10-11-2025 Raadsbrief factsheet politiecontroles.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 10 november 2025 Openbare Orde en Veiligheid F. Halsema OOV, secretariaatoov@amsterdam.nl

Onderwerp

Factsheet ‘Ervaringen met politiecontroles’

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Bij deze zend ik u ter kennisname de factsheet ‘Ervaringen met politiecontroles’. U ontvangt de resultaten van dit onderzoek jaarlijks. Deze factsheet heeft betrekking op het jaar 2024. Aangezien de landelijke Veiligheidsmonitor om het jaar (in de oneven jaren) plaatsvindt, worden in deze factsheet Amsterdamse cijfers over 2024 vergeleken met de landelijke cijfers over 2023. Volgend jaar ontvangt u weer een uitgebreidere factsheet. Voor de volledigheid merk ik nog op dat de vragen in de monitor breed geformuleerd zijn en bevraagden hun ervaringen delen over contacten met politie die verschillend van aard kunnen zijn. Het kan onder meer gaan om algemene staande houdingen, verkeerscontroles, preventief fouilleeracties, etc. In 2024 zegt 9 procent van de inwoners van de gemeente Amsterdam in de afgelopen twaalf maanden gecontroleerd te zijn door de politie. Jonge mannen geven het vaakst aan te zijn gecontroleerd. Van de mensen die aangeven gecontroleerd te zijn, denkt 17 procent dat hun afkomst, huidskleur of uiterlijk voor de politie een reden was om hen te controleren. Het meest opvallend is dat de cijfers stabiel en vergelijkbaar zijn met de cijfers van vorig jaar.

Alhoewel de cijfers dus stabiel zijn en deels verklaarbaar door de stedelijke context met een grote diversiteit aan inwoners, zijn de verschillende inspanningen binnen het programma Politie voor Iedereen1 nog niet terug te zien in de cijfers. Het is daarom noodzakelijk om continu aandacht te blijven besteden aan dit programma en het daarbij horende ‘professioneel controleren’, maar ook om op onderdelen de aanpak te intensiveren. Hiertoe ben ik in gesprek gegaan met de politie en ik kan u daar het volgende over mededelen. De eenheid Amsterdam herkent het beeld uit de Veiligheidsmonitor. Ondanks alle maatregelen en initiatieven, is het vertrouwen in de politie onder delen van de Amsterdamse bevolking nog niet op het gewenste niveau. Binnen het programma Politie voor Iedereen wordt al langere tijd gewerkt aan het bevorderen van diversiteit, het tegengaan van discriminatie en het versterken van inclusie binnen teams. Dit gebeurt onder meer via gericht instroombeleid, scholing, het gebruik van VRtrainingsmodules, dialoogbijeenkomsten en de inzet van interne ambassadeurs. Deze inspanningen dragen bij aan professionalisering en bewustwording, ook naar ‘buiten’, maar de effecten zullen in de praktijk pas op de langere termijn zichtbaar zijn.

1

Voor een nadere duiding en toelichting op het programma Politie voor Iedereen verwijzen we naar de raadsinformatiebrief van 21 november 2024.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 oktober 2024 Pagina 2 van 3

Tegelijkertijd onderkent de eenheid Amsterdam dat verdere versterking van de aanpak noodzakelijk is. Daarom wordt momenteel gewerkt aan een programmatische doorontwikkeling van Politie voor Iedereen. Daarbij wordt expliciet ingezet op het verder verbeteren van professioneel controleren, het ondersteunen van leidinggevenden bij het bespreekbaar maken van gedrag en het aanstellen van programmamanagers en projectleiders voor structurele verankering. Hiermee wordt de bestaande inzet verdiept en gericht op duurzame verandering, zodat het vertrouwen tussen politie en Amsterdammers verder kan worden versterkt. Concrete vervolgstappen binnen de doorontwikkeling zijn: • Uitbreiding en borging van ambassadeursnetwerken in alle teams (minimaal twee per team), zowel uitvoerend als ondersteunend. Het aantal ambassadeurs is gegroeid van 142 in juni 2024 naar 229 in oktober 2024, waarbij alle sectoren nu vertegenwoordigd zijn. • Structurele ontwikkeling en scholing van ambassadeurs, onder andere via (VR-)trainingen, intervisie en samenwerking met externe organisaties zoals Radar. Ambassadeurs worden bijvoorbeeld getraind om het gesprek aan te gaan met collega’s en teams over professioneel controleren. • Aanstelling van een projectleider en het inrichten van projectteams, verantwoordelijkheid voor voortgangsbewaking en stimulering van uitvoering in de praktijk.

• Samenwerking met de wetenschap, waaronder een neurowetenschapper, ter verdieping van inzicht in de werking van vooroordelen en groepsprocessen en het onderbouwen van interventies. • Gerichte inzet op het terugdringen van ongewenst gedrag door versterking van sociale veiligheid binnen teams, als voorwaarde voor betrouwbaar en inclusief optreden. • Doorlopende aandacht voor dialoog en reflectie, onder andere via oefensessies, VRtrainingen en reflectiemomenten, gericht op daadwerkelijke gedragsverandering. • In samenwerking met acteurs hebben Amsterdamse agenten en leidinggevenden gewerkt aan de theatervoorstelling ´Tot het is wat het moet zijn´, waarin in negen bijeenkomsten 60 agenten en 60 burgers met elkaar in dialoog zijn gegaan over racisme, discriminatie en uitsluiting. Dit draagt bij aan reflectie en bewustwording in het dagelijks handelen. Aangezien er Kamervragen2 gesteld zijn over de selectiepaal, maak ik daarover ten slotte een korte opmerking. Deze selectiepaal kan worden ingezet bij aselectieve controle- en fouilleeracties. Het gaat dan bijvoorbeeld om (kluis)controles op scholen en preventief fouilleeracties in een veiligheidsrisicogebied. De selectiepaal is een hulpmiddel dat gebruikt kan worden bij ‘professioneel controleren’ en het tegengaan van etnisch profileren.

De basis voor het professioneel controleren blijft echter de handreiking ‘professioneel controleren’ en niet dit hulpmiddel. Het is aan het lokale gezag om de voorwaarden te bepalen in relatie tot aselectieve controle- en fouilleeracties. Wanneer iemand verdacht gedrag vertoont (op objectiveerbare gronden), blijft de politie de mogelijkheid houden om deze persoon te controleren of te fouilleren. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

2

Antwoord op vragen van het lid Wijen-Nass over het bericht ‘Amsterdamse politie presenteert uitvinding tegen discriminatie: ‘de paal bepaalt’’ | Tweede Kamer der Staten-Generaal Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 oktober 2024 Pagina 3 van 3

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Femke Halsema Burgemeester

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl