1. Toelichting Projectgebonden herplantfonds EHZ.pdf

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid 18 december 2020

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

Voorwoord

Amsterdam heeft zichzelf voor de opgave gesteld om te verdichten en tegelijk het omliggende landschap open te houden. Dat leidt onder meer tot het uitgangspunt het groen rondom de stad te beschermen en binnenstedelijk de stad optimaal te benutten. Voor het Centrumgebied Amsterdam Noord (waar Elzenhagen Zuid onderdeel van uitmaakt) wordt ingezet op uitrol van het centrumgebied waarbij de opgave is om de ruimte intensiever te gebruiken voor onder meer woningbouw. Elzenhagen Zuid is een van versnellingslocaties uit Koers 2025. Het gebied was tot voor kort een sportgebied, dunbevolkt en zeer groen. De aankomende jaren verandert Elzenhagen Zuid naar een dichter bevolkte woonwijk. In de nieuwe woonwijk is nog steeds veel ruimte voor groen, onder andere een park. Maar het is logischerwijs niet mogelijk om evenveel terug te planten als in de voormalige situatie. Met het herplantfonds voor Elzenhagen Zuid wordt de monetaire waarde van de bestaande bomen ingezet in het plangebied om te investeren in het nieuwe groen. De nieuwe openbare ruimte is kwalitatief hoogwaardig en draagt bij om de wijk klimaatbestendig te maken, zorgt voor voldoende waterberging, draagt bij aan de biodiversiteit en biedt ruimte voor recreatie en sport voor nieuwe en bestaande bewoners.

Projectgebonden herplantfonds Om het veranderende groenbestand van Elzenhagen Zuid in kaart te brengen, wordt er gewerkt met een projectgebonden herplantfonds. De bomen die als gevolg van de ontwikkeling van Elzenhagen Zuid zijn en nog worden gekapt, worden bijgehouden en krijgen een monetaire waarde toegekend. Tegelijkertijd worden ook de nieuw aan te planten bomen en heesters in Elzenhagen Zuid ook geregistreerd en voorzien van een monetaire waarde. Op deze manier ontstaat een ‘bomenbalans’ die de verhouding tussen de verdwenen en de nieuwe bomen weergeeft. In het projectgebonden herplantfonds wordt duidelijk welke monetaire waarde hier aan hangt, en daarmee welk bedrag aan groen er nog moet worden gecompenseerd/is geïnvesteerd in Elzenhagen Zuid. Het projectgebonden herplantfonds maakt de hoeveelheid bomen, samen met de waarde ervan, inzichtelijk in de situatie voor en na de ontwikkeling van Elzenhagen Zuid. Daarnaast wordt er jaarlijks inzicht geboden in de stand van zaken met betrekking tot kap en nieuwe aanplant. Het projectgebonden herplantfonds heeft ten doel om de waarde van het groen in het gebied te waarborgen als gevolg van de gebiedsontwikkeling van Elzenhagen Zuid.

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

Inhoud 1 Elzenhagen Zuid...................................................................................................... 4 1.1 Voormalige situatie ................................................................................................................... 4 1.2 Toekomstige situatie ................................................................................................................ 4 1.3 Veranderend groenbestand Elzenhagen Zuid………………………………………………………………… 5 2 Uitgangspunten gemeentelijk beleid......................................................................... 8 2.1 Bomenverordening gemeente Amsterdam............................................................................... 8 2.2 Projectgebonden herplantfonds ............................................................................................... 8 2.3 Monetaire boomwaarde ..........................................................................................................10 3 Aanpak in Elzenhagen Zuid .................................................................................... 11 3.1 Het Stedenbouwkundig Plan………………….…………………………………………………………………..11 3.2 Bomenkap in Elzenhagen Zuid……………….…………………………………………………………………. 14 3.3 Kapvergunningen en compensatie………….…………………………………………………………………..

16 3.4 Integrale visie kap en compensatieplicht….…………………………………………………………..………17 3.5 Wijze van compensatie………………………….…………………………………………………………………. 18 3.6 Voormalig bomenbestand Elzenhagen Zuid.……………………………………………………………….. 18 3.7 Nieuw bomenbestand Elzenhagen Zuid……….………………………………………………………………20 3.7.1 Noordbuurt en Elzenhagensingel……………….……………………………………………………………..20 3.7.2 Krijtmolenpark en Zuidbuurt……………………….……………………………………………………..……22 3.7.3 Aanplantmaat bomen en groeiplaatsen………….………………………………………………………….27 4 Bomenbalans ........................................................................................................ 31 4.1 Voorlopige monetaire waarde nieuwe aanplant……………………………………………………………. 31 4.2 Totaalbalans boomwaarde………………………….……………………………………………………………. 33 4.3 Startblok Elzenhagen Zuid…………………………………………………………………………………………33 4.4 Proces…………………………………………………………………………………………………………………….33 5 Administratie ........................................................................................................ 35 5.1 Financiële administratie………………………………………………………………………………………...….35 6. Communicatie……………………………………………………………………………………………….37

Bijlagen 1. Bomenbalans incl. monetaire waarde – november 2020 2. Totaalinventarisatie bomen Elzenhagen Zuid – oktober 2020

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

1 Elzenhagen Zuid

1.1 Voormalige situatie Tot voor kort was Elzenhagen Zuid een gebied dat voornamelijk werd gekenmerkt door sport en groen. Er lag het sportpark Elzenhagen (bestaande uit atletiekvereniging Atos, voetbalvereniging DWV, sporthal Elzenhagen en de voormalige tennisvereniging). Momenteel is alleen de sporthal nog overgebleven van het voormalige sportpark. AV Atos heeft al een nieuw complex gekregen in het zuidelijk deel van het gebied. Verder bevindt zich in het gebied de maatschappelijke opvang de Volksbond. Deze komt ook terug op een andere locatie in het gebied. Begin 2019 zijn er met het project ‘Startblok Elzenhagen’ 540 tijdelijke woningen voor statushouders en jongeren in het gebied gerealiseerd. Deze tijdelijke woningen blijven in principe voor een periode van 10 jaar staan en worden daarna vervangen door permanente woningen.

Figuur 1: Elzenhagen Zuid, 2018

1.2 Toekomstige situatie Elzenhagen Zuid wordt de komende jaren ontwikkeld van groen sportgebied tot een stedelijke woonomgeving. Het biedt ruimte aan ongeveer 1.800 woningen, verdeeld in 30% sociale huur,

4

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

20% middeldure huur en 50% vrije sector. Verder worden er een nieuwe basisschool, een moskee en een middelbare school gerealiseerd. De huidige atletiekbaan, de sporthal en de opvang van de Volksbond verhuizen naar een nieuwe locatie in het gebied. Aan de zuid- en westzijde wordt Elzenhagen Zuid ingesloten door een groot openbaar park: het Krijtmolenpark, gelegen langs het Noordhollandsch Kanaal. De ontwikkeling van Elzenhagen Zuid vindt gefaseerd plaats. Het gebied moet over ongeveer 10 jaar volledig ontwikkeld zijn.

Figuur 2: Elzenhagen Zuid, ca. 2028 De gemeenteraad heeft op 29 november 2017 het Investeringsbesluit en het Stedenbouwkundig Plan voor Elzenhagen Zuid vastgesteld. Op 13 februari 2020 is het bestemmingsplan vastgesteld. De start bouw van de eerste woningen en voorzieningen in Elzenhagen Zuid staat gepland voor medio 2021. Momenteel is de nieuwe atletiekbaan gereed en in gebruik genomen, samen met het nieuwe clubgebouw van AV Atos. Verder wordt er bouwrijp gemaakt ter voorbereiding op de bouw van de woningen en voorzieningen en wordt er verschillende infrastructuur aangelegd.

1.3 Veranderend groenbestand Elzenhagen Zuid In eerdere fasen zijn in Elzenhagen Zuid, mede voor het bouwrijp maken en het nieuwe complex van atletiekvereniging Atos, al circa 900 bomen gekapt, waarvan ca. 760 kapvergunningsplichtig. In de komende fasen worden in totaal nog ca. 1.690 bomen gekapt, waarvan er op dit moment circa 1.530 kapvergunningsplichtig zijn. Op basis van het Stedenbouwkundig Plan (2017), als ook de vastgestelde- en voorlopige maaiveldontwerpen, is de verwachting dat er uiteindelijk circa 950 tot 1.000 nieuwe bomen en circa 250 nieuwe heesters worden geplant in Elzenhagen Zuid. Een uitgebreide toelichting op de aanleiding tot kap en de werkwijze ten aanzien van de compensatie, is te vinden in hoofdstuk 3.

5

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

Figuur 3: het huidige groen in Elzenhagen Zuid bestaat deels uit vrij ontoegankelijk bosplantsoen

6

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

Figuur 4: het nieuwe groen in Elzenhagen Zuid wordt meer divers en toegankelijk voor gebruikers

7

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

2 Uitgangspunten gemeentelijk beleid

2.1 Bomenverordening gemeente Amsterdam In de Bomenverordening (2016) van de gemeente Amsterdam is onder artikel 7 de Herplantplicht opgenomen. Deze schrijft voor om bomen fysiek (één op één) te compenseren, of wanneer dit niet mogelijk is, de monetaire waarde te storten in het gemeentelijk herplantfonds. In de Uitwerking van de Bomenverordening “Compensatie en herplant van bomen” (2016) wordt aangegeven op welke wijze er moet worden omgegaan met compensatie. Hierin worden de diensten die de bomen aan de stad leveren centraal gesteld: “Amsterdam wil de capaciteit van de ecosysteemdiensten door bomen op peil houden, waarbij het huidige het huidige aantal bomen als richtsnoer wordt aangehouden”. Anders gezegd: de waarde en diensten aan de stad die met de gekapte bomen verdwijnen, dienen op een minimaal gelijkwaardige wijze te worden teruggebracht. In tegenstelling tot bij ‘kap mits herplant’ biedt het denken in ecosystemen het voordeel dat er niet sec een boom door een boom hoeft te worden vervangen, maar dat er ook naar alternatieve vormen van compensatie (bijvoorbeeld als kruiden, struiken, groeiplaatsverbetering) worden meegenomen. Zo wordt de waarde van het groen als ecosysteem behouden en ontstaat er tegelijkertijd ruimte voor andere initiatieven.

2.2 Projectgebonden herplantfonds Het gemeentelijk herplantfonds zorgt ervoor dat (de waarde van) gekapte bomen tijdelijk als ‘geld op de bank’ kunnen worden gezet. Dit kan vervolgens weer als een investering in bomen en groen worden gebruikt. Zo kunnen initiatieven als stedelijke verdichting worden uitgevoerd en blijft de groenbalans in de stad op peil. In 2016 is de uitwerking van de Amsterdamse Bomenverordening 2016 vastgesteld: “Compensatie en herplant van bomen. Eenduidig – operationeel – flexibel” over de werking en de inzet van de financiële middelen uit het gemeentelijk herplantfonds. In het geval van kap van bomen bij stedelijke herstructureringen is het vaak niet mogelijk om elke boom fysiek te compenseren. Dit betreft grootstedelijke projecten in Fase 4 van het Plaberum. Dit geldt ook voor Elzenhagen Zuid. Het aantal gekapte en te kappen bomen kan niet 1 op 1 worden teruggebracht binnen het plangebied. De bomen staan nu vaak in bosplantsoen en singels met veel bomen langs de voormalige sportvelden. In de nieuwe situatie wordt Elzenhagen Zuid een woonwijk waar een ander type groen terug komt. Bomen langs de nieuwe straten, in de woonwijk en in het nieuwe Krijtmolenpark. Het nieuwe gebied met haar nieuwe karakteristieken biedt niet de mogelijkheid om het gekapte aantal bomen terug te planten.

8

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

Het beleid biedt de mogelijkheid om een projectgebonden herplantfonds in te stellen. Dit fonds dient bestuurlijk te worden vastgesteld. Belangrijke uitgangspunten bij deze werkwijze: -

-

-

-

-

-

-

Bij renovatie en herstructurering wordt, indien en voor zover de gevelde houtopstanden niet fysiek kunnen worden vervangen door een gelijkwaardige houtopstand, gecompenseerd op basis van de monetaire waarde van de in het plangebied te kappen houtopstanden. De monetaire waarde (de geldwaarde) van de te kappen bomen wordt berekend volgens een gestandaardiseerde methode. Momenteel gebeurt dit op basis van de rekenmethode van de Nederlandse Vereniging van Taxateurs van Bomen (NVTB); De berekening van de monetaire boomwaarde dient opgesteld of goedgekeurd te zijn door een geregistreerd boomtaxateur (lid NVTB); De monetaire boomwaarde wordt bepaald door de aanvrager van de kapvergunning en vastgesteld door de vergunningverlener (Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, in opdracht van het college van burgemeester en wethouders); Het herplantfonds moet wel bestuurlijk worden vastgesteld. Het compensatiebedrag wordt aan dit fonds toegevoegd of geoormerkt opgenomen in een bestaand fonds.

Aanvragen uit dit fonds worden beoordeeld door de directeur van het project; Het geldbedrag dat de gekapte bomen vertegenwoordigen wordt in het plangebied op onderstaande wijze ingezet:  Compensatie van gekapte bomen vindt primair plaats door directe herplant of aanplant van vervangende bomen inclusief de (ondergrondse) voorzieningen die nodig zijn om de bomen tot wasdom te laten komen;  Als het plangebied onvoldoende mogelijkheden biedt om alle gekapte bomen fysiek te herplaatsen of te vervangen, wordt het resterende compensatiebudget gebruikt voor:  Aanplant van vervangende bomen inclusief de voorzieningen die nodig zijn om de bomen tot wasdom te laten komen binnen het plangebied op een later moment;  Het verbeteren van de groeiplaatsen van de bestaande bomen en ander groen binnen het plangebied, direct of op een later moment;  Verplanten van bestaande bomen, direct of op een later moment.  De aanleg van openbaar groen en natuur in het plangebied, inclusief faunavoorzieningen binnen het plangebied, direct of op een later moment.  Het compensatiebedrag kan niet worden besteed aan aanleg of beheer van openbare ruimte, water, educatie, informatie, speelvoorzieningen.  In gevallen waarin het onder 14 genoemde niet voorziet, beslist de wethouder Groen De vergunningaanvrager (projectleider) onderbouwt bij aanvraag van de kapvergunning het compensatiebedrag.

Het compensatiebedrag dient aan het einde van de stedelijke herstructurering of groenrenovatie te zijn besteed. Elk jaar wordt gerapporteerd aan het college van burgemeester en wethouders en de Omgevingsdienst (vergunningverlener).

In Elzenhagen Zuid is er (in navolging van de Zuidas) besloten om een projectgebonden herplantfonds in te stellen. In lijn met het gemeentelijk herplantfonds wordt er ook specifiek voor

9

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

het project Elzenhagen Zuid bijgehouden wat er aan bomen verdwijnt en wat er voor terugkomt. Voordeel van een projectgebonden herplantfonds is dat er bij de compensatie primair wordt gekeken naar het eigen plangebied, met als doel de volledige monetaire waarde van de gekapte bomen volledig te compenseren in Elzenhagen Zuid.

2.3 Monetaire boomwaarde De fundatie van het projectgebonden herplantfonds voor Elzenhagen Zuid is een bomenbalans die wordt gebaseerd op de monetaire boomwaarde. De berekening van de monetaire boomwaarde dient opgesteld of goedgekeurd te zijn door een geregistreerd boomtaxateur (lid van de Nederlandse Vereniging van Taxateurs van Bomen (NVTB). De monetaire waarde wordt bepaald aan de hand van de rekenmethode van de NVTB. De verloren waarde van gekapte bomen, evenals de gecreëerde/gecompenseerde waarde van nieuwe aanplant en/of andere groeninvesteringen, is opgenomen in een balans. De uitkomst van deze balans laat zien wat het project (nog) dient te investeren of (extra) heeft geïnvesteerd in het groen.

10

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

3 Aanpak in Elzenhagen Zuid

3.1 Het Stedenbouwkundig Plan Met de vaststelling van het Investeringsbesluit voor Elzenhagen Zuid (29 november 2017) heeft de raad ingestemd met ontwikkeling van het gebied. Met het Investeringsbesluit is er ingestemd met het Stedenbouwkundig Plan en de grondexploitatie. In het Stedenbouwkundig Plan zijn onder andere de belangrijkste uitgangspunten voor de nieuwe openbare ruimte in Elzenhagen Zuid vastgelegd. De nieuwe wijk wordt opgedeeld in drie woonbuurten en het Dijkpark (inmiddels heeft het Dijkpark de naam Krijtmolenpark officieel toegewezen gekregen).

Figuur 5: De verschillende deelgebieden in Elzenhagen Zuid De Noordbuurt is een stedelijke woonbuurt die aansluit bij de dichte bebouwing van het Stationsgebied. Er wordt hier gewoond in gesloten bouwblokken die in hoogte aflopen in de richting van het kanaal. De Singelstrook bestaat uit een groot stedelijk blok op een plint met voorzieningen. Het blok heeft twee torens die aansluiten op de torens in het Stationsgebied. In deze strook komt ook de nieuwe moskee. De Zuidbuurt is een groene, autoluwe woonwijk. Het Dijkpark (nu: Krijtmolenpark) strekt zich uit langs het Noordhollandsch Kanaal en de zuidkant van het plangebied. Het park sluit aan op de groene oever van de overkant van het Noordhollandsch Kanaal met de molen en de kinderboerderij. De bestaande autoweg langs het kanaal komt te

11

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

vervallen, het gebied wordt het domein van de wandelaar en de fietser. Langs het kanaal zijn nu steile taluds aan de polderkant, de kant van Elzenhagen Zuid. Door deze taluds te wijzigen en flauw te laten aflopen naar de nieuwe watergang zijn ze niet meer technisch van aard, maar worden ze onderdeel van het park. Er ontstaat daarmee ruimte voor programma op de minder steile taluds.

Figuur 6: Aanpassing naar de nieuwe dijktaluds

Figuur 7: De nieuwe taluds zijn minder steil en daardoor geschikt voor programma en gebruik

12

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

Figuur 8: Heel Elzenhagen Zuid kent straks minder steile hellingen en taluds De nieuwe atletiekbaan, die net is aangelegd aan de zuidkant van het gebied, is onderdeel van het park. De baan is openbaar toegankelijk en daarmee kan iedereen hier sporten. Ruimtegebruik en groennorm De oppervlakte van het plangebied Elzenhagen Zuid is 26,6 hectare. Het deel van het plangebied dat is aangewezen als locatie voor de tijdelijke huisvesting valt buiten het grondexploitatiegebied van Elzenhagen Zuid. De oppervlakte van het grondexploitatiegebied is ca. 24,5 hectare. Hiervan wordt 16,4 hectare (67 %) openbare ruimte. m²

%

m²

%

164.348

100

Verharding

54.265

33

Groen

82.206

50

Water

27.877

17

Plangebied

266.230

Plangebied tijdelijke huisvesting

21.567

Grondexploitatiegebied

244.663

100

Uitgeefbaar

80.315

33

Openbaar

164.348

67

De verdiept gebouwde parkeervoorzieningen zijn geheel toegerekend aan het uitgeefbaar terrein. Omdat een deel van het terrein op de parkeerkelders als openbaar gebied wordt ingericht, is er sprake van dubbel grondgebruik. Het relatief grote aandeel water komt voort uit het Natstructuurplan, waarin voor Elzenhagen Zuid een minimaal te realiseren wateroppervlakte van 2,3 hectare is voorgeschreven. Hiermee ontst

13

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

aat er een robuust watersysteem, wordt het gebied rainproof en zorgt het voor watercompensatie voor de toename aan verharding in Elzenhagen Zuid en aangrenzende gebieden. De groennorm voor gemengd stedelijk bedraagt 16 m2 per woning aan gebruiksgroen. In Elzenhagen Zuid is er 45 m2 groen per woning.

3.2 Bomenkap in Elzenhagen Zuid Nagenoeg alle bomen in Elzenhagen Zuid worden gekapt. Dit is noodzakelijk voor de realisatie van woningen, voorzieningen en nieuwe openbare ruimte die in het gebied wordt gerealiseerd en voor de verbetering van de waterhuishouding

Woningbouwopgave Elzenhagen Zuid wordt een heel complete stedelijke wijk met naast 1.800 woningen ook voorzieningen: een basisschool, een middelbare school, een moskee met een cultureel centrum, een sporthal, een atletiekbaan, een park, (creatieve) bedrijvigheid, waaronder een broedplaats en een opvang voor dak- en thuislozen van de Volksbond. Voor een periode van 10 jaar staan er nu 540 woonunits van Startblok Elzenhagen: een project voor statushouders, studenten en jongeren. Om voldoende ruimte te maken in Elzenhagen Zuid voor de woningen en voorzieningen moeten de bomen worden gekapt. Gelukkig komt een deel van de bomen terug in het gebied en is het mogelijk om nieuw groen met een hoge kwaliteit en meer toekomstperspectief aan te planten. Verbetering waterhuishouding Met de ontwikkeling van Elzenhagen Zuid wordt het plangebied opgehoogd en wordt er een nieuwe brede waterloop aangelegd voor een goede waterhuishouding. Om in de toekomst droge voeten te houden wordt de bodem in het hele gebied opgehoogd. De Buikslotermeerpolder krijgt één waterpeil. Het nieuwe oppervlaktewater in Elzenhagen Zuid wordt verbonden met de rest van de Buikslotermeerpolder en krijgt hetzelfde waterpeil. Het waterpeil gaat hierdoor in Elzenhagen Zuid omhoog van NAP -5.03 naar NAP-4.80.

Waterpeil Elzenhagen Zuid is in de bestaande situatie het enige gebied in de Buikslotermeerpolder waar een lager waterpeil (NAP-5,03 meter) aanwezig is dan in de rest van de Buikslotermeerpolder. Door de aansluiting van Elzenhagen Zuid op het omliggende waterpeil van NAP -4,80 meter kan het nieuwe gemaal Elzenhagen (samen met het gemaal aan de Jisperveldtstraat) het hele poldergebied bemalen waardoor een robuust en veilig watersysteem ontstaat. Hiervoor is eerder samen met het hoogheemraadschap het Natstructuurplan Buikslotermeer opgesteld. Het bestaande gemaal ten noorden van de oude atletiekbaan wordt vervangen door het nieuwe gemaal. Bestaande watergangen zoals sloten of greppels worden gedempt. Hiervoor in de plaats komt er een nieuwe grote waterpartij in Elzenhagen Zuid. Door het hogere waterpeil neemt de toestroom van kwelwater uit de ondergrond af. Daarnaast wordt de waterkwaliteit verbeterd door de watercirculatie met de rest van de polder. De huidige watergangen zijn vaak smal, kennen vies en soms stilstaand water. De nieuwe watergang is breed, biedt voldoende mogelijkheid voor een goede doorstroming en hier profiteert ook de aanwezige flora en fauna van.

14

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

Rainproof In het hele Centrumgebied Amsterdam Noord (CAN) komen er veel gebouwen en verharding bij, waardoor het regenwater minder goed in de grond kan wegstromen. Ook de nieuwe ondergrondse garages hebben invloed op de stroming van grondwater. Ter compensatie van de toename van verharding en rekening houdend met de klimaatverandering en de verwachte toename aan piekbuien wordt er extra oppervlaktewater aangelegd. Daarnaast wordt, zoals hierboven aangegeven, het waterpeil in de polder verhoogd. Om te kunnen voldoen aan de Amsterdamse Grondwaternorm en te zorgen dat we ook in de toekomst droge voeten houden, is ophoging van de bodem benodigd. Uit het grondwatermodel blijkt dat er relatief hoge grondwaterstanden zijn te verwachten en dat er daarom een relatief hoog maaiveldniveau nodig is. Op basis van een geohydrologisch ophoogadvies weten we tot op welke hoogte de verschillende gebieden in Elzenhagen Zuid moeten worden opgehoogd, om te voorkomen dat er grondwateroverlast ontstaat.

Figuur 9: Doorsnede van oude en nieuwe situatie, met ophoging van het gebied Bomenkap en waterhuishouding De bomen overleven het noodzakelijke extra grondpakket bovenop hun wortels niet. Ook komen boomwortels te veel onder water komen te staan door het hogere waterpeil. De wortels gaan dan rotten. Enkele bomen hebben een overlevingskans. Dit zijn de bomen aan de bovenkant van de taluds. Een talud is het schuine vlak langs een weg, spoor, watergang of van een dijk.

15

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

Wat gebeurt er met het hout? De gekapte bomen worden aangeboden aan Stichting Stadshout. Zij maken van geschikte stammen o.a. bankjes en kunstobjecten. Ze gebruiken niet al het hout dat wordt aangeboden, soms overschrijdt het aanbod de vraag of is een bepaald type hout niet geschikt voor hun doeleinden. Overige stammen worden dan door de aannemer afgevoerd naar houtverwerkende bedrijven zoals palletbedrijven en meubelindustrie.

3.3 Kapvergunningen en compensatie In Elzenhagen Zuid wordt bijna het volledige bomenbestand gekapt, en is het niet mogelijk om de bomen een-op-een te compenseren in verband de woningbouwopgave. Tegelijkertijd is er de wens om zo veel als mogelijk groen terug te brengen in het eigen gebied en de plannen voor Elzenhagen Zuid bieden ook deze mogelijkheid. Het projectgebonden herplantfonds biedt in dit geval uitkomst. Voor Elzenhagen Zuid zijn meerdere kapvergunningen al verleend. Hierin is de compensatieplicht voor de gekapte bomen opgenomen. In totaal wordt er verwacht dat, gezien de gefaseerde aanpak voor Elzenhagen Zuid, nog circa 13 kapvergunningen nodig zijn. In iedere kapvergunning wordt de compensatieplicht voor de in die specifieke kapvergunning benoemde bomen opgenomen. De aanplant gebeurt eveneens gefaseerd, en de compensatie vindt niet per se plaats in het exacte gebied (binnen Elzenhagen Zuid) van de verschillende kapvergunningen. Dit heeft tot gevolg dat het lastig is om overzicht te krijgen in de aankomende compensatie. Gezien de omvang van de totale bomenkap in Elzenhagen Zuid, is besloten om een uniforme bomenbalans en een bijbehorend herplantfonds op te stellen. Op deze manier wordt op eenduidige wijze inzichtelijk wat er verdwijnt; wat er dient te worden gecompenseerd (en op welke wijze); en wat er al is gecompenseerd.

Dit zorgt er voor dat toekomstige kap- en herplantactiviteit op eenvoudige en overzichtelijke wijze wordt verwerkt in het geheel voor Elzenhagen Zuid. Het geeft een goed totaalbeeld van de omvang van de kap- en herplant in het gebied. Daarnaast kan op deze wijze de compensatie op basis van monetaire waarde in het eigen gebied worden gecompenseerd. Nieuwe kapvergunningen Voor de nieuwe vergunningen die nog worden aangevraagd worden de te kappen bomen getaxeerd en wordt de monetaire waarde per aanvraag ingediend. Stadsdeel Noord is het bevoegd gezag in dit gebied en behandelt de kapvergunningen. Bij de vergunningverlening wordt de compensatieplicht zowel opgenomen in monetaire waarde als in aantallen. Conform de bomenverordening wordt de monetaire boomwaarde bepaald door de aanvrager van de kapvergunning en vastgesteld door de vergunningverlener (Stadsdeel Noord), in opdracht van het college van burgemeester en wethouders).

16

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

3.4 Integrale visie kap- en compensatieplicht In overleg met collega’s vanuit het Ingenieursbureau en verschillende bomenexperts binnen de gemeente Amsterdam is er, naar voorbeeld van de Zuidas, een bomenbalans en projectgebonden herplantfonds opgesteld voor Elzenhagen Zuid. Als externe adviseur is onder andere Groenadvies Amsterdam aangehaakt. Zij hebben door middel van boominventarisaties in kaart gebracht wat de totale monetaire waarde is van de gekapte en de resterende (te kappen) bomen in het gebied. De bomenbalans en het projectgebonden herplantfonds geven op een overzichtelijke wijze weer:

Uitgevoerd  Wat is er al gekapt of verplant en welke monetaire waarde heeft dit?  Wat is er al gecompenseerd en welke monetaire waarde heeft dit? Nog uit te voeren  Wat wordt er nog gekapt of verplant en welke monetaire waarde heeft dit?  Wat wordt er nog gecompenseerd en welke monetaire waarde heeft dit? Balans   

Wat is het verschil tussen het aantal verwijderde en aangeplante bomen? Wat is het verschil tussen de te compenseren en de gecompenseerde waarde? Wat is de resterende monetaire waarde die dient te worden gecompenseerd?

Jaarlijks wordt er gerapporteerd aan de gemeenteraad en het bevoegd gezag. Ook wordt de balans na te zijn bijgewerkt openbaar gepubliceerd. Zo blijft men op de hoogte van de voortgang ten aanzien van de compensatieopgave.

3.5 Wijze van compensatie Conform de richtlijnen van de Bomenverordening (2016) geldt ook voor het projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid dat er wordt gecompenseerd aan de hand van de monetaire waarde. De compensatie kan plaats vinden (in deze volgorde) in de vorm van: 1. Primair in de aanplant van nieuwe bomen; 2. Verplanten van bomen; 3. Investeringen in overig groen, zoals: o Heester en overige vaste planten; o Groeiplaatsverbetering; o Faunavoorzieningen. Als al eerder is aangegeven, is het voordeel van een projectgebonden herplantfonds dat er voor de compensatie primair wordt gekeken naar het betreffende plangebied. Zo wordt er zoveel als

17

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

mogelijk van het verdwenen groen in Elzenhagen Zuid op verschillende wijzen gecompenseerd en wordt het ook echt in Elzenhagen Zuid teruggebracht.

3.6 Voormalig bomenbestand Elzenhagen Zuid Elzenhagen Zuid was voorheen een groen sportgebied. Voornamelijk voetbalvelden met hier omheen singels met grote bomen. Het betrof vooral bomen in bosverband, waardoor er snel voldoende groen was om wind van de sportvelden te houden. Langs de Buikslotermeerdijk stonden eveneens veel bomen in bosverband aangeplant. Onder de grote bomen staan en stonden veel struiken en heesters. De bomen in Elzenhagen Zuid zijn op verschillende momenten geïnventariseerd. In 2017 is een groot deel van de bomen in de zuidkant van het plangebied geïnventariseerd (ten zuiden van het Hisgenpad). In 2020 zijn de bomen in het noordelijk deel van het gebied geïnventariseerd. Verder zijn er op een aantal plekken aparte inventarisaties uitgevoerd. Alle inventarisaties zijn samengevoegd tot een bestand waarin alle bomen in Elzenhagen Zuid zijn opgenomen. Dit betreffen de bomen dit op dit moment (zomer 2020) kapvergunningsplichtig zijn bomen (met een stamomtrek van meer dan 31 centimeter gemeten op 130 centimeter hoogte), en de bomen waarvan het op het moment van inventarisatie (zomer 2020) de verwachting is dat ze binnen enkele jaren de kapvergunningsplichtige omvang hebben bereikt (vanaf 27 cm omtrek). De totale lijst is bijgevoegd als bijlage 2. Het totaal aantal bomen bedraagt 2579 bomen (stand van zaken nov. 2020), hiervan zijn er 2283 kapvergunningsplichtig.

Inmiddels (najaar 2020) zijn er 892 bomen al gekapt en 2 verplant. Alle gekapte en nog te kappen of te verplanten bomen vertegenwoordigen samen een monetaire waarde van € 1.642.744,-. Voor de kapvergunningsplichtige bomen is de waarde € 1.533.448,-. De kap in Elzenhagen Zuid wordt gefaseerd uitgevoerd. Op de locatie van de nieuwe atletiekbaan, het tracé van de nieuwe Elzenhagensingel en de toekomstige bebouwing langs de Nieuwe Leeuwarderweg zijn de bomen al gekapt. De toekomstige kapfasering ziet er op hoofdlijnen als volgt uit:

18

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

Figuur 10: Overzicht kapfasering in Elzenhagen Zuid

19

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

3.7 Nieuw bomenbestand Elzenhagen Zuid Zoals eerder aangegeven bestaat Elzenhagen Zuid uit verschillende deelgebieden met ieder hun eigen karakter. 3.7.1 Noordbuurt en Elzenhagensingel De Noordbuurt is een stedelijke woonbuurt met grote gesloten bouwblokken. De buurt is ontsloten middels een 30 km/u weg vanaf de Elzenhagensingel richting de Buikslotermeerdijk. De zijstraten richting het noorden zijn toegankelijk voor auto’s. De zijstraten richting het zuiden zijn autovrije speelstraten. Aan de zuidkant van de Noordbuurt ligt straks de nieuwe doorgaande oostwest fietsroute, langs de oever van de nieuwe watergang. Langs de straten de natuurvriendelijke oever is ruimte voor bomen. Langs de watergang wordt er een kruidenrijk grasmengsel toegepast. Naar verwachting worden er in de Noordbuurt in totaal 100 bomen geplant. De bomen staan hier langs Het ontwerp voor de nieuwe openbare ruimte in deze buurt wordt nog gemaakt.

Figuur 11: Zicht vanuit het Krijtmolenpark op de Noordbuurt (SP. 2017)

Figuur 12: Doorkijk speelstraat in de Noordbuurt (SP, 2017)

20

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

De Elzenhagensingel is de buurtontsluitingsweg die loopt vanaf de botonde Nieuwe Purmerweg naar het noorden en daar aansluit op het reeds bestaande deel van de Elzenhagensingel. Het ontwerp van de nieuwe singel sluit aan bij het bestaande deel en bestaat uit door een middenberm gescheiden rijbanen voor autoverkeer, een vrijliggend fietspad aan de westkant en aan beide zijden voetbaden. In de Elzenhagensingel komen vier bomenrijen, dit zijn Amerikaanse Essen.

Figuur 13: Fragment en doorsnede Elzenhagensingel Langs het nieuwe fietspad tussen de botonde en het Noorderpark worden iepen geplant.

21

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

Figuur 14: fragment nieuwe fietsroute tussen botonde en het Noorderpark 3.7.2 Krijtmolenpark en Zuidbuurt Diversiteit en gelaagdheid in de beplanting De openbare ruimte in het nieuwe Krijtmolenpark en de woonwijk Zuidbuurt wordt een biotoop waar mens, dier en natuur samengaan. De groenblauwe inrichting van de openbare ruimte draagt bij aan een ecologische duurzaamheid. Dankzij de grote diversiteit aan beplanting fungeert de groenstructuur als een supermarkt voor de fauna en zijn het prachtige plekken om te nestelen en te overwinteren. Daarnaast vergroot het de leefbaarheid van de buurt. Vogels, insecten en amfibieën zorgen voor een lach en ontspanning. Kinderen hebben de ruimte om in deze ‘natuur’ te spelen, hutten te bouwen van wilgentakken, de sloten vol kikkers en stekelbaarzen te ontdekken en een veldboeket voor thuis te plukken. De groenblauwe dooradering staat in voor een min of meer aaneengesloten groenstructuur, waardoor dieren niet worden belemmerd en het ecosysteem kan floreren. Er komen veel overgangen in het plantgebied, wat zeer belangrijk is voor biodiversiteit. Overgangen in hoogtes waardoor er nattere en drogere gebieden ontstaan en overgangen tussen dichtere heesters en heestergroepen en de meer open weides.

Bloemrijk grasmengsel/ kruidenmengsel De basis van het plangebied wordt gevormd door diverse bloemrijke grasmengsels welke aansluiten bij wat er in de omgeving groeit. Deze bloemenmengsels dienen als voedselbron voor insecten, vlinders etc. De meer bloemrijke mengsel komen in de zonnige delen van het park. De

22

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

meer kruidachtige/ grasachtige mengsels onder de bomen in de meer schaduwrijke delen van het park. Het bloemenmengsel wordt 1 keer per jaar gemaaid om de natuur zo min als mogelijk te verstoren, maaisel wordt afgevoerd zodat het mengsel divers blijft en niet vergrast. Langs de paden wordt in een zone van 1 meter breed het mengsel frequenter gemaaid om overhangen bij de paden te voorkomen en een ecologische rand te introduceren. Water- en oevervegetatie De nieuwe waterranden worden verschillend opgelost. Langs het Krijtmolenpark komen steilere taluds van 1:3 met een lage beschoeiing om het hoogteverschil tussen singelwater en top dijk op te kunnen lossen en tevens het dijkgevoel te versterken. Voor dit talud komen in bepaalde zones ondieptes in het water met waterbeplanting. Langs de Zuidbuurt komen flauwe glooiende taluds van 1:6 en een onderwater beschoeiing (natuurvriendelijke oevers) Het toepassen van moerasbeplanting langs de waterranden geeft het water een ecologische betekenis en zorgt voor een zuiverende werking van het water. Gedacht wordt aan watervegetatie bestaande uit onder meer biezen, kleine lisdodde en egelskop. In het water komt een eiland die niet betreden kan worden door parkbezoekers. Een eiland voor vogels vol met bomen en heesters en aan de zuidoostzijde een steile wand geschikt voor ijsvogels.

Figuur 15: Vogeleiland in het Krijtmolenpark Heesters Door het park gestrooid komen bloeiende en besdragende solitaire heesters. De heesters vormen een eigen laag tussen het bloemrijk grasland en de bomen en hebben een landelijke/ natuurlijke uitstraling. Op enkele plekken komen wat grotere heestergroepen. Heesters zijn bij uitstek

23

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

geschikt als schuilplaats voor vogels en kleine zoogdieren maar dienen door hun bessen tevens als voedselbron. Heesters worden geplant in een grote diversiteit aan soorten, vormen en maten.

Figuur 16: Verschillende typen heesters in het park Bomen Om de landschappelijke beleving en de ecologische diversiteit zo optimaal als mogelijk te krijgen wordt er een grote diversiteit aan boomsoorten passend in het Nederlandse landschap toegepast. Naast een diversiteit in soorten willen we tevens een variatie brengen in stam (enkelstam of meerstam) en in opkroonhoogte (zowel beveerd, tot aan de grond vertakt, als opgekroond). Een aantal bomen zijn zeer geschikt als waardplant voor insecten als bijen (bijvoorbeeld de linde en de esdoorn). Er worden tevens bomen geplant met eetbare vruchten als de walnoot en de tamme kastanje. Bomen die tegen ‘ natte voeten’ kunnen zoals de els en de wilg worden dicht bij het water geplant. Naast de meer lokale bomen worden enkele exoten geplant voor hun accenten in bloei en bladkleur echter wel soorten die ook ecologisch gezien van meerwaarde kunnen zijn binnen het plangebied. Bomen worden in verschillende aanplantmaten neergezet in het plangebied zodat er vanaf het begin een gevarieerd beeld ontstaat met al meteen een landschappelijk parkgevoel.

24

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

Klimaatadaptief en hittebestendig Op p. 15 is aangegeven dat de ophoging van de bodem benodigd is om in de toekomst droge voeten te houden. Het klimaat verandert. De voorspellingen voor de toekomst zijn dat het weer extremer wordt. De zomers worden warmer en mogelijk droger en de winters zachter en natter. Buien worden heviger en komen vaker voor. In het extremer wordende klimaat en de verdere verdichtende stad is een extra inspanning nodig o.a. om de stad hemelwaterbestendig te maken en schade te voorkomen. Met de ophoging van de bodem en de aanleg van nieuw oppervlaktewater kan het regenwater goed worden opgevangen. Voor Elzenhagen Zuid draagt de inrichting van de openbare ruimte in het parkdeel en de Zuidbuurt hieraan bij. In de autoluwe zuidbuurt is veel groen en weinig verharding. Dit geldt ook voor het park waar het water ook op natuurlijke wijze kan afstromen richting het oppervlaktewater van de nieuwe watergang. In combinatie met maatregelen op kavelniveau (een bui van min. 60 mm in 1 uur gevallen, over minimaal 24 uur kunnen bergen) wordt bijgedragen aan het rainproof maken van Elzenhagen Zuid

Figuur 17: Rainproof kansenkaart voor Elzenhagen Zuid Bij de inrichting van het maaiveld is er voldoende groen en water in de directe omgeving van de woningen aanwezig om hittestress tegen te gaan. Op gebouwniveau gebeurt dit ook met groene gevels en de aanleg van een koudenet om de woningen te koelen.

25

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

Invloed Molenbiotoop Bij het planten van bomen in het Krijtmolenpark zijn we in bepaalde delen afhankelijk van de windvang van de molen. In bepaalde zones binnen het park geldt daarom een formule waarmee de maximale hoogte van een boom of gebouw berekend kan worden (de lichtpaarse zones op de plattegrond op rechterpagina. Dit heeft tot gevolg dat in een groot deel van het park maximaal een kleine boom/ heester geplant mag worden. Hoe verder weg van de molen hoe hoger de beplanting. Dit kan echter leiden tot een uniek parkbeeld waarbij lagere bomen en kruiden het hoofdbeeld gaan vormen.

Figuur 18: Ontwerp openbare ruimte Elzenhagen met de molenbiotoop

26

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

Figuur 19: Krijtmolen d’Admiraal

Figuur 20: Zicht op Elzenhagen Zuid vanaf de overzijde van het Noordhollandsch Kanaal 3.7.3. Aanplantmaat bomen en groeiplaatsen De ambitie is om waar mogelijk bij het planten van de bomen al een grotere aanplantmaat neer te zetten. De standaard aanplantmaat voor nieuwe bomen is hier waar mogelijk groter dan de gebruikelijke maat van 18-20 centimeter. Dit geeft direct bij aanplant al een groen beeld. Als

27

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

voorbeeld: voor de vastgestelde ontwerpen van Krijtmolenpark 1e fase en de Elzenhagensingel geldt dat hier in totaal 349 bomen worden geplant. Hiervan hebben 6 bomen de standaard maat van 18-20 centimeter (omtrek) bij aanplant, 96 bomen kennen een maat van 20-25 centimeter. De overige 247 bomen hebben een maat van 30-35 centimeter of groter of zijn meerstammig. De ondergrondse groeiplaats is belangrijk: alleen met de juiste ondergrondse maatregelen kan een boom goed uitgroeien en zo lang mogelijk leven. Omdat een grote ondergrondse groeiplaats in een stedelijk gebied vaak moet concurreren met o.a. ondergrondse infrastructuur, wegen en gebouwen, worden er ondergronds groeiplaatsconstructies gebouwd om toch de benodigde groeiruimte van de bomen te waarborgen. Hierdoor zal de nieuwe boomaanplant een aanzienlijk beter toekomst perspectief hebben dan veel bomen die vroeger de stad werden aangeplant. In sommige gevallen zijn bijzondere ingrepen nodig. Zo is er in de nieuwe Elzenhagensingel zeer weinig ondergrondse ruimte, maar tegelijkertijd de wens om meerdere bomenrijen te planten. In samenspraak net Vattenfall is er hier voor gekozen om de bomen op zeer korte afstand van de ondergrondse warmtetracés te plaatsen. Middels worteldoek is het mogelijk te voorkomen dat de boomwortels hier tussen de leidingen door gaan groeien.

De bomenrijen zijn zo gespaard en de partijen accepteren dat in geval van noodwerkzaamheden aan de leiding het gevolg kan zijn dat er een boom gekapt moet worden. Bij het project zijn verschillende boomadviseurs betrokken. In de ontwerpfase maar ook bij de uitvoering. In de ontwerpfase is het in sommige gevallen mogelijk om met een combinatie van ondergrondse ingrepen en de juiste bepaling van de tracés bomen kan worden gespaard. Zo is er in de nabijheid van de botonde een boom behouden gebleven door goede samenwerking. Bij jonge bomen is het vaak mogelijk de bomen te verplanten met behoud van een goede levensverwachting van de boom. In Elzenhagen Zuid weten we dat er 23 bomen vanaf de oprit Nieuwe Leeuwarderweg en nabij de botonde geschikt zijn om te verplanten. Aangelegde openbare ruimte Twee ontwerpen zijn uitgevoerd. Het betreft een deels tijdelijke route voor vleermuizen op de Buikslotermeerdijk ter plaatse van de groene taludstrook langs het Noordhollandsch Kanaal. Deze route is aangelegd als nieuwe vliegroute voor de aanwezige dwergvleermuizen in het gebied en bestaat uit aanplant van fruitbomen en heesters en het plaatsen van houten vleermuisschermen. De fruitbomen zijn straks onderdeel van de nieuwe inrichting op de Buikslotermeerdijk. In totaal zijn er 22 fruitbomen en 29 heesters aangeplant.

De bomen hebben een monetaire waarde van € 29.024,- en de heesters van € 1.603,-. Aan de zuidkant van het gebied is de eerste fase van het Krijtmolenpark in aanleg. Hier worden 135 bomen en 20 heesters aangeplant, aangevuld met een aantal heestervakken. De voorlopige totale waarde hiervan bedraagt € 491.357,-. De waarde van de bomen bedraagt€ 421.016,- en die van de heesters bedraagt € 70.341,-.

28

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

Figuur 21 : Krijtmolenpark fase 1 (omgeving atletiekbaan) wordt eind 2020 aangeplant Hoofdgroenstructuur In de Structuurvisie is de zone rondom het Noordhollandsch Kanaal aangeduid als Hoofdgroenstructuur (HGS). De smalle groene strook van de Buikslotermeerdijk langs het Noordhollandsch Kanaal is aangeduid als groentype corridor. Het concept ontwerpbestemmingsplan voor Elzenhagen Zuid is voorgelegd voor advies aan de Technische Adviescommissie Hoofdgroenstructuur. De TAC constateert in haar advies van 28 maart 2018 dat: 'Het voorontwerpbestemmingsplan Elzenhagen Zuid inpasbaar is in de Hoofdgroenstructuur onder voorwaarde dat op de planverbeelding en in de planregels de bestaande Hoofdgroenstructuur, groentype corridor, verbijzonderd wordt ten opzichte van het overige groen door een aanduiding of een andere Groenbestemming. De corridor langs het Noordhollandsch Kanaal maakt slechts een klein deel uit van het plangebied. Het belang van deze strook is groot, gelet op de zone langs het kanaal als geheel, evenals de kwetsbaarheid van dit type groen. Een verbijzondering ten opzichte van de rest van het groen, dat meer een stadsparkkarakter heeft achten wij daarom een voorwaarde om voldoende bescherming te bieden richting toekomst. Ondanks de verdichtingsopgave voor dit plangebied constateert de TAC dat er serieuze aandacht is besteed aan de groenopgave.

De reeds bestaande groenstructuur langs het Noordhollandsch Kanaal, die de centrale groenblauwe verbinding-as tussen het IJ en Waterland vormt is kwalitatief versterkt en bovendien buiten de begrenzing van de Hoofdgroenstructuur verbreed. De recreatieve gebruiksmogelijkheden van dit gedeelte van de Hoofdgroenstructuur nemen toe doordat de autoroute langs de dijk is geschrapt. Ook in de rest van het plangebied is serieuze aandacht gegeven aan groenontwerp en collectief groen tussen de kleinschalige bouwblokken. Hoewel de TAC hier geen zeggenschap in heeft, acht ze dit Krijtmolenpark na realisatie Hoofdgroenstructuurwaardig. Het groentype dient nader bepaald te worden. Aangezien het

29

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

groentype 'stadspark' hier voor de hand ligt acht de TAC het wenselijk om vanuit die vooruitziende blik de huidige corridorstrook specifiek als natuurzone binnen het bestemmingsplan aan te duiden. Met de intensivering van de bebouwing zal de druk op deze zone verder toenemen. De ingrepen die direct de corridor raken – de steiger en de brug – vereisen constructies die het functioneren van de corridor niet belemmeren, dus voldoende hoog en op afstand van het groen. De planontwikkeling biedt tegelijkertijd de mogelijkheid om eventueel aanwezige ecologische knelpunten op te lossen en bijvoorbeeld door natuurvriendelijk oevers of door de aanleg van fauna uittreedplaatsen de corridorfunctie te versterken. In de planregeling is het advies van de TAC verwerkt. De oevers langs het kanaal vallen grotendeels in het aangrenzende bestemmingsplan Banne Buiksloot II en zijn al mede bestemd voor natuur- en landschapswaarden. De hoofdgroenstructuur die binnen het plangebied van Elzenhagen Zuid ligt is in de bestaande situatie geheel verhard vanwege de weg op de Buikslotermeerdijk. Aan de bestemming Groen in het bestemmingsplan is in de planregeling voor de zone op de dijk een aanduiding toegevoegd ten behoeve van het behoud en ontwikkeling van natuur- en landschapswaarden.

Figuur 22 : Hoofdgroenstructuur in Amsterdam-Noord

30

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

4 Bomenbalans

4.1 Voorlopige monetaire waarde nieuwe aanplant Op basis van het nieuw aangelegde groen, de vastgestelde ontwerpen, de onderdelen die nog in ontwerp zijn en het Stedenbouwkundig Plan is er een berekening gemaakt van de totaalwaarde van het nieuwe groenbestand. Hierbij is er voor de bomen die in ontwerp zijn en nog niet besteld bij de kweker gebruik gemaakt van kengetallen voor de kosten :

Figuur 23 : Kengetallen nieuwe aanplant (uitgesplitst naar stamomtrek van de nieuwe boom en groeiplaats) (bron : IB gemeente Amsterdam, 2020) Wanneer voor een bepaalde fase de bomen zijn besteld en er door de kweker en aannemer inzicht is gegeven in de kosten die zijn gemoeid met aankoop, aanplant en aanleg groeiplaats, worden deze kosten opgenomen in de tabel. Op dit moment zijn de kosten voor Krijtmolenpark fase 1 gebaseerd op werkelijke kosten, net als voor de Vleermuizenroute. Voor de overige fases is er gewerkt met kengetallen.

31

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

Nieuwe aanplant

Figuur 24 : voorlopige monetaire waarde nieuwe aanplant Elzenhagen Zuid Gekapt

Figuur 25 : Monetaire waarde gekapte/te kappen bomen in Elzenhagen Zuid

32

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

4.2 Totaalbalans monetaire waarde Het totaal aantal gekapte/te kappen bomen bedraagt 2579 bomen, hiervan zijn er 2284 kapvergunningsplichtig. Inmiddels zijn er 892 bomen al gekapt. De bomen vertegenwoordigen samen een monetaire waarde van € 1.642.744,-. Voor de kapvergunningsplichtige bomen is de waarde € 1.533.448,-. Voor de nieuwe aanplant wordt er op dit moment uitgegaan van de nieuwe aanplant van 961 bomen en 236 heesters en heestervakken. De nieuwe bomen kennen een waarde van € 1.593.961,Dit is inclusief het creeren van een optimale groeiplaats zodat de bomen goed tot wasdom kunnen Stand van zaken op dit moment Op dit moment (nov. 2020) zijn er 892 bomen met een waarde van € 699.991,- gekapt. Met de aanstaande aanplant van de bomen in Krijtmolenpark fase 1 (verwachting: eind 2020/begin 2021) is er voor ca. € 522.000,- nieuw groen aangelegd, waarvan ca. € 450.000,- in de vorm van bomen. Met het opstellen van dit projectgebonden herplantfonds is inzichtelijk gemaakt dat de volledige compensatie van de monetaire naar verwachting binnen het plangebied kan plaatsvinden. Dit betekent dat de volledige € 1.700.000,- de dekking vormt voor de aanplant van de nieuwe bomen inclusief groeiplaats en de aanplant van heesters/ander groen.

4.3 Startblok Elzenhagen In het plangebied van Elzenhagen Zuid liggen zes tijdelijke woongebouwen, Startblok Elzenhagen. De aankomende 10 jaar wonen hier jongeren en statushouders. Dit is een apart project waarvoor ook bomen zijn gekapt en inmiddels zijn gecompenseerd. Het project is afgerond. Dit project wordt daarom niet meegenomen in het herplantfonds voor Elzenhagen Zuid

4.4. Proces Met de vaststelling van het Investeringsbesluit is er ingestemd met de kap van nagenoeg alle bomen in Elzenhagen Zuid. Het Stedenbouwkundig Plan geeft aan: “Er staan nu veel bomen in het gebied. Langs de randen staan Canadese populieren en er is veel bosplantsoen rond de (voormalige) sportvelden. Door de waterpeilverhoging en de vereiste ophoging zullen vrijwel alle bomen verdwijnen. Enkel de bomen aan de bovenkant van de taluds hebben een overlevingskans. In de uitwerking zal hier extra aandacht aan besteed worden. In het gebied staan ca. 6 waardevolle bomen. Onderzocht wordt of deze verplaatst kunnen worden naar een nieuwe definitieve plek in het gebied.1”

1

Naar de bomen is onderzoek uitgevoerd, twee bomen nabij de botonde zijn verplant naar een locatie aan de oostkant van de Nieuwe Leeuwarderweg.

33

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

Onderdeel van het SP is de indeling van het gebied en het plan voor waar er weer groen terugkomt in het gebied. In de verschillende maaiveldontwerpen wordt dit verder uitgewerkt. De maaiveldontwerpen voor de Elzenhagensingel en Krijtmolenpark fase 1 zijn vastgesteld. Er wordt nu gewerkt aan de ontwerpen voor de volgende fases van het Krijtmolenpark en de Zuidbuurt. Bij vaststelling van het ontwerp door het dagelijks bestuur van stadsdeel Noord wordt het aantal bomen vastgelegd, net als het overig groen. In de uitvoering kan dit aantal nog licht wijzigen als gevolg van het aanbod aan bomen dat voorhanden is bij de kwekers of inzichten in de uitvoering met betrekking tot groeiplaatsen of ondergrondse ruimten.

34

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

5 Administratie

5.1 Financiële administratie Administratie binnen grondexploitatie Elzenhagen Zuid De bomenverordening schrijft voor dat het herplantfonds moet bestuurlijk worden vastgesteld. Het compensatiebedrag wordt aan dit fonds toegevoegd of geoormerkt opgenomen in een bestaand fonds. Voor Elzenhagen Zuid is er een grondexploitatie vastgesteld (453.51). In de grondexploitatie is rekening gehouden met de compensatie van de monetaire waarde van het voormalige en bestaande bomenbestand binnen het plangebied ter waarde van een bedrag van € 1.700.000,-. Bij vaststelling van de grondexploitatie is er vanuit gegaan dat het deel wat niet binnen het gebied kan worden gecompenseerd wordt gestort in het stedelijk herplantfonds (destijds geraamd op € 900.000,-) in het stedelijk herplantfonds zou worden gestort. Met het opstellen van dit projectgebonden herplantfonds is inzichtelijk gemaakt dat de volledige compensatie van de monetaire naar verwachting binnen het plangebied kan plaatsvinden. Dit betekent dat de volledige € 1.700.000,- de dekking vormt voor de aanplant van de nieuwe bomen inclusief groeiplaats en de aanplant van heesters. Bedrag opgenomen in grondexploitatie EHZ Monetaire waarde totale bomenbestand EHZ Geraamde monetaire waarde totale toekomstige aanplant

€ 1.700.000,€ 1.640.000,-

€ 1.675.000,-

Figuur 26: reservering GREX en monetaire waarde groen Elzenhagen Zuid Het herplantfonds wordt jaarlijks bijgewerkt op basis van de verleende omgevingsvergunningen voor kap (en hiermee vastgelegde compensatieplicht in aantallen bomen en monetaire waarde) en de vastgestelde ontwerpen of aangeplante bomen. Op het moment van uitvoering worden de kosten die gemoeid zijn met aanschaf, aanplant en groeiplaats op basis van werkelijk gemaakte kosten opgeteld en wordt de balans hiermee geactualiseerd. Jaarlijks verstrekt het project een actueel overzicht aan de gemeenteraad en aan het bevoegd gezag. De grondexploitatie kent in principe een looptijd van maximaal 10 jaar. Conform de huidige prognoses is het project in 2027/208 afgerond en kan binnen deze termijn ook de groencompensatie worden uitgevoerd. Bij vertraging in het project zal tegen die tijd moeten

35

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

worden bezien of de grondexploitatie later wordt afgesloten of dat er een restwerkenplan wordt opgesteld. In beide gevallen zal de nieuwe openbare ruimte inclusief groencompensatie worden afgemaakt. De bomenbalans is een levend document, jaarlijks wordt een actuele stand van zaken opgesteld. De geraamde compensatie kan dan ook wijzigen. Mocht dit er onverhoopt en onverwacht toe leiden dat niet de volledige compensatie binnen het plangebied kan plaatsvinden zal het restant in het stedelijk herplantfonds worden gestort.

36

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

6 Communicatie

Omdat groen en bomen voor omwonenden erg belangrijk zijn, wordt er wel ingezet op transparante en volledige communicatie. Er is onder meer een uitgebreide online themapagina op de website van Elzenhagen Zuid ontwikkeld: Bomenkap en aanplant groen in Elzenhagen Zuid. Deze pagina biedt informatie over o.a. de aanleidingen voor de bomenkap, het projectgebonden herplantfonds, de planning, het nieuwe groen en bomenbestand. Ook wordt er gecommuniceerd via o.a. sociale media, de digitale nieuwsbrief en het Omgevingsoverleg Elzenhagen Zuid. Via deze website zal ook jaarlijks de stand van zaken m.b.t. kap en herplant worden gepubliceerd. Omwonenden en geïnteresseerden (hebben) kunnen meedenken over het nieuwe plannen voor Elzenhagen Zuid tijdens de participatiebijeenkomsten rondom het Stedenbouwkundig Plan en/of de maaiveldontwerpen voor de openbare ruimte. Ook kan men tegen elke kapaanvraag een bezwaar indienen.

37

Gemeente Amsterdam Centrumgebied Amsterdam Noord

18 december 2020

Projectgebonden herplantfonds Elzenhagen Zuid

Figuur 27: Schetsen en impressies n.a.v. ontwerpsessie openbare ruimte Krijtmolenpark

Figuur 28: Ontwerpsessie openbare ruimte Elzenhagen Zuid

38