- 17 Grondzaken (31) 3. Advies Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (CRK) 1

Commissie Ruimtelijke Kwaliteit De Schoonheid van Amsterdam

Foodcenter CWM-2019-008346 Zaaknummer:

CWM-2019-008346

advies CWM welstand - CWM-2019-008346-001 - Welstandscriteria Stedebouwkundig Plan Behandeld: 15-01-2020 door CWM Commissie II B

Aanleiding Het beeldkwaliteitplan voor zowel het bedrijventerrein als het woondeel zijn verder uitgewerkt. In reactie op de beoordeling van 18 augustus jl. is het beeldkwaliteitplan voor het bedrijvendeel aangepast. De commissie neemt daarnaast kennis van het beeldkwaliteitplan voor het woondeel, dat eerder behandeld is in de Integrale Commissie van de CRK. Beide documenten worden bestuurlijk vastgesteld en schetsen het beoogde eindbeeld. De monumentale Markthal neemt een centrale positie in als verbindingselement tussen bedrijvendeel en het woondeel. De herbestemming van de Centrale Markthal is niet opgenomen in de beeldkwaliteitplannen. Dit vergt maatwerk, waarbij cultuurhistorische aspecten richtinggevend moeten zijn bij de herbestemmingsopgave. Bedrijventerrein Het beeldkwaliteitplan geeft inzicht in de beoogde beeldkwaliteit voor de bebouwing op het terrein. Het vormt in een volgend stadium een toetsingskader voor de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit en een sturingsdocument voor de coördinerend architect die de kwaliteit bewaakt namens de ontwikkelende partijen. De bedrijfsbebouwing heeft en behoudt het karakter en uitstraling van een bedrijventerrein. Als uitgangspunt is genomen dat de verschillende grootschalige en kleinschalige bedrijven worden ondergebracht in vier afzonderlijke nieuwbouwvolumes met elk een eenduidige vormgeving en materialisering.

Het bedrijvendeel blijft een afgesloten enclave binnen het stedelijk weefsel. Woondeel Op het vrijgespeelde zuidelijk veld is een stedebouwkundige invulling gemaakt voor de toekomstige woonlocatie. Twee stevige stedelijke wanden zomen binnengebieden af die gevuld zijn met kleinschaliger volumes (palazzino's) op een deels openbaar en deels collectief ingericht binnenterrein. Verbindingen en zichtlijnen vloeien voort uit het omliggend stedelijk weefsel. Inhoudelijke reactie Bedrijvendeel De Centrale Markthal blijft een groot aandachtspunt in de verdere ontwikkeling en inrichting van het gebied. Als verbindingselement en als rijksmonument in het hart van het gebied moet deze voldoende (openbare) ruimte om zich heen hebben om volwaardig tot expressie te kunnen komen. De entreeluifel bij de bezoekersingang van het bedrijvendeel en de hekwerken aan de zuidzijde zijn daarvoor essentieel. Zij zijn dicht op de monumentale gevel gepositioneerd en vormen daardoor mede een concurrerend element in het beeld. Gevraagd wordt de richtlijnen in het BKP zodanig aan te passen dat de monumentale waarde van de Markthal beter wordt gerespecteerd. Verder is met de aanpassingen grotendeels tegemoet gekomen aan de opmerkingen. De ritmering en de beperking van de bouwhoogte van het lange blok (B1) aan de oostzijde draagt bij aan het verzachten van de lange gevelwand.

De commissie verzoekt om de ritmering ook aan de bedrijvenkant (expeditiestraat) toe te passen, zodat ook hier een geleding in de lange gevelwand ontstaat. Aan de westzijde van het bedrijvendeel is de

bebouwingsenvelop gewijzigd. Het deel dat direct grenst aan de Markthal valt nu buiten de ontwikkeling. Ten aanzien van de perforatiegraad in de percentage open ¿ gesloten verhouding van de gevel van de nieuwbouw merkt de commissie op dat het BKP te weinig sturing geeft op het gewenste beeld. Een langgerekt raam van beperkte hoogte is namelijk mogelijk en dat levert niet de gewenste beeldkwaliteit. Ook vraagt de commissie aandacht voor de omheining rondom het bedrijvendeel. Het grillig verloop van het hekwerk in combinatie met de nog beperkte omschrijving van de beeldkwaliteit van de groene zomen geeft nog onvoldoende borging van het eindbeeld. Zowel de kwaliteit als het onderhoud moeten goed worden vastgelegd. Woningdeel Voor het woningdeel ligt er een kwetsbaarheid in de inrichting van het (semi-) openbare binnengebied. De kwaliteit van het groene karakter kan sterk onder druk komen te staan door de privatisering van de buitenruimte. Dit vergt precisie en een robuuste inrichting met heldere beheergrenzen en een beheerplan. Ook wordt geadviseerd een verkenning te maken naar de effecten van vergunningvrije activiteiten in het binnengebied. Het bieden van ruimte voor ophogingen aan de stedelijke wanden is naar het oordeel van de commissie mogelijk, mits de voorgestelde setback van 2,5 meter dan ook wordt gevrijwaard van uitkragende elementen, zoals balkons.

Voor de specials ligt er een uitgelezen kans om een narratieve referentie te maken naar de cultuurhistorie van het gebied. Daarmee zouden de architectonische invullingen kunnen verwijzen naar locatiespecifieke kenmerken en zich daarmee verankeren in het gebied. Ook de materialisering en kleur zou meer relatie kunnen aangaan met die van de Centrale Markthal of zich juist kunnen verzelfstandigen van de omliggende bebouwing. Aanbeveling De hellingbaan naar het parkeerdek tussen het bedrijfsgebouw (B1) en het gecombineerde gebouw (S3) is nog niet goed opgelost. Onder verwijzing naar het advies van de Integrale Commissie wordt verzocht dit onderdeel van het plan te verbeteren. advies CWM welstand - CWM-2019-008346-001 - Welstandscriteria Nieuwbouw Behandeld: 28-08-2019 door CWM Commissie II B

Aanleiding De bestaande opstallen op het Foodcenter worden gesloopt en herschikt. Door een efficiëntere invulling op een kleiner deel aan de noordzijde van het terrein, wordt de zuidzijde vrijgespeeld voor toekomstige woningbouw. De monumentale Markthal neemt een centrale positie in als verbindingselement tussen bedrijvendeel en het woondeel. Voor de kwaliteitsborging van deze ontwikkeling zijn een beeldkwaliteitplan en bouwenveloppen opgesteld. De documenten worden bestuurlijk vastgesteld en schetsen het beoogde eindbeeld voor het bedrijvendeel. Beeldkwaliteitplan Het beeldkwaliteitplan geeft inzicht in de beoogde beeldkwaliteit voor de bebouwing en de omzoming van het terrein. Het vormt een toetsingskader voor de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit en een sturingsdocument voor de coördinerend architect die de kwaliteit bewaakt namens de ontwikkelende partij. De bedrijfsbebouwing heeft en behoudt het karakter en uitstraling van een bedrijventerrein. Als uitgangspunt is genomen dat de verschillende grootschalige en kleinschalige bedrijven worden ondergebracht in vier afzonderlijke nieuwbouwvolumes met elk een eenduidige vormgeving en materialisering.

Inhoudelijke reactie op het beeldkwaliteitplan De commissie merkt op dat er een discrepantie zit tussen de maximale hoogte van de bouwvolumes (bouwenvelop) en de gepresenteerde beelden voor de massa's en de gevelopbouw van de bedrijfsgebouwen (beeldkwaliteit). De bouwenveloppen definiëren een maximale hoogte van 18 meter en de schetsen laten een gevelopbouw zien van circa 9 meter. Dat maakt het eindbeeld van de beoogde opbouw (plint, middendeel en top) diffuus. De commissie verzoekt om dat te verduidelijken en zo mogelijk aan te scherpen. Het BKP is nu onvoldoende scherp geformuleerd om het ontwerp van een dergelijk groot bouwvolume te sturen. Bijvoorbeeld: 'zo veel mogelijk daglichtopeningen' biedt in de loop van het proces onvoldoende

sturingsmechanisme. De monumentale markthal komt als centraal verbindend element tussen de twee plandelen nog onvoldoende tot uitdrukking. Alleen de voorgevel van de markthal lijkt de verbinding te maken met het woondeel, waarbij het beeld wordt bepaald door onder meer hekwerken en parkeerplekken. Het mogelijk maken van een 18 meter hoog bouwvolume tussen de centrale markthal en de koeltoren draagt niet bij aan het afleesbaar houden van deze beeldbepalende gebouwen als accenten in het gebied. Daar moet bouwenvelop of BKP een instrument bieden om de bestaande gebouwen blijvend het beeld te laten bepalen. Een zorgpunt is de kwaliteit van de buitenzijde van het bedrijvendeel. De vraag is hoe deze buitenrand zich zal presenteren naar de omgeving. Het beeldkwaliteitplan gaat uit van hoge en lange doorlopende wanden, afgewisseld met geluidschermen en standaardhekken afgezoomd met begroeiing. Gepleit wordt om de beeldkwaliteit van buitenrand verder uit te werken, waarbij wordt ingezet op een samenhangend en aantrekkelijk totaalbeeld. Zeker op plaatsen waar de hekken direct op openbaar gebied aansluiten is een hoger ambitieniveau noodzakelijk. Daar waar mogelijk openbare routes langs de achterzijden van gebouwen komen, vraagt de commissie zich af of deze voldoende ruimte krijgen en of de bebouwing voldoende uitstraling heeft.

Aanbevelingen - De commissie adviseert de inhoudelijke beeldkwaliteitseisen en uitgangspunten voor herbestemming voor de centrale markthal geheel uit het beeldkwaliteitplan te schrappen. Dit gebouw geniet bescherming als rijksmonument. Voor monumenten is maatwerk nodig. Het vaststellen van (publiekrechtelijke) kaders kan frictie opleveren met de toekomstige ontwerpopgave en het proces daarmee ondermijnen; - De centrale markthal vormt het hart van het plangebied en is gebaat bij een eenduidig ingericht en vrijgespeeld maaiveld rondom het gebouw. Daarbij is de continuïteit van de inrichting direct rondom het gebouw, aan woon- én bedrijvendeel, heel belangrijk. De voorruimte is nu ingericht als knoop met een poort c.q. entree met hekken, parkeerplaatsen, e.d.; dit leidt mogelijk tot een onwenselijke verrommeling van het voorterrein en ondermijnt daarmee de expressie van de Markthal. Het mogelijk maken van hoge bebouwing (blok B3) op korte afstand van de noordgevel is eveneens kwetsbaar voor de expressie van het monument; - De geschiedenis van de ontwikkeling van het Foodcenter wordt node gemist. Aanbevolen wordt om een cultuurhistorische passage toe te voegen als context voor de transformatie; - In de bouwenvelop voor bedrijfsgebouwen staat aangegeven dat, bovenop de maximale hoogte, toegangsopbouwen ter ontsluiting van het parkeerdek kunnen worden toegevoegd.

Aangezien de wens is uitgesproken om het parkeerdek te voorzien van een pergolaconstructie waarin PV panelen zijn geïntegreerd, is onduidelijk hoe hoog de bebouwing uiteindelijk wordt; - De twee grootschalige blokken (B1 en B2) lopen over een grote lengte door. Als suggestie wordt meegegeven om de gevel meer te ritmeren, bijvoorbeeld door de trappenhuizen als onderbrekingen in te zetten, om daarmee schaal aan te brengen. Concluderend De commissie adviseert om scherpere randvoorwaarden te scheppen om de eindkwaliteit te borgen.