1. RIB Voortgangsrapportage PWA Q3 en Q4 2023 definitief.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Bijlagen Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 23 januari 2024 Duurzaamheid en Circulaire economie Wethouder Groot Wassink Ruimte en duurzaamheid, RESAmsterdam@amsterdam.nl 1. Onderzoek en advies financiële participatie Amsterdamse wind & zon Voortgangsrapportage Windenergie Amsterdam Q3 en Q4 2023

Geachte leden van de gemeenteraad,

Bij deze informeer ik u over de voortgang van de invulling Regionale Energiestrategie (RES) Wind Amsterdam1. Het opwekken van duurzame energie heeft door de wereldwijde ontwikkelingen een nog hogere urgentie gekregen. De gemeente wil klimaatverandering tegengaan, en ook minder afhankelijk zijn van geïmporteerde energie. Dit kan door een betrouwbare basis van lokaal opgewekte, groene energie te produceren. Amsterdam neemt in deze energietransitie haar verantwoordelijkheid door zich in te zetten voor betaalbaarheid van energie, beperking van de afhankelijkheid van fossiele bronnen en import. De urgentie van dit vraagstuk is onderstreept in het IPCC-klimaatrapport waarin opnieuw de bittere noodzaak voor het beperken van de temperatuurstijging onomstotelijk wordt aangetoond en landen worden opgeroepen om alles op alles te zetten. Zoals afgesproken informeer ik u periodiek over de voortgang en ontwikkelingen in het dossier Windenergie. Dit doe ik aan de hand van de afgesproken producten: plan-milieueffectrapport (planMER) en Programma Windenergie Amsterdam (PWA). Daarnaast informeer ik u over het participatieproces rondom dit onderwerp.

1 In mei 2021 is door de gemeenteraad de Regionale Energiestrategie Noord-Holland Zuid 1.0 (RES NHZ) vastgesteld. Hierin staat dat

de gemeente de ambitie heeft om tenminste 52 MW extra windenergie te realiseren voor 2030, ten opzichte van het huidige vermogen van 75 MW en is een aantal zoekgebieden benoemd. Een deel van de 52 MW extra windenergie kan in de haven gerealiseerd worden. Deze ambitie mag niet leiden tot onaanvaardbare schade aan natuur en gezondheid.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 januari 2023 Pagina 2 van 6

Dit proces is ingericht om in 2024 te komen tot de besluitvorming over de plaatsing van extra windturbines (minimaal 52 MW) op Amsterdams grondgebied. Onderstaande tabel geeft inzicht in de te doorlopen processtappen tot aan het besluit over het Programma Windenergie. De Provinciale Staten (PS) van Noord-Holland heeft op 13 november 2023 geen verklaring van geen bedenkingen (VVGB) afgegeven voor de vergunning voor de bouw van drie windturbines bij de Noorder IJ-plas. De mogelijke gevolgen voor onze ambitie voor duurzame windenergieopwekking en voor het Programma Windenergie in Amsterdam worden op dit moment onderzocht. Dit betekent dat ik het Programma Windenergie later dan gehoopt zal presenteren voor tervisielegging, naar verwachting in het tweede kwartaal van 2024. In de paragraaf ‘Noorder IJ-plas' kunt u meer lezen over de stand van zaken van windenergie bij de Noorder IJ-plas.

Datum 18 juli 2023

Product NRD

Juli - december 2023 April - december 2023

Plan-MER PWA

Begin 2024

PWA en plan-MER

Tweede kwartaal 2024

PWA en plan-MER

Tweede en derde kwartaal 2024 Derde en vierde kwartaal 2024

PWA en plan-MER PWA en plan-MER

Onderwerp - Nota van Beantwoording NRD vastgesteld door B&W. - Opstellen plan-MER. - Opstellen Programma Windenergie (PWA). - Participatie: adviezen SARA en afstemming diverse stakeholders. - Tervisielegging ontwerp-PWA met planMER inclusief participatie bijeenkomsten. - Nota van Beantwoording PWA en planMER opstellen. - Besluitvorming PWA met plan-MER door B&W na afstemming met de raad over wensen en bedenkingen.

Noorder IJ-plas De ontwikkeling van windenergie in het gebied Noorder IJ-plas is al eerder gestart. In maart 2023 is een vergunning aangevraagd door de initiatiefnemers. Daar is een positief advies op gekomen van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. Echter, op 13 november 2023, hebben PS tegen het afgeven van een VVGB voor windpark Noorder IJ-plas gestemd. Dat bericht leest u hier. Tevens bent u op 27 november 2023 in een aparte raadsbrief geïnformeerd over de ontwikkelingen bij de

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 januari 2023 Pagina 3 van 6

Noorder IJ-plas2. De beoogde drie windturbines aldaar zijn de eerste drie van de ongeveer 17 windturbines die nodig zijn om de windenergie ambitie van Amsterdam, voorkomend uit de Regionale Energiestrategie (RES) Noord-Holland Zuid, te realiseren. Het besluit van de PS kan gevolgen hebben op de rijks- en provinciale klimaatdoelstellingen, de in het kader daarvan gemaakte afspraken in de RES Noord-Holland Zuid en NOVEX en het Programma Windenergie Amsterdam. De NOVEX-aanpak NZKG is het ontwikkelperspectief Noordzeekanaalgebied bestaande uit grote opgaven voor de komende decennia van onder andere energie- en circulaire transitie in het Noordzeekanaalgebied. Meer informatie over de NOVEX kunt u hier lezen. Ik ben van mening dat de aanvraag voor de vergunning om drie windturbines bij Noorder IJ-plas te realiseren wel voldoet aan een goede ruimtelijke ordening en dat wordt voldaan aan de wettelijke en bovenwettelijke eisen. Er zijn geen onaanvaardbare risico's op gezondheid en natuur. Het college van B&W Amsterdam heeft daarom in het voorjaar 2023 al een positief advies uitgebracht op de vergunningaanvraag aan de Provincie Noord Holland. 1. Plan-MER Het afgelopen jaar stond in het kader van het opstellen van het plan-MER en het PWA. Het planMER is in afronding en is een belangrijk onderdeel van het PWA.

In het plan-MER staan de resultaten van de onderzoeken naar milieueffecten van windturbines in Amsterdam. Het participatieproces over dit product is verder beschreven in paragraaf 3 “Participatieproces”. Over het plan-MER wordt onder meer advies gevraagd aan de Commissie m.e.r., uiterlijk op het moment dat het ontwerp-PWA met het Plan-MER ter inzage gaat. 2. Programma Windenergie Amsterdam Ook het PWA wordt op dit moment afgerond. Deze periode vindt de interne consultatie plaats. Aan de hand van het plan-MER kan het milieubelang volwaardig meegewogen worden in de besluitvorming over het PWA. In het ontwerp-PWA zullen de gebieden worden aangewezen waar onder voorwaarden windturbines ontwikkeld kunnen worden. Het ontwerp-PWA bevat daarom tevens regels en richtlijnen die de gemeente Amsterdam stelt voor het starten en uitvoeren van een windenergieproject. Dit pakket van onderzoeksresultaten en beleid vormt de basis voor de uitvoeringsfase. Het ontwerp-PWA, inclusief nieuwe zoekgebieden, gaat in het tweede kwartaal van 2024 ter visie. Op basis van ingediende zienswijzen wordt het ontwerp-PWA definitief gemaakt en dient het als basis voor besluitvorming over de uiteindelijke aangewezen gebieden. In de paragraaf ‘participatieproces’ wordt uitgelegd hoe eenieder en de raad betrokken wordt bij het ontwerp-PWA.

Westelijk Havengebied Het Westelijk Havengebied is een belangrijk windturbinezoekgebied. Er bestaat een politieke en maatschappelijk breed gedragen wens om zoveel mogelijk windturbines in het gebied te realiseren, 2

In de vergadering van de commissie DC van 16 november 2023 heb ik toegezegd de raad nader te informeren over standpunt, vervolgstappen en de gevolgen op netcongestie en de energievraag. In de raadsinformatiebrief, met bijlage 1 'Raadsbrief artikel AT5 november 2023' en bijlage 2 'Raadsinformatiebrief VVGB windturbines Noorder IJ-plas november 2023', is dit gedaan. Deze brief was ook ter bespreking in de commissie DC van 7 december 2023.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 januari 2023 Pagina 4 van 6

omdat men verwacht dat de windturbines daar relatief weinig impact hebben op natuur en gezondheid. Maar het is ook een gebied waar de ruimte om andere redenen beperkt is. Bijvoorbeeld door de aanvliegroutes voor Schiphol en de heliport en de veiligheidscontouren. De gemeente werkt samen met het Havenbedrijf om knelpunten waar mogelijk op te lossen, zodat we een zo groot mogelijk deel van de gemeentelijke ambitie voor windenergie binnen de grenzen van de haven op verantwoorde wijze kunnen realiseren. Financiële participatie Rebel Group heeft in oktober 2023 het eindrapport opgeleverd van het onderzoek en advies over financiële participatie van Amsterdamse zon en wind. Het rapport wordt u ter informatie als bijlage bij deze kwartaalrapportage aangeboden. Het rapport schetst verschillende mogelijkheden voor financiële participatie die van toepassing kunnen zijn op de zoekgebieden voor windenergie. Er wordt geconcludeerd dat het goed verdelen van de lusten en de lasten een moeilijke opgave is, die voor een gedeelte buiten de invloedsfeer van de gemeente Amsterdam ligt. In het PWA zullen we aangeven wat onze visie is op dit gebied en geven we initiatiefnemers richting en handvatten om lokaal eigendom en financiële participatie zo goed mogelijk te implementeren. 3. Participatieproces Het najaar van 2023 is gebruikt om in gesprek te gaan met verschillende stakeholders.

De stedelijke adviesgroep SARA, stadsdelen en stadsgebied Weesp, buurgemeenten, provincie Noord-Holland en het Havenbedrijf zijn enkele van deze gesprekspartners. Ik heb bestuurlijk overleg gevoerd met Zaanstad en met Diemen en Gooise Meren. In beide overleggen is verkend wat de raakvlakken zijn tussen de aangrenzende zoekgebieden voor windenergie en hoe de gemeenten samen op kunnen trekken in de verdere beleids- en planvorming. Er is ambtelijk overleg geweest met Staatbosbeheer, als grondeigenaar van percelen binnen verscheidene zoekgebieden. Ook is er regulier overleg met Rijkswaterstaat, als bevoegd gezag voor de rijks(vaar)wegen en als grondeigenaar van percelen binnen zoekgebieden. Stedelijke Adviesgroep RES Amsterdam (SARA) Conform de werkafspraken zal de SARA advies geven op de concepten van het plan-MER en het PWA. In een eerder stadium was dit gepland voor november 2023, maar als gevolg van eerdergenoemde ontwikkelingen rond de Noorder IJ-plas, heb ik de adviesgroep geïnformeerd dat dit proces vertraagd is. Inspraakperiode Op dit moment wordt gewerkt aan de voorbereiding van de inspraakperiode, die naar verwachting in het tweede kwartaal van 2024 zal plaatsvinden. Tijdens de inspraakperiode kan eenieder zijn of haar mening geven over het ontwerp-PWA en het plan-MER in de vorm van een zienswijze.

Ook wordt er een Webinar georganiseerd en zullen er inloopbijeenkomsten gehouden worden in verschillende stadsdelen, om omwonenden en andere belanghebbenden goed te informeren over de inhoud, en de mogelijkheid tot inspraak door middel van een zienswijze. Het college hecht waarde aan uitgebreide communicatie en duidelijke informatievoorziening, aangezien het om een complex en gevoelig onderwerp gaat. Verder wordt gezorgd voor een

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 januari 2023 Pagina 5 van 6

laagdrempelige manier om zienswijzen in te dienen. Het college beoogt een periode van acht weken om zienswijzen in te dienen. Dit is twee weken langer dan de wettelijke periode, zodat extra informatieavonden georganiseerd kunnen worden om Amsterdammers de mogelijkheid te bieden om zich goed te laten informeren en ondersteuning te krijgen om hun zienswijzen te geven. Het ontwerp-PWA is nadrukkelijk nog geen definitief besluit. Dat wordt pas genomen nadat alle zienswijzen zorgvuldig zijn gelezen, verwerkt en beantwoord in een Nota van Beantwoording (NvB). Daarna zal het college de gemeenteraad vragen om wensen en bedenkingen mee te geven, alvorens het college een definitief besluit neemt over het PWA. Raad en stadsdelen Eerder liet ik weten dat ik op bezoek ben geweest bij de portefeuillehouders Duurzaamheid van de stadsdelen Nieuw-West, Oost, Noord en stadsgebied Weesp. In september 2023 ben ik bij het laatste stadsdeel uit de reeks op werkbezoek geweest, te weten stadsdeel Zuidoost. Het bezoek stond in het teken van de zoekgebieden voor windturbines en de verschillende perspectieven hierover vanuit de bewoners en organisaties uit het stadsdeel. Ik heb alle gesprekken als prettig ervaren. De aanwezigen hebben in alle openheid hun verschillende perspectieven op het onderwerp kunnen delen.

De opbrengsten van dit gesprek neem ik mee in de verdere uitwerking van het participatieproces begin 2024. Windenergie in Provincie Utrecht en buurgemeenten Naast onze eigen gemeente wil ik u informeren over de stand van zaken van de windenergieontwikkelingen van buurgemeenten. Gedeputeerde Staten van de provincie Utrecht zal rond de kerst 2023 een besluit nemen op basis van de onderzoeken naar windenergie in de provincie Utrecht (onder andere een plan-MER). Hierbij hoort ook een overzicht van de meest kansrijke gebieden voor windenergie in de provincie Utrecht. De uitkomsten hiervan zullen aangeboden worden aan gemeenten in de provincie Utrecht die een periode van 6 maanden hebben om besluiten te nemen over of ze de gebieden verder brengen en/ of aanvullende zonne-energie plannen zullen uitwerken. Medio 2024 zal de provincie Utrecht onderzoeken of dat voldoende is om de RES-doelstellingen te behalen. In buurgemeente Ouder-Amstel heeft coöperatie De Windvogel ecologische onderzoeken laten doen met het oog op uitbreiding van het aantal windturbines in het zoekgebied. Specifiek gaat het om de zone waar de A9 aansluit bij de A2. Hieruit komt naar voren dat er wel mogelijkheden zijn, maar aanvullend onderzoek/ maatregelen nodig zijn. Vanwege de ligging bij NNN/BPL natuurgebied schat de provincie (ambtelijk) de kans rijkheid van het zoekgebied wind A2/A9 laag in.

Voor Ouder-Amstel is dit echter de belangrijkste locatie om bij te kunnen dragen aan de RESdoelstelling. Tijdens een Webinar op 6 november jl. over het Zaanse zoekgebied voor windenergie heeft de gemeente Zaanstad informatie gedeeld over de mogelijke plekken voor windenergie. Experts hebben een toelichting gegeven over de effecten op hoofdlijnen voor geluid, slagschaduw, natuur en landschap als op deze plekken windturbines worden gebouwd. De gemeente gaat op basis van deze informatie een afweging maken op welke plekken ze de bouw van windturbines mogelijk wil

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 januari 2023 Pagina 6 van 6

maken en onder welke voorwaarden dat kan. Het Webinar kunt u hier terugkijken https://nieuwzaansklimaat.zaanstad.nl/opgave/zon-windenergie De concept-spelregels worden begin 2024 verwacht. Iedereen kan daarop zienswijzen indienen. Diemen heeft de effecten van windturbines op de woonomgeving en natuur laten onderzoeken. Alle onderzoeksresultaten staan in een milieueffectrapport (MER) dat is opgesteld door Antea Group. Het college van burgemeester en wethouders heeft het concept-MER vrijgegeven voor het indienen van zienswijzen. Dat kan van 8 december 2023 tot en met 31 januari 2024. In dezelfde periode zal een onafhankelijke commissie MER het onderzoek toetsen. Parallel aan het MER voor windenergie schept het college ook duidelijkheid waar het in Diemen ruimte ziet voor grootschalige opwek van zonne-energie. Het persbericht over de inspraak op de concept-MER vindt u hier.

4. Toezegging De volgende openstaande toezegging is door mij gedaan aan u en wil ik als volgt afhandelen: - TA2023-000546. DC – Adviescommissie Programma Windenergie Amsterdam Eenieder kon in de periode van 22 februari 2023 tot en met 4 april 2023 een zienswijze over de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) van het plan-MER indienen. De zienswijzen zijn behandeld en beantwoord in een nota van beantwoording (NvB). Dit geldt ook voor de reactie van de Commissie MER op de NRD. De NvB NRD van het plan-MER is op 18 juli 2023 vastgesteld. Een aantal zienswijzen heeft geleid tot concrete aanpassingen en aanvullingen in de plan-MER onderzoeken. Een aantal belangrijke aanscherpingen vindt u hier samen met een link naar de volledige NvB. Tot slot Ik verwacht u met deze brief op hoofdlijnen voldoende te hebben geïnformeerd over de voortgang van het derde en vierde kwartaal van 2023 en een vooruitblik voor de rest van 2024. Ik zie ernaar uit om samen met u en vele anderen, tot een zorgvuldige besluitvorming te komen, met als doel nog meer duurzame energie in Amsterdam op te wekken. In het volgende kwartaal ontvangt u een volgende voortgangsbrief.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Rutger Groot Wassink Wethouder Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie

BIJLAGE: 1. Onderzoek en advies financiële participatie Amsterdamse wind & zon