12022026 Extra informatie bij raadsbrief Parallelle economie def

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 12 februari 2026 Openbare Orde en Veiligheid Burgemeester Halsema Aanvullende informatie over financiële toets bij de Raadsinformatiebrief Aanpakken financieel-economische criminaliteit en parallelle economie

Geachte leden van de gemeenteraad, Naar aanleiding van vragen van het lid Nadif (GroenLinks) informeerde ik u op 11 november jl. over de aanpak van financieel-economische criminaliteit in de raadsinformatiebrief ‘Aanpakken financieel-economische criminaliteit en parallelle economie’. In aanloop naar de bespreking van deze brief op 12 februari aanstaande in de raadscommissie Algemene Zaken licht ik hier nader toe hoe de financiële toets binnen het Bibob-onderzoek wordt ingezet bij vergunningaanvragen en welke knelpunten daarbij worden ervaren in de gegevensuitwisseling met partnerorganisaties. Deze knelpunten vragen om hernieuwde aandacht van het Rijk. De financiële toets vindt plaats binnen de kaders van de Wet Bibob. Op basis van de in het Bibobonderzoek ontvangen informatie kan, bij een ernstig vermoeden van strafbare feiten, een vergunning worden geweigerd, ingetrokken of buiten behandeling worden gesteld. Financiële toets Sinds 2021 beschikt de gemeente Amsterdam over financiële specialisten die worden ingezet bij complexe vergunningaanvragen en bij signalen van ondermijning. Deze inzet heeft geleid tot aanzienlijk meer inzicht in verhullende constructies en geldstromen en versterkt onze bestuurlijke weerbaarheid. Daarmee vervult Amsterdam een voortrekkersrol binnen Nederland. In de jaren 2023 tot en met 2025 werden in Amsterdam 5398 Bibob-onderzoeken uitgevoerd.

Dit leidde in 192 gevallen (3,5%) tot een weigering of intrekking van de vergunning of het opleggen van voorschriften bij de vergunningverlening. Bij 800 van deze dossiers is specialistisch financieel advies gegeven, waar bij 80 dossiers (10%) financiële materiële afwijkingen zijn vastgesteld. Dit betekent dat in de financiële gegevens zoals jaarrekeningen, belastingaangiften en onderliggende administratie sprake was van forse omissies en (ernstige) vermoedens van financiële strafbare feiten als valsheid in geschrifte en witwassen. In vele gevallen leidde dit tot het afwijzen van de vergunningaanvraag. De vergunningplicht Hoogstraten betrof enkele jaren geleden 65 dossiers. In alle gevallen werd specialistisch financieel advies gegeven. Er werden 11 aanvragen (17%) geweigerd. Zie onderstaande afbeelding.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 12 februari 2026 Pagina 2 van 4

In Bibob-onderzoeken betreffende horeca-, coffeeshop- en prostitutiedossiers worden met regelmaat kas- en verkoopadministraties aangetroffen die in werkelijkheid onmogelijk zijn. Of geldstromen die een andere herkomst hebben dan de gepresenteerde bedrijfsvoering. Ook worden in de financiële administratie nogal eens marges, kostenposten en loonbetalingen gepresenteerd die onmogelijk overeen kunnen komen met de reguliere bedrijfsvoering. In enkele dossiers leidde financiële onderzoek tot ernstige vermoedens van schijnbeheer. Specifieke financiële kwetsbaarheden Bij vergunningplichten op grond van artikel 2.16 A APV, waarbij panden, straten of branches worden aangewezen, ligt de aanleiding veelal in signalen van financiële misstanden. Met name branches met veel contante geldstromen zijn kwetsbaar voor manipulatie van administraties. De gemeentelijke financiële toets binnen het Bibob-onderzoek is daarom essentieel gebleken, zowel voor het analyseren en duiden van geldstromen als voor het herkennen van schijnbeheer. In de Hoogstraten bracht deze toets bij meerdere vergunningaanvragen vermoedelijke manipulatie van financiële administraties, fraude en verdenkingen van witwassen aan het licht. Dit heeft ertoe geleid dat diverse vergunningaanvragen op grond van de Wet Bibob zijn geweigerd. In het kader van vergunningplicht wijs ik in het bijzonder op drie ontwikkelingen.

Op 3 februari jl. heb ik, onder andere op basis van signalen van financiële misstanden, een vergunningplicht ingesteld op een pand waar 36 groothandel-bedrijven zijn gevestigd. Daarnaast worden momenteel de voorbereidingen getroffen voor een gebiedsgerichte vergunningplicht in een specifiek deel van stadsdeel Centrum. Hiervoor is incidenteel budget beschikbaar gemaakt. Om een vergunningplicht toeristische detailhandel te kunnen invoeren is structureel budget van € 1,8 miljoen per jaar nodig, zoals in de begrotingsbehandeling is voorgesteld. Dit budget is vooralsnog niet beschikbaar gemaakt.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 12 februari 2026 Pagina 3 van 4

In december 2025 is het WODC-onderzoek naar het gebruik en de doorontwikkeling van de Wet Bibob sinds 2020 gepubliceerd. Amsterdam heeft hieraan actief bijgedragen met praktijkervaring vanuit de financiële toets binnen het Bibob-onderzoek. In de aanbiednota van de DirecteurGeneraal Rechtspleging en Rechtshandhaving (JenV) wordt het financieel onderzoek expliciet benoemd als een belangrijk aandachtspunt. Knelpunten gegevensuitwisseling In Bibob-onderzoeken komen regelmatig ernstige vermoedens van (financiële) strafbare feiten naar voren. Op de informatie die daarbij wordt verkregen rust echter een strikte geheimhoudingsplicht op grond van artikel 28 van de Wet Bibob. Dit betekent dat deze signalen – hoe zwaarwegend ook – niet kunnen worden gedeeld met partnerorganisaties zoals de Belastingdienst of de politie. Daarmee blijft relevante informatie die van belang is voor de bredere aanpak van ondermijning en georganiseerde criminaliteit onbenut. In mijn brief van 11 november 2025 informeerde ik u over verkennende gesprekken met het ministerie van Justitie en Veiligheid over een meldmogelijkheid voor gemeenten bij de Financial Intelligence Unit (FIU). Inmiddels heeft het kabinet aangekondigd dat het voor overheidsorganisaties mogelijk wordt om verdachte transacties te melden bij de FIU1. Dit is een belangrijke stap.

Tegelijkertijd is ambtelijk bevestigd dat deze meldmogelijkheid de geheimhoudingsplicht van de Wet Bibob niet doorbreekt. Daardoor kunnen signalen uit Bibob-onderzoeken, zoals vermoedens van valse jaarrekeningen, onjuiste fiscale aangiften, schijnconstructies en hypotheekfraude, niet worden benut. In mijn optiek is dat een gemiste kans: de meldmogelijkheid komt onvoldoende tot haar recht zolang deze informatie buiten beschouwing moet blijven. Europese anti-witwasaanpak en nationale implementatie De voorziene meldmogelijkheid bij de FIU vindt haar oorsprong in de Europese antiwitwasverordening (AMLR) en de zesde anti-witwasrichtlijn (AMLD6), die tot doel hebben witwassen en terrorismefinanciering binnen de EU effectiever en meer uniform aan te pakken. In Nederland worden deze Europese kaders nationaal geïmplementeerd via de Implementatiewet ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering (Iwt). Gemeenten signaleren ondermijnende risico’s vaak in een vroeg stadium en vormen daarmee een onmisbare schakel in de preventieve aanpak van ondermijning en de parallelle economie. Namens de G4 heb ik daarom gereageerd op de consultatie van de Iwt en steun uitgesproken voor de hoofdlijnen van het wetsvoorstel.

Daarbij heb ik aandacht gevraagd voor een sterkere positie van gemeenten binnen het anti-witwasstelsel, onder meer door betere toegang tot relevante informatie en heldere grondslagen voor gegevensdeling. Tot slot Ik realiseer mij dat het overgrote deel van de Amsterdamse ondernemers bonafide is en een essentiële bijdrage levert aan onze stad. Juist voor hen is deze aanpak van belang. Met onze

1

Brief aan de Tweede Kamer van 16 december 2025, ‘Voortgang nieuwe anti-witwasaanpak’

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 12 februari 2026 Pagina 4 van 4

instrumenten richten wij ons nadrukkelijk op het weren van malafide ondernemers, crimineel geld en illegale activiteiten, zodat eerlijke ondernemers de ruimte krijgen om te ondernemen. Wij zetten deze aanpak zorgvuldig en doelgericht in, met oog voor proportionaliteit en rechtsbescherming. Zo versterken we de weerbaarheid van de legale economie en beschermen we de integriteit van onze stad. Samen met u en onze partners blijf ik mij onverminderd inzetten om deze aanpak verder te versterken. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Femke Halsema Burgemeester

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl