1. Verslag Bewonersbijeenkomst Groene Veld 17 dec 2020.pdf

Bewonersbijeenkomst: Tijdelijke invulling ’t Groene Veld / Expeditie Vrije Ruimte Datum: Locatie:

17 december 2020, 19.00 – 20.30 digitaal via MS Teams

1. Welkom De bijeenkomst wordt geopend door Alexander van Altena, die namens de gemeente deze avond voorzit. Deze bijeenkomst gaat over de tijdelijke invulling van het terrein van de voormalige Rioolwaterzuiveringsinstallatie Noord en de naastgelegen Slibvelden, ook wel ’t Groene Veld genoemd. De gemeente zal ingaan op het proces en de kaders voor het gebied. De Vereniging de Verademing zal als beoogde kwartiermaker de eerste ideeën en visie voor de tijdelijke invulling delen. Buurtbewoners worden uitgenodigd om hun reacties op de plannen te geven, zorgen te uiten, en vragen te stellen.

2. Introductie door Erna Berends (voorzitter van het dagelijks bestuur van stadsdeel Noord) Erna Berends vertelt dat het college momenteel werkt aan een voorstel voor de tijdelijke invulling van ’t Groene Veld. Aan de ene kant wil de gemeente hiermee alvast het gebied een invulling geven richting de toekomst, met een aantal uitgangspunten. Het stadsdeel heeft al een beeld van waar ze naar toe willen, waar op een later moment nog over doorgepraat wordt met de bewoners. Het stadsdeel ziet een publieke en groen-recreatieve functie voor het gebied. Noord groeit en er is behoefte aan functies, zoals sport, recreatie, kunst en cultuur. Daarbij is het heel belangrijk dat het groene karakter behouden blijft. Tegelijkertijd wil de gemeente deze tijdelijk invulling gebruiken voor een experiment vanuit de Expeditie Vrije Ruimte, samen met de buurt en de mensen die nu op de Slibvelden zitten. De stadsdeelvoorzitter benadrukt dat er nog geen besluit is genomen over de tijdelijke invulling. Momenteel wordt nog gewerkt aan het bepalen hoe en onder welke voorwaarden dit kan plaatsvinden. De stadsdeelvoorzitter wil graag horen wat de bewoners ervan vinden, wat ze interessant vinden, en welke zorgen er zijn. Niet alles hoeft nu in detail uitgewerkt te worden: er zullen nog bijeenkomsten volgen om dit verder uit te diepen, voor degenen die dat willen.

3. Inleiding Vrije Ruimte door Julian Jansen (Team Vrije Ruimte, directie Ruimte & Duurzaamheid, gemeente Amsterdam) Julian Jansen vertelt dat de Expeditie Vrije Ruimte 2020-2021 voortkomt uit het coalitieakkoord, waarin het college schrijft dat zij rafelranden wil beschermen. De stad groeit en staat onder druk, en met deze opdracht wil de gemeente letterlijk ruimte creëren voor spontane initiatieven van onderop. En wat is dat dan, Vrije Ruimte? Vrije Ruimte is ruimte voor experiment, ontmoeting en reflectie. Vrije Ruimte wordt van onderop en collectief vormgegeven, door bewoners of maatschappelijke organisatie. Vrije Ruimte heeft een maatschappelijke functie en is niet-

commercieel. Zoals het woord ‘vrij’ al aangeeft, is het zo min mogelijk gekaderd. Daarnaast is het inclusief en toegankelijk. De bestuurlijk opdrachtgevers voor Vrije Ruimte zijn de wethouders Marieke van Doorninck (Ruimtelijke Ordening) en Touria Meliani (Kunst en Cultuur). In het geval van ‘t Groene Veld, doen zij dat samen met het bestuur van stadsdeel Noord. De Expeditie Vrije Ruimte heeft een aantal uitgangspunten:  We beschermen bestaande Vrije Ruimte en maken (actief) locaties beschikbaar voor nieuwe Vrije Ruimte. Dat doen we o.a. door gemeentelijk vastgoed in te zetten.  We beperken de regels voor het gebruik van Vrije Ruimte, om initiatieven meer mogelijkheden te geven voor het uitvoeren van hun activiteiten.  Vrije Ruimte is toegankelijk en beschikbaar voor een zo breed mogelijk groep Amsterdammers; dat geldt zowel voor het publiek als voor de initiatiefnemers.  Vrije Ruimte maken we niet alleen: we zoeken actief de samenwerking op met gebruikers, initiatiefnemers, maatschappelijke organisaties, instellingen, ambtenaren en andere betrokkenen.  We experimenteren met verschillende manieren om Vrije Ruimte te beschermen en beschikbaar te maken, en leren zo doende wat goed werkt en wat minder goed werkt. Tot slot vertelt Julian dat Noord een traditie heeft van Vrije Ruimte.

Voorbeelden daarvan zijn het NDSM-terrein, SEXYLAND, NoordOogst, de Bowling en sociale buurtcentra zoals Rietwijker. Deze voorbeelden laten zien dat Vrije Ruimte een breed palet aan maatschappelijke initiatieven beslaat. Een paar bewoners geven aan dat de genoemde voorbeelden (de Bowling, Villa Friekens) niet allemaal vrij toegankelijk zijn, terwijl dat een uitgangspunt is van Vrije Ruimte. De Modestraat wordt genoemd als een goed voorbeeld van iets experimenteels waar iedereen welkom is. Julian Jansen benadrukt dat de Vrije Ruimte waar de gemeente zich op richt inderdaad open en toegankelijk moet zijn voor iedereen. Verder wordt gesproken over de invulling van het gebied. Verschillende bewoners geven aan dat ze graag zien dat ‘t Groene Veld wordt ontwikkeld tot een ontmoetingsplek, waar verschillende functies een plek krijgen, en die voor wat meer reuring en levendigheid zorgt. Dit wordt nu gemist in de buurt. Een aantal bewoners geven aan het leuk te vinden als er (kleinschalige) festivals komen. Een andere bewoner merkt op dat hij voor zijn rust in Noord is komen wonen, en niet zit te wachten op grote festivals met veel geluidsoverlast.

4. Uitgangspunten ontwikkeling ’t Groene Veld, door Dave Coenders (gebiedsmanager Noord-Oost, stadsdeel Noord, gemeente Amsterdam) Dave Coenders start met het schetsen van de bredere opgave: Noord is enorm aan het groeien en staat voor de opgave om te zorgen dat het stadsdeel zowel voor de huidige en toekomstige bewoners mooi en leefbaar blijft, met voldoende voorzieningen zoals sport, recreatie, groen, etcetera. Ook in bredere zin is Amsterdam aan het groeien en dat betekent dat er allerlei nieuwe voorzieningen nodig zijn, zoals sportvoorzieningen of logistieke hubs. Daarom kijkt de gemeente overal waar nog fysiek ruimte is, welke functies daar het beste passen.

Dave vertelt dat vanuit stadsdeel Noord gewenst is dat ‘t Groene Veld een plek wordt met een groen-recreatieve, en sportieve functie. Het stadsdeel heeft daarvoor een aantal uitgangspunten geformuleerd, namelijk:       

Behoud en versterken groene karakter van het gebied; Mix van functies op gebied van natuur, recreatie, sport, kunst en cultuur; Zorgvuldige landschappelijke inpassing van functies; Geen permanente woonfunctie; Openbaar toegankelijk; Focus op natuurbeleving en (water)recreatie; Aansluiting op recreatieve functie van Waterland.

Dave geeft aan dat het stadsdeel verder wil werken aan de toekomstvisie van het gebied, op basis van deze uitgangspunten. Parallel daaraan willen ze het gebied ook zo snel mogelijk openbaar maken, zodat verschillende bewoners er gebruik van kunnen maken. Voor zowel de tijdelijke als de permanente invulling gaat de gemeente voortdurend de dialoog aan met bewoners uit de buurt. Deze bijeenkomst vandaag is hiervoor het startpunt. Een bewoner vraagt hoe het zit met de woonfunctie en wat het verschil is tussen het permanente en tijdelijke wonen. Julian Jansen geeft aan dat je een publieke plek hier realiseert, met een maatschappelijk doel. Het wonen is hier ondersteunend aan. De mensen die aan ’t Groene Veld zullen werken, zitten daar in feite in werk-woningen. Dat is handig als je daar bezig bent met de ontwikkeling. Daarnaast gaat het om lichte, makkelijk te verplaatsen verblijven, die goed in het groen passen. Ook is het een experiment. Het gaat hier dus niet om gebouwde en blijvende woningen.

5. Ideeën beoogde kwartiermakers, door Jet van Heteren (namens de Vereniging de Verademing) Jet van Heteren werkt als ZZP’er in de culturele sector en heeft een aantal jaren op het voormalige ADM-terrein in het havengebied gewoond. Ze is onderdeel van de Vereniging de Vereniging en presenteert namens hen de eerste plannen en ideeën ‘t Groene Veld. De Vereniging de Verademing bestaat uit mensen die nu op de Slibvelden zitten, maar heeft ook een veel groter netwerk van mensen die bezig zijn met cultuur en maatschappij. Zij hebben samen gewerkt aan een voorstel voor tijdelijke invulling van ‘t Groene Veld. Jet geeft aan dat het voorstel wat zij gaat laten zien vooral bedoeld is als kader, waarbinnen nog van alles mogelijk is. Het is de bedoeling dat de precieze invulling samen met de buurt wordt vormgegeven. Jet laat een aantal foto’s zien van hoe het er op de Slibvelden uitziet, met daarbij veel sculpturen en kunstwerken. Ook zijn er twee ruimtes (het A-huis en het P-huis) die als openbare en sociale plekken functioneren. Daarna gaat ze in op de ideeën die ze hebben om het gebied verder te ontwikkelen. Het Groene Veld is een prachtig gebied voor recreatie en ontspanning. Het is nu heel ruig en met wat kleine aanpassingen wordt het een mooi gebied om te fietsen en te wandelen. Ook kunnen daar sportieve dingen georganiseerd worden, zoals yoga en kickboxen.

Ook zouden er bijvoorbeeld een jeu-de-boule baan of een klimmuur gemaakt kunnen worden. Ook het groene karakter vind de Vereniging de Verademing belangrijk. Op de Slibvelden hebben zij al een

permacultuurtuin ontwikkelt, en wordt geëxperimenteerd met stadslandbouw. Ook organiseren ze workshops bijvoorbeeld met groente inmaken of zeep maken. Dat is nu op kleine schaal, maar dat kunnen ze op veel grotere schaal doen. Verder is cultuur ook belangrijk, Jet geeft aan dat dit in hun ziel zit. De mensen uit de Verademing werken veel in de culturele sector, bijvoorbeeld als bouwers, koks, kunstenaars. Het Groene Veld is niet geschikt voor heel grootschalige dingen, maar ze denken aan bijvoorbeeld kunst in een beeldentuin of kleinschalige evenementen. De Verademing heeft een faseplan gemaakt, waarin in de tijd wordt gezet hoe het zou kunnen lopen. Fase 1 loopt van nu tot aan april 2021. In die periode willen ze het gebied herinrichten, en het veilig en toegankelijk maken voor bezoekers. Fase 2 loopt van april tot oktober 2021, dus vooral in de zomer. Zij willen dan een cultureel centrum ontwikkelen, met een vegetarisch eetcafé en een sociaal-culturele programmering. Iedereen die ideeën heeft kan daar iets organiseren, bijvoorbeeld een filmavond, taallessen of de klaverjasclub. In deze fase willen ze ook het hekwerk aan de kant van de buurt openen, zodat het terrein makkelijker toegankelijk wordt. Ook kunnen ze dan starten met de ontwikkeling van de bassins en kunnen er kleine dingen georganiseerd worden op het buitenterrein. Fase 3 loopt van oktober 2021 tot oktober 2022.

Dan heeft iedereen elkaar leren kennen, en kunnen er ook grotere activiteiten georganiseerd worden. Bijvoorbeeld experimenteel circus. In deze periode willen we de samenwerking met de stad versterken. De laatste fase, fase 4 loopt tot mei 2024. Dan kunnen we weer van alles organiseren, alles kan. Het motto is dan: the sky is the limit. Jet eindigt de presentatie door nogmaals te benadrukken dat het plan een raamwerk is. De Verademing vindt dit een unieke kans en wil ’t Groene Veld graag samen met de buurt verder vormgeven, zodat het een plek wordt van ons allemaal. De bewoners kunnen zich erin vinden dat het goed is als er meer georganiseerd wordt in het gebied en er meer reuring ontstaat. Enkele buurtbewoners zijn nog niet overtuigd dat de huidige gebruikers van de Slibvelden dit samen met de buurt willen doen en ontwikkelen. Zij geven aan zich niet welkom te voelen op de plek: er zit een hek omheen, er lopen honden en zij voelen zich weggekeken. Andere bewoners hebben andere ervaringen. Een van hen geeft aan zich wel welkom te voelen en dan ook meerdere keren te zijn langs geweest, onder meer toen er activiteiten georganiseerd werden voor kinderen, waar ook meer buurtbewoners aanwezig waren. Een van de huidige gebruikers van de Slibvelden reageert dat ze het erg vervelend vindt om te horen dat bewoners vervelende ervaringen hebben gehad.

Ze geeft aan dat het vooral op het begin wennen was toen ze na de ontruiming op de Slibvelden terecht kwamen. Het zou kunnen dat ze toen nog niet zo verwelkomend waren, er was toen ook nog geen publieke ruimte. In de loop van de tijd is dat wel gekomen en hebben ze het meer opengesteld voor de buurt. Julian Jansen (gemeente Amsterdam) voegt daaraan toe dat de gedoogverklaring gericht was op opvang van de ADM-gemeenschap en het voorkomen van enige overlast, en dus juist niet op het organiseren van activiteiten. Die situatie is nu veranderd. Vanuit de Expeditie Vrije Ruimte willen we zo’n initiatief juist stimuleren en het daarbij ook voor iedereen toegankelijk maken. Een bewoner vraagt naar de bereikbaarheid en verkeerssituatie nu het gebied een meer toegankelijke en publieke functie wordt. Niet iedereen zal met de metro of fiets komen, dit heeft ook invloed op het autoverkeer. Nu al wordt het fietspad bij de Scheurleerweg ook gebruikt door auto’s en vrachtwagens, daar wordt niet op gehandhaafd. Dave Coenders (gemeente Amsterdam) reageert dat er een aantal zorgen worden genoemd, maar dat de plannen nog niet concreet genoeg zijn om hier nu verder op in te gaan. Als vervolgstap zou

het goed zijn om de dialoog aan te gaan tussen de gemeente, de initiatiefnemers en bewoners. Dan kan er gewerkt worden aan twee dingen. Ten eerste aan de relatie tussen de verschillende partijen, want onbekend maakt onbemind. Het lijkt Dave goed om dat ook te doen met de bewoners die zich minder welkom op het terrein hebben gevoeld. In datzelfde gesprek kunnen de plannen ook concreter gemaakt worden en kunnen we dat soort vraagstukken (zoals de verkeerssituatie) ook bespreken. Er wordt gevraagd naar de mogelijkheid om een rondleiding te krijgen om meer gevoel te krijgen over de plek. Koen Evers (projectmanager en omgevingsmanager, gemeente Amsterdam) geeft aan dat zij in februari al rondleidingen in het kader van participatie wilden organiseren. Dat is vanwege corona niet doorgegaan. Ook moeten er voor het afgesloten terrein van de Rioolwaterzuivering nog een aantal praktische dingen gebeuren (zoals vervuiling opruimen) voordat het voor het publiek opengesteld kan worden. De Slibvelden zijn wel al toegankelijk. Een bewoner wijst erop dat er door een bewoner bij de waterzuivering ook een plan is gemaakt voor het gebied. Dit is hetzelfde type plan, met onder andere behoud van gebouwen, picknickplaatsen, fluisterbootjes. Er wordt gevraagd of er ruimte is voor een ander plan uitgevoerd door een andere partij.

Alexander van Altena reageert dat dit elkaar niet hoeft uit te sluiten, en dat het misschien goed samen kan komen. Julian Jansen zegt dat dit terrein niet gegund wordt aan een specifieke partij maar dat het juist gaat om samenwerkingen. Erna Berends voegt toe dat er nog geen besluit is gemaakt, en dat er dus nog ruimte is voor veranderingen. Tot slot geeft iemand van de Vereniging de Verademing aan dat ze daarin juist samen kunnen optrekken. Alexander van Altena concludeert dat dit het begin van de planvorming is, maar wel het soort planvorming waarbij we nu al in stapjes iets gaan doen. Het lijkt erop dat alle aanwezigen enthousiast zijn dat er iets gaat gebeuren in het gebied en dat dat voor de buurt is. De inhoud van de ideeën ligt dicht bij elkaar, maar de mensen die daaraan zouden willen werken kennen elkaar nog niet zo goed. De volgende stap zit dan in hoe we dat verder doorontwikkelen, hoe we de plannen naast elkaar kunnen leggen zodat die elkaar versterken. Er zijn deze avond een aantal zorgen geuit die meegenomen zullen worden in het besluit, en die het stadsdeel met de wethouders zal bespreken. Terwijl de gemeente hiermee bezig is, kunnen de mensen die dat willen wel al gewoon verder met elkaar in gesprek gaan. Alle aanwezigen zullen het verslag en contactgegevens krijgen, zodat ze contact met elkaar kunnen opnemen.

Dave stelt voor om op korte termijn samen met de Vereniging de Verademing een voorstel te maken voor een nadere kennismaking en concreet verder te werken aan de plannen. Dat zal dan uiteraard coronaproof gebeuren, in een vorm die aansluit bij wat de initiatiefnemers en bewoners willen. Ondertussen kunnen bewoners op hun zondagse wandeling natuurlijk langslopen bij het terrein. Alexander dankt allen voor de aanwezigheid en het open gesprek, en sluit de bijeenkomst.