14102021. Raadsbrief inzet gemeentelijke middelen Nationaal Programma Onderwijs.pdf

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Aan de leden van de gemeenteraad van Amsterdam

Datum

12 oktober 2021

Behandeld door OJZD, afdeling Onderwijs, bestuurszaken.ojzd@amsterdam.nl Onderwerp Inzet Nationaal Programma Onderwijs

Geachte raadsleden, De coronacrisis heeft onze samenleving de afgelopen anderhalf jaar enorm beïnvloed. Het onderwijs heeft te maken gehad met lange schoolsluitingen en onlineonderwijs. Met name kwetsbare leerlingen hebben een onderwijsvertraging opgelopen die de kansenongelijkheid vergroot. De druk op leraren is toegenomen. Dit heeft enorme impact op de draagkracht van scholen, die toch al zwaar belast zijn door het voortdurende lerarentekort. Om de effecten van deze crisis het hoofd te kunnen bieden is meer inzet nodig. De Rijksoverheid heeft daarom het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) opgezet. Met dit programma kunnen alle scholen in Nederland de komende periode het onderwijs herstellen en verder ontwikkelen gericht op de behoefte van leerlingen die (extra hard) door de coronacrisis geraakt zijn en worden. Landelijk wordt de komende twee schooljaren € 8,5 miljard geïnvesteerd in het onderwijs. Het grootste deel ontvangen de scholen zelf, zodat zij leerlingen kunnen ondersteunen bij het inhalen van achterstanden. Dit is tussen de 700 en 1400 euro per leerling, afhankelijk van het type onderwijs en de kans op onderwijsvertraging van de leerling. Scholen maken zelf plannen voor de besteding van deze middelen. De gemeenten ontvangen gezamenlijk € 300 miljoen om scholen te ondersteunen bij deze opgave. De gemeente Amsterdam ontvangt circa € 14,75 miljoen.

Dit bedrag is opgebouwd uit 118,08 per leerling en 22,64 extra voor leerlingen met extra risico op achterstanden. De gemeentelijke middelen zijn bedoeld om, aanvullend op de plannen die scholen zelf maken en in afstemming met o.a. schoolbesturen en samenwerkingsverbanden bovenschools en buitenschools te organiseren die helpen om cognitieve en sociaal emotionele leervertragingen tegen te gaan1. 1

Tweede brief aan gemeenten over het Nationaal Programma Onderwijs 22-07-2021

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl.

Gemeente Amsterdam

Datum 12 oktober 2021 Pagina 2 van 7

Met de G4 heb ik, zoals u weet, de Tweede Kamer laten weten dat wij blij zijn met de middelen die wij vanuit het NPO ontvangen, maar dat ik ook grote zorgen heb over de onbedoelde effecten van het NPO. Zoals het oplopen van het lerarentekort en juist een toenemende kansenongelijkheid. Het ontbreekt scholen die de basis niet op orde hebben aan tijd en menskracht om goede plannen te maken. Amsterdamse kinderen zijn gebaat bij voldoende goede leraren en een structurele aanpak voor het verbeteren en versterken van het onderwijs. Daar zetten we vanuit het college al vol op in. Door onze aanpak tegen kansenongelijkheid, denk aan de kansenaanpak PO en VO, onze inzet op de familyschool, de brede brugklas bonus en het programma om het lerarentekort tegen te gaan. De NPO-middelen zetten wij nadrukkelijk in voor plannen gericht op aanbod dat zo veel mogelijk aansluit bij bestaande structuren, en/of een aanbod dat in de op lange termijn duurzaam voortgezet kan worden. De plannen zijn ontwikkeld in overleg met de schoolbesturen. Wij hebben er met de schoolbesturen vertrouwen in dat het gekozen pakket van maatregelen het beste aansluit bij de plannen vanuit het onderwijs zelf, waarbij we ons als gemeente nadrukkelijk richten op het voorkomen van cognitieve en sociaal emotionele leervertragingen bij de meest kwetsbare kinderen en jongeren. We zetten in op: 1.

Het tegengaan van kansenongelijkheid door het intensiveren van buiten en naschools aanbod. 2. Het versterken van de zorgstructuren in en om school, zodat kinderen met sociaal emotionele problematiek sneller passende ondersteuning krijgen. 3. Structurele verbetering van onderwijs door samen met de schoolbesturen een Onderwijskennis Netwerk Amsterdam (ONA) op te bouwen. De gemeentelijke inzet is hierbij aanvullend op de inzet van scholen, schoolbesturen en de Samenwerkingsverbanden. Scholen zetten de eigen NPO gelden in op: waar mogelijk extra handen in de klas, inkoop extra lesprogramma’s, meer professionalisering en deskundigheidsbevordering en het versterken van de zorgstructuur in de school. Bovenstaande leidt tot de volgende aanpak: 1. Het tegengaan van kansenongelijkheid door het intensiveren van buiten en naschools aanbod. Niet alleen op school, maar ook buiten schooltijd ontwikkelen kinderen zich. Veel kinderen gaan naar de buitenschoolse opvang (bso) of volgen allerlei naschools aanbod op het gebied van talentontwikkeling. Het afgelopen anderhalf jaar hebben kinderen ook dit aanbod grotendeels moeten missen. Daarom zullen we allereerst een deel van het NPO budget reserveren om extra activiteiten voor kinderen en jongeren mogelijk te maken in de lijn van MidzomerMokum en het intensievere aanbod van zomerscholen handhaven.

Daarnaast zetten we in op het starten van vier pilots, waarin we kinderen die het nodig hebben aan naschools aanbod laten deelnemen, en waarin we voorsorteren op structurele verbetering van het naschools aanbod. Het bestaande aanbod van bso, welzijn, sport en cultuur is versnipperd. Ook zijn er grote verschillen in kwaliteit en bereik. Door het beschikbare naschoolse aanbod beter te organiseren

Gemeente Amsterdam

Datum 12 oktober 2021 Pagina 3 van 7

willen we in samenwerking met de aanbieders één kwalitatief goed naschools aanbod creëren, op de lange termijn toegankelijk voor alle Amsterdamse kinderen van groep 3 tot en met 8. Het gaat om een breed activiteitenaanbod dat aansluit bij aanleg, interesse en plezier van het kind: talentontwikkeling (sport, cultuur, natuur, techniek, hoogbegaafdheid) en/of extra leertijd wanneer dat nodig is, bijvoorbeeld met de inzet van mentoraten of huiswerkklassen. De NPO middelen worden ingezet om op vier plekken in de stad een wekelijks naschools aanbod te ontwikkelen van minimaal drie uur per middag waar kinderen twee keer per week naar toe kunnen. Bij de keuze voor de gebieden wordt nadrukkelijk gekeken hoe de uitwerking van dit ontwikkelaanbod aansluit bij de inzet van de betreffende scholen en bij het aanbod in de buurt. Dit naschoolse aanbod biedt kinderen kansen om aan de slag te gaan met achterstanden die zijn opgelopen door corona en vaardigheden te ontwikkelen die aansluiten bij de aanleg en interesses van het kind. Dit is belangrijk voor de persoonlijkheidsontwikkeling, de identiteitsvorming en het perspectief van kinderen. Per gebied worden 400 – 500 kinderen bereikt. Het is de bedoeling om in deze pilotfase een werkwijze te ontwikkelen waarmee een breed toegankelijk ontwikkelaanbod na de zomer van 2023 op steeds meer plekken in de stad kan worden uitgerold.

In Zuidoost en Nieuw-West kan dit ontwikkel-aanbod na afloop van het NPO worden voortgezet binnen de masterplannen. Om tot een breed toegankelijk naschools aanbod te komen, is het noodzakelijk om de inzet van beschikbare arbeidskrachten zo slim mogelijk in te zetten. De wet Kinderopvang eist uitsluitend de inzet van gekwalificeerd personeel. Dit betekent dat de inzet van een toneelleraar of sporttrainer zonder bevoegdheid voor kinderopvang nu alleen naast bevoegd personeel kan worden aangesteld. Door deze mensen die al werkzaam zijn in het naschoolse aanbod van talentontwikkeling, een verkort traject te bieden naar bevoegdheid, kunnen zij straks ook binnen de buitenschoolse opvang ingezet worden, zonder dat dit extra kosten met zich meebrengt. Op die manier kunnen we de aanpak van achterstanden opgelopen door corona koppelen aan het beter integreren van bestaande voorzieningen om te komen tot een structureel ontwikkelaanbod in de stad. kosten: MidzomerMokum en zomerscholen circa 2,4 miljoen Pilot ontwikkelbso’s maximaal 3 mln. voor jan 2022-juli 2023 2. Sociaal-emotionele ondersteuning voor leerlingen in en rondom school Schoolbesturen uit het primair en voortgezet onderwijs hebben behoefte aan extra inzet op de sociale emotionele ondersteuning van kinderen en jongeren.

Onderzoek van het Nederlands Jeugd Instituut (NJI) laat zien dat vooral kinderen en jongeren met een kwetsbare sociale emotionele ontwikkeling en/of die opgroeien in een problematische thuissituatie extra hard zijn geraakt door de coronacrisis. Deze kwetsbare groep heeft extra ondersteuning nodig om kansenongelijkheid tegen te gaan. Met gebruik van de NPO-middelen zorgen we ervoor dat deze groep kinderen en jongeren snel de passende ondersteuning krijgt om de negatieve impact van de coronacrisis te boven te komen. Voor het PO ligt de focus op het snel inzetten op ondersteuning door partners vanuit onderwijs en jeugdhulp. In aanvulling op de extra ondersteuning die scholen zelf bieden op sociaal-emotioneel

Gemeente Amsterdam

Datum 12 oktober 2021 Pagina 4 van 7

vlak, breiden we hiervoor tijdelijk de nodige inzet vanuit de jeugdhulp uit. Dit kan bijvoorbeeld zijn extra inzet van logopedisten, Ouder en Kind Adviseurs (OKA), of orthopedagogen. Deze tijdelijke extra inzet financieren we vanuit de NPO-middelen. Welke hulp exact nodig is bepalen we samen met jeugdhulppartners en scholen. Daarbij sluiten we nauw aan op de plannen die scholen zelf maken. Daarnaast zetten we in op het verder verstevigen van de aansluiting tussen de zorgstructuur op scholen en ondersteuning vanuit jeugdhulp en de wijk, zodat kinderen niet tussen wal en schip belanden. Dit doen we door: - Het versterken van de verantwoordelijkheidsketen tussen partners uit het onderwijs en jeugdhulp rondom de school op wijkniveau. Een keten waarin professionals vanuit onderwijs en jeugdhulp elkaar helpen, samen leren en werken aan het welzijn van kinderen, en ‘niet loslaten’. - Zorgen we dat onderwijs en jeugdhulp professionals tijdig aanvullende expertise erbij kunnen halen, wanneer dit nodig is. Naast inzet vanuit het gespecialiseerd onderwijs, gaat het hier om expertise vanuit de preventieve en specialistische jeugdhulp, en hulp vanuit de wijk en buurtteams.

Hiermee bouwen we voort op onze bestaande gemeentelijke inzet en sluiten we aan bij de plannen van het Samenwerkingsverband Primair Onderwijs Amsterdam Diemen (SWV PO) voor het versterken van de ondersteuningsstructuur op scholen. Bovenstaande aanpak zetten we in op de gebieden waar dit het hardst nodig is (Zuidoost, Noord, Nieuw-West en Oost). We richten ons hierbij specifiek op kwetsbare kinderen met (complexe) ondersteuningsbehoeften op sociaal emotioneel vlak die door corona een toename van problemen ervaren. De komende maanden wordt dit in samenwerking met schoolbesturen, SWV PO en jeugdhulppartners concreet uitgewerkt. Kosten: maximaal €3 miljoen voor januari 2022-juli 2023. Voor het VO zetten we ook in op het verstevigen van de bestaande samenwerking tussen onderwijs en jeugd(hulp)partners en het vergroten van de tijdelijke extra inzet op de ondersteuningsbehoeften op sociaal emotioneel vlak voor jongeren. Hierbij sluiten we aan bij de reeds ingezette beweging om de samenwerking tussen jeugd, veiligheid- en onderwijspartners te versterken, in het kader van Positief Perspectief en de Aanpak schoolveiligheid. Dit doen we door:  Verlengen van de bestaande regeling schooljongerenwerk (voor 19 scholen) en deze uit te breiden met een light variant voor 10 nieuwe scholen (met verkorte looptijd van 2,5 naar 1,5 jaar).

Kosten: maximaal €1,5 miljoen voor jan 2022-juli 2023 Bereik: Per school heeft een jongerenwerker gemiddeld contact met 250 leerlingen.  Intensiveren van de samenwerking – en waar nodig tijdelijke uitbreiding inzet – van OKA’s en zorgcoördinatoren (ZOCO’s). Zij maken een gezamenlijke analyse van de impact van corona op het sociaal emotioneel welzijn van jongeren. In gezamenlijkheid bekijken zij welke ondersteuning waar nodig is.

Gemeente Amsterdam

Datum 12 oktober 2021 Pagina 5 van 7





Kosten: maximaal 0,45 miljoen voor okt 2021- juli 2023 Bereik: Hiermee bereiken we alle VO-scholen. Tijdelijke uitbreiding van het preventief jeugdzorg aanbod op scholen zodat op basis van gezamenlijke analyse, dit aanbod ingezet kan worden op die scholen en voor die leerlingen die een ondersteuningsvraag hebben op het gebied van (mentaal)welbevinden. Het gaat hierbij om inzet vanuit het preventief flexibel aanbod jeugd gericht op het versterken van weerbaarheid en psychosociaal functioneren (bijvoorbeeld op gebied van gedrag, stress en angst) in de vorm van preventieve (zorg)trainingen en consult/advies aan leerlingen. Deze inzet kan tevens een positief effect hebben op het versterken van de deskundigheid van leerkrachten door tips en handelingsadviezen. Kosten: maximaal 1,5 miljoen voor jan 2022-juli 2023 Bereik: Intensivering huidig aanbod zodat scholen extra inzet beschikbaar hebben voor ondersteuning welbevinden leerlingen. Voor een beperkt aantal scholen is een maatwerkbudget mogelijk als bovenstaande interventies geen oplossing bieden voor specifieke ondersteuningsvragen van leerlingen op sociaal emotioneel vlak. Gemeente en het SWV VO Amsterdam-Diemen stellen gezamenlijk richtlijnen op voor de inzet van het budget en de monitoring. Kosten: maximaal 1,25 miljoen voor jan 2022-juli 2023 Bereik: 15-25 scholen

3. Onderwijskennis Netwerk Amsterdam (ONA) Het onderwijs in Amsterdam kampte al voor de coronacrisis met forse uitdagingen. Er is een tekort aan leerkrachten en er bestaan te grote verschillen in leeropbrengsten van scholen. Door de coronacrisis zijn deze vraagstukken alleen maar groter geworden. Samen met de schoolbesturen en schooldirecteuren zijn we in gesprek gegaan met onder andere EducationLab om te kijken welke duurzame oplossingen mogelijk zijn om, ondanks het lerarentekort en de gevolgen van corona, toch blijvend te investeren in verbetering en innovatie van het onderwijs. Dit vormt de aanleiding voor een gezamenlijk ontwikkeld voorstel voor een kennisinfrastructuur voor duurzame verbetering en innovatie van het Amsterdamse basisonderwijs; Onderwijskennis Netwerk Amsterdam (ONA). Er is internationaal veel kennis beschikbaar over bewezen werkende interventies in het onderwijs. Daar wordt in Nederland nog weinig gebruik van gemaakt. Opbrengst van het ONA is op korte termijn zo veel mogelijk van deze kennis te ontsluiten en te delen, wat scholen helpt bij het tegengaan van leerachterstanden. Op de lange termijn helpt ONA om alle Amsterdamse basisscholen in staat te stellen wetenschappelijk onderzoek beter te vinden, begrijpen, gebruiken en ontwikkelen wat bijdraagt aan het verbeteren van het onderwijs in de stad.

Vanuit het NPO zal worden gestart met:  Twee onderzoekslabs, één gericht op taal en één gericht op het lerarentekort. De labs richten zich op het ontwikkelen van toolkits en praktijkkaarten waarmee effectieve interventies breed gedeeld worden in het Amsterdamse onderwijs. Daarnaast zullen kansrijke taal-interventies voor Amsterdamse basisscholen worden ontworpen en worden er experimentele studies gericht op taal en lerarentekort op een groter aantal basisscholen worden uitgevoerd.

Gemeente Amsterdam

Datum 12 oktober 2021 Pagina 6 van 7





Vier onderzoeksscholen in de stad ontwikkelen nieuwe kennis voor effectieve aanpakken voor de uitdagingen van Amsterdamse basisscholen (hubs). Deze scholen dienen tevens als vindplaats van kennis voor andere scholen. Deze scholen nemen een mentorrol richting omringende basisscholen en zijn zo een leerplaats voor onderwijs in de wijk. Dit draagt bij aan de professionalisering van de verbonden schoolleiders en leraren (formeel en via peer-to-peer learning) Er komt een platform waar scholen bewezen interventies kunnen vinden. Alle scholen en leraren hebben toegang tot informatie over hoe je bewezen interventies toepast op school en hoe ze hiervoor ondersteuning kunnen ontvangen van óf collega’s in Amsterdam of wetenschappers. Bij de ontwikkeling van dit platform wordt aangehaakt op diverse bestaande ontwikkelingen vanuit Taskforce Lerarentekort (platform gericht op inzetten extra personeel, en het platform vanuit het samenwerkingsverband PO) Daarnaast komt er komt een breed aanbod en overzicht van leergangen en lezingen over hoe je bewezen interventies in onderwijs toepast en evalueert. De gratis basismodule 'evidence-informed onderwijs' (of: 'effectieve interventies'), reeds gevolgd door eerste groepen leraren, schoolleiders en bestuurders wordt breder aangeboden.

Schoolbesturen, Educationlab en de gemeente Amsterdam ontwikkelen samen het ONA. Er wordt daarbij nauw samengewerkt met de reeds bestaande Werkplaats Onderwijsonderzoek Amsterdam, de universiteiten, Hogescholen en aanpakken als de Taskforce Lerarentekort. kosten: maximaal 1,6 mln. voor oktober 2021-juli 2023

Gemeente Amsterdam

Datum 12 oktober 2021 Pagina 7 van 7

Bovenstaande laat zien dat we als Gemeente Amsterdam keuzes hebben gemaakt voor de inzet van de beschikbare middelen. Keuzes waarvan wij zien dat deze direct effect hebben op de ontwikkeling van leerlingen maar die ook een duurzaam effect te weeg brengen voor de toekomst. De komende periode worden bovenstaande plannen in detail verder uitgewerkt en wordt gestart met de eerste interventies. In het voorjaar van 2022 ontvangt u een voortgang van de verschillende actie.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam,

Marjolein Moorman, Wethouder Onderwijs, Armoede en inburgering