1. verslag meedenken over de ontwikkelstrategie 2035

Meedenken over Ontwikkelstrategie 2035 Verslag van het gesprek met de stad over de buurten van de toekomst

Inhoudsopgave 3 Amsterdam groeit: In gesprek met de stad over de buurten van de toekomst

2

4

Straatgesprekken Opbrengst straatgesprekken

9 10

Stadsgesprekken Opbrengst stadsgesprekken Verdichtingsvarianten

11 12 13 14

Bestaande buurten Stations en stadslanen Winkelcentra en kennisinstellingen Nieuwe buurten

15

Opbrengst stadsgesprekken verdeeld in thema’s

16 17 18 19 20 21

Wonen Werken Mobiliteit Voorzieningen Openbare ruimte en groen Samenleven

23

Schoolgesprekken Inspirerende schoolgesprekken

25 26

Communicatie Keuzewijzer Online reacties

27

Hoe nu verder?

Amsterdam groeit: In gesprek met de stad over de buurten van de toekomst Amsterdam groeit uit tot een stad met 1 miljoen inwoners. Het stadsbestuur wil dat de stad op een verantwoorde manier groeit binnen de grenzen van de stad. De gemeente maakt hiervoor een duidelijk uitgewerkt plan: de Ontwikkelstrategie 2035. Daarin komt te staan op welke bestaande en nieuwe locaties de buurten van de toekomst kunnen worden gemaakt.

of te experimenteren. Amsterdammers erkennen dat er gebouwd moet worden, maar dan wel zo dat de ziel van de stad behouden blijft.

Onafhankelijk advies van panel We hebben ook advies gevraagd aan een panel van betrokken en onafhankelijke deskundigen. De 5 leden van dit panel weten vanuit hun beroep veel van steden­ bouw en stadsontwikkeling. Zij waren aanwezig bij de 4 stadsgesprekken en hebben geluis­terd naar wat daar is gezegd. Het advies van het Panel Verantwoorde Groei heet: ‘En nu écht samen stad maken!’

Hoe verder? Voordat we het plan schrijven, hebben we de Amster­ dammers gevraagd om mee te denken. In dit verslag staat een samenvatting van alle reacties. Er zijn nog geen conclusies uit getrokken. De inbreng van dit mee­ denktraject wordt meegenomen bij het schrijven van de Ontwikkelstrategie.

Dit beeld haalden we op De afgelopen maanden hebben we 4 stadsgesprek­ ken georganiseerd, straatgesprekken gevoerd en ook hebben we jongeren en schoolkinderen naar hun ideeën gevraagd. Daarnaast was er de mogelijkheid om online een vragenlijst in te vullen. Amsterdammers van jong tot oud hebben hun menin­ gen, ideeën, wensen en zorgen met ons gedeeld. Zij benadrukten onder andere het belang van groen, voor­ zieningen op loopafstand en eigentijdse, Amsterdamse architectuur. Ook spraken zij hun zorg uit over de betaal­ baarheid van de stad om in te wonen, te ondernemen 3

Alle verzamelde informatie gebruiken we bij het schrijven van de Concept Ontwikkelstrategie 2035. Op deze manier wil de gemeente invulling geven aan de gevoerde gesprekken.

Wilt u op de hoogte blijven? Volg dan op www.amsterdam.nl/ontwikkelstrategie de ontwikkelingen in dit project. Hier vindt u ook dit verslag met bijlagen en alle andere documenten.

Straatgesprekken

Beoogde planning • Juli t/m september 2023: Schrijven Ontwikkelstrategie 2035 • November 2023: Concept Ontwikkelstrategie 2035 in College • November/ december 2023: Formeel inspraaktraject • April 2024: Besluitvorming in de gemeenteraad

Stadsgesprekken

Scholen

Straatgesprekken

Opbrengst straatgesprekken In de lente hebben we op negen plekken in de stad mensen op straat gevraagd hoe zij denken dat Amsterdam zou kunnen groeien. Op drukke plekken zoals markten en een skatebaan, hebben we zorgen, wensen en ideeën gehoord. Bij de één meer dan bij de ander. Per locatie hebben we opvallende, uiteenlopende opmerkingen op een rij gezet.

Voor jongeren hier is wonen binnen de ring ver weg.

Noord Buikslotermeerplein

Zeeburgereiland, Skatepark West Ten Katemarkt

Nieuw-West Lambertus Zijlplein

“Ik woon liever binnen de ring, maar in deze buurt zijn de woningen beter. De omgeving is te rustig, het mag levendiger.” “De oude buurtbewoners worden over het hoofd gezien. Investeer voor de buurt. Ik wil niet ergens anders opnieuw beginnen. Het is hier fijn, rustig, gemengd.” “Auto’s rijden veel te hard. Er zijn verkeersdrempels nodig, zeker rond scholen.”

4

“Ik zit ‘vast’ in een woning die niet meer bij me past. Driehoog zonder

lift. Traplopen wordt steeds zwaarder. Ik wil in de buurt blijven wonen, maar er is geen geschikte woning.”

Bouwen is nodig, maar hier zien mensen geen ruimte meer. “Ik zie weinig ruimte nog voor nieuwe woningen.”

Zuid Albert Cuypmarkt

Oost Science Park

“Er is hier ’s avonds niks te doen in de buurt. Zodra de Albert Heijn dicht gaat, is de hele buurt dood. We gaan liever in de buurt op stap dan naar het centrum, al is het maar bij een koffietent die tot laat open is.”

“Er is hier al veel veranderd.” “Voor voorzieningen is onvoldoende geke­ ken naar het aantal nieuwe inwoners. Dit zie je vooral aan het gebrek aan kinderdagver­ blijven.”

“We wonen met een gezin van vier in een tweekamerwoning. We willen graag in Amsterdam blijven, mag ook in een andere buurt. Investeer in meer sociale huurwoningen!” “Ik ben mijn zoektocht naar een wo­ ning even gestaakt. Het lukt niet. Het maakt mij niet uit waar. Boven het station? Ook prima, ik slaap wel met oordoppen in.”

“Wonen in de binnenstad is een keuze. Mensen die daar wonen, kunnen zich ook elders een plek veroorloven en dan kies je ook voor drukte. Dan moet je daar niet over zeuren. Ideaal is wonen in een rustige straat met drukte om de hoek. En betaalbaar voor jongeren.”

Oost Dappermarkt

Doorstromen is voor bewoners hier lastig. Daarnaast zijn er weinig voorzieningen. “Er zijn te weinig sociale huur­ woningen. Investeer in de wijk, zodat mensen in hun buurt kunnen blijven wonen. Geen hoogbouw met appartementen, maar betaalbare eengezinswoningen.”

“Goed dat er gebouwd wordt, maar in de meeste gebouwen op het Zeeburgereiland kan ik niet wonen. Dus bouw vooral sociaal. Er is daar nu alleen een Donner-winkel en een Albert Heijn. Zou fijn zijn als voorzienin­ gen diverser worden.”

“In Weesp is geen plek meer voor extra woningen.” “Voor opvang van mijn kind rijd ik elke keer 40 minuten. Hier zijn geen opvangplekken.”

Zuidoost Anton de Komplein

Weesp Weekmarkt

Straatgesprekken

Er moet gebouwd worden, vinden veel mensen. Maar is er nog plek voor groen? “Er moeten betaalbare huurwoningen worden gebouwd buiten de ring, bijvoorbeeld in Zuid­ oost. Door verkoop is een tekort ontstaan.”

West Ten Katemarkt

Bewoners vragen aandacht voor speelplekken, sociale opgaven en betaalbare woningen.

“Je moet overal bouwen, groen is niet belangrijk. Voor een groene woonomgeving verhuis je maar naar een andere stad waar meer ruimte is.”

“Speelplekken zijn belangrijk. Pak de verloedering van de stad aan. Vergeet bij nieuwe ontwikkelingen het bestaande niet.”

“Ik ben rond de zeventig en zou graag wat rustiger willen wonen. Liefst bij een metro- of trein­ station of een winkelcentrum.”

“De stad kan niet meer groeien. Het is te druk. Ik woon hier al mijn leven lang, maar ga verhuizen. Amsterdam is onleefbaar geworden.” “Ik woon hier prettig. Er zijn meer woningen nodig, dus doe maar. In de agglomeratie. En autoluw!” “Extra woningen zijn noodzakelijk. Wat ik niet snap is de ontwikkeling van een longstay-hotel. Waarom geen sociale huurwoningen? Zoek ruimte voor expats in Hoofddorp of Almere, niet in Amsterdam.”

5

Oost Dappermarkt

“Er wordt wel veel gebouwd, maar de huizen zijn niet te beta­ len. Mijn dochter wil graag het huis uit, maar ze verdient te veel voor een sociale huurwoning. Daarnaast vind ik behoud van groen belangrijk.”

“Voordat je plannen maakt over groei van de stad moet je nadenken over veiligheid. En er zijn meer voorzie­ ningen en activiteiten voor kinderen nodig. Voor veel jongeren is er geen perspectief, criminaliteit loont wel.” “Ik woon heel fijn in de Kinkerbuurt. Maar zonder lift kan ik in mijn ge­ bouw niet blijven wonen. Waar moet ik dan heen? Hoe betaal ik de huur? Er zijn meer passende betaalbare woningen nodig voor ouderen. Met lift.” “Mijn studerende dochter woont nog bij mij. Ze wil wel op kamers, maar kan dat niet betalen. Voorheen had ik veel contact met buren, maar de laatste jaren zie ik vooral rolkoffers de woningen ingaan.”

“We moeten bouwen op plekken die goed bereikbaar zijn en met goede voorzieningen. Woningen mogen op een leeg bedrijven­ terrein. Maar verplaats bedrijven niet; die zijn ook nodig.” “Het is druk in Oost, dat hoort er ook een beetje bij. Ik ga altijd met de fiets naar mijn werk in het centrum. Ik zou graag in Osdorp willen wonen, daar is het rustig en groen.” “Amsterdam is vol, er moet hier ook nog wat groen overblijven. Mijn kinderen moeten maar naar Almere verhuizen.” “Elke stad groeit, Amsterdam moet helpen bij de wooncrisis. Hier rond de Dappermarkt zijn best kansen om woningen toe te voegen door er extra lagen op te zetten.”

Straatgesprekken

Aandacht voor leefbaarheid en aandacht voor kwaliteit van wie en wat er al is. “Ik ben wel een beetje klaar met de gemeente Amsterdam.” “Ik woon sinds kort buiten Amster­ dam, in Muiden. Ik vind goede fietsroutes belangrijk.” “Ik maak me zorgen over wonen als investeringsobject. Kijk naar de Zuidas: dure woningen in woontorens die niet voor gewone mensen zijn.”

“Het afsluiten van de Weesperstraat is onlogisch. Houd een paar grote straten, het hoofdnet open.”

“Er moeten meer woningen komen voor ouderen en tegen een goede prijs, om zo doorstroom mogelijk te maken.”

“Er moeten meer kleine huizen met gedeelde voorzieningen voor ou­ deren komen, zoals een werkplaats en een huiskamer. En dan vooral in sociale sector.” “Er moeten meer middelen voor woningbouwcoöperaties kopen. Zo kun je onderhoud en isolatie van de bestaande voorraad versnellen.”

“Er heeft OV-kaalslag plaatsgevonden in de wijken. Tram- en buslijnen ver­ dwijnen. Op het fietspad is het druk. Ik durf niet meer te fietsen.” “Bouw meer voor de starter. Gewone mensen komen er niet tussen. Wonin­ gen zijn nu vooral voor mensen met veel geld. Ik ken veel dertigers die nog bij hun ouders wonen, omdat ze er niet tussenkomen.” “Laat de BSO aansluiten op het on­ derwijs. Verder ben ik tevreden over de stad. Alles is beter geworden ten opzichte van vroeger.”

“Ik wil graag doorstromen naar een kleinere woning, zodat er een gezin in mijn grote woning kan. Maar ik vind niets.” “Stel de balans centraal. Extra woningen betekent ook goed betaalbaar en betrouw­ baar OV, net als meegroeiend groen en voorzieningen.”

“Maak parken leuker. Die zijn nu vaak saai.” “Alle stoepen staan vol, daardoor is het lastig bewegen door de stad.”

“Leg ‘boomers’ die huizen verhu­ ren aan banden. Verhuur is box 1: inkomen. Het oneigenlijk gebruik van woningen is net zo belangrijk als bijbouwen.”

Noord Buikslotermeerplein

“Auto’s moeten de stad uit. Meer ruimte voor fiets en voetganger. Leg hoge snelheid van elektrische fietsen aan banden.”

“Het afval en het afvalbeheer is een groot probleem. Het lukt de gemeen­ te niet om het op te lossen.”

“Ik ben tevreden over Amsterdam fietsstad.”

6

“De huurder heeft geen stem in Amsterdam. Alle voordelen zijn voor de woningeigenaren.”

Bouwen is nodig, maar wel met aandacht voor groen en bereikbaarheid.

“Bouw niet elk klein plekje vol. En alleen nieuwbouw die past bij de omgeving.”

Zuid Albert Cuypmarkt

“Behoud en versterk het groen. Kleinschalig groen is belangrijk voor ruimte voor kinderen en voor een prettige woonomgeving. Bedenk wel dat nieuw groen jaren de tijd nodig heeft om te groeien.” “Ik zoek een sociale huur­ woning met een aparte slaapkamer. Voor mijn werk heb ik de auto nodig. Ook bij sociale woningen is parkeren nodig. Dat hoeft niet voor de deur.”

“Ik woon bij de metro en winkels. Dat zijn belangrijke elementen om fijn te kunnen wonen. Daar liggen kansen.” “Ik wil liever geen verande­ ring. Maar er is een wooncrisis en Amsterdam moet daarin een rol pakken. Als we het groen maar behouden.” “Als je wat ouder bent, is het fijn als er winkels op loopafstand zijn.” “Bouw vooral de hoogte in, zodat je ruimte houdt voor spelen en groen. De ont­ wikkeling rond metro Noord vind ik mooi, er is veel groen. Zo mag het wel vaker.” “Bereikbaarheid is belang­ rijk. Ik durf niet meer overal te fietsen door de drukte. In het OV moet ik veel over­ stappen met veel trappen. Ik word steeds minder mobiel.” “Nieuwe hoogbouw is prima, ook voor studenten, maar er moet wel ruimte over blijven voor groen en voorzieningen. Het Buikslotermeerplein mag wel wat drukker worden.”

Straatgesprekken

Er is grote behoefte aan betaalbare woningen. Let echter wel op de kwaliteit van voorzieningen. “Behoud groen. Wél hoogbouw en wél transformeren van kantoren naar woningen.”

“Voorzieningen zijn heel belangrijk, ook de kwaliteit. Nu staat bij het stati­ on veel leeg door hoge huurprijzen.”

“Bouw geconcentreerd rondom plekken waar al woningen en voorzie­ ningen zijn.”

“Er zijn nu geen betaalbare studentenwoningen of studio’s. Ik ben ver­ huisd vanuit Nieuw-West naar Zuidoost vanwege de grootte van de woning, maar ik was liever daar gebleven. Ik ben geen fan van hoogbouw.”

“Maak OV betaalbaarder voor een kleine beurs.”

“Jongeren hebben allemaal een eigen auto en de markt trekt veel bezoekers, daarom: meer parkeerplaatsen.”

“Ik ga verhuizen naar Lelystad vanwe­ ge de veiligheid. Ik waardeer groen, maar het zorg ook voor onveiligheid. Bouw meer huizen voor senioren, voor veiligheid en communitygevoel.” “Ik woon met plezier hier, maar vluchtelingen krijgen voorrang bij het toewijzen van huizen.” “Behoud al het groen, doe dan liever verdiepingen erop. Als mijn kleinzoon in Amsterdam wil studeren, zal hij nooit een huis vinden.” “Bouw niet in het groen. Het is hier al zo grijs en het groen maakt me vrolijk. Transformeren en verdichten vind ik wel goed. Hef alle parkeerplekken op en maak daar woningen op.” “Iedereen wil het liefst een een­ gezinswoning, maar die zijn er bijna niet, dus vooral die bouwen.” “Woonblokken met gedeelde functies, zoals een tuin, zouden we leuk vinden.” “Het is hier al druk. Er moeten meer betaalbare woningen voor Amsterdammers komen, met name jongeren. Middensegment appartementen en eengezinswoningen met tuin.”

7

“Meer speelplekken.” “We staan al langer dan 12 jaar op een wachtlijst voor een huurwoning. We wonen nu bij vrienden, wat tot span­ ning leidt.” “Ga voor kwaliteit. Er wordt pas naar de bestaande omgeving gekeken als dit helpt bij de verkoop van nieuwbouw. Dan wordt een gebouw gesloopt waaraan een corporatie niets heeft gedaan.” “Boven de A9 had sociale woning­ bouw gekund. Daar is nu een ongebruikt park.” “Bouw voor de armste mensen wo­ ningen, voor leraren, politieagenten, ziekenhuispersoneel.” “Mijn kinderen wonen nog steeds thuis. Ze verdienen te veel voor sociale huur, maar te weinig voor de vrije sector.” “Bouw in alle buurten, zodat je ook in je eigen buurt kunt blijven wonen. Dan verandert ook de cultuur niet te veel.” “Je kunt veel kantoorpanden aanpassen. Welke toegevoegde waarde hebben die voor de buurt?” “We staan ingeschreven voor een aanleunwoning, maar de wachtlijst is lang. Ik wil graag in Zuidoost blijven wonen.”

“Mensen moeten niet zo zeuren. Als je het vergelijkt met andere plekken in de wereld zijn de bereikbaarheid en de voorzieningen goed, de openbare ruimte is ontzettend verbeterd.” “In mijn buurt is het al druk, dus liever geen nieuwe woningen. Maar als het moet, dan moet het.” “Nieuwe woningen lijken mooier, maar vaak veel kleiner.” “Belachelijk dat er mensen die nu in de stad wonen hier geen plek kunnen vinden en de stad uit moeten. Het is een plicht van de gemeente om hier iets aan te doen.” “Help winkels uit de buurt en starten­ de ondernemers, zoals in de Indische Buurt.” “Er moeten bomen komen voor verbe­ tering van de luchtkwaliteit.” “Bouw veel appartementen de hoogte in. Dan passen er meer. Denk aan groen, pleinen en ruimte waar mensen elkaar ontmoeten.” “Ik heb drie kinderen en het huis is te klein, maar de woningbouwvereniging heeft geen grotere woning voor me. Dus bouw meer woningen.”

Zuidoost Anton de Komplein

Straatgesprekken

Hier wordt de woningnood gevoeld. Daardoor zijn de wensen beperkt. Al is groen belangrijk. “Ik wil geen extra bebouwing, er wordt al genoeg gebouwd. Ik kom hier mijn hond uitlaten, omdat het hier nog groen is.”

“Er moet veel gebouwd worden. Ik zie me later niet in de stad blijven. De stad is vaak te anoniem. Groen is heel belangrijk, juist waar het nu nog niet is.”

“Wij willen betaalbare woningen voor starters. Die moeten goed bereikbaar zijn met OV, want een auto heb je niet nodig in de stad.”

“Bouw niet waar het al druk is, maar maak de stad groter. Transformatie van bedrijventerreinen is een goed idee. Bij voorzieningen wonen is een minder goed idee: je kunt toch op de fiets en daar is het druk.”

“Er is nog wel wat ruimte voor woningen, maar niet teveel.” “Ik kan geen middenhuur betalen. Ik wil betaalbare woningen voor starters, eventueel samen huren. Die moeten goed bereikbaar zijn met het OV, een auto is niet nodig.” “Wij zoeken een plek om te landen in de stad, en voor een goede prijs. Liefst dicht bij het centrum, met groen in de buurt, bij je bijbaan en supermarkt. Maar als student ben je blij als je een plek hebt en het kunt betalen.” “Bouw ook voor de Amsterdammer die er al woont en niet voor instromers met veel geld.”

8

“Ik woonde eerst met 14 mensen op 7 m2 per persoon voor €500, nu in Haarlem. Ik denk niet dat onze genera­ tie ooit een eigen huis zal hebben. De woningmarkt en de huurprijzen zouden beter gereguleerd moeten worden.” “We hebben plek gevonden buiten de ring. Goed ingepast, er kunnen veel mensen in en een mooie binnentuin. De binnenstad moet behouden blijven. Verder uit het centrum kan meer ge­ bouwd worden, maar let op dat het wel goed bereikbaar is met het OV.” “Ik heb nu een plek, maar moet er in augustus uit. Geen idee waar naartoe. Er zijn snel veel huizen nodig. Daarbij liever de hoogte in dan in het groen.”

Oost Science Park

Stadsgesprekken

Opbrengst stadsgesprekken Amsterdam groeit uit tot een stad met 1 miljoen inwoners rond 2035. Hoe en waar de stad kan groeien, komt in een duidelijk uitgewerkt plan: de Ontwikkelstrategie 2035. Voordat we dit plan opstellen, zijn we in het voorjaar van 2023 in gesprek gegaan met Amsterdammers. Tijdens vier stadsgesprekken op verschillende plekken in de stad hebben we gesproken over de wensen, zorgen, meningen en ideeën over de buurten van de toekomst.

Deelnemers kregen informatie over vier opties om te bouwen binnen de grenzen van de stad: verdichten. Vervolgens spraken we in kleine groepen met elkaar. Hier is gesproken over wat Amsterdammers belangrijke waarden en thema’s vinden bij verdichting. Vanuit daar ging het over de vier varianten om te verdichten. Dit kan al­ lereerst door te bouwen in bestaande buurten. De tweede optie is door bedrijventerreinen te transformeren tot nieuwe woongebieden. Bouwen bij de best bereikbare plekken van de stad, rondom stations en doorgaande verkeersroutes (stadslanen), is de derde optie. Tenslotte zou er ook gebouwd kunnen worden bij plekken met veel voorzie­ ningen of veel werkgelegenheid, zoals winkelcentra en kennisinstellingen. Alle opmerkingen, in totaal meer dan 700, hebben we vastgelegd en staan in een bijlage bij dit verslag op de site van de gemeente. Een selectie van op­ vallende, veelvoorkomende of heel uiteenlopende reacties hebben we voor een goede impressie naar thema ingedeeld en naar verdichtingsvarianten.

9

Stadsgesprekken

Verdichtingsvarianten

10

Bestaande buurten

Stations en stadslanen

Winkelcentra en kennis­instellingen

Nieuwe buurten

Hier zijn kleinschalige projecten moge­ lijk, eventueel door herontwikkeling. Het vraagt aandacht voor de bestaan­ de buurt. Het kan ook zulke buurten versterken, doordat meer bewoners ook meer of betere voorzieningen mogelijk maken. Bereikbaarheid is een belangrijk aandachtspunt.

Op deze plek is meteen de bereikbaar­ heid goed geregeld. Mobiliteitshubs maken het overstappen van vervoersme­ thoden makkelijker. Hier is in beperkte mate woningbouw mogelijk, maar nog meer buurtvoorzieningen en werkplek­ ken. Dat zorgt voor meer drukte, waarop de infrastructuur zal moeten aansluiten.

Werkgelegenheid en voorzieningen zijn hier al aanwezig. Boven winkels kunnen woningen komen, net als rond kennisin­ stellingen. Vervoer gaat vooral te voet of per fiets. Omdat meer mensen er gebruik gaan maken van deze locaties, verdie­ nen groen en openbare ruimten dan wel extra aandacht.

De meeste nieuwe woningen komen op stadsuitbreidingen of voormalige bedrijfslocaties. Dat vraagt grote inves­ teringen voor voorzieningen, infrastruc­ tuur en groen. Worden die afgestemd op behoeften van aanliggende buurten, dan worden die versterkt. Woningbouw hier bevordert doorstroming elders in de stad.

Bestaande buurten

Stations & stadslanen

Winkelcentra & kennisinstellingen

Nieuwe buurten

Stadsgesprekken

Bestaande buurten Bij bouwen in bestaande buurten is het nodig om aandacht te geven aan de huidige bewoners, zeggen veel Amsterdammers. In sommige buurten zijn verbeteringen nodig, zoals isolatie van woningen, beter onderhoud van parken en meer voorzieningen zoals winkels. Dat is iets om op te letten als we willen verdichten.

Voeg waarde toe met voorzieningen

Behoud wat goed is

ak veiliger

Versterk, verbeter, ma

Verdichting: hoeveel woningen kan een buurt aan?

Pak leegstand aan

Alleen kleinschal ige sloop

rakter Behoud het dorpse ka e en sociale interacti

Bij verdichting m eer voor­ zieningen en be ter OV

Betaalbaar

Offer groen niet op aan nieuwbouw Autoluw en meer ontmoeting

rt

de buu Betrek en n bij plan

t­ voor klimaa Meer water e ti a n recre adaptatie e

Maak geen h aast, beloof niet te veel

rs, Dialoog tussen bewone ers urd stu gebruikers, be en experts 11

Bouw woningen met een hart

Betaalbare woningen met zorg voor ouderen in eigen buurt

Voorkom mismatch huidige en nieuwe bewoners

Maak mobiliteit efficiënter

Prefab woningen voor tijdelijke bewoning

Nog meer bewoners: te druk

Verdichting verstoort het sociaal bindweefsel

Groene parken op onbenutte plekken

Investeer in verduurzaming en onderhoud

gbouw, n van laa Optoppe bouwkundig en mits sted ord o verantw Maak het mooi, geef ruimte aan kunst

liteit toe

a Voeg kw

Ontwikkel met aandacht voor bewoners

Bouw voor buurtbewoners

Verandering? Communiceer goed

Corporaties: verduurzaming in oude wijken

n Heldere afsprake s ar la met ontwikke en over voorwaard

Stadsgesprekken

Stations en stadslanen Stations en stadslanen zijn goed bereikbaar en daarom aantrekkelijk om bij te bouwen. Amsterdammers vinden dat stations aantrekkelijker worden, als er meer voorzieningen zijn en meer levendigheid is. Maar het zorgt ook voor meer drukte.

Levendigheid op

minuten Wonen op 10 van station

Ontmoeting s

Geen hoogbouw

Bouw voor alleenstaande ouderen

Gemengd gebied heeft kwaliteit

Woningen voor gezin

nen

Ook meer drukte bij meer OV

tions gen bij sta en Voorzienin nd o niet-verb verbinden buurten

Buurtgevoel/sociale cohesie lastig bij stations

en Groen lijk e vriend

Groene flats en daktuinen

lanen

Milieuvrien

Drukte zorgt voor overlast

Hoogbouw bij stations te statig

delijke OV

Goed voor toegankelijkheid

12

e

Goed voor social cohesie

Pas op wat je kapot maakt

n Bomen e

zig OV Fijnma etsbaren w voor k

Meer veiligheid bij dubbelgebruik stations

Deelruimte

Veel volume bij stations mogelijk

straat

Let op rou te voor gevaarlijk e stoffen

Bedrijven als geluidswal

Stadsstraten af­ waarderen, lagere milieunormen

Meer deelvervoer, minder auto’s

Stadsgesprekken

Winkelcentra en kennisinstellingen Wanneer er woningen gebouwd worden bij winkelcentra en kennisinstellingen, komen daar vele functies samen. Volgens Amsterdammers kan dat voor meer gezelligheid, levendigheid en veiligheid opleveren. Het zorgt ook wel voor meer drukte.

Wonen en zorg verbinden

Autoluw

Maak centra gezelliger

Minder autoverkeer met winkels dichtbi Meer winkels dich tbij >> minder de wijk ui t

Extra druk door expats universiteit

re e openba Voldoend l e e is al v ruimte. Er d w bijgebou Meer sociale cohesie mogelijk Meer veiligheid bij

meer levendigheid Meer trek naar Zuidoost met kennisinstellingen

Lokaal is lastig met veel expats

Gebruik lee gstand voor levend igheid

Bescherm kleine/lokale ondernemers

leinen Verlevendig p Wie fina met markten nciert voorzien ingen in plinte n?

Woontoren De Branding goed voorbeeld

us Verbind camp

Veel stud e

13

Woningen voor alleenstaanden/ ouderen

Groen op dak Oostpoort

met stad

Voldoende niet-studenten in een buurt

ntenwonin

gen

Meer drukte kan bedreiging zijn

Ruimte voor kleine ondernemers

kelaanbod

Verkeerslanen verbinden winkelcentra

Meer variatie win

Noodzaak tot optimaliseren

Aandacht voor sfeer kantorenparken

Stadsgesprekken

Nieuwe buurten Op de plek waar nu nog bedrijven en industrie zijn, kunnen woningen, winkels en voorzieningen komen. Amsterdammers willen dan wel dat nieuw en oud goed met elkaar verbonden worden. En dat aangrenzende buurten profijt ervan hebben.

Zuinig op industrie van weleer

Nieuwbouw k an ‘vergeten’ loc aties verbeteren

Voorkom kippen­ hokarchitectuur Thuiswerk ers beleven b uurt overdag

Nieuwe infra en voorzieningen kosten veel

14

uur

ct archite Stevige

Hoogbouw meest logisch

Geen ve

rstening

Denk aan stank- en geluidsoverlast

Zorg voor een ziel, een hart, een eigen identiteit

Alle voorzieningen op loopafstand

Ruimte be benutte ter n

Bouw woningen waarop mensen trots zijn

Hittebestendig, duurzaam en klimaat-adaptief

e

mengd Creëer ge buurten

Koester volkstuinen

scratch’ Niet ‘from len ontwikke

Meng makers, bedrijven en bewoners

p de Ontwerp o maat menselijke e

cti iale intera c o s ig in We antoren bij veel k

Ruimte v experi oor ment

Geen identiteit bij snelle bouw

bouwen

ruik ge udig geb

Meervo

roen inatie sport, g b m co e d e o G woonvormen en passende

ciale Minder so cohesie in w hoogbou

Omliggende buurten kunnen profiteren

Stadsgesprekken

Opbrengst stadsgesprekken verdeeld in thema’s Een fijne buurt heeft niet alleen woningen, maar ook winkels, groen en buurthuizen. Hoe kunnen we al die wensen met elkaar combineren? Zijn er vernieuwende oplossingen, waardoor de stad zelfs beter en leuker wordt? Lees wat Amsterdammers belangrijk vinden bij de groei van de stad en welke ideeën ze hebben over verschillende thema’s.

15

Stadsgesprekken

n rke We

Sam en lev en

Wonen

WonenDe s

Op

Voeg waarde toe met winkeltjes en cafés

e mt rui re

Mo bil ite it

ba en

nk t, de op s r e e o eter an sl Verb na pas a daar

Voorzieningen

Wonen

ooie m , e g Steviitectuur arch

Sam en lev en

gebruik leegstand ctontwik­ Geef proje n vrij spel, e kelaars ge isie v voor zorg voor Geen ruimte bouwen g grootschali Samenwerking met

woningcorporaties essentieel

Betaalbaarheid, kwaliteit en sociale cohesie belangrijker dan streefgetallen

Corporatie sa voor klimaa an zet ta tie en duurz dapta­ aamheid

Niet alleen

Levensloopbestendig nabij groen en markt

Bouw klein en benut beter gen wonin ­ e r i a l Modu delijke huis j voor ti g vestin

16

: orbeeld Goed vobuurt Kolenkit Regelgeving voor (tijdelijk)

studenten

voor Bouw n e jonger e t o r en g en n n i gez

Gemengde buurten gewenst maar moeilijk

Hoogbouw is de enige mogelijkheid Menselijke m gezelligheid aat: , sfeer, dorps

ouw­ Geef nieuwb n ziel projecten ee

en

Doorstroming in

Wooncoaches voor n doorstroming oudere

Buurtve liever d rnieuwing an hoo gbouw

Slimme woonconcepten voor ouderen en zorg

Betaalbar e woning

r We

Als er verdicht wordt, willen Amsterdammers dat er aandacht is voor de mensen die er al wonen. En je moet goed nadenken wie de nieuwe bewoners worden. Gemengd is een woord dat veel voorkomt. Het moet sociaal, groen en duurzaam worden, voor mens en natuur.

tad is vol

en n won elijk­ e s n e g M tussen liefst den m geste

de buurt

Voor elke levensfase een ander woningtype

Op

Stadsgesprekken

Werken

Openbare ruimte

rken

e en w n e n Wo lkaar e t s naa

Werken

Wo ne n

Amsterdammers vinden het belangrijk dat er ruimte blijft voor bedrijven in de stad. Kantoren worden minder belangrijk gevonden. Het combineren van functies kan een oplossing zijn, als er aandacht is voor eventuele hinder door bedrijven.

en Sloop ge edrijven b ie o o m

Verv l indu echt kle strie in met schalig e de b Mensen + bedrijven = bedrijven maatschappelijker uurt

Combinatie wonen en zorg

Maak

e Betaalbar imtes bedrijfsru

Minde rv bij we erkeer rk in d e buurt

Behoefte aan vakmensen

17

Zorg juiste voor balan s

region a

le afsp

raken

Accepteer ‘overlast’ van bestaande bedrijven

Wonen bij stations maakt forenzen makkelijker

en in Geen woning bij bedrijfsruimte tekort eraan

: aan huis n e k r e W verkeer k r e w n gee

Bedrijv igheid kan thu iswerk ers hinder en

Kant or statio en/bedrij ve ns als gelui n bij dswa l

Gebruik bestaande kantoorruimte slim

t i e t

n ve nle me Sa

Vo orz ien ing en

Wo ne n

it ite bil Mo

Werken

Stadsgesprekken

Samenleven

We rke n

Als er meer mensen in de stad komen wonen, zullen er ook meer mensen van A naar B willen. Terwijl het nu al druk is. Het vraagt om keuzes, tussen vervoerssoorten, voor slim ruimtegebruik of het verminderen van het verkeer. Amsterdammers uiten hun zorgen en delen hun ideeën.

r Duurdeen parker

Infrastructuur zorgt voor levendigheid

Station s verblijf in groene splek

in Metro t s Zuidoo

Om e

n om

koop d e o G OV

Ontmoe ten bij stati ons ij elkaar Voorzieningen b op loopafstand

18

Bev oor

OV/fie ts

rad ing

lanen

shu

allen

rsm Ring ve

Autoluwe centrum legt druk op Zuidoost

Goede OV-verbinding campus-stad

Geen ondergrond se garage in plint

autow eg en

Meer bewo ners, meer verke er

Stations worden te druk

OV moet meegroeien met buurt

Autobereikbaarheid minder belangrijk

est aarheid oost-w Betere bereikb

erk w t sne

Fiet

n e ing

Op en ba re

n ne Wo

rui m

te

Mobiliteit

We rke n

en ing en rzi o Vo

Mobiliteit

Ve

Vereenvo mobiliteit udig

Mobiliteit

Mobiliteit via bruggen

r ilige

bs

Nam fietspen voor aden

Groene OV-/fietsverbindingen

Sportvo orz op fiets ieningen afstand

Kantoren langs infra als muur tegen geluid

Ondergrondse fietsstalling buiten centrum

Wonen 10min lopen vanaf station

Stadsgesprekken

e mt rui re

Voorzieningen O

a nb pe

Mo bil ite it

Voorzieningen

Wonen

Voorzieningen

M o b i l it e i t

We willen niet alleen meer woningen, bewoners willen ook kunnen winkelen, zorg ontvangen, andere mensen ontmoeten, enzovoorts. Amsterdammers vinden het belangrijk dat voorzieningen geclusterd worden, zodat verschillende groepen elkaar ontmoeten.

ngen Meer voorzieni g in ht ic rd dankzij ve

Voorzieningen handigst bij stations

ningen Voorzie lats f onderin

e voor e ruimt s t t u n e afé Onb jes en c winkelt

Social return voor voorzieningen

Meer voorzie ningen voor kleine beurs

Maatschappelijke functie bedrijven

en plekk Studie ngeren o voor j

Leegstand boven winkels vullen met levendigheid

Sociale in stimule teractie ren

Creatieve plekke n bij kennisinstellinge n 19

Meer arm oede bed reigt voorzienin gennivea u

Datingcentrum voor nieuwe relaties

Meng makers/ bedrijven/ bewoners Inpandige buurtcentra

e pelijk en p a h c Maats oorziening v buurt

Zorg in de wijk

Buurtkamers voor sociale initiatieven

Bewo geme ners runn e ruimt enschapp n en elijke

10% sociaal beheer

Speelplek voor jong en oud

Cultuur/buurtcentra tegen eenzaamheid

Experimenteerruimte

Sport in

de buur

t

Buurtsport voor buurttrots Broedplaats

rui

Voorzienin gen dicht­ bij, minde r auto’s

20% ruimte voor voorzieningen

e t m

n rke We

Sam en lev en

gen Voorzienin e bij d voorwaar w u o woningb

voor jonge re

n

Stadsgesprekken

Openbare ruimte

n ve nle me Sa

Vo orz ien ing en Werken

Veel Amsterdammers maken zich zorgen dat verdichting leidt tot minder groen. Bij verdichting moet er naast woningbouw ook ruimte zijn voor groen en plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten.

Behoud en verbeter bestaand groen

eteen Neem groen m p mee in ontwer

Groen en blauw voor recreatie en klimaat­ adaptatie

Groene parken voor ontmoeting

Auto/asfalt/parkeren eruit, OV/groen erin

Groen op dak goed voor hemelwater, maar is geen park

Ruimte aan kunst en creativiteit

extra Liever en g la bouw ra t x dan e eslag b ruimte

Houd rustz rekening oeke met rs

Zorg voor veiligheid en verlichting

ties genera el r a a w n Plekke omen voor sp k n e sam id ellighe z e en g

Sport is geen

20

g roept Verdichtin op n anti-groe

Recreat ie jonge k punten voor inderen jongvolw én assenen

groen

pluktuinen Voedselparken, ebieden en wilde groeng

nl me Sa

Vo o rz i e n i n g e n

Openbare ruimte en groen

Stop me t van groe ‘afknabbelen’ n’

Openbare ruimte

Wo ne n

it ite bil Mo

s: minder Hittestres eer m stenen en r te groen/wa

Stadsgesprekken

Samenleven

rui m

n ne Wo

Op en ba re te

We rke n

en ing ien orz Vo

Samenleven

Geen vrij spel voo r projectontwikk elaars

s commissie t Bewoners nie s werken corporatie

Mobiliteit

Zet in o p

collectiv

iteit

Op

odel Geen verdienm aan wonen

Maatschappelijk vastgoed

Betrek buurt bij verdichting

Actieve grondpo litiek

Voldoende niet-studenten in een buurt

Werk outreachend, vooral bij jongeren

xpertise Gebruik e bewoners

Lokale zeggensc

Beter bereikbare

t ers me Bewon gesprek in elkaar

hap

Doorbreek am

btelijke muren

Co-crea ti

Citizenlab

e

Gemeenschapszin tegen sociale problemen

Bestrijd eenzaamheid met buurtcentra

1% social return

heid

or veilig

g vo rmengin e v ie t c un

F

21

gen

lijke ontwerpvra

Flexibiliteit in proces

voor b Ruimte

Same n door wonen b e rijkre gels moeilijkt

tschappe Beleid voor maa

overheid

iatieven uurtinit

oor Bouw v in n oudere e nd bestaa n buurte

Ruimte voor nieuwe woonconcepten

Wo

a r e

r u i m t e

Door nieuwe woningen en nieuwe bewoners kan een buurt veranderen. Amsterdammers vragen aandacht voor behoud van identiteit in de buurt en vinden het belangrijk samen te werken.

e n b

Samenleven

als es werken Corporaties hebben Corporati elegger b e h c s ti s vrij spel kapitali Grond wordt zomaar vrijgegeven

V

Stadsgesprekken

22

Schoolgesprekken

Inspirerende schoolgesprekken

We hebben schoolkinderen in groepen 7 en 8 gevraagd welke ideeën zij hebben voor de groei van de stad. Deze kinderen zijn de woningzoekenden van de toekomst. Kinderen kunnen vaak ook beter buiten de gebaande paden denken en zo tot ideeën komen waaraan volwassen niet hebben gedacht.

Wethouder Reinier van Dantzig en projectleider Rick Vermeulen stelden hen daarom de vraag: “Hoe zorgen we dat zowel oude als nieuwe inwoners prettig kunnen wonen en samenleven in een stad die steeds drukker wordt?” De jonge consultants kwamen met vernieuwende ideeën. Zo noemden ze als plekken om te wonen: • In een boomhut • In een drijvende woonwijk of onder water • In een rondreizende trein Wat opviel, is dat de kinderen functies vaak met elkaar combineerden: • Kantoren zouden buiten werktijd gebruikt kunnen worden om te slapen, eten en samenkomen • Parken zouden ’s nachts gebruikt kunnen worden om te wonen: een woonwijk van campers.

23

Voor de ruimte boven, op en onder de grond hadden ze veel ideeën: • Op het dak kun je sporten, recreëren en een park maken • Op de grond parkeerplaatsen inruilen voor tijdelijke functies, zoals speelplaatsen en groen • Groen en wonen boven de grond, winkels en kantoren onder de grond • Maak van de stad een resort, met hoge woonflats en daaromheen een tuin en een zwembad Maar wat maakt een buurt nou een fijne buurt? Ook daarop hebben de kinderen van Amsterdam een antwoord: • Zorg voor lol op straat, betrek bewoners bij het leuk(er) maken van de wijk • Gezelligheid en activiteiten zorgen voor een fijne woonplek

Schoolgesprekken • De parken zijn de tuinen van de stad en die zijn voor iedereen • Plaats Urban screens met filmpjes van voetbal tricks, Tiktok-dansjes en challenges En natuurlijk denken jongeren na over de toekomst: • Maak een megastad van Lelystad tot aan Haarlem • Gratis OV • Groene energie opwekken in de stad • Stenen gebouwen met groen bekleden

24

En tot slot, als we echt mogen dromen: waarom vragen we Willie Wortel niet om iets uit te vinden waarmee we de mensen wat kleiner kunnen maken? Dan hoeft de stad ook niet meer te groeien.

Communicatie

Keuzewijzer Vanaf 17 april 2023 was het mogelijk om online een keuzewijzer in te vullen op keuzewijzer. Aan de hand van 10 stellingen konden mensen aangeven wat zij belangrijk vinden voor de Amsterdamse wijken van de toekomst.

De uitkomst liet zien in welke mate de deelnemer voorkeur heeft voor een bepaalde soort bouwlocatie. Er waren 4 soorten bouwlocaties: nieuwe wijken, bestaan­ de woonbuurten, winkelcentra en kennisinstellingen, en stations en stadslanen. Deze werden op de website nader toegelicht. Afbeeldingen 1 laat een stelling zien en afbeelding 2 geeft een mogelijke uitkomst weer op basis van de gehele keuzewijzer. In totaal hebben 299 mensen de keuzewijzer ingevuld, het merendeel in de rol van bewoner van Amsterdam. In het Rapport Keuzewijzer Ontwikkelstrategie 2035 staan alle stellingen, de uitkomsten, de wijze van be­ rekening, en van de deelnemers welke gegevens zij gedeeld hebben: leeftijd, rol en stadsdeel/woonplaats. Deze keuzewijzer had als doel de deelnemers te laten ervaren voor welke keuzes Amsterdam staat bij het kiezen van bouwlocaties. De resultaten van deze keuze­ wijzer zijn gebruikt als startpunt voor de stadsgesprek­ ken die in mei gevoerd zijn.

Afbeelding 1

Afbeelding 2

24%

26% 30%

Nieuwe wijken Bestaande woonbuurten Winkelcentra en kennisinstellingen Stations en stadslanen

Afbeelding 3

Uitkomsten Van de 4 soorten bouwlocaties kwam het investeren in bestaande woonbuurten het meest als voorkeursoptie naar voren. Ontwikkelen bij stations en stadslanen kwam het minst vaak uit de keuzewijzer naar voren als geschik­ te bouwlocatie. Afbeelding 3 laat de precieze uitkomst zien.

25

20%

In het Rapport Keuzewijzer Ontwikkelstrategie 2035 is een verdeling van de antwoorden per vraag te vinden. Deze is te vinden op de website van de gemeente. Een opvallende uitkomst is dat de deelnemers het minder belangrijk lijken te vinden om te investeren in kantoren voor grote bedrijven en instellingen met veel werknemers, zoals tech-bedrijven en overheidsin­

stellingen (zie grafiek 8 in het Rapport). Investeren in kennis- en onderzoeksinstellingen, zoals universiteiten en hogescholen, lijken veel mensen daarentegen wel belangrijk te vinden (zie grafiek 7 in het Rapport). En als de deelnemers zouden moeten kiezen tussen investe­ ren in buurtvoorzieningen, zoals cafés en werkruimten, of in grootstedelijke voorzieningen zoals bioscopen en winkelcentra, lijkt de voorkeur uit te gaan naar buurt­ voorzieningen (zie grafiek 9 in het Rapport).

Communicatie

Online reacties Het stadsbestuur wil samen met de Amsterdammers bekijken hoe we de stad op een verantwoorde manier verder kunnen laten groeien. Via een communicatiecampagne zijn Amsterdammers geïnformeerd over de Ontwikkelstrategie en uitgenodigd om hierover mee te denken. Daarbij zijn zowel online als offline communicatiemiddelen en -kanalen ingezet. Naast de mondelinge gesprekken op straat en de bijeen­ komsten konden Amsterdammers zo ook online reageren, een mening delen of een vraag stellen.

www.amsterdam.nl/nieuws Op 3 mei 2023 is het nieuwsbericht geplaatst: “Denkt u mee over de Amsterdamse buurten van de toekomst?” Dit bericht heeft 5 reacties gehad. Er wordt aandacht gevraagd voor de bereikbaarheid voor mindervaliden in autoluwe wijken en voor het effect op dieren in de stad. Mensen vrezen de teloorgang van wooncomfort en sociale cohesie en het vertrek van jonge gezinnen. Het toevoegen van stadsstrandjes zou nieuwe buurten aantrekkelijker kunnen maken.

Facebook Op 4 mei 2023 en 11 mei 2023 heeft de Gemeente Am­ sterdam een oproep gedaan om mee te denken over de buurten van de toekomst, met een link naar het nieuws­ bericht op de website. Deze berichten zijn in totaal 15 keer gedeeld en hebben 231 reacties gekregen. Veel reacties gaan over het gebrek aan vertrouwen in partici­ patie in het algemeen:

Meedenken voor de bühne, net als participatie ook voor de bühne. Heel veel tijd in gestoken met onze buren en de gemeente doet gewoon wat ze toch al van plan waren. 18 MEI 2023 16:52 • FACEBOOK

26

Andere reacties gaan over betaalbaarheid, bereik­ baarheid en groen. Mensen maken zich zorgen of er nog wel betaalbare woningen beschikbaar zullen zijn. Ze vrezen dat de identiteit van de stad verandert wan­ neer er niet genoeg betaalbare sociale huurwoningen meer zijn. Blijft er wel genoeg ruimte over voor de auto, vragen ze zich af, voor mensen die niet met het open­ baar vervoer kunnen reizen? Sommigen willen meer parkeerplaatsen, anderen meer groen.

Ik moet mijn brood verdienen met de auto, maar ik weet niet meer hoe: ze sluiten alles af (ik ben spoed koerier). 6 MEI 2023 08:58 • FACEBOOK

Eerst fatsoenlijke infrastructuur. En fatsoenlijke bereikbaarheid. Ga ervan uit dat er woonwerkverkeer zal zijn en niet iedereen met het OV naar het werk kan. 13 MEI 2023 09:31 • FACEBOOK

Hoe nu verder? We hebben heel veel ideeën, meningen, zorgen en wensen gehoord. Met al deze informatie gaan we aan de slag. Eerst schrijven we een Concept Ontwikkelstrategie 2035. Deze is naar verwachting in november 2023 klaar. Amsterdammers en andere belanghebbenden kunnen vervolgens tijdens het formele inspraaktraject een reactie geven. De inspraakperiode duurt tot eind december. In die periode organiseert de gemeente een bijeenkomst en is het mogelijk om een officiële zienswijze in te dienen.

Alle reacties die we verzamelen tijdens de inspraakpe­ riode gaan we lezen en verwerken. Dit leidt vervolgens tot de definitieve versie die door de Gemeenteraad moet worden vastgesteld. Dat gebeurt waarschijnlijk in mei 2024. Wilt u op de hoogte blijven? Op de website amsterdam.nl/ontwikkelstrategie vindt u de laatste stand van zaken.

Colofon Dit verslag is opgesteld in opdracht van de Gemeente Amsterdam en gepresenteerd aan de stad op 6 juli 2023 door wethouder Van Dantzig op een openbare bijeenkomst bij Pakhuis de Zwijger, Piet Heinkade 179, 1019 HC Amsterdam. Het verslag en alle andere docu­ menten vindt u op: www.amsterdam.nl/ontwikkelstrategie Redactie René Lamers (Beleidsjournalistiek) Tekst René Lamers (Beleidsjournalistiek), Anje Romein (Tekst­ bureau Anje Romein), Anita van Dort, Alexandra Jansen, Rick Vermeulen, Myrthe de Wit, Floor Zwiers (Gemeente Amsterdam, Ruimte & Duurzaamheid, Afdeling Strategie) Afbeeldingen Gemeente Amsterdam, Consulting Kids Dit verslag bevat de volgende bijlagen: • Rapport Straatgesprekken • Rapport Stadsgesprekken • Verslagen Stadsgesprekken (Pakhuis de Zwijger) • Advies Panel Verantwoorde Groei • Presentatie Consulting Kids (Consulting Kids) • Rapport Keuzewijzer • Rapport Facebook • Rapport website Gemeente Amsterdam

27