160622 Raadsinformatiebrief stand van zaken regeling voorrang voor beroepsgroepen.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 15 juni, 2022 Volkshuisvesting Wethouder Zita Pels Directie Wonen, Mirte Verouden, M.Verouden@amsterdam.nl

Onderwerp

Stand van zaken regeling voorrang huisvesting beroepsgroepen

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, De personeelstekorten in het Amsterdamse onderwijs, de zorg en bij de politie zijn groot. Leraren, zorgverleners en agenten zijn van groot belang voor de stad. De schaarste op de woningmarkt raakt ook deze beroepsgroepen zeer. Onderzoek in de sectoren onderwijs, zorg en politie toonde aan dat de woningschaarste in Amsterdam invloed heeft op de keuzes die werknemers maken om in de stad te gaan werken. In 2018 en 2019 is de gemeente daarom begonnen met een experiment voor het toewijzen van (jongeren)woningen voor beroepsgroepen in zorg en onderwijs. In navolging hiervan is per 1 januari 2020 een structurele voorrangsregeling van kracht gegaan. Het toewijzen van woningen aan de beroepsgroepen is één van de oplossingen, hiernaast wordt er door de sectoren en de gemeente ook breder gestuurd op de aanpak van personeelstekorten. Met deze brief informeert het college u over de voortgang van de regeling in 2021 en de laatste ontwikkelingen. De voorrangsregeling De beroepen die in aanmerking komen voor voorrang op de huurwoningenmarkt zijn werknemers binnen de politie, de zorgsector en het primair en voortgezet onderwijs. Het betreft degenen die in de uitvoering werkzaam zijn, in direct contact staan met patiënten en cliënten of voor de klas staan.

De regeling is ingericht voor de spoedzoekers, namelijk agenten, leraren en zorgmedewerkers die vanwege een tijdelijk huurcontract hun woning moeten verlaten, ver moeten reizen of inwonen bij anderen. Ook zijn in de regeling de functiegroepen afgebakend, een kandidaat moet bijvoorbeeld minimaal 28 uur werkzaam zijn en een vast dienstverband hebben. Kandidaten worden beoordeeld op volgorde van aanmelding, er wordt gematcht op passendheid in inkomen en huishoudgrootte. De tijd op de wachtlijst bij toewijzing wisselt hiermee per type kandidaat en is afhankelijk van beschikbaar passend woningaanbod en het aantal keer weigeren. Eerdere wijzigingen De raadsinformatiebrief ‘stand van zaken regeling voorrang voor beroepsgroepen’ van 15 april 2021 informeerde al over de resultaten in 2020 en de wijzigingen die gepland stonden. Met de inwerkingtreding van de wijzigingen van de Huisvestingsverordening per 1 januari 2022 is de politie als beroepsgroep toegevoegd en zijn er een aantal aanpassingen doorgevoerd om de regeling te verbeteren. Zo is het aantal keer dat een kandidaat een woning kan weigeren gemaximeerd tot drie keer. En ook is de geldigheid van de bemiddelingsstatus gemaximeerd tot

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 juni 2022 Pagina 2 van 7

1 jaar, met hierna een verlengingsoptie. Omdat een zorgvuldige beoordeling veel uitvoeringstijd kost, is geprobeerd de regeling efficiënter in te richten met een splitsing tussen de wachtlijst en de bemiddelingslijst. Vanaf 1 januari 2022 wordt er gewerkt met een kandidatenpool, dit is de zogenaamde wachtlijst. Inschrijvingsverzoeken op deze lijst worden geautomatiseerd verwerkt en kandidaten komen pas later op de bemiddelingslijst, waar de kandidaten zijn beoordeeld. Hierna volgt de directe bemiddeling voor het woningaanbod. Om de aanmelding compleet te maken moet altijd een verzoek tot toelating door de werkgever aangeleverd worden. Als laatste aanpassing is per 1 januari 2022 een verruiming van de regeling voor kandidaten die doorstromen uit de sociale huursector ingevoerd. Andere maatregelen in het terugdringen van de tekorten Voor het terugdringen van de personeelstekorten is voorrang voor woonruimte nooit de enige oplossing. Het tekort aan woonruimte is nadrukkelijk een van de problemen van de personeelstekorten naast zaken als beloning en het beschikbaar hebben van voldoende opgeleid personeel. Voorwaardelijk voor deelname aan de regeling is dan ook dat er een brede integrale aanpak is binnen de beroepssector, waarvoor in belangrijke mate de werkgevers zelf verantwoordelijk zijn.

Er wordt ook gekeken naar bijvoorbeeld arbeidsvoorwaarden, bereikbaarheidsproblemen en opleidings- en doorgroeimogelijkheden. Zo heeft onderwijs de aanpak van het lerarentekort en heeft de politie een integraal plan om de capaciteitstekorten aan te pakken. Voor de zorgsector is er het samenwerkingsverband Amsterdam Vitaal & Gezond waar partijen zoals gemeente Amsterdam, Zilveren Kruis en Sigra (koepelorganisatie van zorg- en welzijnsinstellingen) gezamenlijk werken aan o.a. een toekomstbestendige en duurzame zorg- en welzijnssector. De gemeente faciliteert via het Servicecentrum Onderwijs en Zorg de toegang tot woonruimte en bereikbaarheidsoplossingen. Bij het Servicecentrum wordt informatie gegeven over al deze mogelijkheden (https://www.amsterdam.nl/sociaaldomein/servicecentrum-onderwijs/). Op de website kunnen woningzoekenden van de aangewezen beroepssectoren via een checker nagaan of zij in aanmerking komen voor voorrang op woonruimte. Sinds begin 2021 verloopt het aanmelden voor de regeling via de website van de urgentiewijzer voor beroepsvoorrang (https://amsterdam.urgentiewijzer.nl/Landingpage.aspx). Ontwikkelingen woningaanbod Er zijn twee verschillende manieren om een wooncomplex aan te wijzen voor de beroepsgroepen regeling. 1) We maken bindende afspraken voor toewijzing aan beroepsgroepen gedurende de tijd dat de woning gereguleerd is door de gemeente (labelen).

Dit wordt vastgelegd in de Huisvestingsverordening in een lijst met gelabelde projecten. Het is een gemeentelijke verplichting bij afwijken van de 40-40-20 verdeling van sociaal- midden en duur bij particuliere transformatie (bij 80% middelduur of meer) om aan beroepsgroepen toe te wijzen. 2) We maken principeafspraken voor toewijzing aan beroepsgroepen, bijvoorbeeld alleen bij eerste verhuring. Dit zijn niet bindende afspraken, waarbij de verhuurder zelf aangeeft woningen beschikbaar te hebben voor specifieke beroepsgroepen. Hierna wordt gekeken

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 juni 2022 Pagina 3 van 7

of er een match kan worden gemaakt tussen kandidaten op de bemiddelingslijst en de verhuurder, in lijn met wat vastgelegd is in de Huisvestingsverordening. Daarnaast is er de mogelijkheid voor beleggers of ontwikkelaars om zelfstandig voorrang te verlenen aan beroepsgroepen. Dit gaat dan buiten de voorrangsregeling van de gemeente om. Zonder afspraken met de gemeente beoordelen ze dan zelf kandidaten, waarbij ze vaak aansluiten op de eisen zoals de gemeente die heeft vastgelegd in de gemeentelijke huisvestingsverordening. In 2021 was er een aantal (nieuwbouw)projecten die bewoners wierven met voorrang voor beroepsgroepen of sleutelberoepen. Zoals bijvoorbeeld in de Aker Nieuw-West waar Vesteda in bestaande bouw voorrang geeft aan ‘keyworkers’ of een nieuwbouwproject als ‘Juf Nienke’ waar men voorrang wilt verlenen aan onderwijzers, politie, onderwijs en brandweer. Het is positief dat ook deze partijen zich inzetten voor het huisvesten van de beroepsgroepen. De gemeente weet niet precies hoe deze partijen dit uitvoeren en heeft ook geen goed zicht op de aantallen die worden toegewezen aan de doelgroep. Er wordt waar mogelijk contact gelegd met deze verhuurders, maar niet alle partijen melden zich op voorhand. Vaak staat de inschrijving voor een nieuwbouwproject maar kort open en is het aanbod niet aantrekkelijk genoeg waarmee het niet lukt de doelgroep te interesseren.

In andere gevallen zoals bij de ontwikkeling van Oostenburg door Syntrus Achmea is de nieuwbouw ook onder de kandidaten op de gemeentelijke bemiddelingslijst gepromoot. Woningaanbod voorrangsregeling voor beroepsgroepen Voor de kandidaten die zich bij de gemeentelijke regeling hebben aangemeld, geldt dat de aanmelding zorgvuldig beoordeeld wordt. Voordeel voor de kandidaat is dat de regeling een bemiddeling betreft en niet een eenmalige aanmelding waarbij je als kandidaat ook kunt worden afgewezen. Ook komen de kandidaten van de gemeentelijke regeling in aanmerking voor socialeen middeldure huurwoningen van corporaties. Nadeel is dat er een wachtlijst is. Na twee jaar ervaring met de regeling blijkt het sociale huuraanbod het meest populair. Wat meespeelt is dat door de voorwaarden van de regeling met name starters op de woningmarkt in aanmerking komen. Meestal staan zij nog aan het begin van hun carrière en hebben zij een inkomen waarmee ze in aanmerking komen voor een sociale huurwoning. Het op peil houden van het woningaanbod voor de regeling is een continu proces. In 2021 was hierbij de inzet van corporaties het meest bepalend. Het inzetten op woningaanbod wordt gedaan langs een viertal lijnen:  Prestatieafspraken corporaties. Met corporaties zijn afspraken gemaakt over het woningaanbod in de samenwerkingsafspraken 2019-2023.

Dit gaat om 50-100 sociale huurwoningen en 50-100 middeldure huurwoningen per jaar.  Intentieverklaring IVBN (Vereniging van Institutionele Beleggers in Vastgoed, Nederland) en Vastgoed Belang. Met IVBN is afgesproken om 200 nieuwe middeldure huurwoningen aan te bieden en met Vastgoed Belang zijn afspraken gemaakt voor 100 sociale- en middeldure huurwoningen. Een aantal institutionele beleggers heeft in 2021 nieuwbouwwoningen aangeboden. Vesteda en Syntrus Achmea zijn hier voorbeelden van. Omdat dit niet centraal bijgehouden wordt, kan niet beoordeeld worden of hiermee wel of niet voldaan wordt aan de afspraken. Het aanbod

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief





Datum 15 juni 2022 Pagina 4 van 7

van leden van Vastgoed Belang blijft achter bij hetgeen afgesproken is. De regeling is gepromoot onder de leden van Vastgoed Belang, via de nieuwsbrief. De resultaten hiervan zijn erg mager. Hoe het aanbod van particuliere beleggers voor beroepsgroepen kan worden vergoot is onderwerp van bestuurlijk gesprek. Afspraken met niet-aangesloten beleggers/verhuurders Vanuit de markt is er interesse om woningen aan maatschappelijke beroepsgroepen toe te wijzen, ook bij leden die niet aangesloten zijn bij IVBN of Vastgoed Belang. Een deel van deze partijen doet dit zelfstandig. Verplicht labelen van woningen. Het verplicht labelen van individuele woningen binnen nieuwbouwprojecten gedurende de exploitatie. Hiervoor zijn nu twee projecten voor aangewezen in 2023 het gaat om een totaal van 179 woningen. Voor de ontwikkeling in het Hamerkwartier zullen 100 woningen worden gelabeld worden voor beroepsgroepen.

Aanvragen 2021 In 2021 zijn er 706 aanmeldingen geweest (531 vanuit de zorg en 175 vanuit het onderwijs) van kandidaten die in aanmerking willen komen voor bemiddeling naar woonruimte. In 2020 waren dat er 1.012. De lijst met aanmeldingen voor de regeling was in 2021 als volgt samengesteld:  217 kandidaten succesvol bemiddeld;  291 beoordeelde kandidaten op de wachtlijst  100 aanvragen in afwachting van beoordeling en toekenning;  285 kandidaten niet meer woningzoekend, of voldoen niet meer aan de criteria  397 afwijzingen waarvan 308 zorg en 89 onderwijs De afspraak is dat als er 500 mensen op de bemiddelingslijst staan (deze worden beoordeeld) deze vol is en de volgende kandidaten op de wachtlijst komen. De hoop was dat de regeling hierdoor minder arbeidsintensief zou zijn, echter zijn er in de nieuwe werkwijze met de via de urgentiewijzer waar je als kandidaat bekijkt of je voorrang kunt krijgen en waar je je kunt aanmelden ook veel onvolledige dossiers. Ook worden veel kandidaten afgewezen omdat ze niet de juiste functie of het contract hiervoor hebben om in aanmerking te komen. Op dit moment zijn de beoordelaars nog niet tot de 500 beoordeelde kandidaten gekomen voor de bemiddelingslijst. Toekenningen 2021 Gedurende het jaar 2021 hebben 217 kandidaten (183 zorgmedewerkers en 34 leraren) een woning geaccepteerd na succesvolle bemiddeling door de gemeente.

Hiermee zijn er in 2021 zijn 77 meer geaccepteerde woningen voor de beroepsgroepenregeling dan in 2020. In totaal zijn daarvoor 366 aanbiedingen geweest van 280 afzonderlijke adressen, een deel van de adressen wordt dus vaker aangeboden. Voor 66 adressen is geen geslaagde bemiddeling tot stand gekomen. Het verschil tussen het aantal aanmeldingen (531 vanuit de zorg en 175 vanuit het onderwijs) en het aantal toekenningen, en het aantal adressen waarvoor geen geslaagde bemiddeling tot stand komt, heeft verschillende redenen. Bijvoorbeeld kandidaten die toch niet voldoen aan de eisen van de voorrangsregeling en daardoor niet op de wachtlijst geplaatst worden, de eisen van de verhuurder gericht op passendheid, géén correcte gegevens of een weigering door de kandidaat.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 juni 2022 Pagina 5 van 7

Veel gehoorde weigeringsgronden zijn de huurhoogte, de woninggrootte, de aantrekkelijkheid van de woning of de buurt. De geringe interesse in het particuliere middeldure aanbod heeft te maken met de kwaliteit en de kosten (relatief kleine woningen, soms met hoge servicekosten en dienstenpakketten). Veel starters melden zich aan voor de regeling, zij hebben vaak minder financiële mogelijkheden. Op basis van de inkomens- en huishoudsamenstelling van de goedgekeurde kandidaten blijkt dat er meer behoefte is aan sociale huurwoningen en meerkamerwoningen. In 2021 is er 130 keer een woning geweigerd, de hoop is dat met het maximeren van het aantal weigeringen dit aantal zal teruglopen. De samenstelling van de geaccepteerde woningen van door de gemeente bemiddelde kandidaten is als volgt:

Geaccepteerde woningen Sociaal Middelduur Totaal corporaties 146 22 168 corporatie vrije ruimte 42 42 privaat/particulier 1 6 7* Totaal 189 28 217 *Dit is enkel het particuliere aanbod dat via de kandidatenlijst van de regeling loopt, in de praktijk zal er buiten de regeling om ook nog worden aangeboden met voorrang aan beroepsgroepen. In 2021 is opvallend dat corporaties meer dan de afgesproken 50-100 sociaal hebben aangeboden, ze hebben 168 sociale huurwoningen toegewezen, 42 woningen zijn in de eigen vrije ruimte aan voorrangskandidaten toegewezen. Het aanbod middeldure huur bleef met 22 woningen achter op de afspraken, corporaties en gemeente gaan hierover in gesprek. Verhouding Onderwijs en Zorg 2021 Wat opvalt in de vergelijking met 2020 is dat in 2021 minder onderwijskandidaten zijn aangemeld. Van de geaccepteerde aantallen gingen er 100 naar zorg en 40 naar onderwijs in 2020. In het afgelopen jaar (2021) zijn er 34 woningen aan onderwijzers toegewezen. Hiervoor zijn verschillende redenen te bedenken, in de eerste plaats is de beroepsgroep onderwijs kleiner dan de zorgsector maar het is wel zo dat er verhoudingsgewijs minder onderwijs aanmeldingen zijn. Het heeft waarschijnlijk ook te maken met het feit dat er relatief veel starters zijn aangemeld voor de regeling en dat de startsalarissen in de zorg gemiddeld lager zijn dan in het onderwijs.

Geaccepteerde woningen Onderwijs Zorg Totaal

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Sociaal 27 162 189

Middelduur 7 21 28

totaal 34 183 217

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 juni 2022 Pagina 6 van 7

2022 Per 1 januari 2022 is de beroepssector van de politie aan de voorrangsregeling toegevoegd. In de eerste drie maanden van 2022 zijn er 30 agenten aangemeld en heeft in april de eerste politieagent een woning toegewezen gekregen. Wat verder opvallend is, is het hoge aantal zorgaanmeldingen, in de eerste drie maanden van 2022 zijn er 135 aanmeldingen van respectievelijk zorg en 43 van onderwijs. Vervolg voorrangsregeling (wijzigingen Huisvestingsverordening) Jaarlijks wordt de gemeentelijke Huisvestingsverordening aangepast, ook de voorrangsregeling voor beroepsgroepen kan dan verbeterd worden. Voor de wijzigingen in 2023 zijn de volgende twee wijzigingen het meest bepalend;  Toewijzingsquotum per doelgroepsector Het toewijzingsquotum bij de regeling is bedoeld om de verhouding in het aantal toegewezen woningen per sector te borgen. Het quotum zal worden gebaseerd op de grootte van elke sector in de fte’s van de functies die in aanmerking komen voor de voorrang. Zo krijgt elke sector een meer passend aandeel woningen toegewezen. Dit is bijvoorbeeld gunstig voor de doelgroep van de politie, zij begonnen onderaan de wachtlijst in 2022. De verdeling die wordt voorgesteld voor het toewijzen in 2023 is 22% naar de beroepsgroep politie, 34% naar onderwijs en 44% naar de zorgsector. Deze proportionele verdeling wordt jaarlijks bepaald.

Het betreft een inspanningsverplichting en is afhankelijk van passendheid en aanmeldingen  Prioritering binnen de onderwijsdoelgroep Vanwege het alsmaar toenemende lerarentekort is de wens de regeling zo effectief mogelijk in te zetten. Er wordt daarom voorgesteld binnen de onderwijsdoelgroep een prioritering te maken waarbij kandidaten van basisscholen met een hoge schoolweging bij passende geschiktheid voor gaan op andere basisscholen. Na de kandidaten in het primair onderwijs volgen de kandidaten in het voorgezet onderwijs. Vervolg De voorstellen voor wijziging van de Huisvestingsverordening zullen naar verwachting in het najaar aan de raad worden voorgelegd. De inspraakperiode loopt na het vaststellen van de huisvestingsverordening van 20 juni tot en met 31 juli 2022. De nieuwe Huisvestingswet 2014 biedt verder mogelijkheden voor lokale voorrang voor koopwoningen. Deze wet ligt nog bij de Raad van State voor advies en er wordt nader onderzocht of deze koopvoorrang ook voor beroepsgroepen kan gelden. Mogelijk dat dit bij de volgende jaarlijkse ronde wijzigingen voor de huisvestingsverordening aan de orde komt. Evaluatie regeling Bij de Voorjaarsnota 2021 is afgesproken om de inzet op de regeling te beperken. De hoop is dat de het systeem van de urgentiewijzer soepeler zal werken en dat er na de 500 bemiddelde kandidaten minder capaciteitsdruk is.

Er wordt verder continu gekeken naar verbetering van de communicatie om de juiste verwachtingen te creëren bij de sectoren en de kandidaten. Nu de regeling ruim twee jaar regulier loopt en er veel ontwikkelingen zijn is een evaluatie nodig. Er zijn zonder de pilot meegerekend in twee jaar tijd 357 woningzoekenden uit de beroepsgroepen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 juni 2022 Pagina 7 van 7

aan een woning geholpen. Een nadelig gevolg van voorrang voor een bepaalde groep is dat de kansen voor andere groepen juist afnemen. De hoofdvraag van het evaluatieonderzoek zal dan ook gaan over de doelmatigheid van de regeling. Zo kan bijvoorbeeld onderzocht worden of oudkandidaten die met voorrang een woning hebben gekregen nog steeds werkzaam zijn in de sector. Aan nieuwe kandidaten kan gevraagd worden in hoeverre dit hun motivatie beïnvloedt om in Amsterdam werkzaam te zijn. Daarnaast zal de methode en werkwijze geëvalueerd worden onder de gebruikers en kandidaten. Verwachting is dat de evaluatie in het najaar is afgerond. Tot en met 2023 is er financiële dekking voor de regeling. In 2022 verwachten we nog succesvol door te gaan met het bemiddelen van kandidaten uit de beroepsgroepen politie, onderwijs en zorg naar woonruimte. Omdat er in 2023 en 2024 meer nieuwprojecten zijn gelabeld verwachten we dat de aantallen toewijzingen en acceptaties in die jaren ook mogelijk verder zullen toenemen. We zullen u verder nader informeren over de evaluatie van de voorrangsregeling en een volgende stand van zaken eind 2022. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Zita Pels, Wethouder Duurzaamheid, Energietransitie, Circulaire Economie, Volkshuisvesting, Dierenwelzijn, Voedsel en Afval

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl