma’s.

24  Leidraad

• Wel of geen sociaal gunningscriterium opnemen bij inschrijving? • Slim uitvragen of een standaard uitvraag voor social return? • Stelt de gemeente alleen algemene kaders op, zoals een bepaald percen­ tage social return of een plan van aan­pak? Of worden inschrijvers al een bepaalde kant opgestuurd? Bijvoorbeeld door te vragen hoe sociale impact wordt gerealiseerd voor armoede­bestrijding in een specifieke buurt of hoe wordt samengewerkt met Pantar. • Bij meerdere opdrachtnemers: vraagt de gemeente hen om individueel of gezamenlijk sociale impact te creëren? • Hoe zwaar weegt sociale impact binnen de opdracht? Kiezen we voor een hoog percentage social return of een hoge wegingsfactor van het sociale gunningscriterium of juist niet? • Bij een sociaal gunningscriterium: welke sociale impact wil de gemeente bereiken en hoe vertalen we dit in een objectief gunningscriterium met bijpassende scoresystematiek?

Selecteren | Welke gegund?inschrijver krijgt de opdracht

De selectie gebeurt op basis van de in het bestek of de aanbestedingsleidraad gestelde uitsluitingsgronden, geschikt­ heidseisen en gunningscriteria. Als social return een gunningscriterium is, be­ oordeel je in deze fase ook de kwaliteit van dit deel van de inschrijving.

Bureau Social Return • Ondersteunt bij de beantwoording van vragen die gesteld zijn bij de nota van Inlichtingen. • Zit in de beoordelingscommissie als een sociaal gunnings­ criterium is gesteld. • Biedt expertise bij het beoordelen en selecteren.

t

Opd ra ch

De opdracht is in de markt gezet en de inschrijvingen komen binnen. Nu start de selectiefase: welke inschrijver krijgt de opdracht?

FASE 3

s ver e g

  25

FASE 4

Contracteren | Welke  afspraken komen in het contract? In deze fase worden de afspraken vastgelegd met de opdrachtnemer.

Startgesprek De opdrachtnemer dient zich te melden binnen zeven dagen na definitieve gunning van de opdracht bij Bureau Social Return. Dat gebeurt per mail via social.return@amsterdam.nl. Hierna nodigt Bureau Social Return de opdracht­ nemer uit voor een startgesprek. In dit gesprek worden afspraken gemaakt over wat de opdrachtnemer gaat doen om sociale impact te realiseren in de stad. Is er alleen een percentage als social return­verplichting vastgelegd? Dan licht Bureau Social Return tijdens de kennis­­ making toe welke mogelijkheden er zijn voor het invullen van de ver­plichting. De opdrachtnemer maakt zo kennis met de sociale opgaven die er zijn in Amsterdam. Ook als de afspraken al nauwgezet 26  Leidraad

beschreven staan in het contract dient de opdrachtnemer zich te melden binnen zeven dagen na definitieve gunning bij Bureau Social Return. In het kennismakingsgesprek wordt samen besproken hoe invulling gegeven kan worden aan de sociale opgave. Ook worden afspraken gemaakt over hoe de opdrachtnemer hierover kan rapporteren aan Bureau Social Return. De afspraken worden gedeeld met de opdrachtgever/contractmanager van de gemeente Amsterdam. Ze maken onlosmakelijk deel uit van het contract. Afhankelijk van de keuzes die zijn gemaakt bij de fase van specificeren, kan het zijn dat de afspraken over social return al zijn beschreven in het

Verbinding leggen Bureau Social Return is goed op de hoogte van wat er speelt binnen het sociale domein. Het bureau vervult een makelaars­functie tussen de sociale opgaven in de stad en de opdracht­nemer. Wanneer een opdrachtnemer een werk­ plek aanbiedt voor Amsterdammers met een afstand tot de arbeidsmarkt, kan Bureau Social Return hem bijvoorbeeld in contact brengen met het Werkgevers Servicepunt Amsterdam Groot-Amsterdam of met de gemeentelijke afdeling Werk & Re-integratie. Zo komen opdrachtnemers in contact met werkloze werkzoekenden, Wajongers of statushouders.

Bureau Social Return • Legt de afspraken vast met de opdrachtnemer over de te realiseren sociale impact en overlegt deze met de gemeentelijke opdrachtgever/contractmanager. • Geeft de opdrachtnemer toelichting op de samenwerking in de uitvoeringsfase: - Wat kan Bureau Social Return betekenen voor de opdrachtnemer? - Hoe registreren opdrachtnemers de gemaakte sociale impact? - Hoe verhoudt het contact tussen de opdrachtnemer en Bureau Social Return zich tot dat met de opdrachtgever/ contractmanager?

Als een opdrachtnemer sociaal wil inkopen, dan wijst Bureau Social Return op de diensten en producten van Pantar en erkende Amsterdamse sociale firma’s. Is de opdrachtnemer gevestigd in Amsterdam en wil hij een bijdrage leveren in zijn buurt? Dan legt Bureau Social Return de verbinding met buurtinitiatieven of lokale basis­voorzieningen zoals buurthuizen of vrouwennetwerken. Bureau Social Return ondersteunt hierbij de opdrachtnemer. Wel blijft de opdrachtnemer zelf eind­verantwoordelijk om een geschikte invulling te geven aan de social return-verplichting.

• Helpt de opdrachtnemer met vragen over social return. • Brengt opdrachtnemers in contact met sociale opgaven in de stad. • Brengt opdrachtnemers in contact met onderdelen die werkzoeken­ den begeleiden naar werk. • Streeft naar win-win voor opdrachtnemer/het bedrijf. • Helpt opdrachtnemers een social return-invulling te vinden die past bij hun beleid om maatschappelijk verantwoord te ondernemen. • Geeft advies over de mogelijk­ heden van de invulling van social return zowel onder als boven de aanbestedingsgrens

t

Opd ra ch

ingediende plan van aanpak of vastliggen in het contract. Ook is het mogelijk dat we nog nadere afspraken moeten maken over de invulling van social return.

s ver e g

  27

FASE 5

het met het realiseren van Uitvoeren | Hoe socialegaatimpact?

Vanaf de start van de opdracht voert de opdrachtnemer de sociale prestatie­ afspraken uit.

Rapporteren Tijdens de uitvoering rapporteert de opdrachtnemer over de voortgang aan Bureau Social Return via een (online)

FASE 6

lessen trekken we voor de Evalueren | Welke toekomst? Als de opdracht is afgerond, evalueert Bureau Social Return of de social return-verplichting naar verwachting is gerealiseerd en met welke sociale impact of sociale toegevoegde waarde. Heeft de gekozen strategie geleid tot het gewenste resultaat? Dit doen we samen met de opdrachtgever. De lessen voor de toekomst neemt Bureau Social Return mee in zijn advisering bij volgende inkooptrajecten. Gebundelde kennis en ervaring vanuit opdrachten kunnen leiden tot bijstelling van het social returnbeleid.

28  Leidraad

rapportageformat. Afhankelijk van de gemaakte afspraken en de duur van de opdracht, gebeurt dit per kwartaal. Bureau Social Return verzorgt de terug­ koppeling over de voortgang aan de opdrachtgever/contractmanager van de gemeente. Indien wenselijk, schuift Bureau Social Return aan tijdens de voortgangsgesprekken tussen de contractmanager en de opdrachtnemer.

Opdrachtnemer De sociale paragraaf is een vliegwiel om duurzame samenwerking met bedrijven te realiseren. Daarom evalueert de ge­ meente ook samen met opdracht­nemers. Het komt regelmatig voor dat opdracht­ nemers na afloop van een opdracht contact houden met Bureau Social Return, bijvoorbeeld voor samenwerking op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Handhaven | Ennagekomen?  als de verplichting niet wordt

Boete Een geldboete wordt niet zomaar opgelegd: het is een uiterste middel. Voor­dat de boete wordt opgelegd, gaat Bureau Social Return het gesprek aan met de opdrachtnemer. Ook wordt de opdrachtgever/contractmanager ingelicht. Eventueel worden hernieuwde afspraken gemaakt om voor het einde van de looptijd van het contract alsnog de sociale tegenprestatie te leveren.

Bureau Social Return • Controleert of de opdracht­ nemer zich houdt aan de afspraken. • Overlegt met de opdracht­ gever/contractmanager bij de gemeente Amsterdam als afspraken niet of te laat worden nagekomen. • Bevestigt aan de opdracht­ gever/contractmanager als een opdrachtnemer de social returnverplichting heeft ingevuld. • Helpt de opdrachtgever/ contractmanager in uiterste gevallen bij het opleggen van een boete.

t

Opd ra ch

De gemeente verwacht dat de opdracht­ nemer alle sociale afspraken nakomt binnen de afgesproken tijd. Gebeurt dat niet, dan volgt een boete. De boeteclausule is een standaardbepaling in de contracten.

FASE 7

s ver e g

  29

3. Wat biedt Bureau Social Return? Bureau Social Return van de gemeente Amsterdam onder­steunt opdrachtgevers, inkopers en opdracht­ nemers bij het maken van sociale impact in de stad. Uitgangs­punt: onafhankelijke en objectieve advisering over alle mogelijkheden van sociaal opdrachtgever­ schap. Bureau Social Return is onderdeel van de directie Subsidies, Inkoop en Juridisch Bureau Sociaal. Expertise

Adviezen

Sinds 2008 adviseert Bureau Social Return bij sociale impact en sociaal inkopen. De mogelijkheden voor het maken van sociale impact via inkoop worden steeds groter. Niet alleen binnen de eigen gemeente, maar ook elders in het land en in Europa. Zo werken we op regelmatige basis samen met PIANOo, het expertise­ centrum aan­besteden van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en de Nederlandse Vereniging voor Gemeenten. Daarnaast delen we onze expertise op het gebied van sociale return in het sociale domein met de rijks­overheid (o.a. Dienst Justitiële Inrichtingen en Rijkswaterstaat), de provincies en met andere gemeenten, zoals in G4-verband met Den Haag, Rotterdam en Utrecht.

Bureau Social Return is nauw betrokken bij de uitvoering van opdrachten. Praktijk­ kennis en ervaring worden meegenomen in de advisering over sociaal opdracht­ gever­schap: welke ervaringen zijn er in het verleden opgedaan binnen de betreffende markt en met een vergelijk­ bare opdracht? Wat werkt wel en wat werkt niet?

Kennis van Amsterdam Bureau Social Return koppelt die opdracht­­nemers van de gemeente Amsterdam aan sociale opgaven in de stad. Denk aan opgaven rond werk, participatie, armoede, gezondheid, eenzaam­heid of onderwijs. Bureau Social Return kijkt naar de expertise, motivatie en de middelen van bedrijven. Door die te koppelen aan actuele sociale opgaven in de stad ontstaan er nieuwe samenwerkingen. We zoeken zoveel mogelijk naar een win-win-win situatie: het levert iets op voor de stad, het bedrijf en voor Amsterdammers. Bureau Social Return zorgt ervoor dat de Opd ra ch

t

s ver e g

  31

impact die beoogd wordt aansluit bij de gemeentelijke beleidsdoelen.

Sociale makelaar Bureau Social Return heeft zijn focus de afgelopen jaren verbreed. We zijn bijvoorbeeld sparringpartner voor het programma Bruggen en Kademuren. Daar­bij gaat het om de vraag: hoe kan dit programma nog meer maatschappelijke impact maken en hoe kan de rol als sociaal opdrachtgever optimaal ingevuld worden? We maken ook sociale afspraken met andere relaties van de gemeente Amsterdam. Het gaat om organisaties die wel actief zijn in de stad, maar geen inkoopcontract hebben. Denk aan grondontwikkelaars, exploitanten en verbonden partijen. Ook ondersteunt Bureau Social Return buitenlandse bedrijven die zich in Amsterdam vestigen en iets willen doen in het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Het doel is om met bedrijven die in Amsterdam zijn gevestigd of zich gaan vestigen in gesprek te gaan over sociale impact. Dit doen we in samenwerking met Amsterdam Inbusiness, het foreign investment agency van de gemeente Amsterdam.

Programma Bruggen en Kademuren Het programma Bruggen en Kademuren heeft een flinke opdracht: circa 829 verkeersbruggen en circa 205 kilo­meter kademuren onder­ zoeken, veilig houden en waar nodig vernieuwen. Deze opdracht gaat gepaard met flinke investeringen. Daarom wil het programma iets teruggeven aan de stad. Hoe gaat dat concreet? Bureau Social Return en het programma Bruggen en Kademuren trekken samen op om sociale meerwaarde te creëren voor de stad en de Amsterdammers. Dat gebeurt zowel via inkooprelaties als door zelf het goede voorbeeld te geven. De focus ligt bij kwetsbare groepen. Er is een platform opgericht: PBK Academy. Hier bundelen we de krachten en zoeken we de verbinding met onze relaties en partners in de stad. Deze aanpak is uniek, omdat het verder gaat dan de traditionele aanpak waarbij sociale impact alleen via contractuele afspraken wordt gerealiseerd. In de PBK Academy zorgt de opdrachtgever ook zelf voor een deel van de sociale impact. We vragen dus niet alleen wat van de stad, maar geven als gemeentelijke organisatie zelf ook het goede voorbeeld.

Opd ra ch

t

s ver e g

  33

4. Sociale impact: wat zijn de mogelijkheden in Amsterdam? Pantar

Amsterdamse sociale firma’s

Pantar is het sociale werkleerbedrijf voor Amsterdam en Diemen waar ruim 3.000 medewerkers verschillende werk­ zaam­heden uitvoeren. Pantar biedt een scala aan diensten op vele gebieden, zoals onderhoud en schoonmaak, parkeerbeheer, digitalisering, postbezorging, verpakken van spullen, interieurbeplanting, transport en logistiek, verkeersregelaars, groen­ onderhoud en reiniging van de openbare ruimte. Kijk verder op www.pantar.nl.

Dat je in Amsterdam sociaal kunt onder­ nemen, bewijzen circa 67 erkende sociale firma’s in de stad. Erkende Amsterdamse sociale firma’s zijn bedrijven die zich richten op zowel bedrijfseconomische continuïteit als op het creëren van werkplekken en dagbesteding voor Amsterdammers met een afstand tot de arbeidsmarkt en zijn gevestigd in Amsterdam. Minimaal 30% van de medewerkers heeft een afstand tot de arbeidsmarkt. Amsterdamse sociale firma’s halen minstens 50% van de totale inkomsten uit de verkoop van producten en diensten. Amsterdamse sociale firma’s leveren diensten in tal van sectoren: facilitair zoals schoonmaak, catering en logistiek; administratief en personeel, communicatiediensten als media, ICT en evenementen. Kijk verder op: www.socialezaken.info/nl/gemeente.

Het Werkgevers Servicepunt GrootAmsterdam creëert werk voor werk­ zoekenden die moeilijk aan een baan kunnen komen. Denk aan jongeren, 50-plussers, statushouders en mensen met een arbeidsbeperking. Het service­ punt werkt hierbij samen met werk­ gevers. Het Werkgevers Service­punt Groot-Amsterdam is een samenwerkings­ verband tussen het UWV Werkbedrijf, Pantar en de gemeenten Amsterdam en Diemen. Kijk verder op www.wspgrootamsterdam.nl.

Sociale ondernemingen Bij een sociale onderneming bestaat minimaal 30% van het personeelsbestand uit mensen met een afstand tot de arbeids­markt. De gemeente stimuleert sociaal inkopen bij Pantar en bij Amsterdamse sociale firma’s. Denk bijvoor­beeld aan een bedrijfsuitje in een restaurant gerund door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, de inzet van schoonmaakmedewerkers met een auditieve beperking, of de inkoop van relatiegeschenken of bloemen. Kijk op: www.socialezaken.info/nl/gemeente.

t

Opd ra ch

Werkgevers Servicepunt Groot-Amsterdam

s ver e g

  35

Hier staan producten en diensten van sociale firma’s die erkend zijn door de gemeente Amsterdam.

www.maex.nl/amsterdam ), Studiezalen of diverse stichtingen/non-profit instanties die zich primair inzetten voor kwetsbare Amsterdammers.

Alternatieve Invullingen

De opdrachtnemer dient tijdig en vooraf een projectvoorstel (SMART) in bij een adviseur van BSR ter goedkeuring. Na goedkeuring kan de alternatieve invulling van start gaan. Een eventuele subsidierelatie vanuit de gemeente Amsterdam mag niet parallel lopen met de social return invulling.

Er zijn ook alternatieve invullingen mogelijk. Bureau Social Return adviseert en denkt hierover mee. Het gaat hier om een maatwerkinvulling op verzoek van de opdrachtnemer ten behoeve van Amsterdamse sociale opgaven zoals armoedebestrijding, participatie, sociale cohesie en ondersteuning van erkende Amsterdamse sociale firma’s. Zo valt te denken aan een voorschakeltraject, het geven van workshops of een extra project buiten de opdracht waar geen vergoeding tegenover staat. Dit door gebruik te maken van platforms als De Talentmakelaar (Blik op Talent, www.blikoptalent.nl ), MAEX (zie

Amsterdams Powercertificaat Lukt het niet om een social return zelf in te vullen? Of staat er nog een relatief klein restsaldo open na afronding van de opdracht? Dan is het mogelijk een Amsterdams Powercertificaat te kopen van Everyday Heroes. Met een

Sociaal Werkkoepel De Sociaal Werkkoepel is een netwerk­ organisatie voor bedrijven, sociale firma’s, maatschappelijke organisaties en de gemeente. Ze werken samen om Amsterdammers met een arbeids­ beperking passend en duurzaam werk te bieden. De gemeente is verantwoordelijk voor het plaatsen van mensen met een arbeidsbeperking die niet zelfstandig het minimumloon kunnen verdienen. De Sociaal Werkkoepel faciliteert en ondersteunt daarbij.

Vrijwilligers Centrale Amsterdam De Vrijwilligers Centrale Amsterdam is het expertisecentrum voor vrijwilligers in Amsterdam. De vrijwilligerscentrale

bemiddelt mensen naar zinvol en leuk vrijwilligerswerk in de stad. Jaarlijks zijn er twee bijeen­komsten waarin maatschappelijke organisaties en bedrijven elkaar kunnen ontmoeten tijdens speeddate-sessies. Op basis van concrete hulp­vragen vanuit maat­ schappelijke organisaties komen er matches tot stand. Kijk verder op: www.vca.nu.

Bureau Social Return • Adviseert bedrijven over sociale activiteiten die zij kunnen ondernemen in de stad. • Helpt bedrijven een inclusief personeelsbeleid op te zetten. • Deelt expertise over social return, maatschappelijk verantwoord ondernemen en sociaal inkopen. • Verbindt bedrijven aan het sociale netwerk in Amsterdam. • Brengt successen onder de aandacht van andere bedrijven.

t

Opd ra ch

Amsterdams Powercertificaat maak je een baan voor een Amsterdammer mogelijk. Kijk verder op: www.everydayheroes.com/ amsterdam-sroi.

s ver e g

  37

Begrippenlijst Amsterdamse sociale firma's Erkende Amsterdamse sociale firma's richten zich op zowel bedrijfs­ economische continuïteit of winst­ gevendheid als op het creëren van plekken voor arbeidsmatige dag­ besteding of werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Daarbij geldt: • 50% van de totale inkomsten komt voort uit de verkoop van producten en diensten, niet zijnde dagbestedings­ activiteiten. • 30-40% van de medewerkers heeft een afstand tot de arbeidsmarkt. • De sociale firma is gevestigd in Amsterdam

verschillende contracten) voor duurzame sociale impact in de stad Amsterdam.

Beroepsbegeleidende Leerweg Een middelbare beroepsopleiding in de vorm van werkend leren bij een erkend leerbedrijf. De leerling/werknemer is in loondienst bij een werkgever: het leer­bedrijf. De leerling ontvangt loon conform de cao en gaat een dag per week naar school.

Doelgroepregister Is een landelijk register, waarin alle mensen staan die vallen onder de banenafspraak. Waaronder de regelingen Wajong- en WSW-indicatie, WIW- en ID-banen, schoolverlaters van voortgezet speciaal onderwijs (VSO) en praktijkonderwijs (pro), en mensen uit de doelgroep van de Participatiewet die niet het wettelijk minimumloon kunnen verdienen.

Beroeps Opleidende Leerweg Een vorm van middelbaar beroeps­ onderwijs waarbij de leerling grotendeels op school zit. Tijdens de opleiding doet de leerling praktijkervaring op door stage te lopen bij een erkend leerbedrijf. De stage beslaat minimaal 20% van de opleiding. Code Sociale Ondernemingen Deze code biedt erkenning van sociaal ondernemers: impact first staat voorop. Convenant Een samenwerkingsafspraak met Bureau Social Return voor social return op maat. In een convenant worden afspraken gemaakt over het bundelen van meer­ dere social return-verplichtingen (op 38  Leidraad

Doelgroep social return Een persoon behoort tot de doelgroep social return wanneer hij minimaal drie maanden werkloos is en staat ingeschreven bij het UWV Werkbedrijf, de gemeente of een vergelijkbare instantie (Participatiewet, WW-, WSW-, WGA-/ WIA-/WAO-, Wajong- of NUG-regeling). Afhankelijk van actuele ontwikkelingen kunnen in overleg ook andere groepen als doelgroep worden opgenomen. Denk hierbij aan voortijdig school­verlaters, statushouders en mbo-studenten niveau 1 en 2.

UWV beheert dit register. Met de gegevens uit het doelgroepenregister kan het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid controleren of werkgevers de afgesproken banen creëren voor mensen met een arbeidsbeperking. Duurzame reguliere arbeidsplek Een persoon is volwaardig en duurzaam aan het werk op basis van een arbeids­ overeenkomst van minimaal zes maanden voor ten minste 0,5 fte, waardoor diegene uitkeringsonafhankelijk is geworden. Voor kandidaten die in het

NUG NUG staat voor niet-­uitkeringsgerechtigd. Dit is een persoon die jonger is dan de pensioengerechtigde leeftijd en als werkloze werkzoekende staat ingeschreven bij het UWV Werk­bedrijf, de gemeente of een vergelijkbare instantie. Prestatieladder Sociaal Ondernemen De Prestatieladder Sociaal Ondernemen (PSO) is een wetenschappelijk onder­bouwd meet- en registratie-instrument en tevens een kwaliteitskeurmerk van TNO. Het geeft inzicht in de mate waar­in organisaties meer dan gemiddeld sociaal ondernemen, gericht op de arbeids­participatie van kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt. Iedere onderneming die gevestigd is of opdrachten vervuld voor of in de gemeente Amsterdam kan een erkende sociale firma worden. Dit door zich aan te melden en aan de criteria van de gemeente te voldoen. Ondernemers die in het bezit van PSO 30 of erkenning Code Sociaal Ondernemen zijn direct een erkende Amsterdamse sociale onderneming op voorwaarde dat het gericht is op de arbeidsparticipatie van de kwetsbare Amsterdammer. Sociaal opdrachtgeverschap Duurzaam en rechtvaardig gedrag van de aanbestedende overheid, gericht op het realiseren van positieve sociaal maatschappelijke impact voor de samen­leving, de opdrachtnemer en de opdrachtgever.

Sociale impact Het toevoegen van sociale waarde voor Amsterdammers in een kwetsbare situatie op het gebied van werk, participatie, armoede, gezondheid, eenzaamheid of onderwijs. Social Return Social Return is een instrument voor opdracht­gevers om sociale doel­ stellingen te realiseren met inkoop- en aanbestedingen. Met als doel dat de (overheids)investering ook sociaal rendement oplevert. Tijdens de uitvoering van een ‘reguliere’ opdracht creëert de opdrachtnemer werk­­gelegen­heid en/of stimuleert arbeids­participatie op de opdracht voor kandidaten behorende tot de doelgroep Social Return. Sociale onderneming Sociaal ondernemers zoeken innovatieve oplossingen voor maatschappelijke uit­ dagingen. De maatschappelijke missie staat bij hen voorop (impact first!). Net als gewone bedrijven leveren sociale ondernemingen producten of diensten. Maar geld verdienen is geen hoofd­doel, het is vooral een middel om de wereld een beetje beter te maken. Zie ook: www.social-enterprise.nl/ oversociaal-ondernemen/ code-socialeondernemingen. Bureau Social Return inventariseert bij het geven van advies welke mogelijkheden er zijn om sociale ondernemingen te betrekken bij de toepassing van social return en sociaal inkopen. Statushouder Een vluchteling/asielzoeker met een voor­lopige of voorwaardelijke verblijfs­ vergunning.

t

Opd ra ch

doel­groepen­register staan, wordt een duurzame arbeids­plek geboden op basis van de beoordeling arbeidsvermogen (UWV) voor zowel het aantal uur per week als de duur van de arbeidsovereenkomst.

s ver e g

  39

Voorschakeltraject Een voorbereidend leerwerktraject voor uitkeringsgerechtigden dat leidt naar een reguliere werkplek. Het traject bevat een duidelijk opleidingscomponent. Voortijdig schoolverlater Dit zijn jongeren tot 23 jaar die het onder­ wijs verlaten zonder startkwalificatie (een diploma op minimaal havo-, vwo- of mbo2-niveau). Hieronder vallen ook leerlingen tot 23 jaar die langer dan een maand zonder reden van school wegblijven.

Foto: Manpower