- 16 Grondzaken (31) Bijlage 7. Resultaten participatie (geanonimiseerd)

Overzicht inspanningen participatie Actualisering Investeringsbesluit Amstel III 2021-2024 26 februari 2021

I. Bewoners / gebruikers Bewoners van Amstel III en stadsdeel Zuidoost, bezoekers van Amstel III en geïnteresseerden zijn geïnformeerd over de ontwikkelstrategie Amstel III 2021-2024 tijdens twee online informatiebijeenkomsten op 2 juni en 12 november 2020. Tijdens deze bijeenkomsten is de ontwikkelstrategie toegelicht aan de hand van een animatiefilm over de toekomst van Amstel III. Kijkers gaven hun mening door te reageren op vijf stellingen via Mentimeter. Op basis van deze resultaten is een gesprek gevoerd over hoe in Amstel III een buurtgevoel gecreëerd wordt, hoe het een volwaardige wijk vanmAmsterdam Zuidoost wordt, en hoe bewoners uit Zuidoost mee kunnen profiteren van de ontwikkelingen in Amstel III. Op 17 november 2020 vond een sessie plaats met WomenMakeSoutheast (WMS). WMS is gelieerd aan WomenMakeTheCity, een initiatief van Wethouder van Doorninck, om te zorgen dat er een het vrouwelijk perspectief wordt meegenomen in het bouwen aan de toekomst van Amsterdam. WMS heeft als doel ervoor te zorgen dat de fysieke ontwikkelingen resulteren in een sterker en rechtvaardiger Zuidoost. Het adviesrapport + de gemeentelijke reactie is te vinden vanaf pagina 37 t/m 111. Voor de online bijeenkomsten lag vooral de focus op het bereiken van bewoners en ondernemers uit Zuidoost. Naast de gemeentekanalen zijn hiervoor ook meer specifieke middelen ingezet.

Alle bewoners van Zuidoost zijn uitgenodigd voor de online informatiebijeenkomsten door middel van een flyer die zij in de bus hebben ontvangen. Om ook de minder goed bereikbare doelgroepen te benaderen, zijn alle bewonersorganisaties en buurtkamers van Zuidoost geïnformeerd om het binnen hun netwerk te verspreiden. Het bereik in Zuidoost is op verschillende manieren bewerkstelligd: - uitnodiging online informatiebijeenkomst: via flyers voor alle bewoners van Zuidoost - advertenties in kranten: krant Amsterdam editie Zuidoost, Bijlmer en Meer - radio interview: radio MART - online advertenties op Facebook en Instagram - nieuwsbericht op: projectsite, buurtpagina, ZO!City - artikel in nieuwsbrief stadsdeel ZO en Hondsrugpark - uitnodiging via: Whatsapp netwerk Zuidoost - uitnodiging aan: bewonersorganisaties en buurtkamers II. Grondeigenaren / ontwikkelende partijen De transformatie van Amstel III komt tot stand via co-creatie tussen de gemeente en de ontwikkelende partijen. Voor diverse thema’s, zoals detailhandel / energietransitie / plinten / (maatschappelijke) voorzieningen zijn er diverse sessies georganiseerd om uitdagingen gezamenlijk aan te pakken.

Ook is er een online informatiebijeenkomst georganiseerd op 11 november 2020, specifiek voor vastgoedeigenaren en projectontwikkelaars, waarbij de ontwikkelstrategie werd toegelicht op de thema’s ruimtelijke ambities, openbare ruimte, duurzaamheid en plinten. In

Gemeente Amsterdam Pagina 2 van 2

navolging van de informatiebijeenkomst van november hebben er diverse thematafel (energie, wonen, plinten) gesprekken plaatsgevonden met verschillende stakeholders. Gebiedsorganisatie Zuidoost City heeft deze sessies georganiseerd samen met het projectteam. III. Inspraak Er is een informele inspraakperiode georganiseerd voor het Investeringsbesluit. In een periode van vier weken (4 november 2020 – 2 december 2020) is het conceptstuk online gepubliceerd en verspreid onder geïnteresseerden. Er zijn 4 inspraakreacties binnengekomen. Verder in dit document staan de inspraakreacties + de beantwoording van de gemeente weergegeven (pagina 7 t/m 36) Ook is een online enquête uitgezet bij de bewoners van Zuidoost en de Amsterdammers. Extra aandacht voor deze enquête is gegenereerd door middel van online advertenties via Facebook en Instagram waarbij de animatiefilm over de toekomst van Amstel III werd ingezet. Deze film gaf kort weer hoe Amstel III transformeert tot een levendige stadswijk. Na afloop van deze periode zijn de enquêteformulieren gevisualiseerd in kleurrijke schetsen. Deze visualisaties zijn te vinden op pagina 3 t/m 6.

Leeswijzer: Wat?

Pagina

Visualisaties Enquêteformulieren inspraak

3 t/m 6

Inspraakreactie Stichting Hondsrugpark

7 t/m 15

Reactie gemeente inspraakreactie Stichting Hondsrugpark

16 t/m 19

Inspraakreactie Duqer / Glendale / De Rots

20 t/m 23

Reactie gemeente inspraakreactie Duqer / Glendale / De Rots

24 t/m 25

Inspraakreactie BIZ Paasheuvelweg Village

26 t/m 27

Reactie gemeente inspraakreactie BIZ Paasheulweg Village

28 t/m 29

Inspraakreactie Investeringsbesluit Amstel III

30 t/m 31

Reactie inspraakreactie Investeringsbesluit Amstel III

32 t/m 36

Adviesrapport WomenMakeSoutheast

37 t/m 108

Reactie gemeente adviesrapport WomenMakeSoutheast

109 t/m 111

Verslag Zuidoost City energietafel Amstel III

112 t/m 114

Verslag Zuidoost City woontafel Amstel III

115 t/m 117

Verslag Zuidoost plintentafel Amstel III

118 t/m 119

Verslag Stipo plintentafel Amstel III

120 t/m 127

Bezoekadres Weesperplein 8 1018 XA Amsterdam Postbus 1104 1000 BC Amsterdam Telefoon 14020 www.amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 1104, 1000 BC Amsterdam

Stichting Hondsrugpark t.a.v. Bestuur Stichting Hondsrugpark 1101 GJ Amsterdam Zuidoost

Datum

23 februari 2021

Onderwerp

Reactie gemeente op “Schriftelijke reactie op concept Investeringsnota 2021-2024”

Geacht bestuur van Stichting Hondsrugpark, Veel dank voor het uitbrengen van de uitgebreide reactie op het concept Investeringsbesluit Amstel III 2021-2024. De opmerkingen zijn bestudeerd en (deels) overgenomen. Onderaan deze brief staan de opmerkingen, in bijlage 1, per pagina weergegeven. De afgelopen jaren is een goede samenwerking ontstaan tussen de partijen die verenigd zijn in de Stichting Hondsrugpark en de gemeente Amsterdam om de transformatie van Amstel III gezamenlijk vorm te geven. Deze nauwe samenwerking zetten wij graag voort in de komende jaren. Om de Stichting Hondsrugpark erkenning te geven voor haar inspanningen en om aan te geven hoe belangrijk co-creatie is dit gebied, is besloten om een zogenaamde special op te nemen in het geactualiseerde Investeringsbesluit Amstel III over de rol van de Stichting. Daarnaast willen wij de Stichting Hondsrugpark gerust stellen. De komst van het Hondsrugpark is een zeer belangrijke ambitie van het projectteam Amstel III. Bij de vaststelling van het Investeringsbesluit in april van dit jaar, wordt daarom aan de gemeenteraad toestemming gevraagd (inclusief dekking van kosten ) voor de gefaseerde aanleg van het Hondsrugpark. Wel is het zo dat er geen beelden getoond worden in het Investeringsbesluit van het toekomstige Hondsrugpark.

De gemeente wil geen verkeerder verwachtingen wekken bij bewoners en voorkomen dat er gedacht wordt dat er al een ontwerp is gemaakt. Erfpachters blijven benaderd worden door de gemeente om thema’s in co-creatie uit te werken. Er wordt bekeken of het nodig is om een verdiepingsslag te maken als het gaat om het voorzieningen programma. Het detailhandelsonderzoek van BSP tezamen met de ‘rust, ruis en reuring’ zonering biedt goede uitgangspunten. Gezamenlijk kunnen wij onderzoeken wat nodig is om tot het juiste programma te komen met voldoende flexibiliteit met het oog op de toekomst.

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 23 februari 2021 Kenmerk Pagina 2 van 4

In 2021 wordt de communicatiestrategie aangescherpt. Een belangrijk onderdeel hiervan is de positionering van Zuidoost met Amstel III als onderdeel daarvan. In de loop van 2021 worden uitnodigingen verstuurd aan de belanghebbenden voor deelname aan de bijeenkomsten hierover. Wij zullen graag de dialoog blijven aangaan met de Stichting Hondsrugpark om de transformatie van Amstel III tot een succes te maken.

Met vriendelijke groet,

Tamara Smit Senior Projectmanager Amstel III Projectmanagementbureau

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 23 februari 2021 Kenmerk Pagina 3 van 4

Bijlage 1 Algemeen: - De marktpartijen zijn de afgelopen jaren veel betrokken geweest bij diverse thema’s voor hun mening en adviezen. Dit input is (in-)direct verwerkt in het Investeringsbesluit. In de komende jaren zal de gemeente blijven aankloppen bij de marktpartijen voor hun inhoudelijke bijdrage aan uiteenlopende thema’ (bij o.a. de uitwerking van de plintenstrategie en de positionering van het gebied). - Hondsrugpark: Er is nog geen ontwerp voor het Hondsrugpark. Het Voorlopig Ontwerp moet nog worden opgesteld. De gemeente wil geen verkeerde verwachtingen wekken en voorkomen dat bewoners denken dat er al een ontwerp ligt voor het Hondsrugpark. Wel wordt er aan de gemeenteraad toestemming gevraagd (en dekking van de kosten) voor de gefaseerde aanleg van het park. - Bronvermelding: Er is navraag gedaan bij de betreffende opdrachtgevers voor het gebruik van de afbeeldingen en de wijze van bronvermelding. Alleen vanuit het project SPOT wachten wij nog op toestemming. Reactie per pagina Pag. 13: Er wordt een zin toegevoegd waarin staat dat de marktpartijen al vóór de vaststelling door de gemeenteraad van het Ontwikkelperspectief uit 2017 interesse hebben getoond in transformatie van het gebied en niet pas sindsdien. Pag. 18: Er wordt door de gemeente nu geen verdiepingsslag op het rapport van BSP gemaakt.

Dit kader, in combinatie met de ‘rust, ruis en reuring’ kaart bieden voldoende sturing voor de komende 4 jaar voor de gemeente. Wel zullen we met u en andere belanghebbenden in gesprek gaan om te onderzoeken hoe we tot een evenwichtige en flexibele invulling van de plinten komen. Dat is echter geen onderzoek naar dagelijkse voorzieningen maar een gesprek over hoe wij tot het juiste voorzieningenprogramma kunnen komen door de tijd gezien. Als daarvoor een onderzoek moet worden uitgevoerd is dat ook onderwerp van bespreking. Pag. 26: De voorbeelden van placemaking door Stichting Hondsrugpark zijn niet toegevoegd. Daarnaast worden de beelden van de Karsp en Hettenheuvelweg 12-14-16 niet opgenomen. Er is gekozen om deze ontwikkelingen in de tekst beknopt weer te geven. Later in het stuk wordt het tehma placemaking wel behandeld. Pag. 28: De vraag over de bezuinigingsopgave kan niet door ons als projectteam worden beantwoord. Er wordt een separate reactie door de gemeente opgesteld op de verstuurde brief d.d. 19 oktober 2020 richting de gemeenteraad, wethouder, stadsdeelbestuur en directeur G&O. Pag. 30: ‘Markt vraagt toch regie’ wordt gewijzigd in ‘Gebiedsontwikkeling vraagt om regie’ De toon van de alinea onder dit kopje wordt anders ingestoken. Pag.

32: Er wordt een zin toegevoegd waarin staat dat het veel flexibiliteit heeft gevergd van ontwikkelende partijen om de specifieke wensen vanuit de gemeente samen goed uit te werken. Pag. 34: ”Tegenover deze gemeente .. eigen benadering vergen”

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 23 februari 2021 Kenmerk Pagina 4 van 4

Deze zin wordt gewijzigd. Er wordt benadrukt dat iedere partij een eigen benadering heeft en dat gezamenlijk is en wordt gezocht naar de overeenkomsten. Pag. 34: 4.4 Investeren: Ontwikkeling in dialoog. Er wordt een zin toegevoegd dat de gemeente ook gebaat is bij de ontwikkeling in dialoog (ook financieel gezien), omdat marktpartijen werkzaamheden en dus ook de kosten daarvan overnemen die traditioneel bij de gemeente lagen. Pag. 35: Projectteam Amstel III is zich aan het inspannen om de aansluitplicht in Zuidoost te laten vervallen. Wat op pagina 53 staat omschreven (over het besluit in 2019) doelt op het beleid dat voor nieuwbouwwoningen een gasaansluiting voor warmte, koken en warm tapwater geen optie meer is. Pag. 37: Stichting Hondsrugpark wordt opgenomen als special in het geactualiseerde Investeringsbesluit. Pag. 37/38: De rol van Stichting Hondsrugpark wordt sterker benadrukt en het jaartaal van oprichting wordt gecorrigeerd. Pag. 39: Het jaartal van oprichting van de Stichting wordt gewijzigd in 2018 Pag. 40: De vraag om een overzicht, waaruit blijkt op hoeveel procent van de totale ontwikkeling nu gerealiseerd gaat worden, kan niet worden beantwoord aangezien veel plannen nog niet over een verleende omgevingsvergunning beschikken. Pag. 41/42: Er wordt door de gemeente nagedacht over het op stadsbreed niveau aanpakken van de grondprijsmethodiek. Pag.

42: Doorstroming van bewoners uit Zuidoost. De afspraken uit de intentieovereenkomst (25% voorinschrijvingsregeling bewoners Zuidoost) wordt in het stuk verwerkt. Pag. 42: De zin: ”Dat is qua business case niet aantrekkelijk…bescheiden ontwikkelvergoeding” wordt geschrapt. Pag. 46/47: Plintinvulling: Er komt in het voorjaar van 2021 een ronde tafelgesprek om over de plintinvulling te praten met de verschillende partijen. Bij de uitwerking van de plintenstrategie worden de verschillende partijen, waaronder Stichting Hondsrugpark, nauw betrokken. Pag. 52: Er is nog geen ontwerp voor het Hondsrugpark. Het VO moet nog worden opgesteld. De gemeente wil geen verkeerde verwachtingen wekken en voorkomen dat bewoners denken dat er al een ontwerp ligt. Pag. 55: De Stichting Hondsrugpark is toegevoegd is toegevoegd aan de zin over placemakers in het gebied. Bijlage Ruimtelijke speelregels deelgebieden: Een 30 km regime voor de buurstraten is een wens die het projectteam deelt met de Stichting Hondsrugpark. De gemeente onderzoekt op welke manieren dit mogelijk gemaakt kan worden.

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

VERTROUWELIJK/PERSOONLIJK DUQER T.a.v. de heer A. van der Aart Ptolemaeuslaan 52 3528 BP Utrecht

Datum

5 februari 2021 2021-1192 Uw kenmerk zienswijze actualisatie ontwikkelperspectief Amstel III d.d. 3 december 2020 Behandeld door Tamara Smit Kopie aan Hans Loos Ons kenmerk

Onderwerp

Paasheuvelweg 29, 36-38

Geachte heer Van der Aart, beste Arie, Dank voor uw reactie op de conceptversie van actualisering Investeringsbesluit Amstel III 20212024 d.d. 10/2020 die we van u ontvingen, mede namens de Glendale Group, Stichting volle Evangelie gemeente De Rots en Ten Brinke Vastgoedontwikkeling. Hierbij ontvangt u mijn reactie. De afgelopen jaren hebben verschillende erfpachters in het Paasheuvelweggebied, waaronder u, zich met de gemeente met enthousiasme ingespannen om de transformatie in gang te zetten. Inmiddels zijn de eerste (gebouw)transformaties opgeleverd waarmee een belangrijke is geleverd aan de uitbreiding van de woningvoorraad van Amsterdam en transformatie van Amstel III. Wij ondersteunen de ambitie die De Rots heeft om de ontwikkelmogelijkheden van Paasheuvelweg 36-38 te onderzoeken, waarbij ze haar kerkgemeenschap in een nieuw gebouw wil huisvesten gecombineerd met een woningbouwprogramma. De s0ciaal-maatschappelijke rol van De Rots is voor een transformatiegebied als het Paasheuvelweggebied van groot belang om de sociale cohesie en de leefbaarheid in een nu nog overwegend monotoon kantorengebied te ondersteunen. Een voorstel tot uitbreiding van het kerkprogramma op de kavel met een sociaal woningbouwprogramma, waarbij de verbinding wordt gezocht met een woningcorporatie, wordt door ons als zeer positief gezien.

In de afgelopen twee jaar heeft de gemeente met u contact gehad over uw verkenning van de ontwikkelmogelijkheden van Paasheuvelweg 36-38 en afgelopen jaar ook Paasheuvelweg 29. Dit heeft geleid tot beoordeling van uw initiatief van 21 september 2020 met onze brief van 20 november 2020. Uw initiatief werd daarin als onvoldoende beoordeeld. In onze beoordeling hebben wij aan u bevestigd dat voor het Paasheuvelweggebied het zogenaamde waslijnmodel

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

5 februari 2021 Kenmerk 2021-1192 Pagina 2 van 2

is ontstaan met sterke stedelijke buitenranden en een wat stedelijker centrumgebiedje met hogere dichtheden. De bouwhoogtes lopen vanaf het kwadranthart op naar de stedelijke buitengrenzen van het gebied waar 60m als de maximale bouwhoogte geldt. Dit betekent niet dat 60m bij de hoekpunten per definitie uitgangspunt is. De maximale bouwhoogte van de noordzijde van het kwadrant loopt van de noordoosthoek naar de noordwesthoek conform het waslijnmodel. Stedenbouwkundige invulling zal mede bepaald worden door de huidige en/ of te transformeren context, hier onder meer van de kavels Paasheuvelweg 17, 25, 31, 33 en 34. In de conceptversie van het geactualiseerde Ontwikkelperspectief wordt dit bij het onderdeel ruimtelijke spelregels nader toegelicht. Voor het hoekpand Paasheuvelweg 36-38 wordt door ons daarom eerder gedacht aan rond 30m dan de door u voorgestelde 43m. Bij 29 hebben wij een bouwhoogte voor ogen die hoger is dan bij 36-38, maar lager dan 60m. De exacte hoogte voor 36-38 en ook 29 is nader te bepalen in stedenbouwkundige planbeoordeling. In het algemeen geldt dat beoordeling en/ of goedkeuring van de (maximale) bouwhoogte, programma en andere onderdelen van een planvoorstel afhankelijk zijn van stedenbouwkundige planbeoordeling van een initiatiefvoorstel in de stedelijke context van haar directe al dan niet te transformeren omgeving.

Invulling geven aan de parkeerbehoefte voor auto’s is voor veel initiatieven een uitdaging. Zo ook voor uw initiatief. In het zoeken naar parkeeroplossingen voor de zondagse kerkbezoekers heeft u met Hans Loos en Guus Besseling besproken dat het voor u een mogelijkheid is te onderzoeken of nabij uw kavel langdurig gebruik gemaakt kan worden van een parkeervoorziening van een kantoorgebouw dat zondags niet als zodanig gebruikt wordt. Het parkeren voor het woonprogramma en/ of niet-kerkprogramma zal op de uw kavel ingepast dienen te worden. Zoals u met u eerder gecommuniceerd wordt de gemeente Amsterdam geconfronteerd met een aanzienlijke bezuinigingsopgave. Deze heeft ook gevolgen voor de ambtelijke inzet in stadsdeel Zuidoost en het transformatiegebied Amstel III. In het kader van de bezuinigingsopgave worden weloverwogen keuzes gemaakt, maar feit blijft dat een deel van de gewenste werkzaamheden niet kunnen worden uitgevoerd. Er is echter geen sprake van het stilleggen van een gehele gebiedstransformatie. De gemeente gaat het grootste deel van de voorgenomen werkzaamheden wel uitvoeren. Vrijwel alle opstalprojecten waarover contracten zijn afgesloten (zoals bijvoorbeeld een Afsprakenbrief) worden voortgezet.

Voor het jaar 2021 is helaas geen budget, en daarmee ook geen capaciteit, beschikbaar om nieuwe projecten op te starten of verder te werken aan projecten zonder vastgelegde afspraken. Indien u in 2021 een nieuw aangepast initiatiefvoorstel zou willen ontwikkelen en ter beoordeling aan ons zou willen aanbieden, moet ik u helaas aangeven dat het niet mogelijk is om in 2021 aan uw project te werken. Het tempo van de stad moet worden aangepast aan de financiële werkelijkheid. Ik licht deze brief graag nader mondeling aan u toe in ons gesprek van 9 februari aanstaande. Met vriendelijke groet,

Tamara Smit, Senior Projectmanager - Grond & Ontwikkeling

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam t.a.v. mevrouw E. Nieuweboer ambtelijk opdrachtgever transformatie Amstel III De Entree 300 1101 EE Amsterdam Per email verstuurd aan: amstel3@amsterdam.nl

Datum: 4 december 2020,

Betreft: reactie BIZ Paasheuvel Village op concept investeringsbesluit Amstel III 2021-2024

Geachte mevrouw Nieuweboer, Op 11 november jl. zijn vastgoedeigenaren en projectontwikkelaars geïnformeerd over de huidige stand van zaken met betrekking tot de gebiedstransformatie Amstel III. Tijdens deze bijeenkomst is ook de actualisering van het investeringsbesluit Amstel III aan bod gekomen. Het investeringsbesluit wordt naar verwachting begin 2021 ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad. Namens het bestuur van BIZ Paasheuvel Village ontvangt u hierbij een reactie op de concept versie actualisering investeringsbesluit Amstel III 2021-2024 gedateerd 10/2020. Het is een mooi en compleet document dat zichtbaar gedegen en zorgvuldig is opgesteld. Zo alles overziend blijkt maar weer hoe groot en ambitieus de gebiedstransformatie Amstel III werkelijk is. Naast deze complimenten willen wij hierbij ook graag enkele kanttekeningen plaatsen c.q. aanbevelingen doen. Op basis van onderstaande thema’s lichten wij onze reactie toe: -

Ambities Aan ambities geen gebrek! Dit is een loffelijk streven, maar waar de continuïteit en haalbaarheid in gedrang komt moet er ook ruimte zijn voor balans tussen droom en werkelijkheid. De ambities (hoofdstuk 2) zijn vanuit de gemeentelijke agenda geprogrammeerd en wat ons betreft komt de vertaling naar haalbare oplossingen onvoldoende tot zijn recht. Nieuwe BENG norm, warmteplannen, ruimtelijke kwaliteit, programmering, extra technische eisen (bijvoorbeeld geluid); dit alles zorgt voor een opeenstapeling van ambities waardoor plannen vertragen en de gebiedstransformatie onvoldoende tot stand komt. Wellicht zou een soort “menukaart” hier uitkomst kunnen bieden, waarbij keuzes in ambities worden afgezet tegen haalbaarheid. In plaats van belemmeringen in de uitwerking ontstaan er kansen en krijgen we een proces van verleiden in plaats van opleggen.

-

Flexibiliteit en ruimte voor inbreng Stap voor stap wordt er invulling gegeven aan de gebiedstransformatie. De wereld verandert snel en keuzes van vandaag zijn morgen weer achterhaald. Graag benadrukken wij in dergelijke lange termijn gebiedsontwikkelingen voldoende flexibiliteit wordt ingebouwd. We weten vandaag nog niet precies hoe de invulling er over 4 jaar uit zal zien. Van belang is dat we ons samen ervan bewust zijn dat plannen soms moeten wijzigingen of dat we tijd nodig hebben om tot een exacte invulling te kunnen komen. Hoofdstuk 6 biedt ons inziens weinig bewegingsvrijheid; het lijkt erop dat alles aan de voorkant moet worden vastgelegd en dichtgeregeld waardoor er geen ruimte is voor creativiteit en deskundige inbreng. Hierbij wijzen

wij voorbeeld op de invulling van de plinten die onder druk komt te staan door de opgelegde clustering van voorzieningen. Het concentreren van voorzieningen leidt tot het leegtrekken van plinten elders in het gebied. Vervolgens wordt er op pagina 47 een suggestie gedaan dat leegstaande plinten verplicht moeten worden gevuld. Kortom doelstellingen komen niet altijd overeen met wat in de praktijk haalbaar is en spreken elkaar soms tegen. Wij vragen u maak gebruik van de aanwezige deskundigheid en biedt de ruimte aan partijen om deze deskundigheid in te kunnen zetten. Voor onze reactie op de plintenstrategie verwijzen wij naar ons emailbericht aan u van 18 november jl. -

Investeren Daar waar vastgoedeigenaren en projectontwikkelaars investeren in de gebouwen ligt het accent van de gemeente Amsterdam in het investeren in de openbare ruimte. Voor een geslaagde gebiedsontwikkeling kan het een niet zonder het ander. De signalen over noodzakelijke bezuinigingen baren ons zorgen. Graag doen wij hierbij aan het stadsbestuur de oproep om voldoende middelen te blijven reserveren om benodigde investeringen in het gebied mogelijk te maken. Een stagnatie in de gebiedsontwikkeling zou desastreus zijn voor de al zo grote druk op de woningmarkt en niet in de laatste plaats ook financieel negatieve gevolgen hebben door het uitblijven van nieuwe erfpachtcontracten.

-

Samenwerking Een dergelijke ingewikkelde opgave kan je nooit alleen realiseren. Een goede samenwerking is hierbij van cruciaal belang. Bij een goede samenwerking hoort ook het open staan voor elkaars belangen en daar rekening mee houden. De afgelopen jaren hebben wij de gelijkwaardigheid in de samenwerking soms gemist. Het proces was teveel gericht op een samenwerking waarbij de gemeente zich een rol aannam van opdrachtgever en de initiatiefnemers in een rol kwamen van opdrachtnemer (uitvoeren wat wordt opgedragen). Dit correspondeert niet met de ambitie zoals beschreven onder 4.4 Gemeentelijke rollen (pag. 34). Ons inziens vraagt een ambitie van faciliteren en regisseren om een andere invulling van de rol van de gemeente. Een voorbeeld is ook de totstandkoming van dit document. Onder 1.4 Planhistorie (pag. 15) staat dat dit document niet eenzijdig is opgesteld, terwijl de initiatiefnemers ons inziens niet actief betrokken zijn bij de inhoud van het stuk. Naar onze mening zou het stuk veel krachtiger worden als we het echt samen zouden opstellen. Wij pleiten voor meer gelijkwaardigheid in de samenwerking waarbij taakinhoud van ieders rollen wordt beschreven zodat we naar elkaar toe hierop aanspreekbaar zijn. Een platform waarin dit kan zou bijvoorbeeld een overleg kunnen zijn op directie/bestuurlijk niveau waarin de voortgang van de gebiedstransformatie wordt bewaakt.

De BIZ zou hierin een gesprekspartner kunnen zijn voor de projectdirectie van de gemeente Amsterdam.

Graag gaan wij op basis van onze reactie met u in gesprek om te bezien op welke wijze wij verder kunnen bijdragen aan een gedragen ontwikkelperspectief en intensivering van onze samenwerking.

Met vriendelijke groet, Het Bestuur van de Stichting BIZ Paasheuvel Village, Namens deze,

Hugo van Woerden – Dutch RE Voorzitter

Bezoekadres Weesperplein 8 1018 XA Amsterdam Postbus 1104 1000 BC Amsterdam Telefoon 14020 www.amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 1104, 1000 BC Amsterdam

Stichting BIZ Paasheuvel Village t.a.v. Bestuur Stichting BIZ PaasheuvelVillage

Datum

25 februari 2021

Onderwerp

Reactie gemeente op “reactie BIZ Paasheuvel Village op concept investeringsbesluit Amstel III 2021-2024”

Cc

Ellen Nieuweboer Hans Loos

Geacht Bestuur van Stichting BIZ Paasheuvel Village, Namens Ellen Nieuweboer beantwoord ik graag uw brief d.d. 4 december 2020. Veel dank voor het uitbrengen van de reactie op het concept Investeringsbesluit Amstel III 20212024. Per thema gaat de gemeente in op de reactie van de BIZ. Ambities / Flexibiliteit en ruimte voor inbreng Menukaart ambities versus haalbaarheid Wat betreft de invulling van de plinten en de verwijzing naar de clustering van voorzieningen is het van belang te beseffen dat de resultaten van het BSP onderzoek, die zijn verwerkt in het geactualiseerde programmatisch perspectief, gaan over de dagelijkse voorzieningen. Er zijn veel meer soorten voorzieningen denkbaar om de plinten succesvol te laten functioneren. De gemeente gaat met u en andere belanghebbenden in gesprek om te onderzoeken hoe tot een evenwichtige en flexibele invulling van de plinten gekomen wordt. Dat is echter geen onderzoek naar dagelijkse voorzieningen maar een gesprek over hoe wij tot het juiste voorzieningenprogramma kunnen komen door de tijd gezien. Normaal gesproken wordt een Investeringsbesluit voor een periode van 10 jaar vastgesteld door de gemeenteraad. Bij de vaststelling van het Investeringsbesluit Amstel III uit 2017 is er bewust voor gekozen om dit op te knippen in drie verschillende fases (fase 1: 2017-2020, fase 2: 20212024, fase 3: 2025-2027).

Dit geeft de gemeente en u de mogelijkheid om tussentijds bij te sturen, mocht blijken dat bepaalde keuzes zijn achterhaald. Daarnaast willen we benadrukken dat ieder project maatwerk is. Per project wordt er gezocht naar de meest optimale balans tussen duurzaamheid, programmering en ruimtelijke kwaliteit. Mochten de ruimtelijke spelregels uit het

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 25 februari 2021 Kenmerk Pagina 2 van 2

Investeringsbesluit dit belemmeren kan daarvan, na wederzijdse goedkeuring, gemotiveerd van worden afgeweken. Wij blijven u daarom uitnodigen om gevraagd en ongevraagd met creatieve ideeën te komen. Investeren De gemeente deelt de zorg over de bezuinigingsopgave waarmee wij worden geconfronteerd. Dit heeft er helaas toe geleidt dat er geen nieuwe projecten in Amstel III worden opgestart in 2021. Er blijft wel verder gewerkt worden aan de projecten waarvoor al een contractstuk is getekend met de gemeente (afspraakbrief / realisatieovereenkomst). Het is nog onbekend wat het uitgangspunt voor 2022 is. Wij zullen u hiervan op de hoogte houden. Wel willen wij u graag ook gerust stellen. Met de vaststelling van het Investeringsbesluit worden voldoende financiële middelen gereserveerd om de komende jaren te investeren in het Paasheuvelweggebied. De gemeente blijft investeren in het opwaarderen, aanpassen en verbeteren van de openbare ruimte. Samenwerking Wij onderstrepen dat een goede samenwerking tussen de gemeente en initiatiefnemers cruciaal is voor het doen slagen van de transformatie van Amstel III. De gemeente heeft inderdaad in de afgelopen jaren een meer faciliterende en regisserende rol aangenomen. We betreuren het dat de gelijkwaardigheid in de samenwerking soms wordt gemist.

De gemeente omarmt het verzoek van de BIZ voor een periodiek overleg om de voortgang van de gebiedstransformatie van het Paasheuvelweggebied te bewaken. De BIZ zal daarnaast ook bij andere thema’s betrokken worden om dit samen met de gemeente op te pakken. In 2021 zal de BIZ bijvoorbeeld betrokken gaan worden bij het positioneringstraject van Amstel III en de uitwerking van de plintenstrategie. Wij kijken uit naar een verdere intensivering van onze samenwerking met de Stichting BIZ Paasheuvel Village om de transformatie van Amstel III succesvol te maken.

Met vriendelijke groet,

Tamara Smit Senior Projectmanager Amstel III Projectmanagementbureau Gemeente Amsterdam

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Hartelijk dank voor het werkstuk Actualisering Investeringsbesluit Amstel III Bullewijk en Paasheuvelweggebied 2021-2024. Goed om te zien dat Amstel 3 zich gestaag aan het ontwikkelen is. Het is een helder overzicht van wat gaande is, en nog gaat komen. Complimenten daarvoor. Ik heb enkele vragen/opmerkingen, zie hieronder. 1. Onderscheidend vermogen Wat maakt Amstel 3 onderscheidend ten opzichte van andere ontwikkelingen in Amsterdam? Qua architectuur valt er wat betreft de nieuwe ontwikkelingen weinig eer aan te behalen. Zo gaan architectuurtrends. Belangrijker is om alle (ambtelijke) aandacht te schenken aan de eerste vijf meter verticaal vanaf het maaiveld. Daar moet het gaan gebeuren, dat moet goed zijn. Wat daarboven aan architectuur plaatsvindt is alleen voor de (vak)bladen interessant, maar de stad leeft op de grond, niet in de lucht. 2. Definitie DNA Zuidoost Er wordt vaak gesproken over het DNA van Zuidoost, zonder dat duidelijk wordt wat dit is. Ik weet een sterk voorbeeld: de olifantenpaadjes. Die zijn zó kenmerkend voor Zuidoost, want: niet geplande, maar geleefde stad. Daar helpt geen puccinimethode aan. Sterker: is er straks ruimte voor dergelijke informaliteit in de openbare ruimte? Heeft deze manier van ontwikkelen van logische routes een plek in het ontwerp? Of mag iedereen alleen over de vanaf papier bedachte paden lopen? 3.

Invloed op planvorming Is er meer doorzicht te geven, op de wijze waarop nu er bewoners in het gebied zijn, zij invloed hebben op de planvorming? Uit mijn eigen ervaring weet ik dat bij de ontwikkeling van IJburg daar ambtelijk amper ruimte voor was, met frustraties aan beider zijde -ambtelijk en bij bewoners- tot gevolg. Wordt hier rekening mee gehouden, en zo ja: hoe? Mogen bewoners reageren, meedenken, meebeslissen? En wordt dit actief gestimuleerd vanuit de gemeente, of maakt men liever geen slapende honden wakker? 4. publiek toegankelijke private ruimte Wordt de manier van ontwikkelen, zoals beschreven aan de hand van het kavel waar Synchroon aan de slag gaat (pag. 35) typerend voor transformatie van de (openbare) ruimte in Amstel 3? Het voorbeeld met publiek toegankelijke private ruimte is zeer interessant. Tegelijk vereist het dat sterk gestudeerd moet worden op de effecten van privaat eigendom dat publiek toegankelijk is. Welke voorwaarden kunnen daar publiekelijk aan gesteld worden, zodat openbaarheid gewaarborgd is, en blijft? En kan deze manier/vorm niet kenmerkend worden voor Amstel 3, waarmee Amstel 3 zich kan onderscheiden van andere gebiedsontwikkelingen in Amsterdam? 5. Hoe kan het, dat het Synchroon-voorbeeld pag. 35 tegenstijdig is aan Pag.

70 waar staat: Helder onderscheid privé-openbaar? Mij lijkt allebei goed, laat duizend bloemen bloeien, maar nu komt het tegenstijdig over. 6. Laatste restje functiescheiding? In het hele gebied wordt de slechte openbare ruimte aangepakt en aantrekkelijk gemaakt. Ik mis de verlaging van de nu hooggelegen kruising Muntbergweg-Meibergdreef. Dit laatste restje functiescheiding Bijlmermeer blijft in alle plannen onaangetast. Waarom is dat? Als monument voor Bullewijk? Of gaat dit ooit nog aangepakt worden? Verkeerstechnische argumenten zijn niet relevant, dat hebben we bij Hondsrugpark kunnen zien. 7. Spoorpark doorpark

Het Spoorpark loopt nu ‘dood’ op de Hoogoorddreef, het busstation en de Arenaboulevard. Kenners weten dat er voor fietsers, maar ook wandelaars, momenteel een snelle route (onder Burg. Stramanweg-Arena door) richting station Duivendrecht, en verder via de Stationsweg naar de Holterbergweg is. Optimaal is deze route echter niet. Wordt hier nog wat aan gedaan? 8. Extra onderdoorgang (die er ooit was?) Het zou natuurlijk fantastisch zijn als de route langs de Molenwetering die vanaf de Ouderkerkerplas richting oosten gaat, daadwerkelijk onder het spoor wordt doorgetrokken. Hier was ooit een onderdoorgang, maar die is verwijderd. Waarom? En komt deze nog terug? 9. Passanten als informanten Er wordt ingezet op de gebruikers, die zich in het gebied bevinden, en op Zuidoostbewoners, die hier wellicht graag zouden willen wonen. Ik mis de positie van de passanten (hoeveel bezoekers komen er dagelijks naar dit gebied? Hoeveel studenten fietsen er dagelijks doorheen? Hoeveel toeristen verblijven in de hotels?). Het is vast lastig deze te betrekken of te laten participeren, maar iets meer aandacht voor deze groepen en de wensen van deze groepen maakt de toekomstige ontwikkeling van Amstel 3 minder in zichzelf gekeerd.

Juist ‘reizigers’ kunnen een verfrissende blik hebben op een gebied, omdat zij een heel andere binding hebben dan de dagelijkse forens, of de Zuidoostbewoners met woonbehoefte. 10. Maandelijks verwachtingmanagement Heel goed dat er geschreven wordt dat onrealistische verwachtingen bij mensen in de omgeving bijgestuurd dienen te worden. Ik zou er voor willen pleiten eens per maand de ‘onrealistische verwachting van de maand’ centraal te stellen in projectgroepoverleg. Dat maakt het naar buiten treden vanuit één mond veel makkelijker. Mensen willen duidelijkheid. Liever dat, dan roze wolken die in werkelijk gebouwd vastgoed uiteenspatten. 11. Sport wordt gemist Wat betreft sport maken jullie je er erg gemakkelijk vanaf. Wijzen naar De Nieuwe Kern is te gemakkelijk. Daar is heel veel topsport, en geen dagelijkse sport. Ik zou willen pleiten voor een veel actievere benadering van de eigenaren en initiatiefnemers om sport in de gebouwde omgeving op te nemen. Daarvoor zijn talloze voorbeelden, die ik in onderzoek sport in the city heb laten zien. Sport en bewegen kan bij uitstek ook een kenmerk voor Amstel 3 worden. Ik wens jullie heel veel succes met de ontwikkeling van Amstel 3 (en ik blijf het -kritisch en enthousiast- volgen) Vriendelijke groet,

Reactie gemeente op vragen/opmerkingen op het concept Actualisering Investeringsbesluit Amstel III Aan Van Datum

: : :

Projectteam Amstel III 25 februari 2021

Onderwerp : Reactie gemeente op vragen/opmerkingen op het concept Actualisering Investeringsbesluit Amstel III.

Aanleiding Op 13 november 2020 heeft de gemeente Amsterdam een reactie ontvangen op het concept Actualisering Investeringsbesluit Amstel III. Dank voor uw uitgebreide adviezen en bevindingen. Het wordt zeer op prijs gesteld dat u de moeite heeft genomen om ons te adviseren. Hieronder is de reactie van de gemeente op uw vragen te lezen. 1. Onderscheidend vermogen Wat maakt Amstel 3 onderscheidend ten opzichte van andere ontwikkelingen in Amsterdam? Qua architectuur valt er wat betreft de nieuwe ontwikkelingen weinig eer aan te behalen. Zo gaan architectuurtrends. Belangrijker is om alle (ambtelijke) aandacht te schenken aan de eerste vijf meter verticaal vanaf het maaiveld. Daar moet het gaan gebeuren, dat moet goed zijn. Wat daarboven aan architectuur plaatsvindt is alleen voor de (vak)bladen interessant, maar de stad leeft op de grond, niet in de lucht. Reactie gemeente: In de manier van samenwerking met marktpartijen onderscheid Amstel III zich van andere ontwikkelingen Amsterdam. Met deze eigenaren zijn deelgebiedsvisies opgesteld, waarbij de marktpartijen ook samen tot oplossingen komen voor enkele zaken. Denk hierbij aan gezamenlijke parkeeroplossingen, maar ook het binnenhof van het Hessenbergweggebied is een voorbeeld hiervan. Iedere ontwikkelden partij levert een deel zijn kavel in bij herontwikkeling ten behoeve van extra groen in het binnenhof.

De ontwikkelstrategie richt zich dan ook –zoals u adviseert- vooral op de combinatie van de onderste vijftien meter. In de ontwerpfase ligt de nadruk op het functioneren van de plint. Om hier optimale resultaten te krijgen is een plintenstrategie uitgedacht. Dit met de bedoeling om samen met marktpartijen een goed en levendig en ook flexibel stuk stad te maken waarbij de plint speciale aandacht krijgt. Dit doen we zowel op architectonisch / stedenbouwkundig niveau, alsook programmatisch. Een voorbeeld is hoge plinten die kleine bedrijven/winkels kunnen huisvesten maar ook door op bepaalde plekken wonen op de begane grond een plek te geven. 2. Definitie DNA Zuidoost Er wordt vaak gesproken over het DNA van Zuidoost, zonder dat duidelijk wordt wat dit is. Ik weet een sterk voorbeeld: de olifantenpaadjes. Die zijn zó kenmerkend voor Zuidoost, want: niet geplande, maar geleefde stad. Daar helpt geen puccinimethode aan. Sterker: is er straks ruimte voor dergelijke informaliteit in de openbare ruimte? Heeft deze manier van ontwikkelen van logische routes een plek in het ontwerp? Of mag iedereen alleen over de vanaf papier bedachte paden lopen?

Gemeente Amsterdam

Datum 25 februari 2021 Pagina 2 van 5

Reactie gemeente: Het is een interessant idee, echter binnen de ontwikkeling willen we heldere en duidelijke definities van (openbare) ruimtes geven, dus geen ‘weglopende’ ruimtes zoals in de Bijlmer aan de andere kant van het spoor. Dit omdat de gemeente van mening is dat dit een essentieel onderdeel is van goede stedenbouw. De Puccini methode is een vastgestelde methode waarbij er met goede argumenten incidenteel van afgeweken kan worden. Daarin is het laten ontstaan van olifantenpaadjes niet een argument dat stand houdt. In andere ontwerpen voor de openbare ruimte wordt het DNA van Zuidoost, o.a. door middel van participatie, zoveel mogelijk meegenomen (met inachtneming van de sterke ruimtelijke definities en de Puccini methode). Aan de andere kant is de stad tot op zekere hoogte maakbaar en zou het spontaan ontstaan van olifantenpaadjes bijdragen aan eigenheid en levendigheid. Stiekem wordt er misschien wel op gehoopt. Misschien moeten deze paadjes daarom juist niet ontworpen worden. 3. Invloed op planvorming Is er meer doorzicht te geven, op de wijze waarop nu er bewoners in het gebied zijn, zij invloed hebben op de planvorming? Uit mijn eigen ervaring weet ik dat bij de ontwikkeling van IJburg daar ambtelijk amper ruimte voor was, met frustraties aan beider zijde -ambtelijk en bij bewoners- tot gevolg.

Wordt hier rekening mee gehouden, en zo ja: hoe? Mogen bewoners reageren, meedenken, meebeslissen? En wordt dit actief gestimuleerd vanuit de gemeente, of maakt men liever geen slapende honden wakker? Reactie gemeente De gemeente heeft nauwelijks grondposities in Amstel III en daardoor is de invloed van bewoners op de planvorming op deze kavels helaas beperkt. Het is grotendeels aan de erfpachter van het kavel dat getransformeerd wordt om ruimte te geven aan ideeën en wensen van (toekomstige) bewoners. De gemeente stimuleert dat met wisselend succes. De transformatie van Amstel III is al in 2008 door de gemeente opgestart en dit heeft als gevolg dat over veel onderwerpen al besluiten zijn genomen door de gemeenteraad. De ruimte om daadwerkelijk mee te beslissen door bewoners neemt hierdoor af met het verstrijken van de tijd. In de beginjaren is het de gemeente niet goed gelukt om bewoners – ook die van Zuidoost- enthousiast te krijgen om mee te denken over het gebied. Nu er bouwkranen verrijzen en het gebied echt veranderd is het positief om te merken dat de betrokkenheid bij de transformatie van Amstel III sterk is toegenomen. Bewoners en bestaande bewonerscollectieven melden zich en zijn van harte welkom om mee te denken met de gemeente over de richting van de transformatie, daar waar er nog ruimte in de planvorming is.

De gemeente zoekt actief de samenwerking op voor bijvoorbeeld de invulling van voorzieningen met bestaande organisaties uit Zuidoost. Bij de invulling van de (herinrichting) openbare ruimte worden bewoners actief betrokken. Daarnaast worden met investeerders, op vrijwillige basis, afspraken gemaakt over ‘social return’. De gemeente ambieert een stuk stad te laten ontstaan dat aansluit op de behoeften van zowel de bestaande bewoners als de toekomstige bewoners en gebruikers van Amstel III. De erfpachters waarmee in co-creatie vorm gegeven wordt aan de gebiedstransformatie gaan hier in meer of mindere mate in mee. 4. publiek toegankelijke private ruimte Wordt de manier van ontwikkelen, zoals beschreven aan de hand van het kavel waar Synchroon aan de slag gaat (pag. 35) typerend voor transformatie van de (openbare) ruimte in Amstel 3? Het voorbeeld met publiek toegankelijke private ruimte is zeer interessant. Tegelijk vereist het dat sterk gestudeerd moet worden op de effecten van privaat eigendom dat publiek toegankelijk is.

Gemeente Amsterdam

Datum 25 februari 2021 Pagina 3 van 5

Welke voorwaarden kunnen daar publiekelijk aan gesteld worden, zodat openbaarheid gewaarborgd is, en blijft? En kan deze manier/vorm niet kenmerkend worden voor Amstel 3, waarmee Amstel 3 zich kan onderscheiden van andere gebiedsontwikkelingen in Amsterdam? Reactie gemeente Binnen Amstel III wordt, ten behoeve van kwaliteit, extra niet bebouwde omgeving ingepast op al uitgegeven grond . Dit doen we in samenspraak met de ontwikkelende partijen. Dit lukt over het algemeen goed. Dit betekent dat erfpachters ermee instemmen dat niet het gehele kavel wordt bebouwd maar dat onbebouwde delen tezamen nieuwe openbare ruimte vormen. Deze ruimte blijft eigendom van de erfpachter, moet voor iedereen te gebruiken zijn en moet ook door de erfpachters beheerd worden, vandaar dat er dan gesproken wordt van openbaar toegankelijke ruimte. Wat betreft eigendom zit daar de moeilijkheid in dat er vaak een grote parkeergarage(er komen in Amstel III geen parkeerplaatsen op straat) onder deze ruimtes zit. Vanwege juridische aspecten: aansprakelijkheid en mogelijke schade is het niet wenselijk dat de gemeente dan eigenaar wordt van de ruimte boven op deze parkeerbakken. Daar waar nodig en mogelijk en er geen parkeerbak onder de openbare ruimte is neemt de gemeente de openbare ruimte wel over van de erfpachter.

Het is van belang dat de openbaarheid van deze private ruimtes die wel openbaar toegankelijk zijn juridisch geborgd zijn. Er zitten dus twee aspecten hieraan, een het juridisch planologisch waarin we zoeken naar middelen om de ruimte openbaar te houden. Dit kunnen we voor een bepaalde tijd garanderen. Het ander aspect is de inrichting / ontwerp en beheer. Hierin nemen wij het initiatief en proberen daarmee de kwaliteit te borgen. De uiteindelijke bekostiging hiervan en het beheer blijft in handen van de ontwikkelende partij(en). 5. Hoe kan het, dat het Synchroon-voorbeeld pag. 35 tegenstijdig is aan Pag. 70 waar staat: Helder onderscheid privé-openbaar? Mij lijkt allebei goed, laat duizend bloemen bloeien, maar nu komt het tegenstijdig over. Reactie gemeente: De privé openbaar toegankelijke gebieden worden zo ingericht dat het in uiterlijk openbaar gebied is. Voor bewoners en bezoekers mag er geen onderscheid zijn. Juridisch is dat er echter wel, vandaar dat er is gekozen om een helder onderscheid te maken tussen privé – openbaar”. Er wordt gewerkt aan een beeldtaal voor bijvoorbeeld bebording die uniform is en herkenbaar voor Amstel III. 6. Laatste restje functiescheiding? In het hele gebied wordt de slechte openbare ruimte aangepakt en aantrekkelijk gemaakt. Ik mis de verlaging van de nu hooggelegen kruising Muntbergweg-Meibergdreef.

Dit laatste restje functiescheiding Bijlmermeer blijft in alle plannen onaangetast. Waarom is dat? Als monument voor Bullewijk? Of gaat dit ooit nog aangepakt worden? Verkeerstechnische argumenten zijn niet relevant, dat hebben we bij Hondsrugpark kunnen zien. Reactie gemeente: In de komende vier jaar wordt de hooggelegen kruising Muntbergweg-Meibergdreef niet aangepast. Het is een ambitie waarvoor op dit moment onvoldoende financiële dekking is. Deze wens staat wel op de lijst voor over een aantal jaren. In Amstel III worden meer opbrengsten uit de erfpachtconversies geïnvesteerde in het gebied zelf. Mocht blijken dat er voldoende van dat soort opbrengsten zijn dan is het verlagen van deze kruising een mogelijke toekomstige investering. 7. Spoorpark doorpark Het Spoorpark loopt nu ‘dood’ op de Hoogoorddreef, het busstation en de Arenaboulevard. Kenners weten dat er voor fietsers, maar ook wandelaars, momenteel een snelle route (onder

Gemeente Amsterdam

Datum 25 februari 2021 Pagina 4 van 5

Burg. Stramanweg-Arena door) richting station Duivendrecht, en verder via de Stationsweg naar de Holterbergweg is. Optimaal is deze route echter niet. Wordt hier nog wat aan gedaan? Reactie gemeente: De gemeente heeft de ambitie om de spoorzone tussen Duivendrecht en het UAMC te beschouwen en in te richten als één samenhangend parkachtig gebied met daarbinnen de stations en haltes als echte bestemmingen. Dit wordt de komende tijd verder verkend onder de werknaam ‘Het spoor als ruggengraat van 1Zuidoost’ waarbij het de uitdrukkelijke bedoeling is om de gebieden aan het spoor goed met elkaar te verbinden, zowel in noord-zuid richting als in oost-west richting. De door u genoemde lange route wordt daarbij ook onderzocht op haalbaarheid. Dit project zit in een verkennende fase. In de zomer van 2021 wordt hierover naar alle waarschijnlijkheid meer bekend gemaakt en worden ook bewoners en andere stakeholders benaderd om mee te denken. 8. Extra onderdoorgang (die er ooit was?) Het zou natuurlijk fantastisch zijn als de route langs de Molenwetering die vanaf de Ouderkerkerplas richting oosten gaat, daadwerkelijk onder het spoor wordt doorgetrokken. Hier was ooit een onderdoorgang, maar die is verwijderd. Waarom? En komt deze nog terug? Reactie gemeente De extra onderdoorgang is indertijd dichtgezet om de spoorverdubbeling te kunnen aanleggen.

Om veiligheidsredenen heeft Stadsdeel Zuidoost besloten de onderdoorgang niet terug te brengen. De tijden veranderen en nu Amstel III juist de verbindingen nodig heeft met de H-buurten is deze onderdoorgang weer wenslijk. In het project “Het spoor als ruggengraat van Zuidoost” is het uitdrukkelijk een opgave om de oorspronkelijke verbinding onder het spoor door en in het verlengde van de Molenwetering opnieuw aan te brengen. Dit is complex en zal worden moeten onderzocht in samenhang met een eventuele uitbreiding van de capaciteit van Station Bijlmer-Arena. 9. Passanten als informanten Er wordt ingezet op de gebruikers, die zich in het gebied bevinden, en op Zuidoostbewoners, die hier wellicht graag zouden willen wonen. Ik mis de positie van de passanten (hoeveel bezoekers komen er dagelijks naar dit gebied? Hoeveel studenten fietsen er dagelijks doorheen? Hoeveel toeristen verblijven in de hotels?). Het is vast lastig deze te betrekken of te laten participeren, maar iets meer aandacht voor deze groepen en de wensen van deze groepen maakt de toekomstige ontwikkeling van Amstel 3 minder in zichzelf gekeerd. Juist ‘reizigers’ kunnen een verfrissende blik hebben op een gebied, omdat zij een heel andere binding hebben dan de dagelijkse forens, of de Zuidoostbewoners met woonbehoefte.

Reactie gemeente Dit is een waardevol advies dat de gemeente zal meenemen in de verdere planontwikkeling. Er kan worden onderzocht op welke wijze geleerd kan worden van passanten. 10. Maandelijks verwachtingmanagement Heel goed dat er geschreven wordt dat onrealistische verwachtingen bij mensen in de omgeving bijgestuurd dienen te worden. Ik zou er voor willen pleiten eens per maand de ‘onrealistische verwachting van de maand’ centraal te stellen in projectgroepoverleg. Dat maakt het naar buiten treden vanuit één mond veel makkelijker. Mensen willen duidelijkheid. Liever dat, dan roze wolken die in werkelijk gebouwd vastgoed uiteenspatten.

Gemeente Amsterdam

Datum 25 februari 2021 Pagina 5 van 5

Reactie gemeente vraag 9 en 10: Komend jaar wordt er gewerkt aan een vernieuwde communicatiestrategie voor Amstel III die past bij de nieuwe fase waarin het project zich bevindt. De suggestie wordt meegenomen. 11. Sport wordt gemist Wat betreft sport maken jullie je er erg gemakkelijk vanaf. Wijzen naar De Nieuwe Kern is te gemakkelijk. Daar is heel veel topsport, en geen dagelijkse sport. Ik zou willen pleiten voor een veel actievere benadering van de eigenaren en initiatiefnemers om sport in de gebouwde omgeving op te nemen. Daarvoor zijn talloze voorbeelden, die ik in onderzoek sport in the city heb laten zien. Sport en bewegen kan bij uitstek ook een kenmerk voor Amstel 3 worden. Reactie gemeente: Het Ontwikkelperspectief voldoet aan de normen voor sporten en spelen in de openbare ruimte. Sinds 2017 is de aandacht van het College van B&W voor gezondheid en sport vergroot. Ook in het coalitieakkoord is aangegeven dat sportvoorzieningen mee worden ontwikkeld met de groei van de stad. Het nieuwe Ontwikkelperspectief is nu aanleiding om de sportopgave in samenhang te brengen en ruimtelijk te onderzoeken. Er zijn vervolgstappen om te borgen dat er voor de toekomstige bewoners van Amstel III in de buurt van hun woning straks voldoende ruimte is voor georganiseerde buitensport.

In de tussenliggende jaren is in het Spoorpark al geïnvesteerd in een aantal sportplekken in de openbare ruimte. Daarnaast zijn er 2 concrete locaties waar ruimte is voor georganiseerde buitensport: het dak van de Ikea en het Hondsrugpark. Deze locaties worden verder uitgewerkt en daarnaast wordt gekeken wat de verdere mogelijkheden zijn binnen het plangebied van Amstel III. Daarbij wordt gedacht aan tijdelijke maatregelen, innovatieve oplossingen of ruimte voor anders georganiseerde, minder traditionele sporten. Amstel III is een transformatiegebied en dat maakt een grootschalige inpassing van ruimte voor buitensport ingewikkeld. Het grootste gedeelte (24.000m2 van 28.500 m2, ongeveer 85 %) kan binnen de grenzen van Amstel III worden opgelost. De resterende opgave van 4.500 m2 wordt opgelost in de directe omgeving van het plangebied, waarbij Amstel III een financiële bijdrage levert. De mogelijkheden om de bestaande sportparken in Zuidoost te optimaliseren zijn minimaal, en dus gaat het om ruimte voor nieuwe sportvoorzieningen. Een van de mogelijkheden die daarbij verder uitgewerkt wordt, is de inpassing van sport in centraal park Gaasperdam. De uitwisseling van sport in Amstel III en in Zuidoost levert op deze manier een bijdrage dat mensen uit verschillende buurten elkaar ontmoeten en leren kennen.

ADVIESRAPPORT AMSTEL III AMSTERDAM, 4 DECEMBER 2020 Namens WMS Adviesraad,

WMS kernteam Marthe Singelenberg, Ria Braaf-Fränkel, Dija Kabba

WOMEN MAKE SOUTH EAST

‘’Fijn, om zo samen mee te denken en te praten.’’ ‘’Smaakt naar meer!’’ -WMS-

2

Inhoud 6.4 Veerkracht ............................................. 40

1.

6.5 Welvaart ............................................... 41

Introductie 4

6.6 Aspiratie ................................................ 42

1.2 De vrouwenadviesraad van WMS ......... 4

2. De werkmethode

6.7 Belangrijkste adviezen met betrekking tot de openbare ruimte ..................................... 43

9

2.2 JCI uitleg................................................ 10

7. Social return

3. Visie en Ambitie 15

44

7.1 Eerlijkheid .............................................. 44

3.1 Betrokkenheid ....................................... 15

7.2 Betrokkenheid ....................................... 45

3.2 Keuze..................................................... 16

7.3 Welvaart ................................................ 46

3.3 Identiteit ................................................ 16

7.4 Acceptatie.............................................. 46

3.4 Aspiratie ................................................ 17

7.5 Keuze ..................................................... 46

3.5 Welvaart................................................ 18

7.6 Veerkracht ............................................. 47

3.6 Mobiliteit ............................................... 18

7.7 Belangrijkste adviezen met betrekking op Social return ................................................ 48

3.7 Belangrijkste adviezen Visie en Ambitie . 19

4. Programma

8. Participatie & Communicatie 49

20

4.1 Acceptatie ............................................. 21

8.1 Rechten ................................................. 49

4.3 Identiteit ................................................ 26

8.2 Macht .................................................... 50

4.4 Veerkracht ............................................. 27

8.3 Betrokkenheid ....................................... 51

4.5 Aspiratie .............................................. 28

8.4 Identiteit ................................................ 52

4.6 Mobiliteit .............................................. 28

8.5 Eerlijkheid .............................................. 52 8.6 Acceptatie ............................................. 54

4.7 Belangrijkste adviezen met betrekking tot het Programma ........................................... 29

8.7 Belangrijkste adviezen met betrekking tot participatie en communicatie: ..................... 55

5. Mobiliteit 31 9. Ontwikkelproces

5.1 Betrokkenheid ....................................... 31

56

5.2 Macht .................................................... 32

9.1 Democratie ........................................... 57

5.3 Rechten ................................................. 33

9.2 Macht .................................................... 60

5.4 Keuze .................................................... 33

9.3 Identiteit ................................................ 62

5.5 Aspiratie ................................................ 34

9.4 Keuze..................................................... 62

5.6 Mobiliteit ............................................... 34

9.5 Eerlijkheid .............................................. 63

5.7 Belangrijkste adviezen Mobiliteit ........... 35

9.6 Betrokkenheid ....................................... 64

6. Openbare ruimte

9.7 Belangrijkste adviezen met betrekking op het Ontwikkelproces ................................... 65

36

6.1 Betrokkenheid ....................................... 37

10. Conclusie

6.2 Macht .................................................... 38

67

BIJLAGE 1 ................................................... 71

3

1. Introductie Hoe denken de vrouwelijke bewoners van Amsterdam Zuidoost over de plannen voor het Amstel III gebied? Om die vraag te beantwoorden kwamen op woensdag 18 november vijftien betrokken, vrouwelijke bewoners van Amsterdam Zuidoost digitaal samen om met het projectteam Amstel III en andere betrokken ambtenaren van de gemeente het gesprek aan te gaan over de plannen voor Amstel III. Welke aspecten hebben volgens de vrouwelijke bewoners nog meer aandacht nodig? Waar moet verder nog over nagedacht worden en hoe moet dat terugkomen in de plannen? WomenMakeSoutheast (WMS) is een onafhankelijk collectief van vrouwen1 met met roots in Amsterdam Zuidoost die zich willen inzetten voor een rechtvaardig en sterk stadsdeel en tegen segregatie en kansenongelijkheid. WMS is gelieerd aan WomenMakeTheCity (WMTC)2, een collectief dat de gemeente op stadsbreed niveau adviseert over gebiedsontwikkeling. Het vrouwelijk perspectief kijkt, geïnformeerd door hedendaags feminisme, naar de verschillende factoren die beïnvloeden hoe mensen de stad beleven, zoals gender, klasse, afkomst, kleur, seksuele voorkeur en fysieke gesteldheid. Bij WMS streven we ernaar om de heersende normen te bevragen en de stemmen te vertegenwoordigen die vaak niet worden meegenomen in het stadsbeleid. Een waardevolle visie, ook voor het toekomstige Amstel III.

WMS bestaat uit een netwerk van ruim 20 betrokken vrouwen. Voor deze werksessie is een vrouwenadviesraad samengesteld van twaalf vrouwen met verschillende leeftijden, achtergronden, functies en uit verschillende delen van Amsterdam Zuidoost. Deze vrouwenadviesraad is in de weken voorafgaand aan de online bijeenkomst vanuit hun expertise over het stadsdeel aan de slag gegaan met het analyseren van het ontwikkelperspectief voor Amstel III. Als kapstok voor het analyseren van de plannen gebruikten zij de Just City Index (JCI), een ontwerpmethode voor de rechtvaardige stad die de waarden van de gebruikers voorop stelt. In hoofdstuk 2 wordt deze werkmethode uitgebreid besproken. Tijdens de online werksessie ging de WMS vrouwenadviesraad in gesprek met het projectteam van Amstel III om hun opmerkingen en aanvullingen over te brengen. Dit rapport is een weergave van de resultaten van deze gesprekken, aangevuld door schriftelijk ingediende adviezen van de WMS vrouwenadviesraad.

1.2 De vrouwenadviesraad van WMS

1

Onder vrouwen verstaan wij cis vrouwen, trans vrouwen, femmes en iedereen die zich maar herkent in het vrouwelijke perspectief.

2

WomenMakeTheCity (WMTC) is een initiatief van wethouder Marieke van Doorninck (Ruimtelijke Ontwikkeling & Duurzaamheid) om te zorgen dat er een het vrouwelijk perspectief wordt meegenomen in het bouwen aan de toekomst van Amsterdam. De inbreng van de vrouwen wordt verwerkt en meegenomen bij het (mee)schrijven van de Omgevingsvisie 2050. Zie deze link voor meer informatie.

Marthe Singelenberg

ORGANISATIE WOMENMAKESOUTHEAST Wie zijn wij? WMS bestaat uit een betrokken netwerk van 25 vrouwen van verschillende achtergronden, leeftijden, functies en uit verschillende delen van Zuidoost. Daarvan nemen 12 vrouwen deel aan de Vrouwenadviesraad, die tijdens 6-wekelijkse werksessies de gemeente adviseert over gebiedsontwikkeling en andere aan Zuidoost gerelateerde thema’s. 5 vrouwen uit het netwerk hebben zich opgegeven voor de reservelijst van de Vrouwenadviesraad, mocht er onverhoopt iemand niet kunnen. Het kernteam van WMS is verantwoordelijk voor de organisatie van de werksessies en netwerkbijeenkomsten, het op de hoogte houden van het netwerk en het afstemmen met de opdrachtgevers. Just City Index expert en strategisch adviseur: Ria Braaf-Fränkel Ria is kernteamlid van WMTC en is een van de initia-

Illustratie: Jurian Voets

Ria Braaf-Fränkel

tiefnemers van WMS. Als zelfstandig professional met een bestuurskundige achtergrond en betrokken bewoner van Zuidoost, werkt ze graag vanuit een integraal perspectief aan de ontwikkeling van buurten, het creëren van social impact en het versterken van de wijkeconomie. In de afgelopen 2 jaar heeft zij zich gespecialiseerd in Just City Index (JCI) en in de toepassing daarvan bij gebiedsontwikkeling volgens de principes van de rechtvaardige stad en samenleving. Als community manager zorgt Ria ervoor dat de vrouwen van WMS aangehaakt en betrokken blijven en zij is verantwoordelijk voor het opstellen van de werkmethode van de Just City Index bij de adviestrajecten. Strategisch adviseur & voorzitter: Marthe Singelenberg Marthe is projectleider van WMTC en is een van de initiatiefnemers van WMS. Zij was vanaf het begin betrokken bij het opzetten van WMTC en heeft ervoor gezorgd dat de adviezen van vrouwen uit de hele stad zijn opgenomen in de Omgevings-

Online bijeekomst WomenMakeTheCity voorjaar 2020

visie. In haar werk als stadsantropoloog doet ze onderzoek naar verhalen die gehoord moeten worden en zet ze projecten op die ervoor zorgen dat deze verhalen een podium en de impact krijgen die ze verdienen. Marthe legt als projectleider de verbindingen tussen de gemeente en WMS en is verantwoordelijk voor de inhoud en opvolging het WMS programma. Producent en projectmanager: Dija Kabba Dija is de nieuwste aanwinst van het WMS team en zal de rol van producent op zich nemen. Zij is een jonge vrouw en geboren en getogen in Amsterdam Zuidoost. Naast haar studie Cognitiewetenschappen en Kunstmatige Intelligentie aan de UvA maakt zij radio en podcasts over Zuidoost. Via deze weg verzamelt zij allerlei mooie verhalen uit het stadsdeel, die ze kan inzetten om het werk van WMS te versterken. Dija zal zich inzetten voor de organisatie van de werksessies, de verslaglegging, vormgeWOMEN ving en promotie van de activiteiten van MAKE WMS. Daarnaast ondersteunt zij het team SOUTH met een aantal administratieve taken. EAST