1. Voortgangsrapportage Klimaatadaptatie 2025.pdf

Het klimaat verandert. Amsterdam verandert mee.

Voortgangsrapportage Klimaatadaptatie November 2025

Inhoud Introductie3

Resultaten tot nu toe per portefeuille

6

Openbare Ruimte & Groen 6 Woningbouw8 Volkshuisvesting9 Ruimtelijke Ordening 9 Grond en Ontwikkeling 9 Gemeentelijk Vastgoed 10 Openbare Orde & Veiligheid 10 Publieke gezondheid en preventie 11 Sport en bewegen 11 Duurzaamheid, energietransitie en circulaire economie 12 Water13 Onderwijs13 Regionale samenwerking 14

Wat hebben we gedaan over de gehele breedte?

15

Kennisdeling en communicatie Structurele integratie Onderzoek en monitoring Netwerkaanpak Weerproof Klimaatadaptatie in projecten

15 15 16 16 18

Financiën19

Tot slot

20

Totaaloverzicht acties

21

Groene daktuin op een woning aan een gracht, Amsterdam-Centrum.

3

Introductie Klimaatverandering bedreigt de veiligheid en leefbaarheid van Amsterdam. Klimaatverandering raakt de hele stad, maar de meest kwetsbaren worden het hardst geraakt. Het zorgt voor een verhoogd risico op overstroming­en, extreme neerslag, hitte en droogte. Een stad zoals Amsterdam – een 750-jaar oude laaggelegen stad aan de rivierdelta van de Amstel – is hiervoor extra kwetsbaar. De werkelijkheid haalt ons in: 2024 was het warmste jaar ooit gemeten. De weersextremen die in de afgelopen jaren wereldwijd te zien waren, geven ons een dramatisch beeld van de gevolgen van het veranderende klimaat. Als we hier niet goed mee omgaan, kan tot ernstige sociale, fysieke en financiële schade leiden, met grote gevolgen voor mensen, dieren en de natuur. We moeten dan ook alles op alles zetten om verdere klimaat­verandering tegen te gaan en ons richten op het aanpassen van de stad aan de gevolgen van de klimaatverandering, door middel van klimaatadaptatie. We moeten ons voorbereiden op risico’s die zich langzaamaan ontwikkelen en steeds erger worden. Deze klimaatrisico’s noemen we stress. Tegelijkertijd moeten we ook voorbereid zijn op een extreme weersituatie die zich morgen al kan voordoen. Deze extreme weersomstandigheden noemen we shocks.

Ondergelopen M.J. Granpré Molièreplein met kunstwerk van Studio Wil en Roeland Koning, Amsterdam Nieuw-west.

4

Introductie In lijn met het landelijke Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) bereiden de gemeente en werkregio Amsterdam zich voor op vier klimaatthema’s:

Waterveiligheid In alle klimaatscenario’s blijft de zeespiegel stijgen. Deze stijging kan zelfs oplopen tot 2,5 meter in 2100. Dergelijke stijgingen kunnen grote gevolgen hebben voor Amsterdam, als laaggelegen stad in een rivier­­ delta. Amsterdam ligt in het uiterst kwetsbare water­systeem van het Amsterdam-Rijnkanaal en het Noordzeekanaal en de belasting op dit systeem wordt alsmaar groter. Als een bui zoals die in de zomer van 2021 in Limburg viel op Amsterdam en haar omgeving valt, is de afvoer­capaciteit niet toereikend en kunnen delen van Amsterdam langdurig onder water komen te staan, met alle gevolgen van dien.

Ons doel We willen de kans op overstromingen in de stad klein houden en zo goed mogelijk rekening houden met zeespiegelstijging. Mocht er toch een over­ stroming plaatsvinden, dan willen we dat de gevolgen voor de stad, zijn bewoners en de economie zo klein mogelijk zijn. Dit kan door de stad slim in te richten, mensen bewust te maken van wat ze moeten doen, crisisplannen te maken én na te denken over herstel. De waterschappen zorgen dat waterkeringen veilig zijn en voldoen aan de regels. We overleggen samen met de waterschappen, omliggende gemeenten en andere betrok­ken partijen over mogelijkheden voor meer ruimte in het watersysteem en benodigde toekomstige versterkingen. Zo kunnen we grote hoeveelheden water opvangen en zijn we voorbereid op een hoger waterpeil.

Extreme hitte In alle klimaatscenario’s blijft in Nederland de temperatuur stijgen. Een temperatuur van 40 graden zal in de hoge scenario’s bijna elk jaar voorkomen. De negatieve effecten hiervan worden in de steden het meest gevoeld vanwege het hitte-eilandeffect. In Amsterdam is het daardoor niet uit te sluiten dat de temperaturen oplopen tot 50 graden. Hitte kan tot verschillende problemen leiden op het gebied van onder andere gezondheid, leefbaarheid, energie­ vraag, arbeidsproductiviteit, biodiversiteit, infrastructuur zoals bruggen, netwerken waaronder elektriciteit, en de kwaliteit van het oppervlaktewater. Dit kan verregaande gevolgen hebben voor de veiligheid en gezondheid van Amsterdammers, waarbij de kwetsbare Amsterdammers relatief harder geraakt zullen worden.

Ons doel We willen bij extreme hitte de effecten voor mens, dier, milieu, economie en (vitale) infrastructuur in Amsterdam zoveel mogelijk beperken. We willen zorgen voor een prettig verblijfsklimaat, zowel binnen- als buitenshuis. Hierbij is het van belang dat hitte een minimale invloed heeft op de gezondheid en leefomgeving. Daarom zetten we in op het terugdringen van het hitte-eilandeffect en het creëren van koele plekken. We besteden extra aandacht aan kwetsbare mensen.

Extreme droogte In alle klimaatscenario’s neemt de kans op langdurige periodes van droogte toe. Langdurige droogte en herhalende periodes van droogte kunnen tot problemen leiden voor de natuur, waterkeringen, funderingen, landbouw, scheepvaart, drinkwatervoorziening, woonomgeving, waterkwaliteit, wegen, kabels en leidingen, stadsparken en plantsoenen. Dit heeft grote economische gevolgen voor Amsterdam en schaadt de leefbaarheid van de stad.

Ons doel We willen voorbereid zijn op langdurige perioden van droogte om schade aan gebouwen, groen, natte en droge infrastructuur en dijken zoveel mogelijk te voorkomen of beperken. Om ook ten tijde van droogte een prettige leefbare stad te zijn, is een gezonde bodem met een goede sponswerking de basis. Hierin zoeken we naar de juiste balans tussen ontwatering en bewatering van groen, schommelingen van het grondwaterpeil, de opvang van regenwater en de water aan- en afvoer via het watersysteem. Daarnaast streven we een zo goed mogelijke waterkwaliteit na.

Extreme neerslag In alle scenario’s komt naar voren dat extreme buien in de toekomst vaker gaan voorkomen. Vandaag de dag valt een extreme bui van 60 millimeter per uur of groter al circa 70 keer per jaar in Nederland. Verwachting is dat dit in de toekomst alleen maar gaat toenemen en dat de buien extremer worden. Dit heeft ontwrichtende gevolgen op de stad. Als een extreme bui valt op Amsterdam kunnen bijvoorbeeld circa 2000 nutsvoorzieningen en communicatie­ netwerken uitvallen, met alle gevolgen van dien. Ook heeft het grote ontwrichtende gevolgen voor de bereikbaarheid en de bevoorrading van de stad.

Ons doel We willen schade en overlast door extreme regenbuien zoveel mogelijk voorkomen en regenwater gebruiken voor de leefbaarheid van de stad. Dit kan alleen als we goed omgaan met regenwater. Regenwater is waardevol en moeten we zoveel mogelijk vasthouden. We kunnen het gebruiken voor ons groen en om het grondwater aan te vullen. Om schade te voorkomen en de stad veilig en bereikbaar te houden richten we de openbare ruimte regenbestendig in. Ook willen we dat gebouwen en privéterreinen zoveel mogelijk regenbestendig zijn, zodat ze geen schade ondervinden of veroorzaken bij extreme neerslag.

5

Introductie

Terugblik In 2020 hebben we de Strategie klimaatadaptatie opgesteld. Hierin hebben we als gemeente de ambitie vastgelegd om in 2050 zo goed mogelijk voorbereid te zijn op het veranderende klimaat. In deze strategie hebben we vastgelegd dat we hieraan werken door middel van de volgende vijf oplossingsrichtingen; 1. 2. 3. 4. 5.

Structurele integratie in werkzaamheden en beheer Samen en in gesprek met de stad Stimulering en ondersteuning van kansrijke projecten Kennisdeling en communicatie Onderzoeken en monitoren

Nu Op basis van de Strategie hebben we een Uitvoeringsagenda (2021) opgesteld, waarin we de vier verschillende schaalniveaus (gebouw, gebied, stad, regio) de eerste stappen tot en met 2023 hebben opgenomen. In 2022 en 2023 hebben we over de voortgang gerapporteerd met een voortgangsrapportage. En in 2024 hebben we een nieuwe agenda klimaatadaptatie 2024-2026 gepubliceerd, met daarin acties per portefeuille.

Met deze voortgangsrapportage rapporteren we over de acties uit de Agenda klimaatadaptatie 2024-2026, over de periode januari 2024 tot en met augustus 2025. De voortgang wordt in deze rapportage kort samengevat om inzicht te geven in de behaalde resultaten op het gebied van klimaatadaptatie. Over de meeste onderzoeken, projecten of ander soort acties wordt afzonderlijk in meer detail gecommuniceerd.

Recente inzichten

Voortgangsrapportage 2025

Herijking Strategie Klimaatadaptatie

Figuur 1: De Strategie, Uitvoeringsagenda en Agenda 2024-2026 in de tijd, met een doorkijk naar een herijking van de strategie in 2026.

Ontwikkelingen op het gebied van klimaatverandering volgen elkaar snel op. Sinds de publicatie van de Agenda klimaatadaptatie 2024-2026 hebben we meer inzicht gekregen in het belang van investeren in de sociale infrastructuur ten behoeve van de maatschappelijke veerkracht. Dit is mede dankzij het onderzoek ‘Mens en klimaat. De kracht van sociale infrastructuur bij adaptatie’ van de WRR. Ook het onderzoek naar de gevolgen van klimaat­ verandering op de bestaanszekerheid van het Stedelijk Strategie­ team heeft hieraan bijgedragen. Over de uitkomsten van dit onderzoek hebben we de raad in april 2025 geïnformeerd met een raads­informatiebrief. Unicef publiceerde in juni 2025 het onderzoek ‘Opgroeien in een veranderend klimaat’. Dit onderzoek laat zien dat klimaatverandering aanzienlijke gevolgen heeft voor kinderen. Kinderen in kwetsbare posities zijn extra kwetsbaar. Al deze inzichten zijn meegenomen in de langetermijnbenodigd­ heden voor klimaatadaptatie en zullen we meenemen in de verdere ontwikkeling van de aanpak voor klimaatadaptatie.

efeuille

6

Resultaten tot nu toe per portefeuille Hieronder rapporteren we op de acties per portefeuille. Het totaaloverzicht van alle acties staat op pagina 22. Openbare Ruimte & Groen In de Agenda klimaatadaptatie 2024-2026 stonden bij deze portefeuille negen acties. Daarvan is er één afgerond, zes acties lopen nog en twee acties worden continu uitgevoerd. Mede door de ‘quickscan klimaatadaptatie’ nemen we klimaat­ adaptatie standaard mee in projecten in de openbare ruimte. Enkele voorbeelden van projecten waar klimaatadaptatie­ maatregelen zijn genomen zijn: de Rijnbuurt Oost, Frans Halsbuurt, Midwoudpad en vergroening van het schoolplein van het 4de Gymnasium in de Houthavens. Via de knelpuntenaanpak maken we de meest urgente knelpunten op het gebied van klimaat­adaptatie inzichtelijk en werken we een aanpak uit. Standaardiseren We hebben het meenemen van klimaatadaptatie in projecten in de openbare ruimte op drie manieren verder gestandaardiseerd. Ten eerste voeren we sinds het voorjaar 2024 de quickscan klimaatadaptatie uit bij alle nieuwe herinrichtings- en vervangings­ projecten om de risico’s en kansen bij de start van projecten inzichtelijk te maken. Verdeeld over alle stadsdelen en Weesp zijn in de periode 2024-2025 67 quickscans uitgevoerd. Door de

quickscan wordt klimaatadaptatie steeds eerder meegenomen in het proces voor werkzaamheden in de openbare ruimte, waardoor de kosten van de benodigde klimaatadaptieve maat­ regelen eerder in beeld zijn en er op basis van de juiste informatie keuzes kunnen worden gemaakt over de te treffen maatregelen. Een concreet voorbeeld hiervan is de herinrichting van de Valkenburgerstraat. Daar zijn naar aanleiding van de quickscan wadi’s aangelegd, waardoor de straat nu beter bestand is tegen extreme neerslag. Ten tweede hebben we de normkosten voor de meest gebruikte klimaat­adaptatiemaatregelen berekend om dit mee te kunnen nemen binnen het budget van het project (zodat het van te voren al is vastgelegd). Verder hebben we klimaatadaptatie meegenomen in het instand­houdings­plan voor de openbare ruimte. Ten derde hebben we het Startopdracht-­ formulier voor projecten aangevuld met klimaatadaptatie, in lijn met ‘Duurzaam, tenzij’. Daarmee is klimaatadaptatie onderdeel van ieder nieuw project in de openbare ruimte.

Pilot Hittestraat

De beste manier om voor verkoeling te zorgen, is het creëren van meer schaduw door bomen te planten. Niet overal in de drukke stad is daar voldoende plaats voor, bijvoorbeeld doordat het onder de grond te vol is met kabels en leidingen. Daarom hebben gemeente en Hogeschool van Amsterdam in 2025 de pilot ‘Hittestraat’ gestart. Tijdens deze pilot hebben we vijf verschillende schaduwobjecten, zoals een verplaatsbare pergola en schaduwdoeken, getest op mate van verkoeling en toepassing in openbare ruimte. In de tweede helft van 2025 en begin 2026 gaan we beoordelen of en hoe we deze schaduwmiddelen op grotere schaal kunnen toepassen in Amsterdam.

Projecten in de openbare ruimte We voeren diverse projecten uit waarin klimaatadaptatie een belangrijk onderdeel is. In de Rijnbuurt Oost (Stadsdeel Zuid) en de Frans Halsbuurt is veel ruimte gemaakt voor groen waar regenwater heen kan stromen bij zware regenbuien. Op het Midwoudpad in Noord worden wadi’s aangelegd en wordt er vergroend om hittestress tegen te gaan. Ook testen we nieuwe maatregelen, zoals de waterbergende wegfundering op IJburg. Ook zijn er klimaatadaptatiemaatregelen genomen in de Nieuwenhuysenbuurt, de Rooseveltlaan en Beethovenstraat, zoals genoemd in de Agenda klimaatadaptatie 2024-2026. Een ‘hybride boom’ bij de pilot Hittestraat/ Schaduwmakers bij de Openbare Bibliotheek aan de Oosterdokskade, Amsterdam-Centrum.

7

Resultaten tot nu toe per portefeuille

Knelpuntenaanpak In 2024 en 2025 hebben we de 14 meest urgente knelpunten­ buurten geanalyseerd, waarbij we onder andere uitgebreide modelleringen van rioolcapaciteit, grondwater en hittestress hebben uitgevoerd. Vervolgens hebben we oplossingen voor de openbare ruimte én de private ruimte geïdentificeerd die we kunnen uitvoeren binnen en buiten de reguliere onderhouds­ cyclus. Bijvoorbeeld in tuinen van bewoners, (semi-) openbaar groen van woningcorporaties, of op eigen terrein van gebouwen met kwetsbare functies zoals een verzorgingstehuis hebben we samen met de buurt kansen geïnventariseerd. Voor drie knelpuntbuurten hebben we inmiddels een aanpak uitgewerkt. In 2026 start de gemeente met groot onderhoud in de Jacques Veldmanbuurt. Een onderdeel hiervan is dat de trottoirs en wegen zo worden ingericht dat schade door overtollig regenwater wordt voorkomen. We hebben de gemeenteraad in december 2024 geïnformeerd over de knelpuntenaanpak met een raadsinformatiebrief. Koele Groene Stratenkaart In 2025 is de Koele Groene Stratenkaart opgesteld en goedgekeurd. Met deze kaart laten we zien waar kansen liggen om koele, groene en ecologische verbindingen te realiseren. De ecologische verbindingen koppelen de groengebieden aan elkaar en de koele verbindingen tonen hoe we kunnen realiseren dat elke Amsterdammer op maximaal 300 meter afstand tot een koele plek kan wonen.

In een steeds drukkere en warmere stad zorgt dit voor een verbonden netwerk met schaduw en verkoeling en hiermee voor een aangenamer leefgebied voor mens en dier. De kaart is een strategisch hulpmiddel om bij werkzaamheden en investeringen de juiste groene maatregelen mee te nemen. Het doel is om stap voor stap koele groene straten te realiseren in 2050.

waardoor bomen gevoeliger worden voor ziekten. Op deze webpagina is hierover meer informatie vinden. Momenteel lopen er een aantal verdiepende onderzoeken naar de oorzaken van de knelpunten, zoals een onderzoek naar het functioneren van het watersysteem in het bos, een onderzoek naar wisselende grondwaterstanden en een onderzoek naar de invloed van grondwater en bodemleven op de gezondheid van bomen bij de vrije sportvelden en de kleine speelvijver. We verwachten de uitkomsten van het onderzoek naar het watersysteem in het najaar van 2025. Op basis van deze resultaten zullen we in 2026 maatregelen nemen of starten we vervolgonderzoeken naar het watersysteem, met name gericht op de waterkwaliteit. Dit doen we in samenwerking met Hoogheemraadschap van Rijnland, de gemeente Amstelveen en Waternet.

Werkzaamheden: vergroening van het schoolplein van het 4e Gymnasium in de Houthavens, Amsterdam-West.

Onderzoek klimaatbestendig Amsterdamse Bos We hebben onderzoek gedaan naar de gevolgen van klimaat­ verandering voor het Amsterdamse Bos en naar mogelijke manieren om hierop in te spelen met maatregelen of beheer. Uit dit onderzoek zijn verschillende knelpunten naar voren gekomen, zoals de toename van natte plekken in het bos,

Klimaatbestendig schoolplein We zijn begonnen met de vergroening van het schoolplein van het 4de Gymnasium in de Houthavens. Momenteel is dit een plein met veel steen en weinig groen. Op het plein brengen we verhoogde plantvakken aan, een soort terpjes. Dit levert voor de bomen extra groeiruimte op. Verder beplanten we de plantvakken met grassoorten en maken we ze ook zo dat je erop kan zitten. In de beplanting hebben we soorten gekozen die de biodiversiteit bevorderen. Er worden in totaal zeven extra bomen aangeplant. De trappen voor het schoolgebouw worden deels onthard. We maken plantvakken met kruiden en we leggen een bewateringssysteem aan. Dit project wordt mede gefinancierd uit de extra incidentele middelen voor 2025. Het juiste groen op de juiste plek We doen onderzoek naar ‘het juiste groen op de juiste plek’. Hierbij kijken we concreet waar in de stad er behoefte is aan (meer) schaduw en welk type groen daarvoor het meest geschikt is. Vervolgens zorgen we ervoor dat we hier aandacht voor

8

Resultaten tot nu toe per portefeuille

hebben als we nieuwe bomen planten. Collega’s die werken aan projecten waarbij bomen worden geplant, kunnen bijvoorbeeld kiezen uit bomen die passen bij de klimaatadaptatie-opgave van het project. Als er sprake is van een hoog hitterisico worden bomen geplant die veel schaduw geven. Ground for Wellbeing Het doel van het project Ground for Wellbeing is het realiseren van een klimaatadaptieve en sociaal duurzame herinrichting van het Plejadeplein en Meteorenweg in stadsdeel Noord. Met de herinrichting van het Plejadeplein wordt een start gemaakt met de algehele verbetering van Tuindorp Oostzaan, met als uitgangspunt optimaal gebruik van de bodem. Daarom kijken we zo breed mogelijk naar de situatie in de buurt. Om tot integrale oplossingen te komen doen we veel verschillende onderzoeken. Zo brengen we de uitdagingen op sociaal, ecologisch en institutioneel gebied in kaart. Verder krijgen we inzicht in de huidige staat van de gezondheid en het welzijn van bewoners. We doen ook onderzoek naar de bodem­ gezondheid, hemelwateroverlast, hittestress en algemene ‘zetting’ van de bodem (dit is het inklinken of samendrukken van de grond, waardoor de grond zakt en gebouwen en andere structuren ook kunnen verzakken). Ook onderzoeken we in hoeverre de bodem, en specifiek grondwateroverlast, invloed heeft op de leefomgeving en op huizen, garages en overige gebouwen van de bewoners.

We kijken naar hoe we de grondwatertoestand kunnen verbeteren, zonder dat de bodem sneller verzakt. Dit brede palet aan onderzoek en informatie vormt de basis voor een integrale aanpak. Eind 2027 zal de oplevering van het plein plaatsvinden en in mei 2028 is het einde van het project gepland.

Woningbouw In de Agenda klimaatadaptatie 2024-2026 stonden bij deze portefeuille drie acties. Alle drie deze acties lopen momenteel nog. Onderzoek Rekenkamer naar klimaatbestendig bouwen Bij het bouwen van woningen moeten we de juiste keuzes maken om te zorgen dat deze ook in de toekomst klimaatbestendig zullen zijn. De afgelopen periode heeft ons meer inzicht gegeven in wat hiermee gemoeid gaat. De Rekenkamer Amsterdam-Zaanstad heeft onderzoek gedaan naar klimaatbestendig bouwen en de doeltreffendheid van het huidige klimaatadaptatiebeleid. Op basis van de bevindingen in het onderzoek doet de Rekenkamer de volgende acht aanbevelingen: 1. Maak duidelijk waaraan klimaatbestendig bouwen moet voldoen (en gebruik de MRA-basisveiligheidsniveaus en de omgevingsverordening van de Provincie Noord-Holland daarbij als uitgangspunt.) 2. Stel doelstellingen op voor de korte en middellange termijn 3. Maak duidelijk welke aanvullende acties en middelen nodig zijn 4. Organiseer directie-overstijgende besluitvorming 5. Ontwikkel een monitoringssysteem gericht op doelrealisatie 6. Werk vanuit een geïntegreerde strategie voor woningbouw 7. Organiseer inbreng van externen om de opgave te realiseren 8.

Verken hoe de beleidsruimte actiever kan worden benut Deze aanbevelingen nemen we mee in de uitwerking van de langetermijnbenodigdheden klimaatadaptatie, de City Deal Toekomstbestendige gebiedsontwikkeling en in de bestuurs­ opdracht Bouwen aan de complete stad.

Landelijke maatlat klimaatadaptieve gebouwde omgeving Het Rijk heeft de landelijke ‘maatlat voor een groene en klimaat­ adaptieve gebouwde omgeving’ geïntroduceerd. Deze maatlat vormt de basis voor de aangescherpte Provinciale omgevings­ verordening. Zowel de landelijke maatlat als de regels uit de Provinciale omgevingsverordening vertalen we naar toetsbare regels voor Amsterdam. Ook doen we onderzoek naar alternatieve manieren van financiering van klimaatadaptieve maatregelen in nieuwbouw. Integraal daklandschap Amsterdam werkt samen met partners aan de realisatie van meer daken die bijdragen aan een leefbare en toekomstbestendige stad. Het doel is dat in 2050 alle nieuwe daken – inclusief de daken na optoppen en renovaties – optimaal benut worden. We stapelen functies en zorgen voor samenhang, zodat stapsgewijs een integraal daklandschap ontstaat. Groene daken en daktuinen met waterberging zijn tegen die tijd een standaardvereiste. Zodat in in 2050 30% van de bestaande platte daken groen is. Nu al wordt op 85% van alle nieuwbouwdaken een groen dak aangelegd, dankzij de eisen in de hemelwaterverordening en de richtlijnen voor natuurinclusief bouwen. Voor de bestaande bouw benut Amsterdam momenteel nog slechts een klein deel van het totale potentieel van 12 km² plat dak.

Ongeveer één derde van deze daken is direct geschikt voor een blauw-groen dak; de overige twee derde kan vergroend worden met lichtere oplossingen. Met subsidies, aangepaste regelgeving, informatie­ voorziening en inspiratie stimuleren we dakeigenaren om hun dak te vergroenen.

9

Resultaten tot nu toe per portefeuille

Amsterdam Toekomstbestendige Waterstad: De ruimtelijke toekomstvisie voor Amsterdam We hebben een eerste stap gezet om te komen tot een ‘Voorkeursstrategie Amsterdam Waterstad 2100+’. In de Voorkeursstrategie stelt Amsterdam vast wat haar voorkeursperspectief is op Amsterdam als ‘robuuste waterstad’ in 2100: welke strategische ruimtelijke keuzes en maatregelen horen daarbij (en vragen nader onderzoek)? En waar liggen welke keuzemomenten in de tijd?. Daarmee sorteert Amsterdam voor op de meer ingrijpende keuzes die nodig zijn als antwoord op toenemende risico’s van wateroverlast, waterveiligheid (dijkdoorbraakscenario’s), droogte en zoetwatertekort. De ‘Voorkeursstrategie’ richt zich op het Amsterdamse handelingsperspectief. In deze eerste stap zijn de wateropgaven en de daaruit volgende ruimtelijke consequenties voor Amsterdam in kaart gebracht en is een verkenning gedaan naar mogelijk manieren waarop we met deze ruimtelijke vraagstukken om kunnen gaan.

Volkshuisvesting In de Agenda klimaatadaptatie 2024-2026 stonden bij deze portefeuille twee acties. Eén daarvan loopt momenteel nog en één actie loopt continu door. Samenwerkingsafspraken woningcorporaties Om sociale huurwoningen klimaatbestendiger te maken, geven we invulling aan de samenwerkingsafspraken die zijn gemaakt met woningcorporaties. Als onderdeel hiervan zijn we in 2024 samen met woningcorporatie Ymere, Waterschap Amstel, Gooi en Vecht (AGV) en Weerproof gestart met een integrale gebiedsgerichte casus; klimaatbestendige Jacques Veldman­buurt. Deze casus is onderdeel van de knelpuntenaanpak klimaat­adaptatie. Ook onderzoekt de gemeente samen met woning­corporaties de mogelijkheden en benodigde middelen om met passieve koeling hittestress tegen te gaan. Het aanbrengen van zonne­ wering is hiervoor een simpele en effectieve methode. Daarom onderzoeken we de mogelijkheden voor een subsidie om zonwering aan te brengen. Medio oktober zal een bestedings­­ voorstel voor een subsidie aan de raad worden voorgelegd om hier middelen aan toe te kennen. Bij instemming kunnen we de regeling daarna opstellen. En naar verwachting kan deze dan vanaf de zomer 2026 van start gaan. Funderingsloket Verder blijft Amsterdam het bestaande funderingsloket doorontwikkelen. Bij dit online loket kunnen bewoners informatie over hun fundering en mogelijke oplossingen opvragen.

We sluiten hierbij aan bij de nationale aanpak funderingsproblematiek

Uitzicht op het ‘stenen hoofd’ en de Silodam vanaf het water van het IJ, Amsterdam-Centrum.

Ruimtelijke Ordening In de Agenda klimaatadaptatie 2024-2026 stonden bij deze portefeuille vier acties. Momenteel lopen alle vier deze acties nog. Om de ruimtelijke ordening aan te passen aan klimaatverandering is het van belang om de impact van klimaatverandering op Amsterdam en de mogelijke ontwikkelroutes van Amsterdam goed in beeld te brengen. Dit hebben we gedaan door bij de actualisatie van de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 de inzichten uit de meest recente KNMI-scenario’s mee te nemen. De geactualiseerde Omgevingsvisie zal in november 2025 aan de Amsterdamse Gemeenteraad worden voorgelegd. In deze Omgevingsvisie krijgen zowel klimaatadaptatie als water- en bodem sturend principes een nadrukkelijkere positie.

Grond en Ontwikkeling In de Agenda klimaatadaptatie 2024-2026 stonden bij deze portefeuille twee acties. Hiervan loopt er momenteel nog één actie en één actie blijft continu lopen. We hebben de afgelopen periode een ‘Inspiratieboek klimaat­ adaptief bouwen’ opgesteld en delen dit met ontwikkelaars. Hiermee stimuleren we hen om bovenwettelijke klimaatadaptieve maatregelen te nemen. We streven ernaar om tijdens de volgende Woontop op 8 december 2025 de ‘City Deal Toekomstbestendige gebiedsontwikkeling’ te ondertekenen. Door gezamenlijke duurzame bouwmethodes tegen het licht te houden, door te ontwikkelen én door samen met de bouwsector ambities vast te leggen, dragen wij samen met ontwikkelaars bij aan een versnelde bouw van betaalbare en duurzame woningen. De ondertekening heeft vertraging opgelopen, omdat er nog te veel openstaande vragen en zorgen bleken te zijn van

10

Resultaten tot nu toe per portefeuille The Pulse betrokken partijen over de organisatie en scope, mede in relatie tot het programma STOER en de Woontop-afspraken.

Gemeentelijk Vastgoed In de Agenda klimaatadaptatie 2024-2026 stonden bij deze portefeuille twee acties. Momenteel lopen alle twee deze acties nog. Klimaatrisicoanalyse We zijn in 2025 gestart met een klimaatrisicoanalyse van enkele van onze eigen panden. Momenteel wordt de data geïnterpreteerd om hier vervolgens maatregelen op te nemen. Klimaatadaptieve maatregelen voor geselecteerde panden Voor nieuwbouw en renovatieprojecten is een Programma van Eisen (PvE) duurzaamheid opgesteld, waarin we ook klimaat­ adaptatie hebben meegenomen. Dit is een standaard document waarin de wettelijke eisen, gemeentelijke verplichtingen en ambities staan. We hebben de maatregelen verder uitgewerkt door middel van een vaststellingstabel, waarbij het uitgangspunt is; ‘Duurzaam, tenzij’. Dit geeft meer inzicht in wat er mogelijk/ noodzakelijk is en geeft ook onderbouwing waarom bepaalde keuzes om iets niet te doen gemaakt worden. Hiermee zorgen we ervoor dat er meer klimaatadaptieve maatregelen worden genomen bij renovatie en transformatie. Het Internationale Theater Amsterdam (voorheen Stadsschouwburg) krijgt in 2025 een groen sedumdak. Dit project wordt mede gefinancierd uit de extra incidentele middelen voor 2025.

Openbare Orde & Veiligheid In de Agenda klimaatadaptatie 2024-2026 stonden bij deze portefeuille drie acties. Momenteel zijn er twee hiervan afgerond en is er één doorlopend.

Een inspirerend voorbeeld is The Pulse: een klimaatbestendig en natuurinclusief gebouw waar wonen, werken en openbare voorzieningen samenkomen. Het toont hoe multifunctionele daken ruimte efficiënt benutten en bijdragen aan een toekomstbestendige stad.

Voorbereiden crisisorganisatie Klimaatverandering is onderdeel van het regionale risicoprofiel van Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland (VrAA). Zij hebben inmiddels een oefenprogramma doorlopen waarmee zij zich voorbereiden op een crisisscenario in tijden van extreme hitte. Op basis van dit programma is de planvorming rondom hitte geactualiseerd. De meest prominente inzichten die we hieruit kunnen trekken zijn: • Iedereen wordt kwetsbaar door extreme hitte • Armste wijken zijn warmste wijken • Weerbaarheid van gehele samenleving nodig • Houd rekening met veel verschillende impactgebieden • Heb aandacht voor een breed spectrum van belangen Oefening wateroverlastscenario Ook de crisisorganisatie van Waterschap AGV heeft geoefend hoe om te gaan met een wateroverlast­scenario. De hoogwater situatie op 2 november 2023 gaf daar ook aanleiding toe. Naar aanleiding hiervan heeft een evaluatie plaatsgevonden met een lijst van aanbevelingen en acties. De leerpunten met betrekking tot de alarmering, opschaling, informatiemanagement en communicatie zijn opgepakt. Met betrekking tot de technische leerpunten vraagt het oppakken meer tijd.

Impressie van het te bouwen multifunctionele circulaire complex ‘The Pulse of Amsterdam’, met woningen, kantoren en (culturele) voorzieningen aan de Zuidas, Amsterdam-Zuid.

11

Resultaten tot nu toe per portefeuille

Advisering veiligheid Daarnaast hebben de crisisorganisaties ook een adviserende rol. Een concreet voorbeeld hiervan is dat VrAA momenteel Waternet en Gemeente Amsterdam adviseert over op de bereikbaarheid van de hulpdiensten bij extreme neerslag.

Publieke gezondheid en preventie In de Agenda klimaatadaptatie 2024-2026 stonden bij deze portefeuille twee acties. Deze acties lopen alle twee continu door. Op het snijvlak van klimaatverandering en gezondheidsrisico’s voeren we verschillende onderzoeken uit. Zo verwachten we in 2025 de resultaten van het onderzoek ‘Sterfte door hitte in Amsterdam: nu en in de toekomst’ waarmee we oversterfte door extreme hitte in kaart brengen. Daarnaast is de GGD Amsterdam deelnemer geworden aan het ‘LIFE-IP project: klimaatverandering en gezondheid’ waarmee ook de GGD zich actief committeert aan het sneller klimaatbestendig maken van Nederland. Vanuit dit LIFE-IP heeft onder andere de GGD een handreiking klimaatadaptatie en gezondheid opgesteld en deze is verspreid onder partners die hiermee kunnen werken. Amsterdams Hitteplan In 2024 hebben gemeente en GGD het Amsterdams Hitteplan vastgesteld. In 2025 trad dit hitteplan voor het eerst in werking. Het hittenetwerk is uitgebreid en we hebben hitterisicokaarten ontwikkeld. Een belangrijke mijlpaal hierin is het vaststellen van de Zomer-Hitte-Regeling voor dakloze mensen. Wat verder een hoge prioriteit heeft, is het realiseren van een fijnmazig netwerk van koeltelocaties – koele plekken waar mensen die wonen in hete woningen kunnen bijkomen tijdens extreme hitte. Daarnaast is in 2025 een hittespreekuur voor professionals van start gegaan.

Heat Action Day 2025: In gesprek over hitte

Twee juni stond in het teken van Heat Action Day. De boodschap van de dag was helder: zon buiten houden + goed doorluchten in de nacht = koel blijven. We organi­ seerden deze dag twee succesvolle hitte-straatacties, waarbij vrijwilligers met bewoners in gesprek zijn gegaan over hun ervaringen tijdens warme zomerdagen. Veel bewoners gaven aan dat simpele dingen zoals ’s nachts ventileren of een ventilator slim gebruiken echt helpen. In de zomer 2025 zijn daarom door buurtteams ventilatoren uitgedeeld aan bewoners. Naast praktische hulp gaf de dag ook inzicht. Sommige woningen warmen veel te veel op, bewoners weten niet altijd hoe ze moeten koelen, anderen missen hulp of middelen. Ook angst voor inbraak of muggen speelt een rol. Al deze signalen worden verzameld om betere ondersteuning mogelijk te maken.

De GGD Amsterdam heeft verder het Zonvenant van het Nationaal Huidfonds ondertekend. Daarmee agenderen we uv-straling en huidkanker als een gevolg van klimaatverandering en zetten we ons in voor zonbescherming, bijvoorbeeld voor jonge kinderen. Risico’s van nieuwe ziekten in beeld We besteden tot slot meer aandacht aan infectieziekten en dierplagen door klimaatverandering. We hebben bijgedragen aan een onderzoek naar de relatie tussen stijgende temperaturen en de toename van het aantal ratten in de stad en hebben we in regionaal verband getraind op een uitbraak van het Westnijlvirus. Ook organiseren we scholing op het snijvlak van klimaat­ verandering, infectieziekten en water.

Sport en bewegen In de Agenda klimaatadaptatie 2024-2026 stonden bij deze portefeuille vier acties. Momenteel lopen hiervan drie acties en is er één nog niet gestart.

Een vrijwilliger met een bewoner in gesprek over een ventilator. Deze werden uitgedeeld tijdens Heat Action Day in 2025.

Klimaatadaptieve sportparken Onze sportparken vormen een belangrijk onderdeel van de publieke ruimte en sport is belangrijk voor de leefkwaliteit van Amsterdammers. Dit biedt mogelijkheden om door middel van slimme maatregelen Amsterdam voor te bereiden op extreem weer. In 2025 nemen we dit mee in onze aanbestedingen. Dankzij de kansenkaart weten we verder wat de grootste uitdagingen zijn per sportpark. Afgelopen periode hebben we ingezet op het natuurinclusiever maken van de sportparken, door onder andere vlinderidylles en wadi’s aan te leggen. Dit vervolgen we in 2025 en 2026.

12

Resultaten tot nu toe per portefeuille

Op Sportpark Ookmeer hebben we slimme drinkwatermeters geïnstalleerd in 2025, zodat we het drinkwaterverbruik beter kunnen monitoren. Daarnaast hebben we in 2024 het buiten­ zwemseizoen met een week verlengd in verband met de warmte gedurende de zomer. In 2025 mogen stadspashouders gratis zwemmen in de buitenbaden als het hitteplan is geactiveerd.

Duurzaamheid, energietransitie en circulaire economie In de Agenda klimaatadaptatie 2024-2026 stonden bij deze porte­feuille twee acties. Alle twee deze acties zijn inmiddels afgerond.

Scale Up Toekomstbestendige sportvelden en Innovation Clubhouse Ook experimenteren we met onze sportvelden. Zo hebben we in 2025 een innovatief natuurgrasveld aangelegd dat veel langer bespeeld kan worden dan een regulier natuurgrasveld. Met dit veld bufferen we water en door de hogere bespeelbaarheid hoeven we geen kunstgras aan te leggen. Toch is in een stad kunstgras nu nog onmisbaar. Dankzij kunstgrasvelden kunnen er veel meer speeluren op een veld worden gemaakt. Belangrijk dus om zo duurzaam mogelijke kunstgrasvelden aan te leggen die juist een bijdrage kunnen leveren aan de omgeving. Daarom is het project Scale up | Toekomstbestendige kunstgrasvelden in 2021 gestart. In deze innovatieve aanbesteding in samen­ werking met gemeente Haarlem, is de markt uitgedaagd om tot duurzamere kunstgrasvelden te komen op de thema’s energie, slim & schoon, circulair en klimaatadaptatie. We zetten maximaal in op onder andere het verminderen van hittestress en waterberging. In de zomer van 2025 is de opdracht gegund aan drie markt­ partijen en in 2026 leggen we de eerste proefveldjes aan. Verder zouden we in 2025 starten met de aanbesteding voor het Innovation Clubhouse in samenwerking met TU Delft en de KNVB. Dit is momenteel nog niet gestart.

Onze stad van morgen We moeten blijven inzetten op het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen, wereldwijd en in Amsterdam, om ervoor te zorgen dat het klimaat niet nog verder verandert. En dat weersextremen dermate toenemen dat ondanks de inzet op klimaatadaptatie de leefbaarheid en de veiligheid van de stad nog verder onder druk komen te staan. De voortgangsrapportage ‘Onze Stad van Morgen’ geeft inzicht in de voortgang op de duurzame doelen. De raad heeft deze rapportage vlak na de zomer ontvangen. De rapportage laat zien hoe we van duurzaam­ heid de standaard manier van werken hebben gemaakt in de gemeente Amsterdam. Daarnaast bevat de rapportage de concrete resultaten op de transities naar duurzame energie, circulaire economie en een groene en gezonde stad. Vermeden kosten We onderzoeken welke kosten we kunnen voorkomen door nu te investeren in klimaatadaptatie. Dit onderzoek laat zien hoe we de kosten en opbrengsten op de lange termijn kunnen berekenen bij gebiedsontwikkeling en transformatie. Daarnaast kijken we naar de invloed van klimaatverandering verdichting en de toename van economische activiteit op het schaderisico. Verder onderzoeken we wie in de toekomst de kosten moet dragen en of en hoe we de maatregelen kunnen betalen.

Het ‘koelste’ kunstgrasveld op Zeeburgereiland.

13

Resultaten tot nu toe per portefeuille

Als voorbeeld hebben we het gebied Amstel III onderzocht. Met de resultaten bekijken we hoe deze aanpak kan worden uitgebreid en toegepast op andere gebieden in Amsterdam die groeien. Het volledige rapport wordt in 2025 gepubliceerd.

en vervangingsprojecten meegekoppeld. In de knelpuntbuurten hanteren we een gebiedsgerichte aanpak waarin het versneld vervangen van de riolering een optie is.

Water In de Agenda klimaatadaptatie 2024-2026 stonden bij deze portefeuille vijf acties. Alle vijf deze acties lopen momenteel nog. Aanpak knelpunt Dageraadskering Verstandig omgaan met de waterhuishouding in en om Amsterdam is cruciaal voor het klimaatadaptief en leefbaar inrichten van de stad. We doen dit zowel met projecten in de fysieke ruimte als met bewustwordingscampagnes. Zo hebben we in 2025 het Project Dageraadskering voorbereid zodat deze in 2026 en 2027 kan worden uitgevoerd. In dit project worden knelpunten in de waterafvoer bij de kering opgelost Verbeteren grondwatermonitoring Ook zijn we pilotprojecten gestart met telemetrische (het op afstand meten en doorsturen van gegevens) grondwater­ monitoring, telemetrisch is het op afstand meten en doorsturen van gegevens. Hiermee krijgen we precies inzicht in de grondwaterontwikkeling door weers- en klimaatinvloeden. De stadsbrede uitrol hiervan wordt momenteel voorbereid. Reduceren drinkwatergebruik Verder zetten we vanuit Waternet in op het vergroten van de bewustwording over het belang van een vermindering van drinkwatergebruik. Ook verkennen we een samenwerking met bouwmarkten hoe klimaatadaptieve oplossingen, zoals

De oude watertoren in park ‘Somerlust’, Amsterdam-Oost.

bijvoorbeeld waterbesparing, dichterbij het publiek gebracht kunnen worden. Hergebruik hemelwater Ook test Waternet op drie locaties of we opgeslagen regenwater kunnen gebruiken voor het bewateren van groen in droge tijden. In een buurtpark in Buiksloterham wordt regenwater van het dak van de voormalige gemeentewerf Noord opgevangen en gebruikt. Bij de voedseltuin op het IJplein leggen we in het najaar van 2025 een waterberging van 10.000 liter aan. Het regenwater dat we hier opvangen is afkomstig van de daken van drie aangrenzende appartementsgebouwen. De derde locatie is het Windroosplein in het centrum. Dit project zit nog in de voorbereidingsfase. In 2026 zullen we de aanleg en het gebruik van deze waterbergingen evalueren. Vervanging riolering Verder wordt het vervangen van de riolering, omwille van doelmatigheid, bij de programmering van reguliere onderhouds-

Tot slot zijn de waterbergingseisen van de hemelwater­verordening een standaard onderdeel geworden van de omgevingsvergunning bouwen, sinds de introductie van de omgevingswet. We hebben hiervoor in het voorjaar van 2025 de vergunning­verleners een inhoudelijke training gegeven. Ook passen we het registratie­ systeem voor vergunningen aan om te kunnen rapporteren over het aantal en hoeveelheid waterbergingen die zijn vergund en of uitzonderingen zijn verstrekt. Dit is op dit moment helaas nog niet mogelijk.

Onderwijs In de Agenda klimaatadaptatie 2024-2026 stonden bij deze portefeuille twee acties. Hiervan is één actie afgerond en loopt er nog één. Serious Game Klimaatadaptatie Om bewustzijn over klimaatverandering te vergroten en iedereen in staat te stellen zichzelf en de stad voor te bereiden op extremere weersomstandigheden, is het belangrijk om het thema te bespreken op scholen en via educatiekanalen scholieren al in een vroeg stadium te betrekken. Daarom zijn twee educatie­ producten ontwikkeld: inspiratiekaarten en de Serious Game Klimaatadaptatie. Deze zijn ontwikkeld in samenwerking met diverse partners, zoals Natuurhub, NMT Zuid en Urbo 3D. Met deze producten vergroten we de bewustwording over klimaat­ adaptatie bij scholieren en benadrukken we het belang van samenwerking. De Serious game is inmiddels negentien keer ingezet en de inspiratiekaarten zijn zestig keer gedownload.

14

Resultaten tot nu toe per portefeuille

Groen-in-Amsterdam-subsidie Sinds 2024 is er een nieuwe Groen-in-Amsterdam-subsidie. Voor zover bekend zijn er geen scholen die gebruik hebben gemaakt van deze subsidie.

Regionale samenwerking In de Agenda klimaatadaptatie 2024-2026 stonden bij deze portefeuille twee acties. Alle twee deze acties lopen momenteel nog. Basisveiligheidsniveau klimaatbestendige nieuwbouw Rijk en regio werken samen aan een toekomstbestendig gebied. Dit vraagt samenhangende maatregelen in de ruimtelijke ordening, -inrichting, ruimte voor water en een toekomst­ bestendig watersysteem. De basisveiligheidsniveaus klimaat­ bestendige nieuwbouw zijn per 1 januari 2025 van kracht in de provinciale omgevingsverordening. Momenteel werken we de implicaties hiervan voor het werk van Gemeente Amsterdam uit. Bovenregionale stresstesten Verder zijn we actief met het updaten van de verschillende stresstesten. Amsterdam heeft input gegeven op de zogenoemde waterbeelden van de ‘bovenregionale stresstesten’. Een boven­ regionale stresstest is een methode om de gevolgen van extreme weersomstandigheden, zoals extreme neerslag, over een heel groot gebied (dus regio-overstijgend) te analyseren en om de gevolgen voor vitale functies en de samenleving in beeld te brengen. Deze stresstesten zijn in het najaar van 2025 gepubliceerd. Eind 2025 verwachten we de stresstesten te vertalen naar de ‘impact’ beelden. Ook hebben we in 2025 enkele stresstesten uitgevoerd op de thema’s wateroverlast en hitte. Werkzaamheden aan de dijk bij Zeeburgereiland, Amsterdam-Oost.

te?

15

Wat hebben we gedaan over de gehele breedte? Naast dat er per portefeuille acties zijn uitgevoerd, is er ook overkoepelend inzet nodig, onder andere om alle informatie bij elkaar te brengen en overkoepelende inzet te bepalen. Over de gehele breedte zijn in de Agenda Klimaatadaptatie 2024-2026 veertien acties geformuleerd. Hiervan zijn er twee afgerond, zijn er drie doorlopend en lopen er nog negen

Kennisdeling en communicatie In voorbereiding op de volgende collegeperiode en de aanstaande herijking van het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) hebben we inzichtelijk gemaakt in wat er op de lange termijn nodig is om de stad voor te bereiden op het veranderende klimaat. We hebben voor de vier klimaatthema’s (hitte, droogte, extreme neerslag en waterveiligheid) concretere doelen geformuleerd, geïdentificeerd welke maatregelen nodig zijn om deze doelen te behalen en onderzocht welke middelen hiervoor nodig zijn. Meer informatie hierover is te vinden in de begeleidende raadsbrief bij deze voortgangsrapportage.

Gemeente Amsterdam is onderdeel van de Werkregio Amsterdam, waarin Amsterdam, met de drie waterschappen én de Provincie Noord-Holland samen deelneemt. Vanuit de werkregio geven we verder invulling aan de regionale uitwerking van de doelen uit het DPRA. Ontwikkelingen binnen deze organisaties kunnen immers ook voor Amsterdam relevant zijn. Zo heeft de provincie in juli 2025 haar Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 2025-2027 gepresenteerd. Begin 2025 is de aangescherping van kracht gegaan waarin strengere regels zijn opgenomen om klimaat­bestendig te bouwen. Daarnaast is in juli 2025 de Strategische samenwerkingsagenda tussen Waterschap Amstel, Gooi en Vecht en de gemeente Amsterdam gedeeld met de raad. Deze bestuurlijke samenwerkingsagenda gaat in op welke onderwerpen binnen onder andere waterveiligheid en water­ kwaliteit we met elkaar bestuurlijk moeten bespreken. Ook gaat de agenda in op hoe we bestuurlijk met elkaar omgaan, welke bestuurlijke structuur we aan de samenwerking geven én hoe we dit samen organiseren. Zo zorgen we dat we effectiever en daadkrachtiger kunnen optreden op deze wateronderwerpen. Tot slot heeft Amsterdam een actieve rol binnen het Delta­ programma Centraal-Holland.

Deltaprogramma Centraal Holland vormt het jongste deelgebied van het Deltaprogramma en heeft als opgave om droge voeten en voldoende water te realiseren in een gebied waar 4 miljoen mensen en de druk op de ruimte alleen maar toeneemt. Binnen het Deltaprogramma wordt toegewerkt naar een voorkeursstrategie voor het gebied. Deze voorkeursstrategie zal eind 2025 worden aangeleverd bij het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en het Deltaprogramma.

1 2 3 4

Structurele integratie

5 6

Onderdeel van structurele integratie is bewustwording en activering van de organisatie om klimaatadaptatie mee te nemen in alle werkzaamheden en processen. Het overzicht van de acties onder de verschillende portefeuilles laat zien welke eerste stappen daar zijn gezet. Klimaatadaptatie is opgenomen in de ‘Basiscursus duurzaamheid’ voor alle medewerkers. Daarnaast ontwikkelen we voor specifieke directies en functies een specifiek kennis- en leeraanbod. Uitvoering hiervan vindt plaats in de tweede helft van 2025 en in 2026. In 2025 vernieuwen we de werkwijze klimaatadaptatie. Hiermee kunnen medewerkers die werken aan de openbare ruimte makkelijker en beter klimaatadaptatie toepassen in hun projecten. Verder hebben we in 2025 stappen gezet om klimaatadaptatie beter te verankeren in woningbouwontwikkeling. De provinciale omgevingsverordening (NH 2022), waarin verplicht wordt risico’s van klimaatverandering in beeld te brengen, wordt geïmplementeerd binnen de gemeente. Als dit goed is geregeld, worden projecten die onder de omgevingsverordening vallen getoetst op de risico’s van klimaatadaptatie en toepassing van maatregelen.

16

Wat hebben we gedaan over de gehele breedte?

Onderzoek en monitoring In 2025 hebben we onderzoek gedaan naar de impact van klimaatverandering op de bestaanszekerheid van Amsterdammers. Het onderzoek laat zien dat klimaatverandering een grote, sociale en ongelijke impact heeft. Het advies dat hieruit komt is om prioriteit te geven aan het klimaatadaptief maken van gebieden waar sprake is van een stapeling van risico’s en hoge kwetsbaarheid voor klimaatverandering en aan het aanpakken van knelpunten in en rond de woning van kwetsbare groepen in de stad. De uitkomsten van dit onderzoek nemen we mee in de knelpuntenaanpak klimaatadaptatie. Over de uitkomsten van dit onderzoek is de raad in april 2025 geïnformeerd met een raadsinformatiebrief. Ook hebben we door middel van een onderzoek laten zien hoe verschillende vitale infrastructurele functies zoals de energie-, drinkwater- en telecomvoorzieningen, maar ook belangrijke wegen met elkaar verweven zijn en op welke manier zij bedreigd worden door klimaatverandering. In dit onderzoek zien we duidelijk dat systeembeheerders nog niet altijd alle klimaat­ risico’s even goed in beeld hebben én zich niet altijd bewust zijn van hun afhankelijkheid van de andere systemen. We hebben hierdoor beter in beeld wat uitval in het ene netwerk kan veroorzaken in een ander netwerk.

Deze inzichten nemen we op drie manieren mee: in de risicodialogen over vitale systemen, in het traject ‘vitale systemen’ waarin wordt gewerkt aan het toekomstbestendig maken van deze systemen én door het ‘Programma Weerbaarheid’, waarmee men de stad weerbaarder maken in tijden van crisis. Daarnaast hebben we in het najaar van 2025 een onderzoek gedaan dat zich richt op de kosten die nodig zijn om Amsterdam

veerkrachtiger wordt en kan er gerichter worden bijgestuurd. De onderzoeken van de afgelopen periode bieden ons waarde­ volle inzichten, maar laten ook zien dat verdere verdieping nodig is. Naast antwoorden leveren zij nieuwe vragen op en brengen zij de complexiteit van de opgave scherper in beeld.

Netwerkaanpak Weerproof Medewerkers bekijken tijdens een rondleiding welke uitdagingen men tegenkomt in de Rivierenbuurt en welke oplossingen hiervoor worden genomen.

in 2050 klimaatadaptief te maken. Hierbij zijn verschillende klimaatscenario’s afgezet tegen de klimaat­adaptatiedoelen. Dit heeft een financieel overzicht als resultaat, met benodigde investeringen en inzicht in de kosteneffectiviteit van verschillende soorten maatregelen. Middels kaarten op het dashboard klimaatadaptatie geven we inzicht in de klimaatstress in de stad voor de thema´s hitte, droogte, wateroverlast en overstromingen. In 2025 en 2026 vernieuwen we deze stresstesten voor de wateroverlast, hitte en waterveiligheid. Daarnaast kan je in het dashboard op buurtniveau gedetailleerde informatie vinden over de mate van klimaatrisico’s en de oorzaak hiervan. Voor de buurten met het hoogste risico ontwikkelen we een aanpak. Een nadere toelichting over deze knelpuntenaanpak is te vinden in paragraaf 3.1 Openbare ruimte en groen. Tot slot wordt in 2025-2026 gewerkt aan een monitoringsplan dat inzicht geeft in de uitvoering van maatregelen en in de effecten hiervan. Zo wordt duidelijk of de stad daadwerkelijk

Met de netwerkaanpak Weerproof vergroten we de bewust­ wording en dragen we handelingsperspectieven aan voor onder andere bewoners, bedrijven en woningcorporaties, zodat zij hun bijdrage leveren aan de klimaatbestendige stad. Dit doen we door het opbouwen en inzetten van een netwerk, met gerichte wijkaanpakken in stadsdelen Noord, Nieuw-West en Zuidoost, en door verschillende activiteiten en bijeenkomsten over klimaatadaptatie te organiseren door de hele stad. Hieronder geven we enkele voorbeelden van wat we zoal doen middels de netwerkaanpak Weerproof. Vanuit Weerproof zetten we in op het activeren van professionals in de stad. Tijdens het ‘Weerproof Netwerkevenement’ is de samenwerking met kennisinstellingen en Woningcorporaties versterkt. Dit was een bijeenkomst met 241 deelnemers. Ook wisselen we praktische kennis en ervaring uit met woning­ corporaties en gaven we workshops aan Wijkbeheerders van corporaties om, samen met bewoners, tuinen te vergroenen en hitte-maatregelen te nemen. In 2024 en 2025 hebben we verschillende trainingen verzorgd. In samenwerking met Buurtgroen020 hebben we bijvoorbeeld 14 ‘WeerGroen coaches’ opgeleid. Zij adviseren Amsterdammers gratis over klimaat­ adaptieve maatregelen en over vergroenen van hun tuin, straat of wijk. We gaven hitte-trainingen aan energiecoaches zodat zij

17

Wat hebben we gedaan over de gehele breedte?

naast advies over verduurzaming van woningen ook praktische tips aan bewoners kunnen geven over het koel houden van woningen. Daarnaast hebben we voor Amsterdam 750 jaar 7.500 bomen uitgedeeld aan de inwoners van de stad In 2024 en 2025 hebben we opnieuw een tegelservice georganiseerd. Met de tegelservice worden tuintegels gratis opgehaald bij bewoners die daar groen voor terugplaatsen. In 2024 hebben 930 huishoudens gebruik gemaakt van de tegel­service, zijn er 121.000 tegels opgehaald en hebben bewoners ongeveer 11.000 m2 vergroend. In 2025 hebben in de periode tot en met juli al 622 huishoudens meegedaan, zijn er bijna 90.000 tegels opgehaald door de tegelservice en is naar schatting ongeveer 6.700 m2 vergroend. Daarnaast hebben bewoners in 2025 tussen 1 maart en 1 juli meer dan 600 gevel­tuinen met een plantpakket aangevraagd, dankzij een geveltuin­plantenactie. We organiseerden ‘Onze straat-acties’ in Noord, Nieuw-West en Zuidoost. Daarbij hebben bewoners samen met Weerproof en andere organisaties uit de buurt collectief tuinen onttegeld en geveltuinen aangelegd.

Figuur 2: Resultaten van de tegelservice sinds 2024

211.000 17.700 1.552 Huishoudens

Tegels

M² vergroend

De Tegelservice: het onttegelen en vergroenen van een tuin van een Amsterdammer. Beelden van voor, tijdens en het resultaat.

18

Wat hebben we gedaan over de gehele breedte?

Weerbar

We hebben ‘de Weerbar’ ontwikkeld. Bezoekers voelen in de weerbar extreem weer aan den lijve. Naast gewoon een leuke ervaring heeft de Weerbar ook nog een boodschap voor degene die de Weerbar binnen­ treedt: ‘Bereid je voor op bar weer… het klimaat verandert, maar wat kun jij doen om je hierop voor te bereiden?’ Het is daarmee een laagdrempelige manier om Amsterdammers te informeren over wat zij zelf kunnen doen om zich aan te passen aan het veranderende klimaat. Tijdens Sail 2025 stond de Weerbar op het NDSM-terrein.

Klimaatadaptatie in projecten In de periode 2024 tot juni 2025 is met de ‘Impulsregeling klimaatadaptatie’ van het Rijk een financiële bijdrage geleverd aan het klimaatbestendig maken van de Rivierenbuurt en de Frans Halsbuurt. Dit zijn langlopende projecten. Tot 2028 zullen nog een aantal projecten starten die gebruik maken van de Impulsregeling Klimaatadaptatie. Een voorbeeld is de Corantijn­ straat in West, waar het Rijk bijdraagt aan de aanleg van extra waterberging, het verwijderen van de voetgangers­brug in het Lozingskanaal om de doorstroom naar het gemaal te bevorderen en het regenbesteding inrichten van de Hogewey Midden in Weesp. Ook het Marten Luther Kingpark en De Boelelaan Midden ontvangen extra middelen om klimaatadaptatie maatregelen door te voeren. Naar verwachting zal in totaal 37.600 m2 worden vergroend en 2.500 m3 waterberging worden toegevoegd. Hiervan is inmiddels 17690 m2 vergroening gerealiseerd en 1738 m3 waterberging aangelegd Maar er zijn ook andere projecten waar klimaatadaptatie wordt toegepast, naast projecten die worden gefinancierd vanuit de Impulsregeling van het Rijk. Hierna volgen een paar voorbeelden. • Centrum: In samenwerking met Artis kijken we hoe we een

De ‘weerbar’: Bezoekers van de ‘weerbar’ tijdens SAIL 2025 op het NDSM-terrein, Amsterdam-Noord.

regenwaterknelpunt in de Plantagebuurt kunnen oplossen. Regenwater dat wordt opgevangen in Artis wordt daar hergebruikt. Daarnaast verkennen we hoe we regenwater dat we opvangen in Artis naar het park kan worden geleid. Dit wordt gekoppeld aan werkzaamheden die nog gaan plaatsvinden in de openbare ruimte rondom het park. Gezamenlijk hebben we €500.000 ontvangen vanuit de Erfgoeddeal voor dit project.

• Oost: In het nieuwe ontwerp van de Platanenweg wordt

1650 vierkante meter verharding verwijderd, groen verdiept aangelegd zodat het meer water kan vasthouden en worden er nieuwe speelplekken gerealiseerd. • Noord: De hoven Stenghof en Masthof in Noord kampen al

jaren met wateroverlast. Daarom worden ze opnieuw ingericht met wadi’s en worden er bloemrijke grasmengsels toegepast voor een betere bodemdoorlatendheid. Ook wordt het maaiveld zo ingericht dat overtollig water efficiënt kan worden afgevoerd. • Zuid: Bij het groot onderhoud aan de Rijnbuurt Oost in

Stadsdeel Zuid krijgen de bomen meer ondergrondse ruimte om uit te kunnen groeien en zo voor meer schaduw te zorgen. Daarnaast wordt er meer groen toegevoegd en er ruim 200 vierkante meter aan wadi’s aangelegd. Klimaatadaptatie in onderhoudsprojecten Tijdens de bespreking van de Uitvoeringsstandaard Openbare Ruimte (USTOR) in de raad is toegezegd dat in de volgende Voortgangsrapportage Klimaatadaptatie inzichtelijk zou worden gemaakt wanneer er géén klimaatadaptie-plus maatregelen in projecten worden genomen. In 2024 zijn ongeveer 100 onder­ houdsprojecten aan verhardingen uitgevoerd. In 39 gevallen zijn hierbij klimaatadaptieve maatregelen getroffen zoals het verbeteren van de regenwaterafvoer, het verbeteren van de groeiplaatsen voor bomen of verdere vergroening. Voor de overige 61 projecten zijn er geen extra middelen aangevraagd. Dit kan betekenen dat er óf geen extra klimaatadaptieve maatregelen nodig waren, óf dat de maatregelen vanuit het originele projectbudget kon worden gefinancierd. Hiermee beschouwen we toezegging TA2024-000497 als afgedaan.

19

Financiën De acties uit de Agenda Klimaatadaptatie 2024-2026 worden voor het merendeel gefinancierd vanuit de betreffende portefeuilles en vanuit bestaande middelen. Vanuit het Amsterdams Akkoord (2022) is er voor de periode 2023-2026 zeven miljoen euro beschikbaar gesteld vanuit de coalitiemiddelen. Tot en met 2025 is daarvan €5,5 miljoen besteed; voor 2026 resteert er nog €1,5 miljoen. In aanvulling daarop zijn er vanuit de Impulsregeling van het Rijk middelen beschikbaar gesteld voor de uitvoering van projecten, waarvan 2/3e gefinancierd wordt vanuit de gemeente zelf. Voor de periode 2023-2027 is er €4,4 miljoen dekking beschikbaar, waarvan tot nu toe €0,8 miljoen besteed is. Het restant van €3,6 miljoen euro staat gepland voor de komende jaren. Ook heeft de gemeente beschikking over rioolheffingen (via Waternet), waarvan in de periode tot en met 2027 jaarlijks een bedrag wordt ingezet voor regenbestendige maatregelen in projecten. Bij de begroting is voor 2025 €2 miljoen incidenteel vrijgemaakt.

Dit wordt onder andere besteed aan: • Vergroeningsproject 4de Gymnasium • Aanleg van een groen dak op de Stadsschouwburg • Waterbergend natuurgrasveld bij Sportpark ’t Loopveld aan de Kalfjeslaan • Koele Groene Stratenkaart en Strategie Rigoureus vergroenen • Inzet van programma Klimaatadaptatie aan onder andere Wijkaanpak Weerproof en knelpuntenaanpak klimaatadaptatie Een medewerker van ‘Weerproof’ deelt plantjes en boompjes uit aan bewoners, Amsterdam

20

Tot slot Zoals in de Agenda klimaatadaptatie 2024-2026 staat, zijn de activiteiten en maatregelen uit deze voortgangsrapportage een goede eerste stap, maar zijn we er hiermee nog lang niet. We hebben inzichtelijk gemaakt wat er op lange termijn nodig is, dat gelijktijdig met deze voortgangsrapportage met de raad wordt gedeeld. In 2026 start een nieuwe cyclus van het Delta­programma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) en in dat kader zal ook een herijking van de strategie klimaatadaptatie plaatsvinden.

Figuur 3: Status van de 56 maatregelen in de Agenda Klimaatadaptatie 2024-2026

Afgeronde acties

8

Continu doorlopende acties

Actie nog te starten

1

10 37 Nog lopende acties

Op hete dagen moeten extra maatregelen worden genomen om te voorkomen dat vitale infrastructuur beschadigt raakt.

21

Totaaloverzicht acties Overzicht van acties Agenda klimaatadaptatie 2024-2026 Portefeuille

Acties Agenda klimaatadaptatie 2024-2026

Status

Overkoepelend

Inzichtelijk maken langetermijnbenodigdheden klimaatadaptatie

Lopend

Overkoepelend

Kwetsbaarheid van Amsterdam voor klimaatrisico’s onderzoeken

Continu

Overkoepelend

Introduceren en verbeteren van de juiste werkwijzen en tools voor klimaatadaptatie

Lopend

Overkoepelend

Klimaatadaptatie integreren in relevante gemeentelijke processen

Lopend

Overkoepelend

Ontwikkelen en verbeteren integraal opleidings- en kennisaanbod

Lopend

Overkoepelend

Collega’s opleiden met Leertraject Klimaatadaptatie

Lopend

Overkoepelend

Onderzoek sociaaleconomische impact van klimaatverandering op bestaanszekerheid

Afgerond

Overkoepelend

Onderzoek gevolgen van klimaatverandering voor vitale en kwetsbare infrastructuur

Afgerond

Overkoepelend

Onderzoeken of update stresstest nodig is

Lopend

Overkoepelend

Delen kennis en informatie via dashboard klimaatadaptatie

Continu

Overkoepelend

Netwerkaanpak Weerproof

Continu

Overkoepelend

Wijkaanpak organiseren in stadsdelen Noord, Nieuw-West en Zuidoost

Lopend

Overkoepelend

Deelname NK Tegelwippen en organiseren tegelservice

Lopend

Overkoepelend

Uitvoering van 18 projecten met behulp van impulsregeling klimaatadaptatie

Lopend

Openbare ruimte en groen

Uitvoering quickscan klimaatadaptatie bij herinrichtings- en vervangingsprojecten

Continu

Openbare ruimte en groen

Klimaatadaptatie als onderdeel van ieder nieuw project in de openbare ruimte

Continu

Openbare ruimte en groen

Klimaatadaptatie standaard in financieringsstructuur voor werkzaamheden in de openbare ruimte

Afgerond

Openbare ruimte en groen

Met risicokaarten meest urgente knelpunten in beeld brengen

Lopend

22

Bijlage 1: Overzicht van acties Agenda klimaatadaptatie 2024-2026