1. RIB afdoening toezegging IPCC rapport_BestuurszakenDH.pdf

Raadsinformatiebrief Afhandeling toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 5 december 2024 Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie Dirk de Jager Bestuurszaken R&D, bestuurszaken.rd@amsterdam.nl Afdoening Toezegging TA2023‐000295 DC ‐ Verhouding IPCC tot Amsterdamse Routekaart klimaatneutraal.

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 23 maart 2023 heeft wethouder Pels in de raadscommissie DC toegezegd schriftelijk op het IPCC‐rapport te reageren. Ze zou daarbij ook verduidelijken hoe dit rapport zich verhoudt tot de Amsterdamse Routekaart klimaatneutraal. Dit naar aanleiding van een vraag van het lid Nadif (GroenLinks). Vooropgesteld excuses voor de late beantwoording van deze vraag. Hieronder ga ik op deze toezegging in. De Amsterdamse Routekaart Klimaatneutraal werd opgesteld in lijn met de Klimaatwet die stelt dat het voor toekomstige generaties nodig is om de CO₂‐uitstoot in Amsterdam met 95% terug te dringen in 2050 ten opzichte van 1990. Dit doel is opgesteld in lijn met het Parijs‐akkoord dat gebaseerd werd op het voorlaatste (vijfde) IPCC‐rapport (2013‐2014). Het zesde IPCC‐rapport (2021‐2023) benadrukt de urgentie van deze opgave, gezien de ernstige klimaatverandering die leidt tot meer extreme weersomstandigheden, zeespiegelstijging, verlies van essentiële biodiversiteit, en toenemende sociale en economische ongelijkheid. Het zesde rapport legt ook een nieuwe nadruk. Naast het verminderen van CO₂‐uitstoot en het bevorderen van duurzame energie, onderstreept het rapport het belang van een klimaatbestendige ontwikkeling.

Dit houdt in dat we onze infrastructuur, gemeenschappen en economie zo aanpassen dat ze bestand zijn tegen de klimaatveranderingen die al plaatsvinden, met speciale aandacht voor kwetsbare groepen. In het nieuwe rapport wordt meer dan ooit benadrukt dat de tijd dringt om de meest catastrofale gevolgen van klimaatverandering af te wenden. Het bereiken van de doelstelling van een gemiddelde opwarming van de aarde met 1,5°C – de doelstelling van de Overeenkomst van Parijs van 2015 – is, zo bleek bij de laatste klimaattop vorige maand (COP 29), eigenlijk niet haalbaar meer. De huidige emissietrends en achterblijvend handelen dwingen tot die conclusie. Het IPCC benadrukt dat het overschrijden van de 1,5°C grens ernstige, vaak onomkeerbare gevolgen zal hebben. Dit omvat het uitsterven van soorten en verhoogde gezondheidsrisico's door hitte. Het beperken van de opwarming tot 2°C blijft ook een grote uitdaging. Een opwarming van 2°C zou leiden tot intensere hittegolven, een hogere zeespiegel, verlies van biodiversiteit, en wereldwijd verslechterende voedselzekerheid. Gemiddelde temperatuurstijging over een jaartal impliceert

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 december 2024 Pagina 2 van 3

grotere en meer frequente extremen binnen dat jaar. Het voorkomen van een hogere temperatuurstijging, en daarmee de toename van schadelijke en dure extremen, vereist maatregelen zoals hernieuwbare energie, vermindering van fossiele brandstoffen, en isolatie van gebouwen. Deze acties zijn essentieel en moeten volgens het nieuwe IPCC‐rapport onverwijld worden uitgevoerd. Als we wereldwijd doorgaan met onze huidige emissietrends, wordt verwacht dat de gemiddelde wereldwijde temperatuur tegen het jaar 2100 zal stijgen met 3,3°C tot 5,7°C ten opzichte van pre‐industriële niveaus (bron: IPCC, 2023). De lagere schatting van 3,3°C correspondeert met scenario's waarin beperkte reducties in emissies worden bereikt, terwijl de hogere schatting van 5,7°C overeenkomt met een scenario waarin emissies onverminderd blijven groeien. Deze toenames zijn desastreus en brengen alle samenlevingen en ecosystemen op onbekend terrein, buiten de bekende klimatologische omstandigheden die we de afgelopen duizenden jaren hebben gekend. Steden zijn wereldwijd verantwoordelijk voor ongeveer 70% van de energie‐gerelateerde CO₂‐ emissies (bron: Verenigde Naties, 2023). Dit komt door het intensieve energiegebruik en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen in gebouwen en transport. Het is dan ook aan steden om een actieve rol te pakken.

Steden hebben verantwoordelijkheden en verplichtingen onder het Parijsakkoord en via nationale wetgeving om hun emissies naar beneden te brengen, waarbij steden ook geconfronteerd worden met uitdagingen in financiering, institutionele hervorming, en implementatie van de klimaataanpak. Vanwege deze verwachtingen, verplichtingen, en obstakels is het essentieel dat steden leren, en van elkaar leren, hoe zij hun uitstoot naar beneden brengen. Want dat gaat niet vanzelf en is lastig. Amsterdam volgt een strategie met de Amsterdamse Routekaart Klimaatneutraal om de uitstoot te verminderen en de stad klimaatneutraal te maken. De routekaart schetst de stappen en maatregelen die nodig zijn om het klimaatdoel te bereiken, waaronder:    

Het verminderen van CO₂‐uitstoot Het bevorderen van duurzame energiebronnen Het omvormen van de fossiele haven en industrie voor behoud van strategische positie binnen een duurzame, mondiale economie. Het verbeteren van energie‐efficiëntie in gebouwen en transport

Sinds het verschijnen van de routekaart is er veel gebeurd. Klimaatmaatregelen raken steeds steviger in het beleid verankerd en er is duidelijke progressie gemaakt op de beleidsdoelen. Het document ‘Onze Stad van Morgen’ zet de aanpak uiteen van het college om de klimaatcrisis te bestrijden. Dat lijkt hoopgevend, gezien de toename van duurzame energieprojecten, de verbeterde samenwerking tussen verschillende stedelijke partijen om klimaatdoelen te behalen, het erkende essentiële belang van een circulaire economie, en de vastberadenheid om ongelijk te investeren voor gelijke kansen. Tegelijkertijd is die hoop onvoldoende in de realiteit gegrond. Er is meer nodig: we liggen momenteel niet voldoende op koers om het landelijk wettelijke reductiedoel te halen van 55% CO₂‐emissie reductie in 2030 ten opzichte van het niveau van 1990. Ook het PBL rapporteerde op 24 oktober 2024 in Klimaatdoel 2030 raakt uit zicht; extra beleid met snel effect nodig dat landelijk het reductiedoel van 55% emissiereductie niet wordt gehaald en roept het kabinet op tot extra beleid met snel effect. Ook Amsterdam is afhankelijk van dit kabinet om

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 december 2024 Pagina 3 van 3

Met het verschijnen van het laatste IPCC‐rapport tekenen in dit licht twee overwegingen zich scherper af. Er bestaat een risico dat het gebrek aan voldoende actie naast te vermijden kosten in de toekomst ook juridische gevolgen kan hebben, gezien de toenemende druk van internationale klimaatafspraken en (Europese) wet‐ en regelgeving, en de groeiende trend van klimaatzaken tegen overheden. Anderzijds is het ook belangrijk om in het willen versnellen van het nemen van maatregelen geen nieuwe risico's of kwetsbaarheden te creëren. Samenvattend: het laatste IPCC‐rapport onderstreept het belang en de onverminderde urgentie van de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal. De nieuwe boodschap is helder. Zelfs bij 1,5°C opwarming – een nagenoeg gepasseerd station ‐ zijn aanzienlijke klimaateffecten al onvermijdelijk. Een grotere opwarming is nu de gerede verwachting: in 2025 had mondiaal de CO₂‐uitstoot moeten pieken, en dat is niet meer in zicht. Met elke tiende van een graad hoger worden de gevolgen van weersextremen veel groter en nemen de maatschappelijke en financiële kosten onevenredig toe. Kwetsbare groepen worden het hardst geraakt. Wethouder Pels gaf in haar toezegging aan het lid Nadif aan dat alle technische en maatschappelijke oplossingen er zijn, en dat dit hoopvol stemt: het ontbreekt alleen nog aan politiek lef. Beide uitspraken blijven onverminderd waar.

Toch is er op dit ogenblik geen reden tot optimisme: niet alle klimaatverandering is nog te vermijden volgens het IPCC en steviger Kabinetsbeleid is noodzakelijk volgens het PBL om emissiereducties te halen. De gemeente Amsterdam is daarmee afhankelijk van het Kabinet. Toch blijft Amsterdam onverminderd inzetten op het beleid. Naast investeren in het voorkomen van verdere klimaatverandering betekent dit ook het aanpassen van de stad aan een toename van extreme neerslag, hittestress, droogte en de gevolgen van zeespiegelstijging. De toezegging beschouw ik hiermee als afgehandeld. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Dirk de Jager Wethouder Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl