1. Stadsloods Jaarverslag 2021

Stadsloods

schakelfunctie voor een vitale stad

Jaarverslag 2020

2

Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam

Voorwoord Je zou denken dat Amsterdam door de coronacrisis helemaal stil is gevallen en op slot zit, maar het tegendeel is waar. Ondanks dat het leven plaatsvindt achter gesloten deuren en muren, voortgang en ontwikkeling niet voelbaar of zichtbaar is, gaat er veel van het leven gewoon door en is de gemeente Amsterdam volop in beweging om de stad te ondersteunen en te laten bloeien. We denken vooruit en zijn klaar om mee te bewegen in de dynamiek die straks nodig is om onze stad weer verder te helpen en in te spelen op de kansen die zich aandienen.

adviseren zoekers bij het vinden van ruimte en helpen om leegstaande ruimte in te vullen. Dit doet het team aanvullend aan markt partijen en intermediairs in de stad die hierin ook een belangrijke rol vervullen en het team kijkt door de bril van het stadsbestuur: welke functies zijn op welke plek en in welke buurt nodig om de stad nog beter te maken voor inwoners, ondernemers en bezoekers?

Het Stadsloods-team is onderdeel van deze dynamiek en heeft een belangrijke schakelfunctie in Amsterdam en de Metropoolregio. Stadsloods draagt eraan bij dat de juiste functie op de juiste plek terecht komt, en ook in 2020 bleven de aanvragen bij Stadloods onverminderd binnen komen. Veel initiatiefnemers werden met advies op weg geholpen, bedrijven en organisaties vonden een geschikte plek en leegstaande ruimten kregen een goede invulling. Ik ben bijzonder trots op de resultaten die het team heeft bereikt, samen met de diverse eigenaren, en natuurlijk alle initiatiefnemende ruimtevragers! Ik ben blij dat wij elkaar hebben gevonden op de weg naar Stadsloods.

Maximaal bijdragen aan de belangen van de stad is een van de speerpunten voor Stadsloods voor 2021. Dit betekent keuzes maken en (nog) meer focus op ruimtevragen met impact voor de stad. Daarnaast is een belangrijk speerpunt de meerwaarde van publiek-private samenwerking en samenwerken met de markt om zo meer te kunnen bereiken op het gebied van kennisuitwisseling en vraag en aanbod van ruimte.

Ruimte wordt in onze stad steeds schaarser. Sommige startende, kleinere, bijzondere ondernemingen en organisaties die voor de maatschappij belangrijk zijn, hebben steeds meer moeite om hun plek te vinden en verlaten soms de stad. De aantrekkingskracht van Amsterdam heeft altijd gezeten in de mooie mix van levendigheid. Juist die kleuring en diversiteit hebben wij nodig om onze eigenheid en eigenzinnigheid te behouden en compleet en inclusief te blijven. Het Stadsloods-team vervult hierin een sleutelrol, de medewerkers van Stadsloods

Een van mijn eigen speerpunten is ‘samen sterk, samen delen en samen schakelen’. Het Stadloods-team draagt met haar concrete en effectieve schakelfunctie bij aan een blijvend vitale stad voor alle Amsterdammers en vervult daarmee een spilfunctie bij een van de urgente opgaven waar we in 2021 als gemeente voor staan.

Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam

Amsterdam is geen Mokum zonder maatschappelijke, economische en culturele voorzieningen op plekken waar we allemaal graag komen en waar burgers, ondernemers en organisaties de ruimte hebben.

Door het hanteren van dit perspectief geeft Stadsloods een extra impuls aan de uitvoering van het beleid, om de prioriteiten van het stadsbestuur invulling te geven en bij te dragen aan een gemengde levendige stad met kansen voor iedereen. Dit werkt twee kanten op: met Stadsloods als ogen en oren in de stad pikken we ook de signalen en trends op, waar behoeften zijn, die wij misschien eerder niet zo in beeld hadden en die wij graag helpen een plek te vinden.

Josja van der Veer Directeur Ruimte en Duurzaamheid

3

4

Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam

Inhoudsopgave

Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam

1 Inleiding 6 Terugblik: een bewogen jaar 7 Bestuursopdracht Stadsloods 7 Stadsloods: 8 Doorkijk: Stadsloods 2.0 8 2 Resultaten en Trends 10 Vraag bleef op hoog niveau 11 Aanbod: Diversiteit aan opgaven en taken 11 Bedrijven 12 Prioriteit bij het begeleiden van innovatieve, circulaire en duurzame bedrijven 12 Begeleiden van sociale ondernemingen 13 Cultuur 13 Kantoren 14 Winkels 15 Leisure 16 Maatschappelijke voorzieningen & zorg 16 Sport 17 Bijzondere en strategische zoekers 18 3 Signalen 20 Ruimtelijke kansen? 21 Wat kan het betekenen voor de ruimtelijke impact? 21 Samen stadmaken 22 Metropoolregio 23 4 Vooruitblik 26 Overgangsjaar 27 Van buiten naar binnen 27 Stad in balans 27 Kwaliteit in plaats van kwantiteit 28 Database/ict 28 Stadsloods en Omgevingsvisie 29 Bijlagen 30 Colofon

5

1 Inleiding

De buurt is belangrijker geworden

1 Inleiding Terugblik: een bewogen jaar De terugblik op 2020 toont ons dat dingen niet meer voorspelbaar en vanzelfsprekend zijn. Veranderingen kunnen onverwacht plaatsvinden, ons perspectief voor de toekomst wordt tegen het licht gehouden en nieuwe inzichten ontstaan. Wendbaarheid, flexibiliteit en aanpassingsvermogen zijn essentieel geworden om deel te kunnen nemen aan de nieuwe werkelijkheid. Aanpassen aan wat (even) niet meer kan of mogelijk is, aanpassen aan een nieuwe realiteit en aanpassen aan niet meer weten wat de toekomst brengt. Door wendbaar en flexibel te zijn kunnen we inspelen op nieuwe mogelijkheden en kansen die perspectief bieden voor de toekomst. Wij houden weer van onze buurt! We hebben onze woonbuurten herontdekt en werken (thuis) in de directe nabijheid van winkels, parken, sportmogelijkheden en zorgvoorzieningen. Omzien naar elkaar en sociale cohesie staat in een nieuw licht en behoort tot het nieuwe normaal. Ondernemers en organisaties hebben zich, onder uitdagende omstandigheden, van hun meest creatieve en innovatieve kant laten zien. In de stad ontstaan nieuwe ideeën en kansen die we doorvertalen naar bijvoorbeeld onze Aanpak Binnenstad en naar een sterkere samenwerking binnen de Metropoolregio.

Bestuursopdracht Stadsloods In 1994 heeft het college van burgemeester en wethouders de Stadsloods ingesteld. De Stadsloods is een centraal aanspreekpunt voor bedrijven en organisaties die zich willen vestigen in Amsterdam of de Metropoolregio en voor aanbieders van vastgoed die op zoek zijn naar een passende huurder. De kern van de opdracht van de Stadsloods is: “De juiste functie op de juiste plek.” Stadsloods adviseert deze partijen waarbij beleidsdoelstellingen en ambities de kaders vormen zoals die zijn gedefinieerd in het coalitieakkoord uit 2018, de actualisatie hiervan in 2020, de ontwerp-Omgevingsvisie Amsterdam 2050 en verschillende thematische beleidsnota’s. Stadsloods draagt bij aan het realiseren van deze doelstellingen door het begeleiden van partijen naar de juiste plek, met als speerpunt het bevorderen van (maatschappelijke-) bedrijvigheid die een belangrijke impact heeft op de stad. Stadsloods heeft een schakelfunctie bij het samenbrengen van zoekers en aanbieders van ruimte en heeft een signalerende en agenderende functie met betrekking tot beleid wat er is, wat ontbreekt of tekortschiet. Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam

De vraag naar ondersteuning door het Stadsloods-team is in 2020 opmerkelijk onveranderd gebleven: tijdens de coronacrisis is de vraag naar ruimte voor initiatieven in de stad en omgeving nagenoeg gelijk gebleven aan eerdere jaren. De druk op ruimte en vastgoed in de stad was in het afgelopen jaar onverminderd hoog; veel organisaties en bedrijven die ruimte zoeken hebben steeds meer moeite om een locatie te vinden en vragen Stadsloods Amsterdam om advies en ondersteuning bij dit proces.

7

Stadsloods: • Adviseert partijen die ruimte zoeken over vestigingsmogelijkheden in Amsterdam en de Metropoolregio waarbij balans en spreiding de uitgangspunten zijn. • Verzorgt de stedelijke coördinatie van functies met stedelijke impact. • Adviseert vastgoedorganisaties met leegstaande ruimtes en brengt hen in contact met passende gebruikers. • Deelt kennis en informatie met zowel collega’s als met marktpartijen. • Informeert ondernemers en organisaties die ruimte zoeken over het gemeentelijk (ruimtelijk-economisch) beleid, ruimtelijke plannen en ambities, en begeleidt deze partijen door het gemeentelijk apparaat. • Adviseert over gebiedsontwikkeling, herbestemming en transformatie. • Adviseert over de aan- en verkoop van gemeentelijk vastgoed. • Signaleert trends en agendeert knelpunten. • Ondersteunt en adviseert het bestuur over ruimtelijke initiatieven in de stad. In 26 jaar is de Stadsloods stevig verankerd in de gemeentelijke organisatie, om ervoor te zorgen dat initiatiefnemers in de stad een plek kunnen vinden en dat beschikbare ruimte in de stad zo goed mogelijk benut wordt.

Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam

Doorkijk: Stadsloods 2.0 De Stadsloods draagt sinds 1994 op succesvolle wijze bij aan het tot stand komen en behouden van een kleurrijke en vitale stad die met een breed palet aan bedrijven en voorzieningen de basis is voor een bloeiende economie. Met het veranderen van de maatschappij, de samenstelling van de stad, de technologische ontwikkelingen, onze ecologische footprint van de stad, verandert ook het werk van Stadsloods. Sinds september 2020 bestaat het Stadloods team uit nieuwe leden. Een van de eerste opdrachten aan het team was om de bestaande werkwijze te evalueren, te reflecteren en te werken aan een format Stadloods 2.0. Een wezenlijk onderdeel van het hebben en houden van succes is reflectie. Met elkaar praten, kijken naar hoe we het nu doen, hoe het anders kan, luisteren naar de stad en horen wat nuttig en noodzakelijk is. Op basis daarvan is de werkwijze van de Stadsloods tegen het licht gehouden, aangepast en verder doorontwikkeld. De inhoud van de bestuursopdracht aan Stadsloods is onveranderd; de wijze van invulling is vernieuwd. We hebben hier de omschrijvingen “van buiten naar binnen”, “de stad in balans” en “kwaliteit in plaats van kwantiteit” aan gegeven en in hoofdstuk 4 vertellen we hier meer over. 8

Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam 9

2 Resultaten en Trends Creatieve ondernemers. Van restaurant naar Take Away.

2 Resultaten en trends Vraag bleef op hoog niveau 2020 was in veel opzichten een heel bijzonder jaar. Voor kleine en grote ondernemers was dit een jaar met grote onzekerheid door de effecten van de coronacrisis. Na jaren van economische groei en een enorme druk op de ruimte in Amsterdam, gaat deze periode met zekerheid invloed hebben op de markt voor bedrijfshuisvesting. Veel ondernemers hebben tijdelijk hun deuren moeten sluiten, en enkele definitief. Op dit moment worden de effecten op de markt deels al zichtbaar, maar zijn nog niet volledig in beeld. De aankomende tijd zal blijken wat de totale impact van de crisis zal zijn. In de context van de schaarste aan ruimte en de stijgende vastgoedprijzen, is het aantal bedrijven en organisaties dat zich bij de Stadsloods heeft gemeld voor ondersteuning in de zoektocht naar (bedrijf)huisvesting de afgelopen jaren sterk gegroeid. In 2020 hielp de Stadsloods 430 (nieuwe) organisaties met huisvestingsvragen. Dit is opvallend omdat ondanks de coronacrisis dit vrijwel net zoveel is als in 2019 en veel meer dan in de jaren daarvoor. 384

355

344

452

430

In de contacten met grote en kleine bedrijven, ervaren we dat de effecten van corona en de coronamaatregelen vooralsnog zeer gevarieerd zijn en niet alleen maar negatief. Zo meldden zich bij Stadsloods initiatiefnemers die vanwege corona (al dan niet tijdelijk) zonder werk zijn komen te zitten en een eigen onderneming willen starten. Ook zien we ondernemers die inspelen op economische kansen die ontstaan, zoals bijvoorbeeld een groeiende vraag naar bezorgmaaltijden of een andersoortige, kleinschalige logistiek. Ook de ruimtebehoefte verandert: sommige initiatiefnemers zoeken (tijdelijk) grotere locaties zodat zij hun activiteiten op een veilige manier kunnen voortzetten. Andere organisaties kunnen de huurprijs niet meer zelfstandig opbrengen en zoeken via Stadsloods naar een medehuurder. Van 95 partijen is bekend dat zij huisvesting hebben gevonden in 2020. Het gaat hier om een totaal van ongeveer 33.000 vierkante meter.

Ook in 2020 was er grote diversiteit in de opgaven en taken van Stadsloods en was onze bijdrage aan ruimtelijke invullingen op velerlei wijze inzetbaar. In 2020 dacht Stadsloods bijvoorbeeld mee met de directie Sport en Bos over de gewenste invulling van centrale ruimten in de te ontwikkelen nieuwe sporthal bij Elzenhagen. 2016

2017

2018

2019

2020

Aantal verzoeken voor ondersteuning bij Stadsloods in 2016-2020

11

Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam

Aanbod: Diversiteit aan opgaven en taken Stadsloods heeft in 2020 geadviseerd en geholpen bij de invulling van 148 panden. Stadsloods doet dit op verzoek van en in samenwerking met de stadsdelen, gemeentelijke directies, corporaties, diverse particuliere vastgoedeigenaren, projectontwikkelaars en makelaars in Amsterdam en de Metropoolregio. Voor het overgrote deel betreft dit bedrijfsruimten, winkels en kantoorpanden. De meeste locaties zijn gelegen in Amsterdam, een aantal bevindt zich in andere delen van de Metropoolregio. Bijna 75% van deze panden is binnen 2 maanden gevuld. Hoewel dat percentage in 2019 met 85% iets hoger lag, toont dit getal aan dat de krapte op de vastgoedmarkt in 2020 voortduurde.

Daarnaast adviseert Stadsloods diverse vastgoedorganisaties bij de invulling van vastgoed met een maatschappelijke bestemming. Voor woningstichting Rochdale is er actief gezocht naar passende kandidaten voor de invulling van de bedrijfsruimte in de plint van Echtenstein. Ook voor de particuliere eigenaar van het pand aan de Cornelis Schuytstraat 61 hebben we eenzelfde opdracht uitgevoerd. Stadsloods wordt geraadpleegd hoe om te gaan met verlevendigen van de plintfuncties. Bijvoorbeeld bij de wijk Banne in stadsdeel Noord, waar Stadsloods adviseert over het soort bedrijfsruimten en het type kandidaten die hier zouden passen. Momenteel wordt nagedacht over de plintinvulling van de herontwikkeling van Toren 11 van het World Trade Center en dan met name de bedrijfsruimte op de begane grond, die bij de transformatie van het Zuidas gebied een prominente functie krijgt.

Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam

Daarnaast helpen we als Stadsloods partijen ook bij deelverhuur van kleinschalige praktijk-, sport- of bedrijfsruimte. Het gaat hier veelal om startups en kleine zelfstandigen die de stap uit ‘huis’ naar bedrijfsruimte maken.

12

Bedrijven Het aantal bedrijven dat een beroep deed op de advisering van Stadsloods in 2020 was 118 en is daarmee nagenoeg gelijk gebleven aan 2019. Het grootste deel van de organisaties die de Stadsloods inschakelden voor hulp zijn op zoek naar bedrijfsruimte. De coronacrisis heeft tot nu toe een beperkte impact op de markt voor kleinschalig bedrijfsonroerendgoed gehad. De Kamer van Koophandel meldt dan ook dat het aantal faillietverklaringen in 2020 landelijk met 15% is gedaald ten opzichte van 2019. Het aantal bedrijven is in 2020 toegenomen met 4%. Ondanks dat dit minder groei is dan het jaar ervoor blijft de vraag naar bedrijfsruimte bestaan. Voor wat betreft zoekers als gevolg van transformatiegebieden: productieve bedrijven die als gevolg van transformatie van hun bedrijvenlocatie moeten verhuizen worden geholpen door de Bedrijvenadviseur Transformatie en zijn niet in in het jaarverslag van de Stadsloods zichtbaar. Over het loket van de Bedrijvenadviseur wordt separaat gerapporteerd.

Prioriteit bij het begeleiden van innovatieve, circulaire en duurzame bedrijven • Zuurdesembakkerij Fort Negen bezorgde voorheen alleen aan restaurants en horeca maar door corona moesten zij het over een andere boeg gooien. Eind 2020 opende deze duurzame bakker zijn eerste vestiging in de Jan Evertsenstraat. •

FOODLOGICA gebruikt fietsen op zonne-energie om voedsel naar lokale producenten van duurzaam voedsel, restaurants en cateraars te brengen. Begin 2020 vond deze ondernemer zijn nieuwe onderkomen aan de Nieuwe Hemweg.

•

Stadsloods adviseerde onder andere SEMILLA Sanitation, een bedrijf dat urine verwerkt tot loosbaar water en plantmeststoffen.

Begeleiden van sociale ondernemingen Ook sociale ondernemingen en firma’s krijgen extra aandacht. In vijf jaar tijd groeide het aantal sociale ondernemingen in Nederland met 80% tot circa 5000 in 2019, blijkt uit de Social Enterprise Monitor 2019. 44% van de sociale ondernemingen werkt op een bepaalde manier samen met een groot bedrijf en nog eens 53% van de ondernemingen ambieert dit. •

In 2020 begeleidt Stadsloods A Beautiful Mess, een initiatief van Refugee Company. Dit is een formule die via leerwerktrajecten mensen met een vluchtelingenachtergrond een veilige plek biedt richting economische en sociale zelfstandigheid.

Cultuur Het aantal culturele instellingen of initiatiefnemers dat een aanvraag deed bij Stadsloods in 2020 was 36; in 2019 was dat bijna even hoog (35). Het aantal culturele organisaties dat een aanvraag deed bij Stadsloods was in 2020 gelijk aan het jaar daarvoor. Dit is opvallend omdat de cultuursector het sinds de uitbraak van de coronacrisis zwaar te verduren heeft. Vele culturele organisaties hebben als eerste zorg om deze crisis te overleven en hopen hun locaties binnenkort weer te kunnen openstellen. Desondanks zien Stadsloods en de directie Kunst en Cultuur dat de vraag naar ruimte net als in vorige jaren vele malen groter is dan het aanbod en dat er weinig doorstroming heeft plaatsgevonden. Opvallend zijn de aanvragen van culturele organisaties die zich, vanwege transformatie van het gebied waar zij gevestigd zijn, elders aan het oriënteren zijn. ICK Dansstudio is hier een voorbeeld van. Artistieke ruimtezoekers hebben in de regel specifieke eisen aan huisvesting zoals plafondhoogte voor dans- of theatergezelschappen en kunstenaars of geluidsisolatie voor makers van muziek, die het niet altijd makkelijk maken om iets betaalbaars en geschikts te vinden. We hebben van een aantal dans- en muziekstudio’s soortgelijke verzoeken ontvangen en voor Stadsloods is dit een reden om hier focus op te leggen.

• Refugee Company

Theater de Krakeling vond ruimte aan de Pazzanistraat 15 op het Cultuurpark Westergasfabriek.

13

Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam

Ook ontvangen wij verzoeken van partijen met ambitieuze plannen die een ruimte zoeken van enkele duizenden vierkante meters in of nabij het centrum, waar dergelijk aanbod niet of nauwelijks beschikbaar is of niet in lijn is met het gemeentelijk beleid. Het betekent dat lang niet alle initiatiefnemers in 2020 hun droomplek konden vinden maar door te kijken wat er wél kan, konden toch flink wat initiatieven verder geholpen worden.

Kantoren Het aantal kantoorgebruikers dat een aanvraag deed bij Stadsloods in 2020 was 52; in 2019 was dat net iets hoger (54).

Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam

Het aantal aanvragen bij Stadsloods voor kantoorruimte was in 2020 nagenoeg gelijk aan 2019. Voor zover wij kunnen waarnemen heeft de coronacrisis geleid tot een afgenomen vraag naar kantoorruimte en tot het tijdelijk sluiten van veel kantoren. Desondanks wijst de gemeentelijke Kantorenloods er op dat dit slechts een beperkt effect heeft gehad op de leegstand van kantoren vanwege het lage leegstandscijfer en het vertragende effect van lopende huurcontracten. De Amsterdamse kantorenmarkt staat er dan ook goed voor. Hoe de ruimtevraag naar kantoren zich in de toekomst zal ontwikkelen is nog niet te voorzien. Aanwezigheid van ondernemingen in de zakelijke en financiële dienstverlening, de creatieve industrie en de Tech-sector vormen een solide basis van de kantorenmarkt.

Zoekvraag kantoorruimte 2020 Bron: RaboReasearch/data O-Net en CBS

14

De ontwikkelingen van thuiswerken (dus minder vraag naar kantoorruimte) versus een ruimer opgezet kantoor met minder kantoortuin en meer ontmoetingsruimte (dus meer of andere vraag naar kantoorruimte) zijn in 2020 regelmatig met de markt besproken en worden nauwgezet gevolgd. •

Team Ed is een sociaal uitzendbureau. Naast zelfontwikkelde diensten in sociale projecten, werken de ervaringsdeskundigen in opdracht voor verschillende maatschappelijke organisaties en overheidsinstellingen. Dit bijzondere uitzendbureau heeft huisvesting gevonden aan de Nieuwe Keizersgracht bij de Diaconie Amsterdam.

Stadsloods denkt mee bij het verlevendigen van de plinten

Winkels Ondanks de coronacrisis was er in de eerste helft van 2020 een toename van het aantal aanvragen voor winkelruimte. Dit betrof voornamelijk kleinschalige shops, buurtgerichte winkels, foodconcepten en er was een groei in concepten op het gebied van tweedehands, circulair/ruilgoederen en verhuur van kleding. Tegelijkertijd was er een toename in de stad van aanbod van winkelruimten. De afnemende vraag naar winkelruimte door onder andere e-commerce lijkt structureel en vraagt om een zorgvuldige regie. Winkels bepalen grotendeels het beeld en de sfeer van een straat of wijk en zijn een vitaal onderdeel van bewonersen gebruikersbeleving. Op de Zuidas heeft een zoeker ruimte gevonden die high-end business fashion verhuurt aan de (vrouwelijke) zakelijke markt. Vanuit de Retail branche is deze trend eveneens opgemerkt; dit soort concepten dragen bij aan betaalbaarheid en duurzaamheid. •

Dans- en balletwinkel DNC Store heeft nieuwe huisvesting gevonden in de Pijp aan de Van Woustraat 192. De komst van deze bijzondere (niche) winkel draagt bij aan de ambities van Stadsdeel Zuid: het zuidelijke deel van de Van Woustraat, tussen de Tolstraat en de Jozef Israëlskade, moet een aantrekkelijk verblijfsgebied worden, een gastvrije, levendige, schone en veilige stadsstraat voor iedereen.

Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam

Winkels bepalen grotendeels het beeld en de sfeer van een straat 15

Leisure Op het gebied van Leisure was er een afname van 50% van de aanvragen. Dit is deels het resultaat van het Amsterdamse beleid op spreiding van bezoekers en daarnaast een duidelijk effect van de coronacrisis. Bij Stadsloods meldden zich in 2020 ondernemers voor onder meer een grootschalige escaperoom en een indoorspeeltuin. In het licht van de Amsterdamse inzet op (regionale) spreiding van publieksaantrekkende functies werkt Stadsloods hiervoor samen met de Metropoolregio Amsterdam. Dit was bijvoorbeeld het geval bij een initiatief voor een mountainbikepark van minimaal 1.5 hectare. Volgens de branche zijn de verwachtingen sterk negatief, met name wat betreft festivals en andere evenementen waar verspreiding van corona een risico is. Als gevolg zien we een zoektocht naar (vaste) locaties voor meerdaagse kleinschaligere evenementen om binnen de beperkingen van corona een nieuw verdienmodel te vinden. Onderwijs

Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam

In 2020 heeft de Stadsloods 15 aanvragen op het gebied van onderwijs ontvangen, dit aantal is gelijk aan het aantal aanvragen van 2019. Het gaat hier onder andere om een particuliere basisschool, maar ook om organisaties die taal- of computerlessen verzorgen. In 2020 hielp Stadsloods de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland, die zoekt naar een locatie voor een Risk Factory waar basisschoolleerlingen belevingsonderwijs krijgen op het gebied van veiligheid. Voor wat betreft internationale scholen is de Stadsloods zeer actief en werken we samen met de afdeling Onderwijshuisvesting en Amsterdam in Business/Economische Zaken. Voorbeelden daarvan zijn de zoektocht naar geschikte locaties voor de Franse School en een Brits prep-school concept. Daarnaast ontvangen wij verzoeken van beroepsonderwijs organisaties die vragen om tijdelijke huisvesting vanwege renovatie of nadenken over hun nieuwe huisvestingsstrategie. •

16

Oase Huiswerkbegeleiding vond een plek aan de Slijperweg 2 in stadsdeel Noord, en Programmeerschool Codaisseur vond ruimte in verzamelgebouw “Beta Building” aan de Naritaweg 106.

•

De Weekend Academie zorgt voor aanvullend onderwijs, talent- en huiswerkbegeleiding. Zij vonden in Amsterdam Noord (via Gemeentelijk Vastgoed) een ruimte in basisschool Sint Rosaschool aan de Varende.

Maatschappelijke voorzieningen & zorg Het aantal maatschappelijke instellingen en zorginstellingen dat een aanvraag deed bij Stadsloods in 2020 was 75; in 2019 was dit aantal gelijk. Het betreft hier onder meer kinderdagverblijven en zorginstellingen zoals huisartsen, tandartsen en organisaties in de geestelijke gezondheidszorg. Opvallend is de groeiende vraag naar zelfstandige praktijkruimte voor een grote diversiteit aan therapeuten en behandelaars. Er is een groeiende behoefte aan zorg, onder andere door de vergrijzing. Deze sector heeft toenemende interesse en kapitaal, maar het ontbreekt aan passend aanbod. Ook betreft het hier verzoeken om ontmoetingsruimten voor de buurt of voor bepaalde doelgroepen. In de eerste maanden van 2020 was er een groeiend aantal aanvragen voor culturele bijeenkomstruimten. Het gaat hier om niet-religieuze ruimten, zoals trouw- en feestzalen. Door de hoge huurprijzen in Amsterdam blijft het voor veel maatschappelijke partijen lastig om betaalbare ruimte te vinden, zeker in het centrum en de gebieden daaromheen. •

Voor het Regenbooghuis (LHBTQ+) zoeken we samen met onze collega’ s naar een locatie waar samenkomst van individuen, groepen en organisaties binnen de LHBTQ+ community mogelijk is. Doel van deze instelling is ontmoetingen, voorlichting, sociale contacten, gezamenlijk koken, flex werken, etc.

•

FM Coaching vond praktijkruimte in deelgebruik op diverse locaties in Amsterdam.

Sport Het aantal aanvraag in 2020 ten opzichte van 2019 is gedaald met 30%, maar was nagenoeg gelijk aan 2018. Ruim een vijfde van de volwassenen beoefende in 2019 een sport die in 2020 niet mag worden beoefend in verband met de corona maatregelen. Onder jongvolwassenen is dit zelfs een daling van 35%. Dit blijkt uit cijfers van het CBS en RIVM. Net als eerdere jaren zagen we wel een toename van de vraag naar sportruimte voor initiatieven die anders georganiseerd zijn dan de (meer traditionele) verenigingssporten. Denk bijvoorbeeld aan yoga of bootcamp of aan urban sports zoals freerunning. De sport die er het meeste uitspringt is de relatief nieuwe sport padel. Deze racketsport is een soort combinatie van tennis en squash, en groeit enorm in populariteit. Initiatiefnemers komen via allerlei gemeentelijke kanalen binnen en zijn op zoek naar indoor- en outdoorlocaties. Ze zien overal mogelijkheden en vragen steun bij Sport en Bos en de Stadsloods om een geschikte locatie te vinden. De directie Sport en Bos is in gesprek met Grond en Ontwikkeling over de uitgifte van grond. Dit is een belangrijke stap richting het faciliteren van dergelijke initiatieven. •

Dansschool Tango Argentino Amsterdam vond zaalruimte in deelverhuur bij Grand Café Frankendael aan de Middenweg 116 en bij Jungle Amsterdam aan de Tweede van Swindenstraat 26.

Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam

Padel: een snel groeiende racketsport

17

Horeca In 2020 hebben zich veel minder horecaondernemers gemeld bij Stadsloods. Dit is een logisch gevolg van de coronamaatregelen, waarbij de horecasector te maken kreeg met verplichte aangepaste openingstijden en sluitingen en met een (sterk) verminderd aantal klanten. ING heeft het omzetverlies over 2020 geschat op 40%. Dat betekent dat de sector bijna 10 miljard euro omzet mist. Tegelijkertijd zien we wel een stijging van het aantal food-gerelateerde bedrijven, zoals bedrijven gericht op catering en op afhaal- en bezorgmaaltijden. Deze trend is al langer gaande, mede door de kleinere huishoudensgrootte en de groei van bedrijvigheid. In het licht van de coronamaatregelen heeft deze trend zich in 2020 verder doorgezet. De Kamer van Koophandel geeft voor het eerste kwartaal van 2020 een stijging van het aantal horecabedrijven aan van 6,7% ten opzichte van het eerste kwartaal 2019. De groei in de horeca heeft zich verder ontwikkeld door onder andere thuiskoks en pop-uprestaurants. Denk hierbij aan mensen die nu die geen baan kunnen vinden en zich tijdelijk op de afhaal- en bezorgmarkt storten. Ook Koninklijk Horeca Nederland (KHN) ziet dat de gevreesde faillissementsgolf vooralsnog uitblijft. Volgens de brancheorganisatie komt dit door de steunmaatregelen van de overheid en doordat schuldeisers nog niet de (volledige) schuld opeisen.

KHN verwacht dat veel horecabedrijven in het eerste half jaar van 2021 alsnog failliet gaan, als die schulden wél moeten worden betaald.

Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam

•

Restaurants tijdens lockdown gesloten

18

Drijvende evenementenlocatie Undercurrent vond ruimte op een tijdelijke ligplaats aan het Cornelis Douweskanaal West.

Bijzondere en strategische zoekers De Stadsloods adviseert zoekers en gebruikers bij ruimtevragen en ruimteaanbod. Daarnaast landen er per jaar ook een aantal bijzondere, strategische en complexe ruimtevragen. Dit gaat om heel uiteenlopende initiatieven en functies en kenmerken zich door een grote waarde voor of ruimtelijke impact op Amsterdam. •

• •

• •

Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam

In opdracht van de Burgemeester is vanuit Stadsloods gestart met het locatieonderzoek voor een nieuw Erotisch Centrum. Op basis van een quick scan naar mogelijk geschikte locaties, is een shortlist opgesteld die in 2021 via een marktconsultatie aan diverse ontwikkelaars en exploitanten wordt voorgelegd. Ook is Stadsloods betrokken bij het verkennen van een locatie voor het nieuw op te richten Slavernijmuseum. Stadsloods werkt mee aan het locatieonderzoek voor de nieuwe Verkeerscentrale Amsterdam (VCA) in opdracht van het gemeentelijke programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam (AWA). De Verkeerscentrale verzorgt bediening van de verschillende wegtunnels in Amsterdam. Momenteel is deze gehuisvest aan de Dijksgracht boven de IJ-tunnel, maar deze locatie is inmiddels te klein en ook verouderd. Stadsloods adviseert ook bij de zoektocht naar plekken voor bijzondere doelgroepen, zoals een kermisexploitantenterrein en woonwagenlocaties. In opdracht van de Burgemeester heeft Stadsloods eind 2019 ruimte voor de veteranen gevonden. Voordat de veteranen hun nieuwe onderkomen aan de Kometensingel konden betrekken moest deze locatie eerst grondig worden gerenoveerd. Omdat de huurovereenkomst op de oude locatie reeds was opgezegd, moest voor de verbouwing periode een tijdelijk onderkomen gevonden worden.

In overleg met de veteranen en HVO Querido is besloten portocabines te plaatsen in de tuin van de pastorie aan de Kometensingel (Noord). Indien mogelijk zal in de zomer van 2021, tijdens de Amsterdamse Veteranendag, de gerenoveerde locatie feestelijk in gebruik genomen worden.

19

3 Signalen Stilte in de binnenstad tijdens de lock-down

3. Signalen Ruimtelijke kansen? De coronacrisis heeft afhankelijkheden en kwetsbare plekken zichtbaar gemaakt en de economie en werkgelegenheid zijn hard geraakt mede door het wegvallen van het internationale toerisme en dagtoerisme aan de stad Amsterdam. Op dit moment is de crisis nog niet achter de rug en kunnen we de totale impact op de stad en de vastgoedmarkt niet geheel inschatten. De gevolgen van de crisis en de noodzakelijke maatregelen zullen zich de komende periode nog verder uitkristalliseren. Vooruitlopend daarop lijkt het onontkoombaar dat we als stad in moeten zetten op een differentiatie in de economie. Dit draagt niet alleen bij aan een vitalere economie, maar komt ook tegemoet aan een geluid van stadsbewoners dat al langer hoorbaar is. Voor veel Amsterdammers werd het wegvallen van de grote bezoekersaantallen ervaren als een mooie bijkomstigheid; de rustigere straten en pleinen en verminderde overlast in (delen van) de stad, werden door velen van harte verwelkomd.

Wat kan het betekenen voor de ruimtelijke impact? Hotels; liggen hier kansen? De hotelsector is zeer hard geraakt door de coronacrisis. In de loop van 2021 zou misschien voorzichtig wat herstel in kunnen treden. Als dit scenario klopt komen eerst de toeristen, daarna de zakelijke reizigers en dan kunnen evenementen weer plaatsvinden. Toch blijft het onduidelijk of en wanneer de hotelbezetting terug zal zijn op het niveau van voor de crisis. In de tussentijd is er reden om na te denken

Daarentegen zijn ondanks de slechte financiële resultaten (hotel)eigenaren terughoudend om hun vastgoed te verkopen of te herbestemmen. Enerzijds omdat voor hen de timing niet goed is zolang de crisis duurt en ze eerst hun verliezen willen beperken of goedmaken. Daarbij hebben ze in de regel een lange termijnvisie en langlopende overeenkomsten (CBRE Real Estate Market Outlook 2021).

Het nieuwe werken De 1,5 meter-samenleving en de gevolgen hiervan op de samenleving zijn voorlopig niet meer weg te denken uit kantoor-, winkel- en bedrijfsconcepten. Wij werken wanneer het nodig is en ook wanneer het uitkomt. Gaan we naar 24/7 samenleving of naar een blijvende aanpassing van werktijden? Uit onderzoek van de Rabobank blijkt dat bijna 90% van de economische activiteit in Nederland met ten minste anderhalve meter afstand tot anderen kan plaatsvinden, waarvan 4,3 procent geheel thuis (zie bijlage 2). Uit een rondgang van Nieuwsuur langs de 25 grootste werkgevers van Nederland, blijkt dat ruim de helft van deze bedrijven verwacht in de toekomst tussen de 10-50% minder kantoorruimte te gaan gebruiken. Andere bedrijven onderzoeken op het moment nog wat de gevolgen van het thuiswerken voor het kantooroppervlak zullen zijn. Definitieve beslissingen worden echter veelal uitgesteld tot het moment dat we terug kunnen naar kantoor. Volgens cijfers van CBRE is 29,7% van de vierkante meters die pre-corona werden gezocht, de zoektocht tijdelijk gestaakt. Toch is het merendeel van de zoekvragen nog steeds actief, wat betekent dat het huisvestingsthema onverminderd belangrijk is.

21

Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam

De effecten op de economie zullen van grote invloed zijn op het werk van de Stadsloods. Deze ontwikkelingen zijn voor ons werk goed waarneembaar vanwege de directe relatie van Stadsloods met de markt. Wij volgen die ontwikkelingen nauwlettend en anticiperen op de invloed op de vraag en aanbod van ruimte. Zo zal Stadsloods helpen bij de bewegingen die er gaan ontstaan bij het leegkomen van vastgoed, het invullen daarvan en het helpen van partijen die op zoek zijn naar een alternatieve bedrijfsruimte.

of er hier misschien kansen liggen. Leegstaande of slecht presterende hotels lenen zich goed voor andere functies en de relatie met de grote behoefte aan zorg locaties is snel gelegd.

Zoekvragen (m2)

Actief On Hold Ondertekende deal Nieuw

Pre-corona

2020 t/m september

Amsterdam

Pre-corona

2020 t/m september

Rotterdam

Pre-corona

2020 t/m september

Den Haag

Pre-corona

2020 t/m september

Utrecht

Pre-corona

2020 t/m september

Eindhoven

Pre-corona

2020 t/m september

Zwolle

Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam

Bron: CBRE Research. De Nederlandse anderhalve meter economie

Winkels We zien de leegstand van winkels in de binnenstad maar ook in kleinere buurtcentra toenemen, momenteel ook door het wegblijven van toeristen en binnenlandse bezoekers. Winkels bepalen fundamenteel het beeld van een straat of buurt en kunnen een verbind- en magneetfunctie vervullen, ook doordat zij een ontmoetingsplek vormen voor bewoners. Als panden leegstaan en winkels verdwijnen kan dat een reden zijn waardoor een straat, buurt of wijk aantrekkingskracht verliest en de leefbaarheid afneemt. Leegstand van winkels wordt niet alleen door corona veroorzaakt maar is een gevolg van een veranderende economie en veranderend consumentengedrag. Een belangrijke factor vormt de verkoop op internet die al jaren stijgt, al lang voor de coronacrisis intrad, en het winkellandschap fors wijzigt. Deze ontwikkeling zal naar verwachting doorzetten. Leegstand is niet alleen een probleem van een eigenaar maar ook voor de gemeente, banken en buurtbewoners. Wij als gemeente hebben bijzondere aandacht voor en zijn in gesprek met betrokken partijen om tot oplossingen te komen. Omdat de winkelbranche een specifieke sector is die speciale aandacht nodig heeft is er door de Raad de Retailloods ingesteld. 22

Betaalbaar vastgoed Voor veel (maatschappelijke) organisaties blijft het een grote uitdaging om betaalbare ruimte in Amsterdam te vinden. Het betaalbare, vaak maatschappelijk bestemde vastgoed is schaars en met regelmaat dreigen panden met een maatschappelijke bestemming omgezet te worden ten behoeve van functies die financieel meer opleveren voor de eigenaar. Voldoende maatschappelijk en betaalbaar vastgoed in alle buurten van Amsterdam, ook in centraal-stedelijke gebieden, is echter essentieel om allerlei belangrijke voorzieningen te kunnen huisvesten. Gemeentelijk Vastgoed draagt zorg voor passende huisvesting van maatschappelijke activiteiten zoals musea, ateliers, buurt- en jongerencentra, onderwijs en een groot aantal zorgfuncties. Daarnaast is er een groot aantal partijen die buiten de gemeentelijke beleidskaders vallen maar wel van groot maatschappelijk belang zijn. Vaak zijn zij aangewezen op de commerciële mogelijkheden die op termijn niet haalbaar voor hen zijn, waardoor ze buiten de boot vallen. Bij de gemeentelijke Leur-procedure (verdeling van vrijkomend vastgoed) is men doende om een extra stap aan het proces toe te voegen. Indien de beleidsdirecties aangeven dat men geen invulling heeft, komen buurtplannen aan bod.

Samen stadmaken De stad is van iedereen en de diversiteit van mensen, activiteiten, werkgelegenheid en voorzieningen is wat de stad zo interessant maakt. Daarbij is het spannend hoe we de stad toegankelijk en aantrekkelijk houden voor eenieder die hier wil wonen, werken, leren en ontspannen. Spannend is ook hoe we de stad geschikt houden voor diverse inkomensgroepen en voor mensen met verschillende achtergronden, wensen en gebruiken. Hoe kan de stad zich aanpassen aan de snel veranderende wensen en eisen, mede veroorzaakt door technologische ontwikkelingen en verandering van werk en mobiliteit en vooral ook: waar vinden we de ruimte en is die ruimte er? Dit vraagstuk is onderdeel van de ontwerp-Omgevingsvisie Amsterdam 2050. Een van de manieren om stad te laten meebewegen is om samen te werken. Het eigendom van gronden en de gebouwen is privaat of publiek en de private en publieke eigenaren hebben allemaal eigen ideeën en vertrekpunten. Er is echter een grote gemeenschappelijke noemer: We willen allemaal floreren! In een wereld die alleen maar groeit en waar de ruimte alleen maar schaarser wordt, moeten we elkaar vinden en hebben we elkaar nodig. Om verder te komen moeten we samen optrekken, onze belangen bespreken, ideeën en kennis uitwisselen en in elkaar investeren.

Publiek Private Samenwerking is voor de Stadsloods onderdeel van de nieuwe koers en ook in 2020 zijn hier mooie voorbeelden van te noemen. We relateren dit ook aan de Omgevingsvisie waarin Samen Stadmaken een pijler is.

•

Stichting met charitatieve doelstelling zoekt (direct of indirect) vastgoed om aan te kopen Het doel van deze stichting is het hebben van onroerend goed waar er voor de maatschappij belangrijke functies in gehuisvest kunnen worden. Stadsloods is samen met collega’s van Economische Zaken en Gemeentelijk Vastgoed gesprekspartner. Aan de Heathrowstraat 10 in Sloterdijk Centrum wordt door ontwikkelaar Synchroon een locatie ontwikkeld ten behoeve van woningen, een basisschool en een kinderdagverblijf. Stadsloods is door Synchroon benaderd om het pand tot aan het moment van sloop door de gemeente te laten invullen voor maatschappelijke invullingen. Beter Buren, een voedselbank, heeft het daarom mogen gebruiken als distributielocatie.

•

UID Urban Interactive District is een ontwikkeling in Amsterdam Zuidoost. Met Urban Interactive District (afgekort UID) bedoelen we de ontwikkeling van een gebied met daarin kantoren, een hotel, voorzieningen voor cultuur en vermaak, horeca en woningen. Voor 4000 m2 brede bestemming, denkt de Stadsloods mee en draagt kandidaten aan. Stadsloods is contactpersoon en gesprekspartner voor projectontwikkelaars die maatschappelijke invullingen incorporeren in hun vastgoedconcept. De zienswijzen van de markt veranderen. Deze commerciële bedrijven hebben een duurzame langetermijnvisie en maken maatschappelijke en duurzame invullingen onderdeel van hun concept.

Metropoolregio Onderzoek Vestigingsplaatskeuzen. Stadsloods heeft in de eerste maanden van 2020 onderzoek gedaan naar welke verschuiving in bedrijfshuisvesting richting de buurgemeenten plaatsvindt en in welke sectoren. De uitkomsten zijn of worden gebruikt als bouwsteen voor de Omgevingsvisie en regionale Verstedelijkingsstrategie. Het onderzoek is gebaseerd op informatie uit de database en jaaroverzichten van Stadsloods. De conclusie is dat met name bedrijven (milieuhinderlijke bedrijven, ruimte extensieve bedrijven met open opslag), ruimten voor religie, grootschalige stadslandbouw en maatschappelijke functies en zorgfuncties geen of moeilijk ruimte vinden in Amsterdam. Het beleid om hotels en grootschalige publiekstrekkers beter te spreiden over de regio lijkt succesvol, gelet op het aantal vestigingen aldaar. Stadloods heeft bijgedragen aan een rapport over het creëren van werkgelegenheid binnen de MRA, in dit geval Almere. Hierbij heeft Stadsloods haar netwerk ingezet om contact te leggen en informatie te krijgen over ontwikkelingen in Almere. Een van de adviezen die voortvloeit uit het rapport is om meer samenwerking te zoeken op regionale schaal. Amsterdam zelf biedt al veel verschillende werkmilieus, maar de MRA als geheel biedt nog veel meer.

Stadsloods helpt mee bij het nadenken over manieren waarop de verschillende regio’s elkaar kunnen versterken, in plaats van met elkaar te concurreren.

23

Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam

•

•

4 Vooruitblik

4. Vooruitblik Overgangsjaar Voor Stadsloods was 2020 een overgangsjaar. De veranderende economie en samenleving en komst van een nieuw Stadsloods-team was reden voor herijking van de werkwijze van Stadsloods. Dit betekende reflecteren, luisteren en onderzoeken waar de behoeften van de stad en de regio liggen. Ook de maatschappelijke en economische ontwikkelingen uit 2020 ten gevolge van de coronacrisis zijn van grote invloed op de koers van de Stadsloods voor 2021 en de daaropvolgende jaren. Inspelen op de behoeften en de dynamiek van de stad is het motto van Stadsloods. Inhoudelijk is de Bestuursopdracht van de Stadsloods onveranderd: met het motto van “de juiste functie op de juiste plek” ondersteunt Stadsloods het beleid, signaleert trends en knelpunten, en zet ze op de agenda. Op basis van de veranderde (digitale) mogelijkheden en de (maatschappelijke) context is gekeken naar kansen voor actualisering. Voortbordurend op het bestaande succesvolle format, is met Stadsloods 2.0 een vernieuwde visie en werkwijze bepaald.

Ten behoeve van de stad en regio in balans wordt er ingezet op beperken van de economische en maatschappelijke kwetsbaarheid door onder andere regionale spreiding van publiekstrekkers en behoud en uitbreiding van lokale functies en voorzieningen. In 2021 bekijkt het Stadloodsteam ruimtevragen en ontwikkelingen in de stad en Metropoolregio vanuit de helikopterview en geeft richting aan waar welke functies (on)gewenst zijn. Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam

De vernieuwde werkwijze kent drie accenten: • Van buiten naar binnen: intensieve(re) samenwerking met de markt en de regio en betere interne gemeentelijke afstemming. • Stad in balans: zorgvuldige ruimtelijke inpassing en verdeling van functies over de stad en regio; realisatie van beleidsdoelen en verbeteren van beleid door signaleren en agenderen van knelpunten waar beleid tekortschiet, tegenstrijdig is of ontbreekt. • Focus op kwaliteit in plaats van kwantiteit: maximalisatie van maatschappelijke effectiviteit en impact van de inspanningen en verantwoording.

Stad in balans De aantrekkingskracht van Amsterdam is enorm en dat zal in de toekomst niet minder worden. Dit betekent dat de vraag naar ruimte zal blijven toenemen. In de toekomst zal de schaarste aan bedrijfsmatig, binnenstedelijk vastgoed toenemen door de huidige conjunctuur, bevolkingsgroei, door de aantrekkelijkheid als vestigingsplaats en druk vanuit de markt en ruim aanbod van (goedkoop) kapitaal om bedrijfsmatige bestemmingen om te zetten naar commerciële bestemmingen. Hierdoor is het voor organisaties niet of nauwelijks mogelijk om aan betaalbare ruimte te komen hoewel zij van groot belang zijn voor de sociaaleconomische balans en de behoeften van de complete en inclusieve stad. Bewoners en ondernemers zouden niet gedwongen mogen worden om te vertrekken omdat de stad onbetaalbaar wordt. De ruimte in de stad ontbreekt echter om aan alle vragen te voldoen. De oplossing zit deels in een meerkernig Amsterdam en mogelijkheden creëren in de Metropoolregio zoals ook in de ontwerp-Omgevingsvisie wordt benoemd. De stad zal kansen moeten blijven bieden aan iedereen die hier al is en degene die zich hier willen vestigen.

Van buiten naar binnen Hoog op de agenda van Stadsloods voor 2021 is de samenwerking met de markt. Samen optrekken bij invulling van ruimten, belangen naast elkaar leggen, kennis en informatie delen, zoekers aandragen en op de hoogte zijn van beschikbare ruimten betekent samen sterk zijn. Van buiten naar binnen betekent publiek-private gewenning en samenwerking tussen markt, regio, overheid en semioverheid. 25

Kwaliteit in plaats van kwantiteit In de afgelopen jaren is het aantal ondernemers en organisaties dat zich bij Stadsloods meldt voor hulp en begeleiding flink gegroeid. Daarmee zien we dat Stadsloods een belangrijke functie heeft voor kleine en grote ondernemers en organisaties. Tegelijkertijd willen we maximaal kunnen bijdragen aan de belangen van de stad en de regio. Dit betekent ook dat we keuzes moeten maken en bepaalde doelgroepen of vraagstukken prioriteit geven. Dat doen we door te kijken naar de opgaven die er in stad en regio liggen. Doel van de Stadsloods is vooral effectief zijn in het verder helpen van ruimtevragen en om daarin te blijven slagen maken we keuzes. Deze keuze resulteert in meer kwaliteit en minder kwantiteit waarbij wij meer investeren in de vragen die impact hebben op de stad. Dat kan bijvoorbeeld gaan om de sociaal-maatschappelijke waarde die een initiatief heeft voor de stad, maar ook om de ruimtelijke impact. Hiervoor hanteren we geen strakke checklist, maar bekijken we per ruimtevraag het belang voor de stad en hoe we de initiatiefnemer het beste op weg kunnen helpen. Hierbij laten we ons leiden door het (herijkte) coalitieakkoord, de ontwerp-Omgevingsvisie Amsterdam en andere relevante beleidsdoelstellingen en ambities.

Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam

Database/ict Onderdeel van de doorontwikkleing is de inrichting van een nieuwe database voor het goed ondersteunen van het zoekers-en aanbiedersproces, en het vergroten van de efficiency en digitale veiligheid in werkprocessen.

Maatschappelijke Voorzieningen op de Zuidas 26

Stadsloods en Omgevingsvisie

Duurzaam en gezond bewegen Stadsloods kijkt welke initiatieven en welke invulling van panden het meeste bijdragen aan het realiseren van de ambities en doelstellingen van het college. Duurzaamheid en gezondheid zijn twee van zulke bestuurlijke speerpunten en Stadsloods helpt om initiatieven op dit gebied zo goed mogelijk een plek te geven in de stad.

Meerkernige ontwikkeling Stadsloods helpt om ‘de juiste functie op de juiste plek’ te krijgen. Dat levert een bijdrage aan het versterken van de kernen binnen de stad en de regio en aan het ontlasten van de binnenstad van Amsterdam. Door initiatieven te laten landen op de juiste plek en ‘schuifkansen’ optimaal te benutten kan het profiel van de verschillende kernen versterkt worden. Regionale samenwerking van de Stadsloods wordt dus ook steeds belangrijker.

Rigoureus vergroenen Omdat Stadsloods zich vooral richt op panden en vastgoedgebruikers is de relatie met rigoureus vergroenen beperkt, maar initiatieven die direct of indirect bijdragen aan het vergroenen van de stad en de leefomgeving van Amsterdammers, kunnen zeker op een helpende hand van de Stadsloods rekenen. Denk daarbij ook aan vergroening in of aan gebouwen, zoals initiatieven voor inrichting en gebruik van (groene) daken of ‘vertical farming’ (stadslandbouw in of op bestaande gebouwen).

Groei binnen grenzen Een prettige en duurzame stad is een stad waar de noodzakelijke voorzieningen aanwezig zijn om bewoners, ondernemers en bezoekers te voorzien van hun (dagelijkse) behoeften. De groei van de stad moet dus evenwichtig zijn en de ontwikkeling van bepaalde functies mag niet ten koste gaan van andere noodzakelijke of nuttige voorzieningen (‘winner takes all’). Vooral minder kapitaalkrachtige functies zoals opvang, zorg, onderwijs, groen en cultuur dreigen in de knel te komen door de overspannen vastgoedmarkt en de druk op de ruimte. Stadsloods helpt om juist die functies een plek te laten houden of te geven binnen de stad.

Samen stadmaken Voor Stadsloods is samen stadmaken de basis van het werk en de reden van het bestaan: de Stadsloods is ingesteld om initiatieven vanuit de stad op economisch, maatschappelijk en cultureel gebied te helpen om een plek te vinden, en omgekeerd om beschikbare ruimte van private en andere eigenaren zo goed mogelijk te benutten in het belang van de stad.

Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam

De ontwerp-Omgevingsvisie Amsterdam is in januari 2021 vrijgegeven voor inspraak en wordt hoogstwaarschijnlijk in de loop van 2021 door de raad vastgesteld. Daarmee heeft Amsterdam een actuele visie op de gewenste ontwikkeling van de fysieke leefomgeving tot 2050, waarin de opgaven, ambities en kansen voor de stad integraal zijn uitgewerkt. De Omgevingsvisie gaat over de grote lijnen en de lange termijn, terwijl het werk van de Stadsloods zich vooral richt op de korte termijn en concrete initiatieven en locaties. Toch zijn er verschillende verbindingen te leggen tussen het werk van de Stadsloods en de Omgevingsvisie, als we kijken naar de vijf pijlers:

27

Bijlagen Verlaten Dam tijdens lock-down.

BIJLAGE A

Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam

Ruimtezoekers, die in 2020 een plek vonden: https://maps.amsterdam.nl/stadsloods/?LANG=nl 29

BIJLAGE B FINANCIELE VERANTWOORDING De Stadsloods Amsterdam maakt onderdeel uit van de directie Ruimte en Duurzaamheid. Verantwoordelijk wethouder is Marieke van Doorninck. De kosten worden gedekt uit het jaarprogramma Ruimtelijke Ordening (activiteiten nummer 5580) en bedragen in 2020 € 210.000. Het betreft ambtelijke capaciteit tegen de door B&W vastgestelde referentie

Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam

kostprijs.

30

Colofon Met speciale dank aan:

Enno Ebels Laura van Dijk Josja van der Veer Nicole Groen Erik Pasveer Errik Buursink Martijn de Graaf Martin van den Oever Judith Kaspers Pieter Habets Bram Huisman Theo van Schaik Bien Seffinga Eric Krol (foto’s) Jepke van Hengst (foto’s en opmaak)

Team Stadsloods

CBRE Real Estate Market Outlook 2021 Data Gemeente Amsterdam Kamer van Koophandel Social Enterprise Monitor 2019 CBS RIVM Het Parool Koninklijk Horeca Nederland Nieuwsuur

Andrea Esveld Eline Splinter Kirsten Somogyi Sandra Kaspers

31

Jaarverslag 2020 - Stadsloods Amsterdam

Bronnen