175.24 Motie Havelaar c.s. een aangetekende en begrijpelijke spijtoptantenbrief

Motie Datum raadsvergadering Ingekomen onder nummer Status Onderwerp

29 mei 2024 175 Status Motie van de leden Havelaar, Koyuncu en Van Berkel inzake een aangetekende en begrijpelijke spijtoptantenbrief erfpacht

Aan de gemeenteraad De Raad, Gehoord de beraadslagingen over de raadsinformatiebrief erfpachtontwikkelingen i en het onderzoek van Delta Marktonderzoek in opdracht van de gemeente over de Spijtoptantenregeling Eeuwigdurende Erfpacht ii, Constaterende dat - de ACM in 2021 concludeerde dat de gemeente erfpachters mogelijk onrechtmatig heeft geïnformeerd over de overstapregeling eeuwigdurende erfpacht, dat met name de hefboomwerking in de kosten niet duidelijk was en de ACM er bij de gemeente op aan drong dit te herstellen voor spijtoptanten; iii - het college daarop in 2023 een spijtoptantenregeling heeft uitgevoerd; - Delta Marktonderzoek vaststelt dat 40% van de doelgroep geen kennis heeft genomen van de spijtoptantenregeling iv. De raadsinformatiebrief noemt dit als belangrijkste tekortkoming; v - Delta Marktonderzoek vaststelt dat van de 60% van de doelgroep die wel kennis heeft genomen van de spijtoptantenregeling een minderheid de informatie duidelijk vond en slechts 1 op de 3 de hefboomwerking goed heeft begrepen; vi - door deze tekortkomingen voor 80% van de doelgroep (!) de hefboomwerking niet duidelijk was (100% - 60% x 1/3).

Overwegende dat - het beleid van de gemeente is om brieven over canonherziening erfpacht aangetekend te versturen ten einde brieven rechtsgevolg door ontvangst te geven; vii - de gemeenteraad in 2019 met ruime meerderheid een motie heeft aangenomen om erfpachters goed per brief te informeren over de gevolgen van de overstap op basis van de werkelijke kosten per individuele woning (WOZ-waarde x BSQ-buurtstraatquote); viii - Berenschot in 2021 constateerde dat de consumentenbescherming verbeterd moet worden;ix

Gemeente Amsterdam

Status Pagina 2 van 1

-

-

-

de gemeenteraad in 2022 consumentenbescherming als uitgangspunt heeft gekozen voor het erfpachtbeleid; x het Ministerie van Binnenlandse Zaken in 2024 heeft vastgelegd in haar nieuwe Handreiking Erfpachtbepalingen voor gemeentelijke erfpacht dat erfpachters goed en begrijpelijk dienen te worden geïnformeerd over hun rechten en verplichtingen met betrekking tot erfpacht; xi de gemeente door middel van haar WOZ-waarde x BSQ-buurtstraatquote rekenmethode per woning over de informatie beschikt wat overstappen kost onder de spijtoptantenregeling en ná de spijtoptantenregeling; het college de door de ACM geconstateerde gebreken onvoldoende heeft hersteld.

Verzoekt het college van burgemeester en wethouders 1. Een aangetekende brief te sturen aan erfpachters die nog niet zijn overgestapt en in die brief voor erfpachters voor hun eigen woning inzichtelijk te maken de precieze kosten van overstappen volgens de spijtoptantenregeling versus de precieze kosten van overstappen als geen gebruik wordt gemaakt van de spijtoptantenregeling; 2. De concept-brief vooraf te testen op de doelgroep en ter kennisname te sturen aan de gemeenteraad; 3. De gemeenteraad over het herstel te informeren.

Indiener(s), R. Havelaar (CDA) S. Koyuncu (Denk) C. van Berkel (JA21)

i

College B&W, Raadsinformatiebrief erfpachtontwikkelingen met de stand van zaken per 1 januari 2024, 20 februari 2024, https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/14105399/1. ii Delta Marktonderzoek, Spijtoptantenregeling Erfpacht Onderzoek onder Erfpachters - Rapport i.o.v. Gemeente Amsterdam, 19 juli 2023, https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/14105400/1.

Gemeente Amsterdam

Status Pagina 3 van 1

iii ACM, Brief ACM/21/051032 erfpachtstelsel en overstapregeling, 16 september 2021,

https://open.amsterdam/woo-zoeken/detail/08a583fa-586b-2177-6457-84316bdd33bb p.2: 'Hoewel de gemeente uitvoerig heeft geinformeerd over de overstapregeling en de voorwaarden die golden tot 8 januari 2020, was deze informatie voor een groep consumenten mogelijk niet duidelijk genoeg om het belang van het doen van een aanvraag onder de tijdelijke voorwaarden op waarde te schatten. Met name het effect van de hefboom in de methode om overstapkosten en canon te bereken was niet duidelijk. Het betreft hier informatie die mogelijk essentieel was (...) Er zijn dan ook mogelijk aanknopingspunten voor de conclusie dat sprake was van een misleidende omissie of handelen in strijd met de vereisten van professionele toewijding (art.6:193d en/of 6:193b BW).(...) Met het gesprek van afgelopen vrijdag en deze brief dringt de ACM er bij de gemeente op aan om alsnog een oplossing te bieden aan spijtoptanten die niet tijdig een aanvraag hebben gedaan.'. iv Delta Marktonderzoek, p.7: 'Van erfpachters, die ervoor in aanmerking komen, zijn (...) zo'n zes op de tien bekend met de spijtoptantenregeling'. v Raadsinformatiebrief, p.5: 'Conclusies die eruit springen: 40% van de ondervraagden wist niet af van de Spijtoptantenregeling'.

vi Delta Marktonderzoek, p.7: 'Een minderheid vindt de informatie duidelijk.(...) Van de erfpachters die de bijlage over de hefboomwerking hebben gelezen, vindt een minderheid de informatie over de hefboomwerking duidelijk. Slechts zo’n 1 op de 3 de hefboomwerking goed begrepen.'. vii Gemeente, Werkinstructie 17a Canonherziening Einde Tijdvak, 22 februari 2013, p.9: 'Ontvangsttheorie: Deze (algemeen juridische) theorie komt erop neer dat een brief van de gemeente de erfpachter moet hebben bereikt, om werking te hebben. Met andere woorden: een brief heeft pas rechtsgevolg door de ontvangst (dus niet het verzenden) ervan. Dit betekent niet dat de erfpachter ook daadwerkelijk van de brief kennis moet hebben genomen, maar er kennis van had kunnen nemen, dus op het moment dat de brief in de brievenbus valt. Dit kun je controleren door een brief aangetekend te versturen, met bericht van ontvangst. (...) Mocht hij dat niet op tijd doen dan sturen we een rappelbrief en deze rappelbrief wordt wel aangetekend verzonden. NB: Als je een brief aangetekend verstuurd en deze wordt na een tijd weer retour afzender gestuurd (omdat deze bijvoorbeeld niet is afgehaald), dan verstuur je nogmaals de brief aangetekend en gelijktijdig per normale post (dus niet aangetekend).'.

viii Motie 208.19 van de leden Boomsma, Naoum Néhmé, Van Dantzig, Kiliç, Bloemberg-Issa en De Heer inzake de communicatieplanning erfpacht eerste helft 2019 (stuur erfpachters een brief), 14 februari 2019, https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/7372535/1, p.1: ' − de gemeente beschikt over zowel de WOZ-waarden als de BSQ’s van woningen op erfpacht en andere relevante gegevens; − de beste manier om mensen te informeren is middels een persoonlijke brief die hun eigen situatie en keuzes zo goed en overzichtelijk mogelijk schetst. Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: Uiterlijk vanaf mei 2019 alle erfpachters een persoonlijke brief te sturen die op grond van de bij de gemeente bekende gegevens zo goed, helder en overzichtelijk mogelijk weergeeft wat de keuzes en kosten zijn van overstappen nu, en na 1 januari 2020.'. ix Berenschot, Erfpacht in Amsterdam: een Gordiaanse knoop Consumentenbescherming vanuit het oogpunt van goed bestuur, 1 juni 2021, https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/10207636/1, p.7: 'Het is duidelijk dat de consumentenbescherming onder druk staat en verbeterd moet worden.'. x Amendement 177 van het lid De Jager inzake aanbevelingen ten aanzien van erfpacht, 16 februari 2022, https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/11271540/1, p.1: ' In te stemmen met de aanbevelingen: 1.

om consumentenbescherming nadrukkelijk als één van de uitgangspunten te nemen voor het (actieve) grondbeleid van de gemeente Amsterdam met gebruikmaking van erfpacht'. xi Ministerie van Binnenlandse Zaken, Handreiking Algemene Erfpachtbepalingen voor gemeentelijke erfpacht bij particuliere woonbestemmingen, april 2024, https://www.volkshuisvestingnederland.nl/documenten/publicaties/2024/05/22/handreiking-erfpacht p.12: 'Effectieve communicatie is essentieel bij het beheren van erfpachtcontracten. Erfpachters (...) dienen goed geïnformeerd te worden over hun rechten en verplichtingen met betrekking tot erfpacht.' en p.18: 'Het erfpachtrecht moet duidelijk aan de erfpachter worden uitgelegd, onder andere door de gemeente en ketenpartners.'.