1. Ruychaverkwartier Investeringsnota_def en web.pdf

Investeringsnota Ruychaverkwartier Mei 2024

Opdrachtgever: Nabila Bouabbouz (G&O) Gemeente Amsterdam: Tatjana Jovanovic Khadija Bounit Berta Gruodyte Mei van Eeghen Paul van der Pijl Guido Nas Edoardo Seconi Mohamed el Faghloumi Dennis Koomen Piet van der Neut Roxane van Ravenswade Hugo den Hartog Eliza Janssen Emre Kanik

(projectmanager) (projectmanager) (stedenbouwkundige) (stedenbouwkundige) (stedenbouwkundige) (landschapsarchitect) (landschapsarchitect) (verkeerskundige) (verkeerskundige) (projectleider grondzaken) (planeconoom) (technische projectleider) (adviseur duurzaamheid) (communicatieadviseur)

in samenwerking met Eigen Haard Imke Veltmeijer Glenn Eduard

(ontwikkelaar) (ontwikkelaar)

MORE Architecture Daan Roggeveen Morgane Garnier Ties Kweekel Amélie Burgniard

(stedenbouwkundig adviseur) (architect) (architect) (stagiair)

Verantwoording beeldmateriaal, kaarten & foto’s: Beeldbank Amsterdam Collectie kaarten & foto’s: gemeente Amsterdam, More architecten Alle impressies zijn indicatief en hier kunnen geen rechten aan ontleend worden.

Inhoudsopgave Voorwoord3

3. Openbare ruimte

26

1. Huidige situatie en aanleiding 1.1 Ligging in de stad 1.2 Geschiedenis 1.3 Ruimtelijke opzet 1.4 De buurt nu  1.5 Sociaaleconomische situatie 1.6 Beleidskaders 

4 5 5 7 9 9 10

4. Beeldkwaliteitsplan 4.1 Bestaande waarden 4.2 Beeldkwaliteitsregels Aanvullende regels voor de toren en de Ruychaverflat

36 37 38 42

5. Participatie

44

2. Stedenbouwkundig plan  2.1 Stedenbouwkundige visie en compositie 2.2 Bouwregels  2.3 Woonprogramma 2.4 Maatschappelijke voorzieningen 2.5 Overige voorzieningen en bedrijvigheid

12 13 19 22 23 25

6. Duurzaamheid, milieu en onderzoeken 6.1 Duurzaamheid 6.2 Onderzoeken en milieu

46 47 49

Investeringsnota Ruychaverkwartier 1

Voorwoord 2 Investeringsnota Ruychaverkwartier

Voorwoord Voor u ligt de Investeringsnota Ruychaverkwartier. De vernieuwing van het Ruychaverkwartier maakt onderdeel uit van de opgave zoals geformuleerd in de Principenota GeuzenveldSlotermeer (2019). Het doel van de vernieuwing is om de woon- en leefsituatie voor de bewoners in de buurt te verbeteren. Voor de woningvoorraad is het doel om met respect voor de cultuurhistorische waarde van het gebied te komen tot een grotere differentiatie van het woningaanbod en extra woningen toe te voegen. Om woningen van hoge kwaliteit te kunnen realiseren is er voor sloop/ nieuwbouw gekozen. Het was vanwege bouwfysische kwaliteiten niet mogelijk de bestaande woningen te behouden.

Centrum Sloterdijk

Plein ‘40-’45

Sloterplas Sloterstrand

Sloterpark

In deze Investeringsnota Ruychaverkwartier leggen we de uitgangspunten en randvoorwaarden vast voor de vernieuwing. Het plan is gemaakt in overleg met de woningcorporatie Eigen Haard. Ook hebben wij de input van bewoners verwerkt waar dat mogelijk is. In de investeringsnota gaan we achtereenvolgens in op de opgave, de huidige ruimtelijke situatie, de uitgangspunten voor de vernieuwing, de visie op de nieuwe buurt en vervolgens de ontwikkelstrategie om te komen tot deze nieuwe buurt. Ook beschrijven we op welke wijze de participatie heeft plaatsgevonden.

Confuciusplein

Eendrachtspark

Ruychaverkwartier

Lambertus Zijlplein

Ligging van het Ruychaverkwartier in Nieuw-West, Amsterdam

Investeringsnota Ruychaverkwartier 3

Geuzenveld

Lambertus Zijplein

Colijnstraat

Eendrachtspark

Röellstraat

1

Huidige situatie en aanleiding Luchtfot Ruychaverkwartier als tuinstad wijk in Amsterdan Nieuw-West 4 Investeringsnota Ruychaverkwartier

Bakemabuurt

Dudokb

uurt

Van Tije

nbuurt

Wegen er Sleesw ijkbuur

t

Positionering in de stad

Stedenbouwkundige eenheden (velden)

1.1 Ligging in de stad

Locatie in Geuzenveld-Slotermeer Het project ligt middenin Geuzenveld. Het Ruychaverkwartier maakt deel uit van de Wegener Sleeswijkbuurt (buurt 6). De buurt grenst direct aan de belangrijkste oost-westverbinding voor Geuzenveld: de Burgemeester Röellstraat. Ook ligt het dichtbij voorzieningen: het Lambertus Zijlplein is een levendig centrum met veel buurtvoorzieningen en een markt. Aan de oostzijde grenst het projectgebied aan de buurtring van Geuzenveld, de Doctor H. Colijnstraat en de groene Eendrachtsparkstrook, die onderdeel uitmaakt van de hoofdgroenstructuur. Via deze parkstrook zijn sportvoorzieningen, wandelpaden en speelplekken bereikbaar. Ook zijn via een groene recreatieve route de Tuinen van West goed bereikbaar. Op deze manier is er een opeenvolgende reeks van privaat groen naar openbaar groen gecreëerd, kenmerkend voor de tuinsteden van NieuwWest.

1.2 Geschiedenis

De ligging van het Ruychaverkwartier langs de gebiedsontsluitende Burgemeester Röellstraat biedt kans voor verdichting. Het Ruychaverkwartier hoort bij de reeks van lopende gebiedsontwikkelingen langs de Burgemeester Röellstraat.

Anders dan in Slotermeer is er in Geuzenveld gekozen om elke buurt door een andere architect te laten ontwerpen. Op die manier is er gezocht naar een tuinstad waar de buurten elk hun eigen karakter hebben gekregen.

Het Ruychaverkwartier ligt in een van de meest westelijke woonwijken van Amsterdam: Geuzenveld in Nieuw-West. Het is ingeklemd tussen de Eendrachtsparkstrook en het winkelcentrum van Geuzenveld: het Lambertus Zijlplein. Het is een typische naoorlogse buurt uit de tijd van het Algemeen Uitbreidingsplan met een strokenverkaveling en groene parkeerstraatjes. Locatie in de stad De buurt ligt aan de rand van de stad. Er is een directe tramverbinding (tram 13) naar het centrum en met buslijn 61 liggen Osdorpplein en station Sloterdijk binnen handbereik. Hierdoor is verbinding met andere bestemmingen in de Randstad. Het is 10 minuten fietsen naar het Osdorpplein en een half uur naar de Dam. Via de N200 duurt het met de auto een kwartier om op Schiphol of in Haarlem te komen. De grote groene gebieden zoals Sloterplas en de Bretten zijn via groene routes te voet binnen een half uur bereikbaar. Daarnaast ligt recreatiegebied Spaarnwoude op fietsafstand.

Amsterdam Nieuw-West maakte oorspronkelijk deel uit van het Hollands veenweidelandschap. Begin twintigste eeuw had Amsterdam een groot aantal uitdagingen, van slechte woningen, een krappe openbare ruimte, verpauperde buurten tot aan woningnood. Toen er in 1921 verschillende (delen van) buurgemeenten aan Amsterdam toegevoegd werden, was dit aanleiding om na te denken over de ontwikkeling van de stad als geheel. Daarop werd het Algemeen Uitbreidingsplan voor Amsterdam in 1934 opgesteld, gebaseerd op de stedenbouwkundige principes van de CIAM, het moderne Bouwen. Het was voor het eerst dat ruimte voor ontspanning en recreatie zo’n prominente plek kreeg in een stedenbouwkundig ontwerp.

Investeringsnota Ruychaverkwartier 5

Cultuurhistorische kenmerken van de Ruychaverkwartier Traditionalistisch AUP/ contrast Bakemabuurt Buurt vormt een stedenbouwkundige eenheid

De gehele W. Sleeswijkuurt is een stedenbouwkundige eenheid

Open verkaveling Eenvoudige volumes Elegante silhouetten: - slanke profielen - daklandschap - ritmiek van de schoorstenen

Middenhoogbouw in de Sleeswijkbuurt heeft dezelfde beeldkwaliteit

Gevels/materialisatie Asymmetrie bij de Röellstraat

Laagbouw in de Sleeswijkbuurt heeft dezelfde beeldkwaliteit 6 Investeringsnota Ruychaverkwartier

Modernistisch

Traditionalistisch

Aan de linkerzijde de Bakemabuurt, aan de rechterzijde de Sleeswijkbuurt

De Wegener Sleeswijkbuurt is gebouwd op basis van het AUP van Van Eesteren met de wens om de vier hoofdfuncties van het stedelijk leven - wonen, ontspannen, werken en verkeer op harmonische wijze tot ontwikkeling te laten komen. Het ruimtelijk uitgangspunt was de toetreding van licht, lucht en ruimte bij het ontwerp van de nieuwe woningen. In tegenstelling tot de overbevolkte binnenstad en de negentiende-eeuwse buurten met gesloten bouwblokken en smalle binnentuinen. De Wegener Sleeswijkbuurt heeft een relatief traditionalistisch beeld dankzij de keuze voor bakstenen, portiekontsluitingen en schuine daken. Door deze beeldkwaliteitskenmerken in de nieuwe situatie te laten terugkomen, proberen we de verschillen tussen de buurten te behouden en blijft de stad herkenbaar. De Wegener Sleeswijkbuurt is een buurt waar de oorspronkelijke verkaveling van Van Eesteren nog intact is en waar in het algemeen weinig is veranderd. De stedenbouwkundige samenhang wordt behouden door de bestaande architectonische en stedenbouwkundige kwaliteiten te respecteren en te versterken in de toekomstige situatie. Cultuurhistorische waarde De cultuurhistorische orde is verschillend per gebouw. De Ruy-

Cultuurhistorische orde kaart. 5 stroken - orde 3, Ruychaverflat - basis

chaverflat valt binnen de basisorde, de vijf stroken binnen orde 3. Zie afbeelding. Opgave sloop-nieuwbouw De Ruychaverflat is als sloop-nieuwbouwlocatie opgenomen in het Principebesluit Geuzenveld-Slotermeer, vastgesteld door het College van B&W in 2019. Eigen Haard heeft de omvang van de opgave verruimd met de vijf woonblokken van de W. Sleeswijkbuurt-noord, direct ten zuiden van de Ruychaverflat. In 2019 is er een onderdeel van een strook gerenoveerd, maar de hoge ambitie om deze woningen nul-op-meter te maken werd niet bereikt en bewoonde renovatie heeft veel tegengeluiden gekregen. Om deze reden is er besloten om daarmee te stoppen. Eigen Haard heeft in het najaar van 2021 en voorjaar van 2022 met bewoners en de bewonerscommissies gesprekken gevoerd en bewonersenquêtes gehouden. De meerderheid (65% tot 72%) van de bewoners, stemde voor sloop-nieuwbouw. Ongeveer 80% van alle bewoners hebben de enquête ingevuld. Ten slotte kunnen door sloop-nieuwbouw betere en duurzamere woningen worden gerealiseerd die beter aansluiten bij de woonbehoeftes van de buurt.

1.3 Ruimtelijke opzet De Wegener Sleeswijk buurt is een typische uitwerking van het AUP: een stedenbouwkundige structuur met een open strokenverkaveling. De architectuur is sober en eenvoudig. Het effect van licht, lucht en ruimte wordt bereikt door de straat tot gebouw verhouding van 3 tot 2 toe te passen. Het ontwerp is van architect Cornelis Wegener Sleeswijk. Net als in andere buurten in het AUP is er in de Wegener Sleeswijkbuurt gekozen om één derde van de woningen als laagbouw en twee derde als appartementen te realiseren. De appartementen worden naast de verkeersas van de Röellstraat geconcentreerd. In het projectgebied Ruychaverkwartier zijn alleen appartementen met portiekontsluiting aanwezig. Stedenbouwkundig gezien heeft het Ruychaverkwartier een eenvoudige en heldere opzet. Het bestaat uit zes woongebouwen: de lange Ruychaverflat, die parallel aan de Burgemeester Röellstraat ligt en vijf kortere gebouwen ten zuiden ervan. De Ruychaverflat ligt nu aan een restant van het vroegere dijklichaam waar in het verleden een doorgaande stadsweg lag. Het gebouw is halverwege de jaren ‘50 tegen dit dijklichaam aangebouwd en heeft een tweezijdige oriëntatie; zowel aan de Burgemeester Röellstraat, als aan de Nicolaas Ruychaverstraat. Investeringsnota Ruychaverkwartier 7

Mooie speelplekken

Bijzondere structuur van de bomen

Overgang privé/openbaar

De plint van de Ruychaverflat is niet het mooist, maar wordt goed gebruikt

Sterktes

A

B

A

B

A

Zwaktes

Gesloten gevels 8 Investeringsnota Ruychaverkwartier

Talud is een barrière

Geen relatie met de Doctor H. Colijnstraat

Ongebruikt groen, gesloten plint

Halverwege het gebouw bevindt zich een kleine onderdoorgang die de Ruychaverstraat en de Burgemeester Röellstraat met elkaar door een trap verbindt. De kant van de Ruychaverstraat kenmerkt zich door een aantal diverse voorzieningen in de plint met een brede stoep met (gekapte) bomenrij en langsparkeren. De 5 bouwstroken die hier dwars op staan bestaan uit twee verschillende typen, die om en om gerepeteerd zijn. De ruimte tussen deze bouwstroken is telkens 27 meter, een maat die veel vaker terugkomt bij strokenverkaveling Geuzenveld en Slotermeer. Elke strookbebouwing heeft portiekwoningen met entrees aan de westzijde om de zontoetreding te optimaliseren. Alle gebouwen in het Ruychaverkwartier zijn gekenmerkt door dezelfde beeldkwaliteit: een schuine dakvorm, baksteen architectuur met witte elementen, een ritmiek van de schoorstenen en een portiekontsluiting met tweezijdige woningen. Er is een duidelijke ritmiek toegepast in de inrichting van de openbare ruimte. Zo wordt de indeling van de straten steeds herhaald. De straten zijn ingericht met langsparkeerplekken (die later veranderd zijn in haaksparkeren). Tussen straat en strokenbouw liggen openbare groenstroken die een groen karakter aan de buurt geven. De drie kortere stroken (A) zijn gemarkeerd door groepen van steeds acht bomen.

Deze gerepeteerde bomen zijn, evenals de laanbeplanting in de straten en de verspreide bomen in de groenstroken, vormgegeven volgens de Bomentaal in Nieuw-West. Langs de langere bouwstroken (B) zijn er speelplaatsen gerealiseerd.

1.4 De buurt nu In de buurt zijn er in de afgelopen jaren enkele aanpassingen geweest, maar de buurt is zeker toe aan vernieuwing. De woningen zijn verouderd. In de afgelopen jaren werd de openbare ruimte tussen de vijf stroken vernieuwd. Er zijn destijds extra parkeerplekken tussen de stroken gerealiseerd: langsparkeren is vervangen door haaksparkeren. Het gevolg hiervan is een vermindering van ruimte voor het groen: het is van 15m en 18.5m breed, versmald tot 11 en 14.5 meter. Het gebruik van deze groene zones is minimaal, het is klein en versnipperd ‘kijkgroen’. Dit is een zwakte van

de buurt die in het toekomstige plan aangepakt kan worden. Daarnaast zijn er in de buurt veel dichte gevels op de begane grond en hebben de gebouwen enkel entrees aan één zijde. Bovendien zijn de gevels van de voorzieningen in de plint vaak afgeplakt. Dit geeft de Ruychaverstraat een anoniem karakter. Aan de Doctor H. Colijnstraat (buurtring) is een grote kans om de achterkanten van de gevels en de daaraangrenzende achtertuinen te veranderen en meer levendigheid aan deze straat te creëren. Het resterende talud aan de Burgemeester Röellstraat vormt een barrière en hierdoor sluit de buurt slecht aan op deze belangrijke verbindende route richting de het stadscentrum. De enige onderdoorgang van de Ruychaverflat (die bovendien een trap heeft) is onvoldoende om dit op te lossen. De Sleeswijkbuurt heeft tal van mooie elementen. De buurt heeft een groen karakter; er zijn veel mooie grote bomen, die onderdeel uitmaken van de bomentaal van Nieuw-West. De bewoners maken goed gebruik van de twee speelplekken, die een belangrijk onderdeel zijn van de buurt. Ook de cultuurhistorische kwaliteiten, zoals openheid en een ingetogen architectuur, maken deze buurt bijzonder.

1.5 Sociaaleconomische situatie Binnen het projectgebied zijn 237 huishoudens gehuisvest in 237 gestapelde woningen. Deze woningen worden door Eigen Haard binnen de sociale huursector verhuurd. De woningen variëren in grootte, maar de meeste zijn drie- en vierkamerwoningen met een relatief klein woonoppervlakte (bv. 60 m² voor een 4-kamer woning met een onhandige indeling). De grootte van de woningen past niet altijd goed meer bij de samenstelling van de huishoudens en bij hun behoeftes. Vaak wonen oudere bewoners in een relatief grote woning op een verdieping zonder lift. De ouderen kunnen niet of met veel moeite naar de winkels en voorzieningen in de buurt waardoor ze vereenzamen. Er zijn ook (grote) gezinnen in veel te kleine woningen. Veel jongeren uit de buurt hebben thuis geen ruimte en rust om te leren, huiswerk te maken, te ontspannen en zich te ontwikkelen. Hierdoor zijn er relatief veel jongeren en kinderen op straat te vinden. Er wonen veel volwassen kinderen nog thuis in deze buurt. Door krapte op de woningmarkt hebben zij nog geen eigen woning kunnen vinden.

Veel bewoners wonen hier met plezier en zijn trots op hun buurt. Ook zijn er veel buren die elkaar ondersteunen en helpen. Er is veel solidariteit en saamhorigheid. Lokale ondernemers hebben hier begrip voor en bieden regelmatig hulp aan de buurtbewoners die slecht ter been zijn, die eenzaam zijn of weinig te besteden hebben. In de zomer van 2023 zijn de buurtbewoners en omwonenden geraadpleegd over de bestaande voorzieningen en voorzieningen die ze in de buurt missen. Ongeveer 140 mensen hebben de enquête ingevoerd en nog meer hebben hun input geleverd tijdens de participatiemomenten. Daaruit bleek dat er behoefte is aan ruimtes voor ontmoeting, activiteiten en functies voor jong en oud. Uitkomsten van het onderzoek en het advies zijn te vinden in paragraaf 2.5: overige voorzieningen en bedrijvigheid. Er zijn twee bewonerscommissies , een voor de Ruychaverflat en een voor de 5 woonblokken. Beide commissies worden begeleid door onafhankelijke woonconsulenten. Samen met Eigen Haard werken de twee commissie aan twee Sociale Plannen. De verwachting is dat de afronding van deze plannen snel volgt na de vaststelling van het Stedenbouwkundig Plan. Daarna kan de peildatum worden afgegeven en kan de herhuisvesting gaan starten. De planning is afhankelijk van de fasering. Ongeveer 50% van de bewoners hebben aangegeven terug te willen keren naar de nieuwbouw.

Eigen Haard en de gemeente houden hier rekening mee door fasering en doorstroming naar andere nieuwbouw in de buurt. Hierdoor krijgen meer bewoners een kans om in één keer te verhuizen naar een nieuwe, passende woning in de buurt. De wijkpartners, Eigen Haard en de gemeente zijn in 2023 in dit projectgebied gestart met een consultatie- en analysetraject, zogenoemd “Buurt in Balans”. Dit traject wordt afgerond met een uitvoeringsplan voor de buurt. Het hoofddoel en streven is het ondersteunen van bewoners die hulp nodig hebben en daardoor in een kwetsbare positie zitten. De ondersteuning zal vooruitlopend en tijdens de herhuisvestingsperiode op locatie en in de buurt worden georganiseerd.

Investeringsnota Ruychaverkwartier 9

1.6 Beleidskaders

gebruiksmogelijkheden van het aanwezige groen in combinatie met verdichting. Gebouwen worden groener door natuurinclusief te bouwen, waarbij beplanting integraal onderdeel wordt van gebouwen. Groene daken, gevels en tuinen geven ook intensief bebouwde buurten een groen aanzicht, met meer leefruimte voor dieren.

Omgevingsvisie 2050 Op 8 juli 2021 is de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 vastgesteld in de gemeenteraad. De visie is gebaseerd op 5 strategische keuzes. 1. Meerkernige ontwikkeling: Amsterdam is uit balans met één centrum waar alles op gericht is. Een van de hoofddoelen van de visie is een stad en regio te worden met meer stedelijke kernen. Deze ingreep in de structuur van de stad is mogelijk door bedrijventerreinen te ontwikkelen tot bruisende stadsbuurten. 2.

Groeien binnen grenzen: Amsterdam streeft naar minimaal 150.000 woningen erbij voor 250.000 nieuwe inwoners in 2050, plus 200.000 nieuwe arbeidsplaatsen. Deze groei mag alleen plaatsvinden binnen de huidige stadsgrenzen. Op die manier wordt de kwaliteit van bestaande buurten versterkt, kunnen overal woningen en bedrijfsgebouwen worden verduurzaamd en blijven de kwetsbare landschappen open.

3.

Duurzaam en gezond bewegen: om ruimte te houden voor groen, spelen en verblijven en voor de fietser en voetganger, moet de auto een stap terug doen. Door verdichting wordt draagvlak gecreëerd voor openbaar vervoer in de hele stad en komen voorzieningen op loop- en fietsafstand. Buurten worden verbonden door een netwerk van veilige fietsroutes en openbaar vervoer.

4.

Rigoureus vergroening: Verdichting wordt gecombineerd met vergroening van de stad. Daarbij is meer en vooral beter groen het doel, door minder verharding en meer groen aan en op gebouwen. Een ander belangrijk doel is het tegengaan van hittestress en vergroten van het waterbergend vermogen van de stad. In de naoorlogse stad ligt de nadruk op het vergroten van de natuurwaarden en de

10 Investeringsnota Ruychaverkwartier

5.

Samen stadmaken: De omgevingsvisie combineert ruimtelijke inrichting met doelen op groen, wonen, werken, duurzaamheid, leefomgeving. Het stadsbestuur gaat sturen op hoofdlijnen. De principiële keuze daarbij is dat de regels zo worden opgesteld dat naast de klassieke partijen als ontwikkelaars en woningcorporaties, Amsterdammers ook zelf aan de slag kunnen.

Het projectgebied is op de Visiekaart 2050 aangeduid als luw gebied, waar ruimte is voor kleinschalige ontwikkeling en transformatie. Volgens de Visie worden in luwe gebieden nieuwe stedelijke kwaliteiten toegevoegd door verdichting langs de doorgaande straten en lanen. Daarmee worden het sociaal veilige straten en lanen met ruimte voor publieksfuncties en vormen ze vanzelfsprekende verbindingsroutes in het gebied zelf en met de gebieden eromheen. In de luwe gebieden waar ruimte is voor kleinschalige ontwikkeling en transformatie is ruimte voor versterking van bestaande buurten door nieuwe verbindingen, verduurzaming, toevoegen van woningen of ruimte voor bedrijvigheid, zonder veranderingen op structuurniveau. De Dr. H. Colijnstraat, de Burgemeester Röellstraat zijn in de visie aangemerkt als stadslaan. Hier is volgens de visie ruimte voor wonen en met name op kruisingen en hoeken ruimte voor voorzieningen en bedrijvigheid. Stadslanen krijgen een groene inrichting met een sterke bomenstructuur. Het project voldoet aan de Omgevingsvisie. In het gebied wordt verdicht langs de doorgaande straten, waarbij de Burgemeester Röellstraat een groenere inrichting krijgt met een sterke bomenstructuur. Verder wordt de buurt groener doordat

de Nicolaas Ruychaverstraat deels een verblijfsfunctie krijgt met meer ruimte voor groen. Ook wordt gekeken hoe zoveel mogelijk groen op gebouwniveau kan worden ingepast. Daarbij valt te denken aan groene gevels en groene daken. Hittestress waarvan voornamelijk sprake is in de Burgemeester Röellstraat en Nicolaas Ruychaverstraat wordt tegengegaan door de vergroening van deze straten en de aanplant van bomen. Hiermee wordt het waterbergend vermogen van de buurt ook verbetert.

Principenota Geuzenveld Slotermeer In mei 2020 is de principenota Geuzenveld-Slotermeer aangenomen, waar voor de vernieuwing in Geuzenveld en Slotermeer meer ruimtelijke en programmatische richtlijnen zijn vastgelegd. In de nota staan onder meer de volgende ruimtelijke en programmatische uitgangspunten: • De verbetering vindt plaats vanuit het perspectief van de huidige bewoners (doorlopende leeflijn, betaalbaarheid en herhuisvesting / terugkeermogelijkheid staat centraal); • Het absolute aantal sociale huurwoningen per buurt blijft gelijk; • Divers woningaanbod voor verschillende doelgroepen waar mogelijk; • Langs de Burgemeester Röellstraat en aan de parken kunnen hogere randen (6 tot 8 lagen) ten opzichte van de achterliggende buurten mogelijk zijn. Nota van uitgangspunten Herprofilering Burgemeester Röellstraat (2023) Deel A van de Burgemeester Röellstraat maakt onderdeel uit van het project Ruychaverkwartier. Het dijklichaam vormt een barrière voor de verdichting en de herprofilering van de Burgemeester Röellstraat. Door de herprofilering ontstaat ruimte voor groen en wordt Geuzenveld beter verbonden met Slotermeer en de ringzone. De tramhaltes worden toegankelijk gemaakt voor alle doelgroepen.

Nota Cultuurhistorie Amsterdam Nieuw-West De Nota Cultuurhistorie Amsterdam Nieuw-West (2013) geeft weer op welke wijze de gemeente gebiedsgericht wil omgaan met haar erfgoed. Voor het Ruychaverkwartier geldt het regime ‘Tuinstad Standaard’. Enkele regels die daarbij horen: • Bij nieuwbouw in principe van oorsprong voorkomende verkavelingtypologieën terugbouwen, geen gesloten bouwblokken; • De maatvoering van de onbebouwde ruimte tussen bebouwing bedraagt minimaal anderhalf keer de maat van de bouwhoogte van het hoogste gebouw (2 : 3 verhouding). Voor de netwerken in de buurt gelden de volgende regels: • Indeling van groen, water en bebouwing blijft in stand • Bestaand stratenplan mag worden gewijzigd mits de hiërarchie behouden blijft • Alle schaalniveaus groen blijven gehandhaafd • Toepassen ‘Bomentaal Nieuw-West’, waarbij het bomenpatroon aansluit op de architectuur; • Straatprofielen zijn asymmetrisch • Collectief groen, groen hof of openbaar groen tussen bouwblokken minimaal 20 x 30 meter (bij strokenbouw: groenstrook minimaal 10 meter breed). • Hof is bereikbaar en zichtbaar van buiten het bouwblok.

Hoogbouwvisie In de hoogbouwvisie staat het Amsterdamse toetskader voor hoogbouwplannen. Volgens de visie is sprake van hoogbouw bij gebouwen met een hoogte van 30 meter of meer of als gebouwen tweemaal de hoogte zijn van gebouwen in de directe omgeving. Uit de visie blijkt dat in de stadsuitbreidingen in Nieuw-West en Zuidoost hoogbouw altijd al onderdeel van het stedenbouwkundig vocabulaire was; compositorisch dan wel typologisch, afhankelijk van periode en gebiedstypologie.. Volgens de visie zijn solitaire gebouwen tot 60 meter in deze gebieden in de meeste gevallen goed inpasbaar. Het advies is wel om de gevolgen van de gebouwen op het gebied van wind, bezonning en stedelijk landschap inzichtelijk te maken en te koppelen aan het ruimtelijke besluit.

Investeringsnota Ruychaverkwartier 11

2 Stedenbouwkundig plan 12 Investeringsnota Ruychaverkwartier

Eendrachtspark

Zijlplein

Plein ‘40-’45 Van Deysselbuurt Dichtersbuurt

Ruychaverkwartier Rousseaubuurt

Concept: één buurt met overgang van luwe buurt naar stedelijkheid; verschillende typologieën, maar wel met dezelfde traditionalistische uitstraling

De entreessituatie wordt omgeklapt. Er ontstaat een duidelijk verschil tussen een openbare straat, een ontmoetingsplek bij Ruychaverstraat en de collectieve hoven

Hoogteaccenten in de omgeving (oranje), met het hoogteaccent in het Ruychaverkwartier (geel).

2.1 Stedenbouwkundige visie en compositie

Sleeswijkbuurt is een familie De stedenbouwkundige opzet wordt behouden door de bestaande verkaveling te hanteren (positie en lengtes van gebouwen). De bestaande samenhang in architectonische beeldtaal in de Sleeswijkbuurt wordt teruggebracht: de Ruychaverflat en een toren vormen een architectonische eenheid, de vijf achterliggende stroken vormen een andere architectonische eenheid van dezelfde familie.

Toren Aan het kruispunt van de Burgemeester Röellstraat en Doctor H. Colijnstraat wordt een toren gerealiseerd. De toren markeert de entree naar Geuzenveld en benadrukt de stedelijke as (Burgemeester Röellstraat). Dit accent wordt onderdeel van de overige hoogteaccenten die hier in de omgeving liggen. Ten eerste heeft elke buurt grenzend aan de Burgemeester Röellstraat (in planvorming) een hoogteaccent (de Rousseaubuurt, Van Deysselbuurt). Ten tweede volgt het een lijn van hoogteaccenten die in het centrum van Geuzenveld in de laatste jaren zijn gerealiseerd (op de plek van de voormalige verhoogde snelweg).

Het doel van de herontwikkeling van het Ruychaverkwartier is het maken van een betere buurt met meer (betere) woningen en een actieve, groene openbare ruimte van hoge gebruikskwaliteit. De nieuwe ontwikkeling blijft onderdeel uitmaken van de Wegener Sleeswijkbuurt. Daarom worden de oorspronkelijke verkaveling, architectonische beeldtaal en kenmerken zo veel mogelijk behouden (materialisatie, dakvorm, ritmiek van schoorstenen en beeldkwaliteit). Daarbinnen wordt gezocht naar een variatie van woninggroottes en een hoger aantal woningen. Het vernieuwde Ruychaverkwartier wordt een hedendaagse vertaling van de traditionalistische naoorlogse AUP stedenbouw. Kernwaarden als licht, lucht en ruimte staan centraal. Bestaande karakteristieken zoals het groene karakter van de buurt worden versterkt door meer betekenis aan het groen te geven. De straten worden verlevendigd. De ontwerpuitdaging is om de tuinstedelijke ideeën terug te brengen met een hogere dichtheid aan woningen. We brengen nadrukkelijk ook een aantal nieuwe, eigentijdse elementen en ontwerpuitgangspunten in. Dit is nodig omdat we in hogere dichtheid gaan bouwen en wenselijk om de sociale veiligheid te vergroten.

Nieuwe structuur van de buurt Bij 2 bouwblokken wordt de voorkant omgeklapt, waardoor de stroken met hun voorzijde aan een straat zijn gepositioneerd en met de achterzijde aan de hoven. De Ruychaverflat krijgt voorkanten aan de Burgemeester Röellstraat met een levendige voorzieningenplint en aan de Ruychaverstraat entrees naar woningen. De Ruychaverstraat wordt een autovrije groene zone. Met deze ingrepen ontstaan er beter herkenbare openbare ruimtes met variërend karakter (openbaar en privé) en tegelijkertijd wordt de buurt groener.

Licht, Lucht en Ruimte Een basisregel van het AUP is een hoogte-breedte verhouding van 2 staat tot 3 tussen de hoogte van het gebouw en de ruimte tussen de gebouwen. Deze regel zorgt ervoor dat toetreding van zonlicht in de straten gewaarborgd blijft en de verblijfskwaliteit aangenaam is. Ook in de nieuwe, dichtere situatie wordt deze regel zo veel mogelijk in stand gehouden. Slechts 2 stroken wijken hier met een paar meter van af om op de bovenste verdieping een woonkap te kunnen realiseren. Op die manier worden de belangrijkste kenmerken van het AUP, namelijk licht, lucht en ruimte gewaarborgd. Investeringsnota Ruychaverkwartier 13

Burgemeester Roellstraat

Nicolaas Ruychaverstraat

Doctor H. Colijnstraat

Pieter Buyskensstraat

Gerrit Stuyverstraat

De-Grote-Geusplein

Nicolaas Ruychaverst

Jan Abelszstraat

bebouwing nieuw bebouwing nieuw groen vakken groen vakken privé buitenruimte prive buiten ruimte hagen hagen

trottoir trottoir rijweg rijweg fietspad fietspad plangrens plangrens

Stedenbouwkundig plan Ruychaverkwartier, plankaart 14 Investeringsnota Ruychaverkwartier

bomen bestaand bomen bestaand bomen nieuw bomen nieuw entree bebouwing entree bebouwing

parkeerplaats afvalcontainers afval containers speelplek speelplek in te met vullen met bewoners nadernader in te vullen bewoners terrassen terrassen parkeer plaats

N

A

Röellstraat

Colijnstraat

B

C

D

Lange lijnen: Röellstraat en buurtring

Verschillende types openbare ruimte

Margestrook, een bufferzone tussen bebouwing en de openbare ruimte geeft de bewoners privacy en mogelijkheid tot persoonlijke invulling.

Lange lijnen en context Het plangebied ligt ingesloten door de Burgemeester Röellstraat en de Doctor H. Colijnstraat. De Burgemeester Röellstraat is een lange lijn, die de verbinding vormt van de stad naar het Lambertus Zijlplein. Een tramlijn en Plusnet auto en fietsroutes verbinden zo Geuzenveld met de stad. De komende jaren wordt deze straat zowel in gebruik als stedenbouwkundig geoptimaliseerd. De bouw van nieuwe woningen en voorzieningen aan de noordzijde en een vergroening van het profiel geven deze as meer verblijfskwaliteit. De Burgemeester Röellstraat wordt een herkenbare stadslaan die alle buurten verbindt met de stad.

Openbare ruimte Door de aangepaste entrees en het verplaatsen van de voorzieningen ontstaat er een betere relatie tussen de gebouwen en de openbare ruimte. Het karakter van de openbare ruimte past zich hieraan aan. Er ontstaan dan vier verschillende typen openbare ruimte: • A: De voorzieningenstraten van de Burgemeester Röellstraat en de Doctor H. Colijnstraat (openbaar, stedelijk); • B: Een groene voetgangerzone aan de Ruychaverstraat met buurtfuncties (openbaar, buurt); • C: De intiemere groene hoven met speelplekken voor kinderen (semi-privé); • D: De woonstraten met ruimte voor parkeren.

Groene karakter van de straten Het oorspronkelijke groene karakter wordt behouden door groene margestroken aan de gebouwen te realiseren die functioneert als zachte overgang tussen de private woning en de openbare ruimte. Op deze manier is er meer privacy voor de woningen, maar er wordt ook meer groene belevenis aan de straat toegevoegd. In de groene margestrook komt ook ruimte voor terrassen zodat ze ook een bijdrage leveren aan de levendigheid en sociale veiligheid op straat. In de parkeerstraten dragen ook de hagen en bomen bij aan het groene karakter. Op deze manier worden ook de functionele straten als aangename plekken ervaren.

In het plan ontstaat met sloop van de Ruychaverflat de mogelijkheid om aan de zuidzijde het groene profiel van de Burgemeester Röellstraat door te trekken. De Doctor H. Colijnstraat vormt een onderdeel van de ontsluitingsring van Geuzenveld. Hieraan liggen voorzieningen geconcentreerd. De straat heeft een herkenbaar profiel met grote bomen. Dit wordt in het plan versterkt.

We zien deze ingreep als een versterking van de waarden openheid en groen zoals deze aan de basis lagen van het AUP. Er ontstaat een duidelijker verschil tussen de openbare straat en het collectieve groene hof. Hiermee realiseren we meer gebruiksmogelijkheden van het groen. Alles blijft nog steeds openbaar toegankelijk, maar elke plek is toch anders.

Investeringsnota Ruychaverkwartier 15

16 Investeringsnota Ruychaverkwartier

De nieuwe verkeerssituatie met wenselijke knips

Voorzieningen in paars aangegeven

Schema typologieën van ontsluitingen. Bijzondere woningen in rood aangegeven

Autoluwe buurt Het Ruychaverkwartier wordt een buurt waar de voetgangers voorop staan. In de huidige situatie wordt het groen van de buurt weinig ervaren vanwege de straten en veel geparkeerde auto’s. Door de verkeerstructuur aan te passen, kunnen we de buurt autoluwer maken: er worden drie straten weggehaald, parkeerplekken zijn efficiënter gerealiseerd en er ontstaat meer ruimte voor groen. Autoverkeer is niet meer dominant aanwezig.

Voorzieningen De programmering in de gebouwen en de bijbehorende openbare ruimte passen zich aan elkaar aan. Op een stedelijke schaal is de Burgemeester Röellstraat een belangrijkste route, omdat deze een aanloopstraat vormt naar het Lambertus Zijlplein. Door niet-woonfuncties van de Ruychaverstraat hier naartoe te verplaatsen wordt er een levendige straat gecreëerd. In de toren komen er ook nietwoonfuncties op de begane grond. Zo wordt de entree naar Geuzenveld nog levendiger en herkenbaarder.

Typologie woningen (ontsluiting) Met de in totaal ca. 430 woningen en dus het bijbouwen van ca. 190 nieuwe woningen bovenop de bestaande voorraad levert Eigen Haard een bijdrage aan de woningvraag in Amsterdam. Er worden verschillende woningen gebouwd, niet alleen in grootte maar ook in typologie. Het toevoegen van verschillende typologieën biedt meer differentiatie in het woningaanbod.

De plint aan de Doctor H. Colijnstraat wordt ook ingevuld met enkele voorzieningen. Op deze manier wordt de buurtring versterkt. In tegenstelling tot de Burgemeester Röellstraat, komen hier functies en dienstverleners die minder gericht zijn op langslopende voetgangers. Denk bijvoorbeeld aan een tandartspraktijk. Samen vormen de plinten van de Ruychaverflat en van de Doctor H. Colijnstraat een levendige schil van de buurt. Langs de Ruychaverstraat komen 2 paviljoens. Deze hebben een kleinschalige buurtgerichte functie, die ontmoetingen tussen mensen kan stimuleren en door bewoners geëxploiteerd. Hierbij is het belangrijk om het doorzicht naar de achtergelegen hoven open te houden ten einde zo de openheid en het zicht op het groen maximaal te houden.

De typologie van de woningen sluit aan bij de ligging en het volume van de gebouwen. Zo is de zuid georiënteerde Ruychaverflat geschikt voor galerijwoningen en de toren voor hoekwoningen rond een kern. De stroken hebben een oostwest oriëntatie met zowel ’s ochtends als ’s middags zon. Hierdoor zijn ze geschikt voor zowel éénzijdige woningen aan een corridorontsluiting als tweezijdige woningen met een galerij. Het gevarieerde aanbod wordt nog verder verrijkt met een aantal bijzondere woningen. Zo komen er enkele maisonnette woningen aan de Pieter Buyskensstraat. Aan de groene zone in de Ruychaverstraat komen er enkele loftwoningen met een extra verdiepingshoogte.

Investeringsnota Ruychaverkwartier 17

2

1

2 tot 3 verhouding

23 m

16 m

12 m

23 m

16 m

23 m

12 m

23 m

Doorsnede 1: oost-west

ca. 52 m Doorsnede 2: noord-zuid 18 Investeringsnota Ruychaverkwartier

18 m

18.5 m

60 m

23 m

Bebouwing Verblijfsplek Stoep Waterpartij Entree gebouw voetganger, fietser Overig Midden van weg

16 m

Entrees Met de nieuwe bebouwing wordt er naar meer samenhang gezocht tussen woning en woonomgeving door het plaatsen van woonfuncties op straatniveau en het maken van margestroken op de stoepen. Alle voorkanten en entrees liggen aan de buitenzijde van de twee hovenblokken, met uitzondering van drie entrees in elk hof. Deze entrees zorgen dat er ook in de hoven beweging en reuring ontstaat. Ook vanuit de hoofdentree van de woningen is er toegang tot de hoven om het gebruik van de hoven te stimuleren. Bij de alzijdige volumes met voorzieningen (de Ruychaverflat, de toren en het gebouw aan de Colijnstraat) wordt de plint van voorzieningen naar de verkeersassen georiënteerd: naar de Röellstraat en de Colijnstraat. Aan de andere kanten van deze gebouwen komen er enkele bijzondere woningen die zorgen voor ogen op straat en een veiligheidsgevoel. De hoofdentrees naar de appartementen bij de Ruychaverflat en de toren zijn in de onderdoorgang en voetgangerspassage gepositioneerd om daar blinde gevels te voorkomen en levendigheid toe te voegen.

Entrees individuele woningen Entrees voorzieningen Schema entrees

Entrees fietsenstalling Hoofdentree woningen

2.2 Bouwregels Bouwmassa De compositie bestaat uit volumes die van hoog naar laag opbouwen: van de Sleeswijkbuurt met 4 en 5 lagen met woonkap, de Ruychaverflat 6 lagen met woonkap, naar het hoogte accent: een toren van 15 lagen hoog bij de kruising Burgemeester Röellstraat en Doctor H. Colijnstraat. Bij alle gebouwen, behalve de toren, is de bovenste verdieping een kapverdieping die fungeert als woonlaag. Maximum BVO (inclusief galerijen) is in totaal max. 43 190 m2. Het bestaat uit: • Ruychaverflat max. 13.600 m2 BVO • Toren max. 8.200 m2 BVO • A type strookgebouw (x3) max. 4.380 m2 BVO • B type strookgebouw (x2) max. 4.820 m2 BVO • Paviljoen (x2) max. 100 m2 BVO

Doorlopen A Goed B Goed C Goed D Matig E Slecht Streefwaarden windklimaat

Slenteren Goed Goed Matig Slecht Slecht

Langdurig zitten Goed Matig Slecht Slecht Slecht

In de verdere uitwerking streven we naar de optimalisatie van het windklimaat. Deze optimalisatie kan gevolgen hebben op het torenontwerp zoals de vormgeving, de positie en de aansluiting van de toren op de Ruychaverflat, maar ook op de positie en vormgeving van de onderdoorgangen en het ontwerp van de Ruychaverflat. Voor meer info zie kopje Windhinderonderzoek op pagina 49. Diepte De maximale diepte bij de A-stroken is 16 meter, maar de koppen behouden 12 meter diepte om de ritmiek van de smalle profielen terug te brengen. De maximale diepte bij de B-stroken is 12 meter inclusief gallerij, exclusief buitenruimte. De bouwdiepte van het hoofdvolume van de Ruychaverflat is maximaal 14 meter diep (inclusief galerij).De lagere volume mag over de eerste en tweede bouwlaag 5 meter richting de Ruychaverstraat verdiepen. Hierdoor komt de totale plintdiepte op maximaal 18 meter. Het basement van de toren is maximaal 33 x 26 meter, en het hoofdvolume is max. 500 m² BVO per laag (ca. 21 x 24 meter).

Investeringsnota Ruychaverkwartier 19

Bouwkavels Maximale nokhoogte en goothoogte in meters Maximale bouwhoogte (plat dak) Lijn hoogteverschil Entrees fietsenstalling indicatief Hoofdentrees woningen indicatief Individuele entrees woningen idicatief Entrees voorzieningen indicatief Geen vaste rooilijn Voorzieningen plint Groene margestrook Gemeenschapelijke tuin Zoekruimte balkons Zoekruimte terassen Onderdoorgang indicatief Bouwregels kaart 20 Investeringsnota Ruychaverkwartier

Leefkwaliteit Woningen op straatniveau betekenen veel voor de sociale veiligheid en levendigheid van een straat. Daarom krijgen de woningen een leefruimte (keuken, woonkamer) op de begane grond. Het streven is dat deze niet minder dan 30 m2 is. De minimale diepte van eenzijdige woningen is 6 meter, zodat deze goed kunnen functioneren als woon- en leefruimte. De straten worden sociaal veiliger door de individuele entrees van de woningen op de begane grond. De situering van de gemeenschappelijke entrees is hierin ook bepalend. Er bevinden zich ook enkele woningen die toegankelijk zijn vanuit de hoven, ook dit kan een meerwaarde betekenen voor de sociale veiligheid. De slaapkamers op de begane grond verdienen extra aandacht. Er wordt gekeken hoe daar extra privacy kan worden gecreëerd. Dit kan bijvoorbeeld door daarboven balkons te positioneren en door ramen niet tot aan straatniveau te laten doorlopen. Woningoriëntatie Gestreefd wordt naar zoveel mogelijk tweezijdig georiënteerde woningen, waarbij eenzijdig georiënteerde woningen gericht op het noorden niet zijn toegestaan. Corridors Er wordt extra aandacht gevraagd bij het ontwerp van de entrees binnen de corridors. Bijvoorbeeld door het gebruik van nisjes waar een deurmat in past. De corridors zijn ten minste 2.3 meter breed en hebben directe lichtinval van buiten.

Voorzieningen en kleinschalig bedrijvigheid Deze komen in de plinten aan de Burgemeester Röellstraat (Ruychaverflat en toren) en Doctor H. Colijnstraat. Om de voorzieningen te kunnen huisvesten krijgen deze een verhoogde bouwhoogte (minimaal bruto 4 meter). In principe zijn de voorzieningen éénzijdig, behalve de koppen. Het streven is om 2000 m2 niet-woon functies op de begane grond te realiseren. In totaal komen er circa 2300 m2 in het plan. Ongeveer 300 m2 kan in de eerste verdieping van de toren gemaakt worden. Dit programma moet passen in de bovengenoemde metrage. Er wordt extra aandacht besteed aan verlichting bij de plint, die bijdraagt aan een veilig gevoel op straat.

Paviljoenen Ze zijn flexibel in gebruik en zo ontworpen dat er een grote maat van flexibiliteit is.

Margestroken Er komen margestroken van minimaal 1 tot maximaal 3.75 meter (zie de randvoorwaarden kaart op pagina 20).

Hier komen geen functies die veel verkeer aantrekken.

Eénzijdig georienteerde woningen hebben een margestrook van minimaal 2 tot maximaal 3.75 meter. Tweezijdige woningen hebben aan de straatzijde een margestrook van 1 meter en aan de hofzijde 3 meter. Er komen geen privé bergingen in de margezone (ook niet in de hoven). Mee-ontworpen architectonische elementen, zoals muurtjes of andere afscheidingselementen, kunnen niet hoger dan 70 cm zijn.

Plinten De begane grond sluit aan de buitenzijden direct aan op het aangrenzend maaiveldniveau. Hoogteverschillen (bijv. opstapjes en/of traptreden) zijn hier ongewenst. Entrees Bovengelegen woningen kunnen via het trappenhuis direct in de hof komen. De entree van het fietsparkeren wordt in de gebouwen zo optimaal mogelijk gepositioneerd ten opzichte van aansluitende fietsroutes. Onderdoorgang De onderdoorgang is ten minste 10 meter breed en 7 meter hoog (twee verdiepingen). Hier komen entrees, veel verlichting en bij voorkeur enkele ramen om het veiligheidsgevoel te realiseren. De onderdoorgang heeft functies met ogen op straat. Fiets- en scooterparkeren Het fietsparkeren voor bewoners wordt inpandig opgelost. Het is van belang dat dit zo min mogelijk ruimte van de plint kost. Bovendien worden de fietsbergingen zo ontworpen dat ze sociaal veilig zijn en de mogelijkheid bieden voor ontmoeting tussen buren. Er moet een goede toegankelijkheid en logische plaatsing van de inpandige fietsenstalling worden gerealiseerd (zo dicht mogelijk bij de hoofdentree en erftoegangswegen) om te voorkomen dat fietsen in de openbare ruimte worden gestald. De bewoners kunnen binnendoor de fietsenstalling bereiken. In de uitwerking wordt er gekeken naar oplossingen voor het scooterparkeren.

Inpandig auto parkeren Indien inpandig parkeren wordt opgenomen, worden de garage en hellingbanen volledig inpandig, ondergronds en binnen het bouwvlak gerealiseerd. Bovenaan de hellingbaan van de parkeergarage moet vanwege verkeersveiligheid een inpandige vlakstand van minimaal 5 meter worden gerealiseerd. De inrit naar de ondergrondse parkeergarage onder de Ruychaverflat wordt dan eventueel aan de westelijke kop gerealiseerd, met de uitrit naar de Röellstraat.

De corporatie zorgt voor een integraal ontwerp en beheer van het groen en afscheidingselementen in de margezone. Groene hoven De groene hoven zijn zo groen mogelijk ingericht, sociaal veilig en hebben een hoge gebruikskwaliteit. De hoven blijven openbaar toegankelijk, de erfafscheiding is niet hoger dan 0.7 meter en moet veel zichtrelatie met openbare ruimte hebben. Er zijn zichtlijnen vanuit de openbare ruimte door de hoven naar de andere straat (vanaf Abelszstraat tot Ruychaverstraat). Er komen geen privé bergingen en schuttingen in de hoven. Windklimaat Het ontwerp wordt getoetst op windhinder en het moet zo veel mogelijk voldoen aan de streefwaarden. Hiervoor is een principekader opgesteld. Zie schema op pagina 19. Duurzaamheid en techniek Duurzaamheidsoplossingen dienen in het architectonisch ontwerp geïntegreerd te worden. Alle bij het gebouw behorende nutsruimten, zoals (wijkoverstijgende) transformatorruimtes en eventueel andere noodzakelijke nutsvoorzieningen moeten inpandig, op eigen kavel worden opgelost conform de technische- en bereikbaarheidseisen van de nutsbedrijven. Afval Afval afkomstig van de voorzieningen dient inpandig, op eigen kavel, te worden opgelost. In overleg met de gemeente Amsterdam wordt er een locatie aangewezen voor de inzameling. Investeringsnota Ruychaverkwartier 21

2.3 Woonprogramma Bestaande situatie De bewoners van Ruychaverkwartier wonen op dit moment in 237 sociale huurwoningen verdeeld over 6 woonblokken. De woonblokken zijn van woningcorporatie Eigen Haard. Het plangebied ligt in buurt 6 in de wijk Geuzenveld. Het aandeel corporatiewoningen is deze buurt hoog. In de directe omgeving (o.a. Van Tijenbuurt, Bakemabuurt) is in de laatste jaren koop toegevoegd en is er meer middensegment toegevoegd in de omgeving. Een gevarieerd woonaanbod blijft noodzakelijk. Doorlopende leeflijn Vanwege de huidige marktontwikkelingen in de koop- en vrijesector zijn de mogelijkheden om een doorlopende leeflijn te maken in de eigen buurt beperkt. Vanuit het beleidsstreven naar behoud en realisatie van een gemengde stad, is het versterken van een mix binnen het betaalbare segment geschikt voor bewoners die willen doorstromen, zoals naar het middensegment huur of sociale koop wenselijk. Grote gezinnen Ongeveer 59% van de gezinnen met kinderen in buurt 6 woont te krap. Dat wil zeggen dat er minder dan 20 m² beschikbaar is per bewoner. Krap wonen met kinderen heeft een nadelig effect op de ontwikkeling van kinderen. Kinderen en jongeren uit deze buurt hebben behoefte aan ruimte. Jongeren Vanaf januari 2024 tellen 18 tot en met 23 jarigen mee als inwonend kind. Inwonende jongeren ouder dan 23 krijgen een aparte SV-urgentie.

Vanuit het National Programma NieuwWest is extra aandacht gevraagd voor jongerenhuisvesting.

22 Investeringsnota Ruychaverkwartier

Ouderen Het aandeel ouderen in buurt 6 is relatief lager dan in de rest van de stad. In deze buurt is sprake van eenzaamheid onder ouderen en hebben ouderen meer gezondheidsklachten. Ouderen hebben aangegeven dat ze niet makkelijk hun weg kunnen vinden naar hulpinstanties. Doorstroming stimuleren is conform het Woningbouwplan 2022-2028 van de gemeente Amsterdam om de bestaande voorraad te benutten. Ouderen kunnen naar een levensloopbestendige nieuwbouwwoning met voorzieningen in de buurt door de regeling Van Groot naar Beter. Nieuw woonprogramma In het plangebied worden circa 430 nieuwe appartementen teruggebouwd: • 237 sociale huurwoningen. Binnen de 237 nieuwe woningen in het sociale huursegment komt meer variatie. In de huidige situatie is er met name sprake van 3 tot 4 kamerwoningen van een relatief klein oppervlakte. De gemiddelde grootte van de nieuwe sociale huurwoningen wordt groter dan 65m² en voldoet aan de stedelijke afspraken. • Circa 190 middenhuurwoningen. Deze woningen zorgen voor meer variatie in het woonprogramma en zijn geschikt voor o.a. doorstromers. Het totale programma valt binnen het betaalbare segment en blijft in bezit van Eigen Haard. Uiteraard zijn alle woningen goed bereikbaar met een lift. • Eigen Haard wil twee grotere rolstoelwoningen met 4 a 5 kamers toevoegen. De wachtlijst voor (grotere) rolstoelwoningen is het hoogst in Nieuw-West.

• Er zijn kansen om geclusterde ouderenwoningen te realiseren in dit gebied. Dit wordt in de uitwerking meegenomen.

Herhuisvesting – fasering Het aantal bewoners dat aangegeven heeft terug te willen keren is relatief hoog. In het project wordt rekening gehouden dat 50% van huidige huurders zou willen terugkeren naar de buurt. Om de terugkeer en herhuisvesting te versoepelen wordt aan geschikte kandidaten de kans geboden om in een keer naar de nieuwbouw langs de Savornin Lohmanstraat te verhuizen. De nieuwbouw is ook een project van Eigen Haard en ligt dicht bij het Ruychaverkwartier. De woningen zijn vooral geschikt voor grote gezinnen. Eigen Haard gaat inventariseren welke huishoudens hiervoor in aanmerking komen. De fasering speelt hierbij een grote rol. Eigen Haard is van plan om de nieuwbouw in twee fases uit te voeren, waarbij de 5 woonblokken van de Wegenersleeswijkbuurt als eerste worden gesloopt en herbouwd. Daarna volgt de Ruychaverflat. Vanuit de buurt zijn tijdens de inspraak zorgen geuit over het percentage dat gebruikt is om het aantal parkeerplaatsen te berekenen voor de terugkeerders. De bewoners verwachten dat veel meer mensen terugkomen. In een later stadium zal duidelijker worden hoeveel bewoners daadwerkelijk willen terugkeren. Als er toch meer bewoners terugkeren naar het Ruychaverkwartier dan de verwachte 50% (inclusief Van Swietenhof) dan houdt de gemeente hier rekening mee door aanleg van meer parkeerplaatsen in de openbare ruimte.

Het plan voor de openbare ruimte voor het Ruychaverkwartier wordt later opgesteld. Afwijking 40-40-20 Van alle nieuwe woningen die in de stad gebouwd worden moet 40 procent sociale huur, 40 procent middeldure huur en 20 procent vrije sector (huur of koop) zijn. De ontwikkeling van het Ruychaverkwartier valt onder de werking van het Aanvullend Convenant Erfpacht 2021 (ACE2021). Dat betekent onder andere dat het totale aantal bestaande sociale huurwoningen

teruggebouwd moet worden. In dit project leidt het tot een woonprogramma van ongeveer 55 procent sociale huurwoningen, 45 procent middenhuur woningen en 0 procent vrije sector woningen. De verdeling wordt dus 55-45-0. Het programma wijkt dus af van de 40-40-20 regel. Vanuit het beleidsstreven naar behoud en realisatie van de gemengde stad (o.a. uit de Woonagenda) is het versterken van het middensegment in deze buurt gewenst. Daarom worden er geen koop of vrijesectorwoningen gerealiseerd. Het Expertiseteam Wonen en Maatschappelijke Voorzieningen heeft positief geadviseerd op deze afwijking.

2.4 Maatschappelijke voorzieningen Maatschappelijke visie Maatschappelijke voorzieningen zijn gebouwen en buitenruimte voor maatschappelijke functies en activiteiten, die niet vanzelfsprekend door de markt worden gerealiseerd en daarom een actieve rol vraagt van de gemeente. Voor een groot deel vraagt dit om gebouwen, zogenaamd maatschappelijk vastgoed. Daarnaast vraagt sport ook om ruimte voor (anders) georganiseerde buitensport en voor sporten in de openbare ruimte. Ook moet er voldoende ruimte zijn voor spelen in de openbare ruimte. De openbare ruimte dient ook plek te bieden aan uitingen van kunst en cultuur. Bestaande voorzieningen De bestaande buurtwerkkamer wordt gesloopt en krijgt een nieuwe plek in de nieuwbouw bij de Van Swietenhof. Aan het naastgelegen Lambertuszijlplein bevindt zich verzamelgebouw Het Pluspunt met daarin het Huis van de wijk, het buurtteam, Ouder- en Kindteam en de OBA. Het Huis van de wijk vervult een belangrijke functie als het gaat om het stimuleren van participatie door bewoners en kan fungeren als een plek waar barrières tussen (groepen) Amsterdammers worden doorbroken. Het is dan ook van groot belang dat bewoners het huis van

de wijk zien als hun eigen plek waar zij zelf het voortouw kunnen nemen als het gaat om de invulling van het programma. Speeltuin Colijnstraat biedt speelplezier voor jonge en oudere kinderen. De oudere kinderen kunnen terecht bij jongerenvoorziening de Spot. Achter het Lambertuszijplein zijn 2 huisartsenpraktijken gevestigd. In de toekomst komt er een buurtgezondheidscentrum in de nieuw te ontwikkelen woontoren aan Doctor H. Colijnstraat in de Eendrachtsparkbuurt. Sociale opgave In het Ruychaverkwartier wonen 237 huishoudens. Het Ruychaverkwartier kent een hoog percentage werkloosheid, eenzaamheid en laaggeletterdheid. Veel bewoners hebben te maken met gezondheidsklachten zoals overgewicht en psychische problemen. De leefsituatie van bewoners en de leefbaarheid in de buurt scoren slecht ten opzichte van het stedelijk gemiddelde. De buurt zit in een negatieve spiraal. Het leidt tot een toenemende concentratie van armoede en bijbehorende problematiek.

Uitgangspunten Het programmaplan maatschappelijke voorzieningen Ruychaverkwartier is opgesteld met behulp van de referentienorm maatschappelijke voorzieningen, groen en spelen. Deze referentienorm is op 30 januari 2018 vastgesteld door het college van B&W. Het betreft normen voor ruimte voor onderwijs, jeugd-, zorg- en basisvoorzieningen, kunst en cultuur, groen, spelen en sport. De referentienormen zijn een ruimtelijke vertaling van bestaand beleid. Daar waar in het beleid geen exacte ruimtenormen zijn opgenomen, is het voor het bepalen van de normen een extrapolatie gemaakt van datgene wat in Amsterdam aanwezig is. Met behulp van de referentienorm wordt uitgerekend hoeveel extra vierkante meters van elke voorziening nodig is bij realisatie van 190 nieuwe woningen, om zo een complete stad te bouwen. Bij de normen hoort een rekenmodel (voorzieningenmodel) dat helpt inzicht te krijgen in de hoeveelheid benodigde maatschappelijke voorzieningen per ontwikkelgebied. Door het beperkte aantal woningen dat wordt toegevoegd is er maar een beperkt aantal voorzieningen nodig op basis van de norm. Naast het genoemde woonmilieu en aantal woningen wordt in de referentienorm ook onderscheid gemaakt tussen voorzieningen die in iedere buurt aanwezig moeten zijn voor het goed functioneren van een buurt en voorzieningen waar aanvullend bovenwijks behoefte aan is.

Voor de opgave aan maatschappelijke voorzieningen is er niet alleen specifiek naar Ruychaverkwartier gekeken, maar ook naar de aanwezige voorzieningen in aangrenzende buurten. In de Lodewijk van Deysselbuurt wordt een grote jongerenvoorziening gerealiseerd met een buurt overstijgende functie.

Investeringsnota Ruychaverkwartier 23

Inloop- en meedoenlocatie (zorg) Vanuit de groei van de stad en spreiding aan voorzieningen is er in dit gebied een gecombineerde inloop- en meedoenlocatie nodig. Vanuit de opgave in het gebied zijn er mogelijkheden voor het realiseren van een satellietlocatie voor het buurtteam in het Ruychaverkwartier gekoppeld aan de inlooplocatie. Een inlooplocatie biedt een laagdrempelige inloopmogelijkheid voor het ontmoeten van anderen. Bewoners hebben hier de mogelijkheid tot het vinden van een beschutte omgeving in combinatie met sociaal contact. Met deze inloop worden Amsterdammers bereikt die zich niet zelf bij een hulpverlener of zorginstantie melden en vaak professionele ondersteuning (waarvoor een aanvraag nodig is) vermijden. Op locatie is professionele begeleiding aanwezig (maatschappelijk werkers) die zich inzetten t.b.v. het herkennen van problematiek, het wekken van vertrouwen bij de doelgroep, en waar nodig een hulpverlenings- of zorgtraject in gang te zetten. In een meedoenlocatie vindt de doelgroep ondersteuning in groepsverband om een zinvolle invulling te geven aan de dag en (duurzame) sociale contacten op te bouwen. De doelgroep kan bij een meedoenlocatie met een zekere regelmaat ondersteuning vinden bij bijvoorbeeld het tegengaan van sociaal isolement en eenzaamheid, het creëren van een stabiele dagstructuur en het oefenen van vaardigheden.

Bron. Tommy Köhlbrugge voor PLYGRND.city

Gebruikers van de meedoenlocatie zijn veelal mensen met (zeer) beperkte cognitieve vermogens. Een groot percentage van de gebruikers bestaat uit ouderen, met name ouderen met dementie. Zij worden op deze locatie in staat gesteld een zinvolle invulling te geven aan hun dag en groepscontact te beleven. Uitwerkingsopdrachten, investering & risico’s De gecombineerde inloop- en meedoenlocatie wordt ontwikkeld door de corporatie en rechtstreeks verhuurt aan een door de gemeente gesubsidieerde organisatie. Dit betekent dat de gemeente geen investeringsruimte nodig heeft of dekking voor de huur. Er dienen tijdig afspraken gemaakt te worden met de corporatie over de ontwikkelstrategie van de gecombineerde inloop- en meedoenlocatie.

24 Investeringsnota Ruychaverkwartier

2.5 Overige voorzieningen en bedrijvigheid In het Ruychaverkwartier komt ca 2.300 m² bedrijfsruimte terug. Op 200 meter lopen vanaf het Ruychaverkwartier is het winkelplein Lambertus Zijlplein, waar met name detailhandel, retail en horeca aanwezig is. Het aanbod in het Ruychaverkwartier moet aanvullend zijn op het aanbod op het Lambertus Zijlplein en moet niet concurrerend zijn. Met de vernieuwing wordt een logische aanlooproute gecreëerd die het Ruychaverkwartier automatisch verbindt met het Lambertus Zijplein en andersom. Dit biedt kansen om elkaar economisch te versterken in het gebied.

Bron. Tommy Köhlbrugge voor PLYGRND.city

Bestaande bedrijvigheid en kansen De gemeente heeft in samenwerking met Eigen Haard een onderzoek met participatie laten uitvoeren door buurtwerkers van Playgroundcity. Het doel van het onderzoek was om naar boven te halen wat een ideale invulling en mix zou kunnen zijn voor de bedrijfsruimtes in het Ruychaverkwartier. Aan dit onderzoek hebben 140 mensen deelgenomen en er zijn verschillende buurtprofessionals geïnterviewd. Uit het onderzoek is naar voren gekomen dat er behoefte is aan activiteiten voor jongeren zoals huiswerkplekken, leerwerkplekken en sport. Ouderen hebben behoefte aan een centrale ontmoetingsplek en aan bewegen. De buurt wil dat de zorgvoorzieningen zoals een tandarts, huisarts, fysio dichtbij in de buurt blijven en het liefst gecombineerd worden in een ruimte of dichtbij elkaar gesitueerd zijn, zodat deze goed bereikbaar zijn. Verder was er veel vraag naar een daghoreca of een buurtkeuken gecombineerd met een andere functie. Bij alle ondervraagde bewoners en ondernemers is het belang van een aantrekkelijke uitstraling van de bedrijfsruimte en omgeving erg hoog. De gemeente en Eigen Haard gaan in een later stadium aan de slag met de uitkomsten en aanbevelingen die uit het onderzoek zijn voortgekomen.

Hoe nu verder • Eigen Haard heeft de intentie uitgesproken om 2 paviljoens van ongeveer 100 m² elk in het hart van de wijk te maken. Dit programma wordt ingevuld in samenspraak met de bewoners. • De bedrijfsruimtes krijgen een hoogwaardige uitstraling met open puien. • Vanuit het onderzoek is het advies om functies te combineren. Bijvoorbeeld dat verschillende organisaties gebruik kunnen maken van een bedrijfsruimte. Hierdoor is het mogelijk om meer organisaties te huisvesten in de buurt. Daarnaast kunnen de organisaties de huurkosten met elkaar delen. Gemeente en Eigen Haard onderzoeken of in het begin een matchingsadviseur aangesteld kan worden om vraag en aanbod te regelen. • De meeste bedrijven en voorzieningen krijgen een entree aan de Burgemeester Röellstraat of langs de Dr. H. Colijnstraat. Een aantal buurt gerelateerde voorzieningen krijgen een entree aan de Nicolaas Ruychaverstraat. Bedrijfjes en voorzieningen die veel laden en lossen worden aan de Burgemeester Röellstraat geplaatst. Met extra aandacht voor laden en lossen in de Nicolaas Ruychaverstraat. • Eigen Haard kijkt naar een bij de invulling passende huurprijs.

Investeringsnota Ruychaverkwartier 25

3 Openbare ruimte Een groen hof 26 Investeringsnota Ruychaverkwartier

Er wordt gezocht naar een meer kwalitatieve en bruikbare openbare ruimte die wordt geconcentreerd op de Ruychaverstraat. Dit gebied wordt gezien als een groene ontmoetingsplek voor de buurt. Het is van belang dat de nieuwe bewoners een openbare ruimte met goede verblijfskwaliteit naast hun woning hebben. De Burgemeester Röellstraat vormt een belangrijke voorkant voor het Ruychaverkwartier. Met het afgraven van het dijklichaam en de vergroende aansluiting op de rest van deze lange stadslaan wordt de ruimtelijke en langzaam verkeeraansluiting op de stad sterk verbeterd. De verblijfskwaliteit wordt beter door middel van het toevoegen van extra bomen en de entrees en margestrook van de voorzieningen in de plint. Op de koppen van de bebouwing langs de Burgemeester Röellstraat is ruimte voor terrassen. Door het omklappen van de entreesituatie van 2 van de 5 bouwstroken ontstaat een duidelijk verschil tussen huidige gelijke hoven in een openbare straat en een privé hof. Het groen in de hof krijgt door zijn grotere maat meer gebruikswaarde. Belangrijk aandachtspunt bij de verdere uitwerking is de sociale veiligheid en het voorkomen van overlast. De eisen en aanbevelingen vanuit het Politiekeurmerk Veilig Wonen zijn hierbij richtinggevend, zoals voldoende zicht vanuit woningen op de entrees naar de hoven, voldoende verlichting en een inrichting die geen overlast aantrekt.